Үйлөнүү тою жөнүндөгү накыл кеп уулуна үйлөнүү тоюн даярдаган падышаны сүрөттөйт. Башында чакырылган коноктор келүүдөн баш тартканда, жадагалса айрымдары анын кулдарына зыян келтиргенде, падыша аларды жазалап, чакырууну жолдордогу адамдарга жайылтат. Бирок, үйлөнүү тоюнун кийими жок бир конок кууп чыгарылат, бул көптөр чакырылган, бирок аздары тандалган деген принциптин көрсөтмөсү.
Биздин Теңирибиз Өзүнүн кызматынын аягына жакын, Гетсемани багына чыгып кетээрден бир аз мурун, ал жерден сот залына жана айкаш жыгачка барганга чейин, Иерусалимдин элине айткан бул таң калыштуу накыл сөздө, Ал Кудайдын бул дүйнөдө адамдар менен кандай мамиле кылып жатканынын укмуштуудай диспенсациялык схемасын берди. Бул асман Падышачылыгынын дагы бир накыл сөзү. Ал ишенимдин чөйрөсүнө байланыштуу жана Теңирдин жок болгон убагында эмне болорун айтып берет.
Иса аларга кайрадан мисалдар менен жооп берип мындай деди: Асман Падышачылыгы уулуна үйлөнүү тоюн жасаган бир падышага окшош. Ал кулдарына тойго чакырылгандарды чакырууга жиберди, бирок алар келгиси келген жок. Кайрадан, ал башка кулдарды жиберип, мындай деди: Чакырылгандарга айткыла: Мына, мен кечки тамагымды даярдадым; өгүздөрүм менен семиз малдарым союлду, баары даяр; тойго келгиле. Бирок алар ага маани беришкен жок, бири өз чарбасына, экинчиси соодасына кетишти. Калгандары анын кулдарына кол салып, аларды кордоп, өлтүрүштү. Бирок падыша муну укканда, каарданды; ал аскерлерин жиберип, ал киши өлтүргүчтөрдү жок кылып, шаарын өрттөп салды. Анан ал кулдарына мындай деди: Той даяр, бирок чакырылгандар татыктуу болгон жок. Ошондуктан жолдорго чыгып, кимди тапсаңар, ошолорду тойго чакыргыла. Ошентип, ал кулдар жолдорго чыгып, тапкан бардык адамдарды, жаманын да, жакшысын да чогултушту; ошентип той конокторго толду. Падыша конокторду көрүүгө киргенде, ал жерде той кийими жок бир кишини көрдү. Ал ага мындай деди: Досум, той кийимиң жок кантип бул жерге кирдиң? Ал үнсүз калды. Анан падыша кулдарына мындай деди: Анын колу-бутун байлап, сырткы караңгылыкка ыргыткыла; ал жерде ыйлоо жана тиш кычыратуу болот. Анткени көптөр чакырылган, бирок аздары тандалган. (1-14-аяттар)
"Асман Падышалыгы уулуна үйлөнүү тоюн жасаган бир падышага окшош." Ошол "бир падыша" — Кудай; уул — Машайак Өзү; үйлөнүү тою — Ага ишеним арткандардын жана ошентип Ага бириккендердин Машайак менен биригиши. Үйлөнүү тоюндагы кечки тамак чындыгында Жакшы Кабар майрамы — Кудай Өзүнүн ырайымдуу чакыруусун кабыл алгандардын баары үчүн даярдаган жакшылыктардын майрамы. Бирок көңүл бургула, майрамды Кудай Өзүнүн сүйүктүү Уулунун кубанычы жана даңкы үчүн даярдаган. Бул ой Кудайдын жүрөгүндө болгон, жана Ал аны Теңир Ыйса Машайакты дүйнөгө бизди күнөөлөрүбүздөн куткаруу үчүн жиберүү менен билдирген.
Биз окуйбуз, падыша «үйлөнүү тоюна чакырылгандарды чакыруу үчүн өзүнүн кулдарына жөнөттү; бирок алар келбей коюшту». Бул биринчи чакыруу Ысрайыл үйүнүн жоголгон койлоруна болгон, аларды падыша даярдаган үйлөнүү тоюна келүүгө чакырып. Алар ырайымдуу чакыруудан баш тартышты. «Ал Өзүнүкүлөргө келди, бирок Өзүнүкүлөр Аны кабыл алышкан жок» (Жакан 1:11).
Жүйүт эли көп учурда: «Эгер Иса чындап эле Машаяк болсо, силер айткандай, эмне үчүн Ысрайыл ушунча жылдан бери бата алгандын ордуна азап чегип келет?» — деп сурашат. Жооп мындай: Ал Ысрайылды куткаруу үчүн келген, бирок алар Андан баш тартканда, чакыруу бутпарастарга жайылтылган.
Падыша кулдарына Ысрайыл элин чакыруу үчүн жиберди; алар үйлөнүү тоюна чакыруу алышкан, бирок келбей коюшту. Иса: "Силер Мага келбейсиңер, өмүргө ээ болушуңар үчүн," – деди (Жакан 5:40). Алар кирбей коюшту жана жайылган дасторкондон ооз тийбей коюшту. Чакырууну кабыл алуу үчүн адам Машайакка өзү үчүн ишениши керек.
