Ый китебинин 5-бөлүмү Жүйүттүн Теңирге кылган кеңири дубасын баяндайт, анда алардын күнөөлөрү менен адашууларынан улам келип чыккан терең азаптары жана кордуктары айтылат. Дубада алардын жоготуулары, эзилүүсү жана алсыздыгы саналып, аталарынын жана өздөрүнүн күнөөлөрү моюнга алынат. Ушундай оор кырдаалдарга карабастан, бул бөлүм Кудайдын түбөлүктүү табиятына жана Анын эскертүүлөрүнө да, келечектеги куткаруу убадаларына да болгон ишенимдүүлүгүнө болгон ишенимди билдирет.
Ыйык Китепке комментарийлер Жеремиянын ыйы 5 Айронсайддын тандалган китептер боюнча жазуулары Айронсайддын жазуулары
Жүйүттүн азап-тозогунун толук баяны ушул акыркы бөлүмдө Теңирдин алдына жайылган, бирок башка бардык нерсе жок болгондо, Бирөө кала берерине жан ишенет. Күнөө жана адашуудан улам келип чыккан аянычтуу жагдайларга карабастан, тынчтык жана ишеним бар. Баары Кудайдын алдында каралып чыккан, жана Анда Жеремиянын жана анын элинен калган аз сандагы адамдардын жүрөктөрү тынчтык таба алат. Ал алардын жаман жолдору алып келген кайгы-капалар жөнүндө алдын ала айткан нерселеринин баарында ийгиликсиз болгон эмес. Ал келечектеги куткаруу жана ырайымды калыбына келтирүү боюнча Өзүнүн убадаларын аткарууда ийгиликсиз болбойт. Акыркы бир нече аяттар 3-бөлүмдүн 22-26-аяттарынын темасы менен тыгыз байланышта.
Бүткүл бөлүк кошок эмес, сыйынуу түрүндө.
"Эстечи, Оо, Теңир, башыбызга эмне келгенин: ойлончу, жана биздин кордугубузду көрчү" (v.1)
Кыйналган жүрөк үчүн асманда Өзүнүн балдары дуушар болгон ар бир сыноону көрүп турган, жана баарын Өзүнүн чексиз акылмандыгына жана сүйүүсүнө ылайык тартипке салган Бирөө бар экенин сезүү чоң жеңилдик. Анын көзү карап турганын, жана Ал кайдыгер байкоочу эмес экенин билүүдө тынчтык бар.
Алар ушунчалык оор ката кетиргендерине карабастан, Анын аларга болгон терең кызыгуусу дале бар экенин ишенимдүү түрдө билип, өздөрүнүн азабынын жана жемелөөнүн себептерин санап беришет.
"Биздин мурасыбыз чоочундарга өтүп кетти, үйлөрүбүз бөтөн жерликтерге" (а.2).
Жакшы жер, бааланбаган бойдон, бутпарастардын бийлигине өтүп кеткен эле. Кудай мындай болгонуна кубанган эмес; бирок Өз эли Андан алыстап кетүүнүн акылсыздыгын түшүнүшү үчүн болгон.
"Биз жетимбиз жана атасызбыз, энелерибиз жесирлердей" (3-аят).
Бул аларга Атасы жоктордун Атасы жана Жесирлердин Соту болгон Анын камкордугуна өзгөчө укук берди. Өздөрү жөнүндө ушинтип айтуу менен, алар өздөрүнүн толук алсыздыгын жана жаштыгынын Жол көрсөтүүчүсү болгон Ага болгон ишенимин билдиришет. Мындай жалындуу өтүнүч четке кагылбайт. Эч ким муктаждыкта болуп, чын жүрөктөн өкүнгөндө Ага курулай кайрылган эмес.
"Биз суубузду акчага ичтик; жыгачыбыз бизге сатылат" (4-аят).