Кийинки аятта мындай деп окуйбуз: «Дагы башка кулдарды жиберип, мындай деди: «Чакырылгандарга айткыла: „Мына, мен тамагымды даярдадым, өгүздөрүм менен семиз малдарым союлду, бардыгы даяр. Тойго келгиле“»». Эми көңүл бургула, бул экинчи чакыруу, өтө шашылыш, ошол эле адамдарга берилген, чакырылгандарга той даяр экенин айтып. Ошентсе да алар келген жок. Падыша: «Дагы барып, аларды чакыргыла!» деди. Теңир Ыйса асманга көтөрүлгөндөн кийин, биз Петирди жана башка элчилерди Элчилер китебинин алгачкы бөлүмдөрүндө Ысрайылды Машайакты четке какканына өкүнүүгө, Ага кайрылууга жана Ага ишенүүгө, Аны Куткаруучусу катары моюнга алууга жалынып-жалбарып жатканын табабыз. Аны бир нечеси кабыл алды, бирок көпчүлүгү Аны четке какты жана чындыгында Анын кулдарына куугунтук кылды.
Биз окуйбуз: «Бирок алар аны жеңил кабыл алышты, жана өз жолдоруна кетишти, бири өз чарбасына, экинчиси өз соодасына». Чарбага ээ болууда кандайдыр бир туура эмес нерсе барбы? Соодагер болууда кандайдыр бир туура эмес нерсе барбы? Эч нерсеси жок, эгер ал сени бейиштен алыстатпаса! Эгер сен өз чарбаң менен ушунчалык алек болуп калсаң, же өз соодаң менен ушунчалык алаксып кетсең, жерден көзүңдү көтөрө албай калсаң, анда анда бир нерсе трагедиялуу түрдө туура эмес.
Өзүнөн өзү туура болгон нерселер, эгерде биз аларды Машайактын жана Жакшы Кабардын ордуна койсок, туура эмес болуп калышы мүмкүн. Бул кабар жеткен адамдар: «Бизди тынчсыздандырган башка көп нерселер бар: биздин иштете турган чарбаларыбыз бар, сата турган товарларыбыз бар. Биз падышанын чакыруусун кабыл ала албайбыз», — дешти.
Биз окуйбуз: «Калгандары анын кулдарынан кармап, аларды кордоп, өлтүрүштү». Кээ бирлери жөн эле кайдыгер болушкан, ал эми башкалары ачыктан-ачык душмандык кылышкан. Булар кулдарды чындап эле өлтүрүшкөн. Ошол алгачкы күндөрдө да Кудайдын сүйүктүү адамдарынын жүздөгөнү Анын кабарын четке каккандар тарабынан өлүмгө кыйылган.
Муну окуп жаткан бирөө: «Макул, мен Машайакка каршы эмесмин. Чиркөөгө каршы эч нерсем жок, христиандыкка каршы эч нерсем жок. Болгону, мен чындыгында кызыкдар эмесмин. Менин оюмду ээлей турган башка көп нерселер бар», – деп айтышы мүмкүн. Сиз биринчи топко окшошсуз – «бири өз талаасына, экинчиси өз соодасына кеткендерге». Башкалары Машайакка каршы болушу мүмкүн. Бирок буга көңүл буруңуз: эки топ тең үйлөнүү тоюна кире алган жок. Бирөө Кудайдын Жакшы Кабарына жөн эле кайдыгер болсо да, же чындыгында каршы болсо да, акыры бирдей болот.
Еврейлерге 2:3төгү: «Эгер ушунчалык улуу куткарылууга көңүл бурбай койсок, кантип кутулабыз?» деген суроого эч качан жооп берилген эмес. Түбөлүккө жоголуу үчүн, Машайакка каршы болуу зарыл эмес. «Мен Ыйсаны четке кагам» деп так айтуунун кажети жок. Ага көңүл бурбай койсоң эле, тойго эч качан кире албайсың.
"Кийинкиге калтыруу жолу эч качан болбой турган үйгө алып барат."
Сиз: "Бир күнү шарттар башкача болгондо, мен өз жаным жөнүндө ойлоном," – деп айтышыңыз мүмкүн. Бирок, аттиң, сиз ыңгайлуураак мезгилди күтүп жатканыңызда, өмүрдүн акыры келиши мүмкүн, жана сиз өзүңүздү түбөлүккө караңгылыкта камалып калганыңызды көрөсүз.
Кийинки аятта мындай деп окуйбуз: «Бирок падыша муну укканда, каарданды: жана ал өз аскерлерин жиберип, ал киши өлтүргүчтөрдү жок кылды, алардын шаарын өрттөп салды». Машайак четке кагылып, айкаш жыгачка кадалгандан кийин. Кудай дагы кырк жылдай Ысрайылдын тобо кылышын күттү, бирок алар тобо кылган жок. Анан Ал Өз аскерлерин жиберди. Анын аскерлеринби? Ооба. Ал кошуундардын Кудайы; Ал аскерлердин Кудайы. Эгерде бир эл Ага ушунчалык деңгээлде күнөө кылса, Ал аларды соттошу керек болгондо, Ал башка элдердин аскерлерин алардын үстүнө сотту алып келүү үчүн жиберет. Бул учурда, Ал жерди басып алып, Иерусалимди талкалоого уруксат берген Рим аскерлери болгон. Ал шаардын акыркы талкаланышы Теңир Ыйсанын сөздөрүнүн аткарылышы болгон: «Бул жерде таштын үстүндө таш калбайт, баары талкаланат» (24:2).
Ата Өз Уулун ушунчалык жогору баалайт, ошондуктан адамдар Аны атайылап четке кагып, жек көргөндө, Кудайдын каары козголот. Ысрайыл менен болгон мамилесинде Ал Иерусалимди чындап эле талкалаткан, жана ошондон бери эл бүт дүйнөгө чачырап кеткен. Алар өздөрүн түбөлүк өмүргө татыксыз экенин көрсөтүштү.
Кудайдын тойканасы бош болобу? Анын чакыруусун кабыл алып, Уулунун даңкы үчүн келген эч ким болбойбу? Оо, жок! Кудай Өзүнүн үйлөнүү тоюнун коноктор менен толтурулганын көрөт, жана Аларды эң күтүлбөгөн жерлерден табат. Биз окуйбуз: «Анан ал өз кулдарына мындай деди: «Той даяр, бирок чакырылгандар татыктуу эмес болчу. Ошондуктан жолдорго чыгып, кимди тапсаңар, ошолорду тойго чакыргыла»». Эми биз Жакшы Кабардын бутпарастарга тарап жатканын көрүп жатабыз. Израиль өз мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон; алар тойго чакыруу алышкан, бирок аны кабыл алуудан баш тартышкан. Ошондуктан Кудай Өз кулдарына мындай дейт: «Тосмолорго жана жолдорго чыккыла; бардык жердеги бардык катмардагы адамдарга баргыла. Адамдар кандай абалда болбосун, канчалык таза эмес, канчалык жийиркеничтүү жана күнөөкөр болбосун, аларды үйлөнүү тоюна чакыргыла; аларды кирүүгө чакыргыла!» Ошентип, биз кулдардын «жолдорго чыгып, тапкан бардык адамдарды, жаманын да, жакшысын да чогултушканын окуйбуз: жана той коноктор менен толтурулган».
Бул акыркы он тогуз жүз жыл ичинде болуп өткөндөрдүн графикалык сүрөтү. Кудайдын кызматчылары жерден жерге, шаардан шаарга жана жердин эң алыскы четтерине барышты. Алар бардык жерде жакыр, адашкан адамдарды Кудай Өз Уулу үчүн даярдаган үйлөнүү тоюна келүүгө чакырып жүрүштү. Көптөр чакырууну кабыл алышты. Бирок, оо, Машайакты четке кагып, келүүдөн баш тарткан бутпарастардын арасында канчасы бар! Сиз ошолордун бирисизби? Сиз христиан үй-бүлөсүндө төрөлүп, өмүр бою кабарды уккандырсыз. Балким, "ата" жана "эне" деп айтканды үйрөнгөндөн кийин, биринчи айткан ысымыңыз Исанын ысымы болгондур, бирок сиз дагы эле куткарылбаган, дагы эле күнөөдө жана Машайаксызсыз. Оо, сиз турган айтып бүткүс коркунуч, анткени Кудайдын Сөзүндө жазылган: "Көп жолу эскертилсе да, мойнун катуулаткан адам күтүлбөгөн жерден жок болот, жана ага эч кандай даба болбойт" (Накыл сөздөр 29:1). Эми Кудай ырайымы менен сизди куткарууну күтүп жатат. Чакыруу берилди. Келесизби? Машайакты өзүңүзгө кабыл аласызбы? Эртең эшик жабылышы мүмкүн.
Кээ бир адамдар Инжилдин чакырыгын кабыл алганын айтышат, бирок Машайакка өздөрүнүн Куткаруучусу катары эч качан чындап ишенишпейт. Биз окуйбуз: «Падыша конокторду көрүүгө киргенде, үйлөнүү тоюнун кийимин кийбеген бир кишини көрдү.» Чыгыш салты боюнча, бизге айтылгандай, бир улуу инсан өз үй-бүлөсүндөгү бирөөгө үйлөнүү тоюн өткөргөндө, ал өзү коноктор дасторконго отурганда кийүүгө ылайыктуу кийимдерди камсыз кылган. Ар бир адам үйлөнүү тоюнун кийимин кийүүгө мүмкүнчүлүк алган. Ошентип, бүгүн Кудай адилдик кийимин берет, аны баары кабыл алып кийүүгө милдеттүү. Сиз мындай деп айтышыңыз мүмкүн: «Мен Ага жана асманга татыктуу эмесмин; мен куткарылгандардын катарына кошулууга татыктуу эмесмин.» Менин кымбаттуу досум, сен татыктуу эмес болгонуң үчүн; сен күнөөкөр болгонуң үчүн чакырылып жатасың, жана сени Ал татыктуу кылат. Машайакка өзүңдүн Куткаруучуң катары ишенесиңби? «Ал талап кылган бардык татыктуулук – Ага муктаж экениңди сезүү.» Демек, татыктуу эместик шылтоо эмес. Күнөөкөрлөр тобо кылып, Машайакка ишенип келгенде, Ал аларды куткарылуу кийими менен, адилдик кийими менен кийиндирет. Бул – үйлөнүү тоюндагы кечки тамакка жарашыктуу кыла турган үйлөнүү тоюнун кийими.