Бул дүйнөдө Теңирден алыс жан үчүн болгон нерсенин баары кымбатка турат. Өз жолуң менен барып, Кудайдан коркууну артка таштасаң, көп нерсеге ээ болгондой сезилиши мүмкүн. Шайтан да Кудай үчүн жашоо өтө кымбат деп айтып, башка нерселерди каалай баштаган бактысыз жүрөктү азгыруучу жемдер менен азгырат; бирок акырында Кудайга баш ийбөө кымбат ырахат, ыйык эмес люкс экенин далилдейт, эгерде биз бул терминди колдоно алсак, аны эч ким чындап көтөрө албайт. Бул жерде суусун акчага ичкенин айтып нааразы болгондор, Акылсыздык менен Аны таштап кетишкен, Ал ким экенин
Тирүү суулардын булагы
(андан баары эркин иче алмак), жана өздөрүнө суу кармай албаган чуңкурларды казышкан (Жеремия 2:13). Алар аны Теңирдин душмандарынан издегенде, аны төлөө аларга оор болгон баа коюлган. Анан, алар ушунчалык кымбат сатып алган нерселердин баары тууралуу мындай десе болот эле,
Кимде ким бул суудан ичсе, кайра суусайт;
ал эми Жахабанын тирүү суусу чарчаган жанды канааттандырат. Кудайдан алыстоо — ырайымдын ар бир баласы жасаган эң акылсыз жана эң жаман инвестиция.
Мойнубуз куугунтук астында: эмгектенебиз, жана эс албайбыз" (v.5).
Кантип башкача болмок эле? Өз жолу менен барууда тынчтык табылчу беле? Мүмкүн эмес болчу.
"Сен бизди Өзүң үчүн жараттың," деп айткан Гипполук Августин, "жана биздин жандарыбыз Сенде тынчтык тапмайынча, эч качан тынчтык таба албайт."
Аны башка жерден издөө – эң чоң акылсыздык. Дүйнөчүлдөрдүн мындай ката кетиргени таң калыштуу эмес: алар Шайтандын падышалыгынын азгыруучу азгырыктарынан башка эч нерсени билишкен эмес; бирок Рух Ага баш ийгендерге берген терең, чыныгы тынчтыкты таткан адам үчүн, жалгыз эс алуу булагынан баш тартып, бир кезде куткарылган дүйнөдөн аны издөө – эчак эле жүрөктүн жашыруун артка кетүүсүнөн башка, түшүндүрүүгө мүмкүн болбогон аномалия. Жүйүттүн иши дал ушундай болгонун билебиз. Адегенде алардын жүрөгү ыйык эмес нерселерге умтулган; анан буттары да артынан ээрчиген. Бирок алар, кемеден учурулган көгүчкөндөй, буттарына эс таба алышкан жок. Ар бир адамдагы жаман табияттын түрү болгон кузгун, калкып жүргөн өлүккө конуп, тарп жей алган; бирок Ыйык Рухтун жана Кудайдын бардык балдары алган жаңы табияттын символу болгон таза, ак көгүчкөн мындай жерден эс да, тамак да таба алган жок, тескерисинче, экөө үчүн тең Машайактын түрү болгон кемеге кайтып келүүгө аргасыз болгон.
Биз Мисирликтерге жана Ассириялыктарга нанга тоюш үчүн кол сундук" (6-аят).
Бирок Египет аларга көп өтпөй ишеничин актаган жок, Ассирия болсо аларды кысымга алды. Бардык адамдык таянычтар үзүлгөндө, калдыктар жалгыз Кудайга таянды, аларга башынан эле таянышы керек болчу.
Моюнга алууларын улантып, алар билдиришет,
Биздин ата-бабаларыбыз күнөө кылышты, жана жок болушту; жана биз алардын мыйзамсыздыктарын көтөрдүк" (v.7).
Алар адашкан аталардын балдары эле, ошол эле ыйык эмес жолдорго түшүп адашышкан. Алар кулдар аларды башкарып калганын, жана куткаруучу жок экенин ачууланып даттанышты. Өмүрлөрүн тобокелге салып, алар нандарын алып келишкен,
"чөлдүн кылычы үчүн" (v.8-9).
Ачарчылыктан жабыркап, алардын териси болуп калды
кара мештей.
Сиондун аялдары жана Жүйүт шаарларынын кыздары бутка сыйынган аскерлердин зордукчулары тарабынан кордолуп, уятка калтырылды. Төрөлөр маскаралык менен колдорунан асылды; аксакалдар кордолду; ал эми жаш жигиттер менен балдар үй кызматчылыгына алынды (аят 13).