Бул тойдо чакырууну кабыл алдым деп айткан бир киши бар эле, бирок ал үйлөнүү тоюнун кийимин кийген эмес. Бул киши бүгүн: “Мен анчалык жаман эмесмин деп ойлойм. Мага Куткаруучунун кереги жок; мен ушул бойдон эле жетиштүү жакшымын” – деп айткандардын көбү сыяктуу эле, өз адилдигине ишенген адамдардай болчу. Римдиктерге 10:3тө окуйбуз,
“Анткени алар Кудайдын адилдигин билбей, өздөрүнүн адилдигин орнотууга аракет кылып, Кудайдын адилдигине баш ийишкен жок.”
Мен бул кишинин кирип келе жатканын элестете алам. Эшиктен кирген конокторго падышанын кызматчылары кийимдерди таратып жатышкан. Бирок бул киши келгенде, ал: “Мага ал кийимдин кереги жок деп ойлойм. Мен жаңы кийим сатып алдым, башка эч нерсенин кереги жок деп ойлойм. Мен ушул бойдон эле абдан сымбаттуумун”, – деди. “Бирок бул кийимди падыша өзү берген. Ал баарынын кийишин каалайт”, – деп жооп берди кызматчы. Ал киши: “Оо, менин ишимде эч кандай айырма болбойт деп ойлойм. Падыша мени ушул бойдон эле кабыл алат”, – деп талап кылды. Ошентип, кызматчы аны ичкериге киргизди. Коноктор дасторконго чогулган убак келди. Падыша кирип келип, конокторду карап чыкты. Ал үлпөт кийими жок бул кишини көрүп: “Досум, үлпөт кийимиң жок кантип бул жерге кирдиң? – деп сурады. Ал унчукпай калды.” Ал тойго чакырууну кабыл алган, бирок ушунчалык ырайымдуулук менен берилген үлпөт кийиминен баш тарткан. Ал чиркөөгө кошулуп, бирок Машайакты жеке Куткаруучусу катары кабыл албаган көптөгөн адамдарга окшош. Бул бир күнү эмне болорун көрсөтөт. Падыша конокторду карап чыкканда, Ал сурайт: “Досум, үлпөт кийимиң жок кантип бул жерге кирдиң? Сен чындыгында кайра төрөлбөй туруп, Менин Уулума ишенгендердин арасынан кантип орун алганга батындың? Сен эч качан куткарылбастан, христиандардын коомуна кантип кошулганга батындың?” Бул ушуну билдирет.
Ошол күнү эч ким шылтоо айтууга батынбайт. Оо, мен элестетем, бир аз мурун бул киши падышанын кызматчыларына түшүндүрүүгө даяр эле. Ал өзүн жакшы актаган, бирок падышанын алдына келгенде сүйлөй албай калган. Сиз жаныңыздын куткарылышы үчүн өзүңүздүн жакшы иштериңизге таянып жаткандырсыз. Балким, бала кезиңизде кайсы бир чиркөөгө кошулганыңызга таянып, ошол сизди асманга алып барат деп ойлоп жаткандырсыз. Же болбосо, сиз чөмүлтүлгөнүңүзгө жана биз айткандай, Теңирдин Кечки тамагынын ыйык жөрөлгөсүнө катышканыңызга, же жашооңузду өзгөртүп, мурункудай жашабай калганыңызга таянып жаткандырсыз. Бирок
“Асман астында адамдарга берилген, биз куткарылышыбыз керек болгон башка ысым жок” (Элчилер 4:12),
Ыйсанын ысымынан башка
Тарстык Саул бир кезде үйлөнүү тоюнун кийимин кийүүдөн баш тарткан. Ал ансыз деле Кудайга татыктуумун деп ойлогон жана Машайакка муктаж эмесмин деп эсептеген. Анын өзүнүн адилдиги бар эле. Бирок Дамаск жолунда ал өзүнүн бардык адилдиктери кир чүпүрөктөй экенин түшүнгөн. Ал асманда Кудайдын оң жагында даңкта отурган Машайакты көргөндө, мындай деп кыйкырган: «Бирок мен үчүн пайдалуу болгон нерселердин баарын Машайак үчүн зыян деп эсептедим. Ооба, чындыгында, Мырзам Ыйса Машайакты таануунун улуулугу үчүн бардык нерсени зыян деп эсептейм. Анткени мен бардык нерседен айрылдым жана аларды кык деп эсептейм, Машайакты таап, Анда болушум үчүн, өзүмдүн мыйзамдан болгон адилдигимди эмес, Машайакка болгон ишеним аркылуу келген, Кудайдан ишеним аркылуу келген адилдикти табышым үчүн» (Филипиликтерге 3:7-9).
Бул үйлөнүү тоюнун кийими – бул Кудайдын ишеним аркылуу берилген адилдиги, ал баарына сунушталат, бирок Машайакка ишенгендерге гана таандык. Сиз үйлөнүү тоюнун кийимин кийип жүрөсүзбү? Эгер Падыша бүгүн кечинде Өзүнүн конокторун көрүүгө келсе, Ал сизге: «Досум, бул жерге үйлөнүү тоюнун кийими жок кантип кирдиң?» – деп айтмак беле? Сизде айта турган эч нерсе болмок эмес; сиз үнсүз калмаксыз. Оо, Кудайдын алдында тобо кылып, Машайакты өзүңүздүн Куткаруучуңуз катары кабыл алуу менен чыныгы ордуңузду ээлөө эң жакшы болмок эмеспи?
Ага азыр мойнуңа ал: "Мен кайрадан төрөлгөн жокмун. Мен бардык диний туткан жолум менен дагы эле күнөөлөрүмдө жүрөм. Мен Куткаруучуга муктаж болгон адашкан күнөөкөрмүн." Эгер сен бул мойнуңа алууну айтып, Ага кайрылсаң, Ал сени куткарууга даяр.
“Ошондо падыша кызматчыларына айтты: Анын колу-бутун байлагыла да, алып кеткиле да, сырткы караңгылыкка ыргыткыла; ал жерде ыйлоо жана тиш кычыратуу болот. Анткени чакырылгандар көп, бирок тандалгандар аз.” Сиз: “Мен тандалгандардын арасында болбошум мүмкүнбү?” деп айтасызбы? Эгер чакырыкты укпасаңыз, эч качан болбойсуз. Чакыруу – бул чакырык. Канчасы тандалган? Чакырыкка жооп бергендер, адилдиктин белегин кабыл алгандар, Машайакка ишенгендер. Миллиондогон адамдар чакырылган, бирок миңдегендер тандалган, анткени көпчүлүгү Кудайдын Сөзүнө ишенүүдөн баш тартат.
Азыр Машайакты өзүңдүн Куткаруучуң катары кабыл аласыңбы? Сен чакырылгансың. Сен тандалгандардын арасында болосуңбу? Ага жүрөгүңдү тапшырасыңбы? Ал сенин жообуңду күтөт. Эгер баш тартсаң, сени сырткы караңгылыктын азабы жана кордугу гана күтөт. Бул Падышанын алдынан түбөлүк азапта алыстатылууну билдирет.
1 Жакында бул мисал жөнүндө насаат айткандыктан, мен ошол убакта алынган стенографиялык жазууларды көп деңгээлде колдонууга батынып жатам.
Бул үлгү-насаат аңгемеси Теңирибиздин көптөгөн угуучуларынын күнөөгө катып калган жүрөктөрүнө таасир этпегени дароо артынан болгон окуядан айкын көрүнүп турат.
Анан Фарисейлер барып, Аны сөзүнөн кармаш үчүн кеңешишти. Анан алар Ага өз шакирттерин Иродчулар менен кошо жиберип: «Устат, биз билебиз, Сен чынчылсың жана Кудайдын жолун чындык менен үйрөтөсүң, эч кимге көңүл бурбайсың, анткени Сен адамдардын жүзүн карабайсың. Ошондуктан бизге айтчы, Сен эмне деп ойлойсуң? Цезарга салык төлөөгө уруксатпы же жокпу?» — дешти. Бирок Ыйса алардын жамандыгын билип: «Эмне үчүн Мени сынайсыңар, эй эки жүздүүлөр? Мага салык акчасын көрсөткүлө», — деди. Алар Ага бир динар алып келишти. Ошондо Ал аларга: «Бул сүрөт менен жазуу кимдики?» — деди. Алар Ага: «Цезардыкы», — дешти. Ошондо Ал аларга: «Анда Цезардыкы Цезарга, Кудайдыкы Кудайга бергиле», — деди. Бул сөздөрдү укканда, алар таң калышты да, Аны таштап, жолуна түшүштү. (аяттар 15-22)
Бул аяттарды окуганда, биз Теңирдин Жудеядагы жетекчилердин эки жүздүүлүгүн жана алдамчылыгын кантип ашкерелегенине таң калабыз. Алар өз эрки менен сыйынуунун майда-чүйдөсүнө өтө кылдат мамиле кылган, бирок жандарына Кудайдын сүйүүсү толуп-ташканын билбеген. Чындыктын өзү алардын арасында болчу. Бирок алар Аны, мүмкүн болсо, Кудайдын мыйзамына жана өздөрүнүн каада-салттарына каршы кылмышкер катары көрсөтүүгө гана аракет кылышты, Аны эл алдында жаманатты кылуу жана Аны четке каккан өздөрүнүн жамандыгы акталышы үчүн. Бирок Ал аларга жарык чачып, динчилдиктин жамынгысы менен жабууга аракет кылган жамандыкты ашкереледи.
Алар «аны сөзүнөн кантип тузакка түшүрүш керек» деп издешкен. Бул диний жетекчилерде эч кандай чындык жок болчу. Алар Исага тузак курууга аракет кылышкан, ал кандайдыр бир жол менен өзүн айыптап калат деп үмүттөнүп, ошондо аны элдин шылдыңына калтырыш үчүн же Рим бийлигине каршы козголоңчу катары губернаторго кабарлаш үчүн.
"Иродчулар." Булар Жүйүт жериндеги Римди колдогон партияны түзгөн, алар сатылма, бузулган жана толугу менен дүйнөчүл болгон. Булар өздөрүн такыба деп эсептеген Фарисейлер менен биригип, Исаны азгырууга келишкен.
“Устат, биз Сенин чынчыл экениңди билебиз.” Бул Теңир Исага жагынуу жана Аны Өзүнө каршы колдонулчу бир нерсе айттыруу үчүн жасалган амалкөй аракет болчу.