Сот орду менен шаттык орду экөө тең ээн калган эле. Дарбазада аксакалдар көрүнбөй калган, жаштардын ыры токтогон. Алардын жүрөгүнүн кубанычы басылган, бийлери аза күтүү кайгысына айланган. Ырчынын үнүнүн ордун аза күткөндүн үнү ээлеген (v.14,16).
Кылган күнөөлөрү менен азаптарынын ортосундагы түздөн-түз байланышты терең түшүнүп, алар өкүнүп, тобо кылып ыйлашат,
"Таажы башыбыздан түштү: бизге кайгы, анткени биз күнөө кылдык!" (16-аят).
Мээримдүү Кудайдын ырайымы менен, жан ошентип таякка моюн сунуп, жазанын адилеттүүлүгүн моюнга алганда, бата алыс эмес.
Теңир ар дайым урушпайт, каарын да түбөлүккө сактабайт.
Кудайдын башкаруучулук таягынан кутулуунун эң ишенимдүү жолу – Анын алдында момундук менен таазим кылып, жазанын канчалык толук татыктуу болгонун ачык моюнга алуу.
Иуда абдан төмөн түшүрүлгөн эле; бирок аларды кулаткан Ал, керектүү сабак жүрөккө салынганда жана өз жемишин бергенде, аларды кайра көтөрө алат. Жүрөгү алсырап, көзү жаштан тунарып,
ээн калган Сион тоосунун айынан,
жана түлкүлөрдүн мекени, алар бардык өткөн баталары келген жана аларды бардык кайгылары аркылуу өткөрүүнү зарыл деп тапкан Ага карашат: Ал алардын жалгыз булагы экенин билип, алар кыйкырышат,
"Оо, Теңир, Сен түбөлүккө каласың; Сенин тактың муундан муунга турат" (v.17-19).
Башка нерселердин баары жок болгондур, бирок Ал түбөлүккө калат.
Кандай айтып бүткүс сооронуч, кымбаттуу бир тууган ыйык, ар бир сыналган жана азап тарткан Кудайдын баласы үчүн ушул баалуу чындыкта бар! Шарттар өтө оор болушу мүмкүн; сокку артынан сокку урулушу мүмкүн; кырсык артынан кырсык келиши мүмкүн; жабыркаган жүрөктө кармана турган бир да жердеги нерсе калмайынча. Мындай саатта Шайтан жанды Кудай да жок болуп кетти деп ойлоого түртөт: ал мындан ары Анын камкордугунун объектиси эмес, Аны жалгыз өлүмгө таштап койду деп. Бирок жок! Андай болушу мүмкүн эмес. Ишеним өйдө карап кыйкырат,
Оо, Теңир, Сен каласың!
анткени Ал ошол бойдон калат
кечээ, жана бүгүн, жана түбөлүккө.
Көп жыл мурун Шотландияда жашаган жесир калган христиан аял жөнүндө бир анык окуя айтылат. Бир нече багуусунда турган балдары менен калып, ал акыры өтө оор абалга кептелди, жана өзүнүн кичинекей үй-бүлөсүн багып, кийиндирүү үчүн эң катуу үнөмдөөгө аргасыз болду. Ошентсе да, анын жүрөгү Теңирге бекем байланган эле, жана ал насаат менен да, иш жүзүндө да балдарына ишеним жана үмүт сабагын үйрөттү.
Бирок бир күнү капчыгы жукарып, кампасы бош калды. Ун салынган челекте бир ууч гана ун калган эле; Зарефаттык жесир аялдай болуп, ал ачка балдарынын курсагын тойгузуу үчүн бир аз тамак жасаш үчүн аны алууга жөнөдү, кийинкиси кайдан келерин билбей. Ал челекке эңкейип, акыркы унду кырып жатканда, жүрөгү бир саамга алсырап, күмөн саноонун катуу кармашында ысык жаштар агып баштады, ал өзүн таптакыр ташталгандай сезди. Анын ыйлаганын угуп, кичинекей уулу Робби жубатуу үчүн жакындады. Ал анын көңүлүн бурганга чейин көйнөгүнөн тартып, таң калуу менен анын жүзүнө карап, өзүнүн өзгөчө шотландиялык диалектинде сурады,
Эне, эмнеге ыйлап жатасың? Кудай сенин эң акыркы абалыңды укпайбы, эне?
Бир заматта анын алсырап бараткан ишеними кайрадан бекемделди. Аа, ооба, Кудай уккан эле. Башкасынын баары жоголсо да, бирок Ал калды, жана Анын Сөзү анын ар бир муктаждыгы камсыздалат деп жарыялады. Ошентип болду; анткени жардам эң күтүлбөгөн булактан көрсөтүлдү, анын колунда болгон акыркы нерсе да түгөнгөндө.
Ишенимди сынай турган сыноо убагы; айрыкча, сыноонун өзүнүн күнөөсү менен келгенин түшүнгөндө мындан да катуу сынайт. Муну сезген Жүйүттүн аман калгандары суроо улантышат,
"Эмне үчүн Сен бизди түбөлүккө унутасың, жана бизди ушунча убакытка таштап коёсуң?" (v.20.)
Бирок алар ишенимдүү түрдө кошумчалашат,
О, Теңир, бизди Өзүңө кайтар, ошондо биз кайрылабыз; күндөрүбүздү мурункудай жаңырта көр (21-аят).
Эгер Ал аларды Өзүнө бурса, баары жакшы болот. Алар өздөрүнө ишене алышпайт. Алар ар дайым чыккынчы жана жалганчы болушкан; бирок Ал аларды Өзүнүн кудуретинин күнүндө ыктыярдуу кыла алат. Ошондо алар Ал каалагандай болушат.
Ыйгарым укуктуу котормодо да, Кайра каралган котормолордо да акыркы аят жетиштүү деңгээлде которулган эмес окшойт. Экөөндө тең тургандай, алар эч кандай калыбына келүүгө үмүтсүз болуп, четке кагылышын акыркы, ал эми тиленүүсүн пайдасыз деп эсептешкендей маанини туюндурат.
Бирок Сен бизди таптакыр четке кактың; Сен бизге өтө каардуусуң.
экөө тең окугандай. Бирок Р.В.нын маржасы ойлондурат. Ал мындай дейт:
Эгерде Сен бизди таптакыр четке каккан болсоң жана абдан каарданган болсоң.
Бирок биз башка котормонун суроолуу формасын алда канча артык көрөбүз.
Анткени Сен бизди таптакыр четке кактыңбы?
Алар сурашат; жана ошол эле суроо анын башкача экенине ишенимди билдирет, Жеремия жакшы билгендей; бирок алар туура кошумчалашат,
Сен бизге өтө катуу каардандың.
Бул чын эле ошондой болчу, бирок Анын катуу каары буга чейин басылып жаткан эле. Ал жакында кайрадан көтөрүлүп, алардын Куткаруучусу болууга тийиш эле. Бул жарым-жартылай Кирдин уруксаты менен, буга жүрөгү жеткендердин баары аталары жана айрымдары өздөрү туткунга алынган шаарларга кайтып келгенде ишке ашты.
Бирок Иуданын ыйлаган күндөрү эч качан толук бүтпөйт, Адилеттүүлүктүн Күнү Өз канаттарында айыктыруу менен чыкмайынча, алардын ар бир көз жашын кургатуу үчүн, жана аларды Ыбрайымга түбөлүк мурас катары убада кылынган жерге кайтаруу үчүн. Ошондо Сион өзүнүн зумбал кийимин чечет; жана өзүнүн кооз кийимдери менен жасалгаланып, дүйнөнүн ханыша шаарына айланат, анын Падышасы бийлик кылып, гүлдөп-өнүккөндө.
"Ошол күнү," ыйлоонун жана онтоонун ордуна, "Жүйүт жеринде мындай ыр ырдалат: Биздин күчтүү шаарыбыз бар; Кудай куткарууну дубалдар жана чептер кылып дайындайт. Дарбазаларды ачкыла, чындыкты сактаган адил эл кирсин. Сен акылы Сага таянган адамды толук тынчтыкта сактайсың: анткени ал Сага таянат. Теңирге түбөлүккө таянгыла: анткени Теңир Жахабада түбөлүк күч бар" (Ышая 26:1-4).
Ошондо Иерусалимдин аза күтүүсү аяктайт; анын согушу бүтөт!