“Салык төлөөгө уруксатпы... же жокпу?” Бул Жудеяда талаштуу суроо болчу. Фарисейлер жалпысынан терс жооп беришкен, иродчулар оң жооп беришкен, бирок экөө тең мыйзамга баш ийишкен.
«Иса алардын жамандыгын сезди». Ал «адамдын ичинде эмне бар экенин билген» (Жакан 2:25; Жакан 16:30Жакан 16:30), ошондуктан бул куу суроо берүүчүлөрдүн эки жүздүүлүгүн дароо түшүндү.
“Мага салык акчасын көрсөткүлө.” Жөөт-Палестина тыйындары бул максатта колдонулчу эмес, бирок алда канча жогору баалуу болгон өзгөчө Рим валютасы колдонулчу.
Бул сүрөт жана жазуу кимдики? Бул тыйындарда императордун бейнеси жана анын аты-жөнү менен наамы жазылган латынча жазуу болгон.
"Цезарга Цезардыкы болгон нерселерди бергиле; ал эми Кудайга Кудайдыкы болгон нерселерди." Бул сөздөр менен Ыйса алардын суроосуна так жооп берип, Кудайдын эли рухий нерселерде Ага жооптуу экенин, бирок жарандык жана улуттук нерселерде бийликтегилерге баш ийиши керектигин көрсөттү.
“Алар таң калышты, Аны таштап кетишти жана жолуна түшүштү.” Алар Анын жообунун тууралыгын жана даанышмандыгын түшүнүштү, бирок Анын шакирттери болууга эч кандай каалоо көрсөтүшкөн жок. Атайылап алар Андан бурулуп, өз жолдорун жолдоо үчүн кетишти.
Ыйсанын сөздөрүнүн биринчи бөлүгүнө, «Цезарга Цезардыкы болгон нерселерди бергиле», басым жасап, акыркы бөлүгүн, «Кудайга Кудайдыкы болгон нерселерди», унутуп коюу – Ал баса белгилеген чындыкты таптакыр жоготуу дегенди билдирет. Биз өзүбүз таандык болгон өлкөгө жана биз жашаган өкмөткө болгон берилгендикке канчалык кам көргөндөй эле, Кудайга болгон берилгендикке да ошончолук кам көрөбүзбү?
Кийинки кезекте материалисттик саддукейлер Исаны Мусанын мыйзамына каршы коюуга жана Аны өлгөндөрдүн денелик тирилүү мүмкүнчүлүгү жөнүндөгү талкууга аралаштырууга аракет кылышты.
Ошол эле күнү Ага тирилүүнү жокко чыгарган Саддукейлер келип, сурашты: «Устат, Муса айткан: „Эгер бир киши баласыз өлсө, анын бир тууганы аялына үйлөнүп, бир тууганына тукум калтырсын“. Бизде жети бир тууган бар эле. Биринчиси үйлөнгөндөн кийин каза болуп, баласы жок болгондуктан, аялын бир тууганына калтырды. Экинчиси да, үчүнчүсү да, жетинчисине чейин ошентишти. Акырында аял да каза болду. Анда тирилгенде ал жети бир туугандын кимисинин аялы болот? Анткени алардын баарына турмушка чыккан эле». Ыйса аларга жооп берип мындай деди: «Силер Ыйык Жазманы да, Кудайдын кудуретин да билбегендиктен жаңылып жатасыңар. Анткени тирилгенде адамдар үйлөнүшпөйт да, турмушка чыгышпайт да, бирок асмандагы Кудайдын периштелериндей болушат. Ал эми өлгөндөрдүн тирилиши жөнүндө, Кудай силерге айткан сөздү окуган жок белеңер: „Мен Ыбрайымдын Кудайымын, Ыскактын Кудайымын, Жакыптын Кудайымын“? Кудай өлгөндөрдүн Кудайы эмес, тирүүлөрдүн Кудайы». Муну уккан эл Анын окуусуна таң калышты. (23-33-аяттар)
Бул адамдар Исанын алдына койгондой окуя, же окуялардын сериясы, чындыгында болгонбу деген суроо туулат. Бүт окуя тирилүү окуусун шылдыңдоо максатында ойдон чыгарылган болушу мүмкүн. Алардын айтымында, бир аял жети бир тууганга кезек менен аял болгон, ар бири өзүнөн улуу бир тууганы өлгөндөн кийин аны алган. Акыры, аял алардын баарынан узак жашагандан кийин өлгөн деп айтылган. Көтөрүлгөн суроо: Тирилүүдө ал кимдин аялы болот? Өлүмдөн кийинки жашоонун жана акыркы тирилүүнүн чындыгын айлакердик менен четке каккан бул адамдарга бул жоопсуз суроо болуп көрүнгөнү шексиз. Бул маселеге келгенде, Иса Өзү чындык деп жарыялаган Фарисейлердин окуусунун акылга сыйбастыгын көрсөтүү үчүн иштелип чыккан.
Бирок Теңир алар менен жолугуп, алардын каршы пикирлерин жокко чыгаргандай кылып, алар ыйык деп тааныган Ыйык Жазманын бир гана бөлүгүнөн, Тоораттан, же Мусанын беш китебинен жооп берди. Ал алардын суроосу Ыйык Жазманы жана Кудуреттүү Жаратуучунун күчүн билбестикке негизделгенин айтты. Анан Ал Мусага Теңирдин сөздөрүн келтирди, Өзүн отко күйүп, бирок күйүп кетпеген бадалда ачып бергенде. Ошол жерде Кудай мындай деди: «Мен сенин ата-бабаларыңдын Кудайымын, Ыбрайымдын Кудайымын, Ыскактын Кудайымын жана Жакыптын Кудайымын» (Чыгуу 3:6). Ал мындай деген жок: «Мен бул патриархтардын жерде жашап турганда Кудайы болчумун». Ал кылымдар өткөндөн кийин Мусага сүйлөп жаткан ошол учурда алардын Кудайы болчу. Ал өлгөндөрдүн (башкача айтканда, өлүм менен толугу менен жок кылынган адамдардын) Кудайы эмес, бирок тирүүлөрдүн, анткени бардыгы (денелери боюнча өлгөн болсо да) Ага жашашат. Жана бул сөзсүз түрдө келечектеги тирилүүнү камтыйт, анткени Кудай Ыбрайымга, Ыскакка жана Жакыпка алардын жердеги өткөн жашоосунда эч качан аткарылбаган, бирок алар өлгөндөрдөн кайра тирилгенде аткарыла турган убадаларды берген болчу.
Буга Садукейлер жооп бере алышкан жок, жана угуп турган эл бул акылдуу делген дин аалымдарынын кандайча унчукпай калганына таң калышты.
Эми Ыйсаны суракка алуу фарисейлердин кезеги эле. Алардын башкы өкүлү берген суроо чындап эле кастык мүнөздө болчу. Ал Теңирди сүйлөтүп, Анын окуусу Мусанын мыйзамына канчалык деңгээлде дал келгенин же ага каршы келгенин билүү максатында иштелип чыккан.
Бирок фарисейлер ал саддукейлерди унчукпай калтырганын укканда, алар чогулушту. Ошондо алардын бири, мыйзамчы, Аны сынап, суроо берип: «Устат, мыйзамдагы эң чоң осуят кайсы?» – деди. Ыйса ага мындай деди: «Кудай-Теңириңди бүт жүрөгүң менен, бүт жаның менен жана бүт акылың менен сүй. Бул – биринчи жана эң чоң осуят. Экинчиси да ага окшош: Жакыныңды өзүңдү сүйгөндөй сүй. Бул эки осуятка бүт мыйзам жана пайгамбарлар негизделген, (vv. 34-40)
Ал Садукейлерди унчукпай калтырган. Ыйса бул материалисттерди өлгөндөрдүн тирилүүсүн окутуу менен унчукпай калтырган, аны Садукейлер четке кагышкан, бирок Фарисейлер ишенишкен.
«Адвокат... аны азгырып жаткан». Бул киши, сыягы, Мусанын мыйзамын жакшы билген адис, көптөгөн жүйүт бийликтери кылымдар бою талкуулап келген, Он осуяттын ар биринин салыштырмалуу маанилүүлүгү жөнүндөгү суроо менен Исаны чаташтырууга жана таң калтырууга аракет кылган.
"Теңириң Кудайыңды сүй." Иса Мыйзамды кайталоо китебинин 6:5 аятынан цитата келтирип жооп берди. Эгер Кудай эң жогорку деңгээлде сүйүлсө, эч ким Анын буйруганын бузбайт. Бул өзгөчө мыйзамдын биринчи тактасын камтыйт, ал адамдын Кудайга болгон милдетин көрсөтөт.
"Биринчи жана улуу осуят." Муну бузуу, ошондуктан, мыйзамдын алкагында, бардык күнөөлөрдүн эң чоңу болуп саналат.
"Жакыныңды өзүңдү сүйгөндөй сүй." Бул Лебилер 19:18ден алынган цитата болчу жана экинчи осуяттар тактасынын баарын камтыйт, анткени "сүйүү жакынына жамандык кылбайт" (Римдиктерге 13:10). Адамзатты ушундай жол менен сүйгөн адам башкалардын укуктарына байланыштуу мыйзамдардын бирин да бузбайт (Римдиктерге 13:8-9).
“Ушуларга … бардык мыйзам жана пайгамбарлар негизделген.” Сүйүү өкүм сүргөн жерде, калганынын баары өз ордунда болот, анткени Кудайды жана жакынын чын жүрөктөн сүйгөн эч ким алардын бирине да атайылап жамандык кылбайт (Матай 7:12). Ошондуктан, бардык мыйзам жана пайгамбарлар Ыйса айткан ушул эки осуятка негизделген, анткени биз кылышыбыз мүмкүн болгон ар бир күнөө Кудайдын Өзүнө же биздин жакындарыбызга жасалган жамандык болуп саналат. Биз үчүн берилген куткарылуу, биринчи кезекте, бардык күнөөлөрүбүздү жоюу үчүн күнөөдөн арылуу же элдешүү, андан кийин Кудайды жана жакыныбызды сүйүп, күнөө кылуудан токтошубуз үчүн кайра жаралуу болуп саналат.
Жүрөк Кудай менен туура болгондо, жана Ал чексиз сүйүлгөндө, адам да өзүмчүл эмес сүйүлөт, ошентип бүт өмүр Кудайдын Сөзүнө баш ийүү менен тартипке салынат. Сүйүү сүйүлгөн адамга кызмат кылуудан ырахат алат, ошентип Кудайды кайгырткан же жакынын жабыркаткан нерселердин баарынан сактайт. Бирок эч бир табигый адам мыйзамды мындайча аткарган эмес. Биздин табиятыбыздагы өзүмчүлдүк буга мүмкүнчүлүк бербейт. Кудайдын ырайымы менен жаңыланганда, Кудайдын сүйүүсү Ыйык Рух аркылуу жүрөккө төгүлөт (Римдиктерге 5:5). Теңирибиздин окуусу күнөөнү ашкерелөөгө жана кайра жаралуунун зарылдыгын көрсөтүүгө багытталган. Адам кулап түшүү аркылуу Кудайдан алыстап кеткен. Сөз жана Ыйык Рух аркылуу кайра төрөлгөндө, ал түбөлүк өмүргө ээ болот. Бул жаңы өмүрдүн табияты сүйүү, анткени ал Кудайдан (2 Петир 1:4). Ошондуктан, сүйүү Машайактагы адамдын жашоосунун башкаруучу принцибине айланат. Дененин эмес, Рухтун жетегинде жүргөндө, мыйзамдын адилдиги Анда ишке ашат (Римдиктерге 8:4), жана ал Кудайды жана жакынын сүйүүнү, мурда өзүмчүлдүк жана башкаларга карата жаман ниет менен жашоо канчалык оңой болсо, ошончолук оңой табат. Аны жаңы күч башкарат. Бул жаңы төрөлүүнүн оң далили (1 Жакан 3:14; 1 Жакан 5:1-21 Жакан 5:1-2).
Ошентип, Ага берилген бардык суроолорго жооп бергенден кийин, Иса Өзүнүн душмандарына каршы абалды тескери буруп, алардын экөөнө суроо берди:
Фарисейлер чогулуп турганда, Ыйса алардан сурады: «Машайак жөнүндө эмне деп ойлойсуңар? Ал кимдин уулу?» Алар Ага: «Дөөттүн уулу», – деп жооп беришти. Ал аларга айтты: «Анда Дөөт аны кантип Рух аркылуу Теңир деп атаган, айтып: „Теңир менин Теңириме айтты: Менин оң жагыма отур, Мен душмандарыңды бутуңдун алдына койгонго чейин“?» «Эгер Дөөт аны Теңир деп атаса, анда ал кантип анын уулу болот?» Эч ким Ага бир да сөз менен жооп бере алган жок, ошол күндөн тартып эч ким Ага башка суроо берүүгө батынган жок (41-46-аяттар).
«Силер Машаяк жөнүндө эмне деп ойлойсуңар? Ал кимдин Уулу?» Бул суроолор эч качан эскирбейт. Иса аларды сурагандан бери дээрлик жыйырма кылым өтсө да, алар мурдагыдай эле актуалдуу жана Жакшы Кабардын кабары жеткен ар бир адамдан чынчыл жоопторду талап кылат. Анткени ал Жакшы Кабар Кудайдын Уулу да, Дөөттүн Уулу да болгон Ал жөнүндө (Римдиктерге 1:1-4). Ыйык Жазмадагы үзүндүлөргө ылайык, Машаяк — башкача айтканда, Ысрайылдын убада кылынган Падышасы — адамдан жогору болгон. «Анын чыгышы байыртадан, түбөлүктөн бери болгон», — деп Михей Ал төрөлө турган жерди алдын ала айтканда жарыялаган (5:2). Забур 2:0гө ылайык, Жахаба Аны Өз Уулу деп тааныган. Башка көптөгөн Ыйык Жазмадагы үзүндүлөр да ушул эле нерсени тастыктаган — бул үзүндүлөр фарисейлерге жакшы белгилүү болгон.
Анын кудайлык аталыгын көрсөткөн үзүндүлөрдү этибарга албай, ошентсе да алар: «Дөөттүн уулу», — деп жооп беришти.
Бул чын эле, бирок чындыктын баары эмес болчу. Ошондуктан Иса алардын көңүлүн Забур 110:0гө бурду, ал жерде Дөөт өзү Машаяк жөнүндө өзүнүн Теңири катары айтып, мындай дейт: «Теңир менин Теңириме айтты: „Мен душмандарыңды бутуңдун алдына койгонго чейин, Менин оң жагыма отур“». Англисче Жаңы Келишимибиздеги кичине баш тамгалар менен жазылган «LORD» сөзү Жахабаны билдирери белгилүү. «Теңир» деген экинчи сөз «Мырза» дегенди билдирет. Ошентип, Дөөт Рухта өз Уулунун даңкталышын алдын ала көрүп, Анын Жахабанын оң жагында отурганын көрөт жана Аны өзүнүн Теңири катары тааныйт. Муну кантип түшүндүрсө болот эле? Фарисейлерде жооп жок болчу, андан кийин эч ким Исага башка суроо берүүгө батынган жок.
Өз жолун тандап алууга ушунчалык чечкиндүү болуп, жүрөк атүгүл Ыйык Жазманын эң жөнөкөй сөздөрүнө да баш ийүүдөн баш тартканы – олуттуу нерсе.