Накыл сөздөр китебинин бул бөлүмү кечиктирүүнүн коркунучтарын, өзгөчө рухий куткарылууга байланыштуу, жашоонун белгисиздиктеринен улам дароо аракет кылууга үндөп, жүрөктү катуулатуу мүмкүнчүлүгүнө каршы эскертет. Ошондой эле ал өзүн-өзү мактоонун табиятын, акылсыздын каарынын акылга сыйбастыгын жана ачууланууга салыштырмалуу көрө албастыктын кыйратуучу күчүн талкуулайт. Акырында, ал адашкан бир тууганга карата ишенимдүү, оңдоочу сүйүүнүн маанилүүлүгүнө токтолот.
Библиялык комментарийлер Накыл сөздөр 27
Накыл сөздөр 27:0
Кечиктирүү – бул көп учурда кыйроого алып келген тузак. Бул бөлүмдүн биринчи аяты ар бир окуучуну бул катадан салтанаттуу түрдө эскертет.
27:1
Адамга азыркы учур келечекке акылдуулук менен пландоо үчүн берилген. Бүгүн жасалышы керек болгон ишти эртеңкиге калтыруу – сансыз миңдеген адамдарды жок кылган кайгылуу ката. Эски испан макалында: "Эртеңкиге калтыруунун жолу эч качандын үйүнө алып барат" деп айтылат, ал эми дагы бир эски сөз: "Тозокко баруучу жол жакшы ниеттер менен төшөлгөн" дейт. Англистер "Эртеңкиге калтыруу – убакыттын уурусу" деп айтканды жакшы көрүшөт; жана ар бир элде биздин аяттагы эскертүүнү эске салууга арналган кандайдыр бир накыл сөз бардыр. Ошентсе да, баарыбыз эле дароо чечилиши керек болгон иштерди эртеңкиге калтырууга канчалык жакынбыз!
Бул создуктуруу маселеси жандын куткарылышы жөнүндөгү улуу суроого келгенде эң айкын көрүнөт. Кайра-кайра Ыйык Жазуу адамдарга бул өтө чоң мааниге ээ маселени тез арада чечүүнүн маанилүүлүгүн баса белгилейт.
“Эгер бүгүн Анын үнүн уксаңар, жүрөгүңөрдү катырбагыла.”“Мына, азыр ыңгайлуу убакыт; мына, азыр куткарылуу күнү.”“Келгиле, азыр чогуу ой жүгүртөлү, дейт Теңир” (Еврейлерге 3:7-8; 2 Корунттуктарга 6:2; Ышайа 1:18). Булар шашылыш чечим кабыл алууга чакырган көптөгөн чакырыктардын бир нечеси гана.
Бирок адамдардын Фест сыяктуу акыркы чечимди "ыңгайлуураак мезгилге" чейин кийинкиге калтырганынан өткөн эмне кеңири таралган, ал көп учурда эч качан табылбайт! Ден соолуктун, акылдын жана өмүрдүн өзүнүн туруксуздугу баары катуу кыйкырат: "Эртеңки күнүң менен мактанба."
Фараон «эртең» деди, ал эми «бүгүн» деши керек эле, ошондо эртеси анын жүрөгү тегирмен ташындай катуу, тобо кылууга же тынчсызданууга жеткис болчу (Чыгуу 8:10).
Эгер окурман куткарылбаган болсо, ага Машаякка келүүсүн кечиктирбеши керек болгон беш маанилүү себепти эске салайын.
Биринчиден-Күнөөдө өткөргөн ар бир күн жоголгон күн. Жалгыз чыныгы жашоо – бул Кудай үчүн жашалган жашоо. Куткарылгандар Теңирге эртерээк кайрылбаганына ар дайым өкүнүшөт; алар адилдердин жолунда чыныгы кубаныч менен тынчтыкты табышат, ал жол жеткилең күнгө чейин уламдан-улам жаркырап турат.
Экинчиден-Кечиктирүүгө кеткен ар бир күн эч качан оңдой албай турган коркунучтуу нерселердин санын көбөйтөт. Жаштар көп учурда унутушат, акыры куткарылып, кечирилсе да, алардын күнөөлөрүнүн кесепеттери эч качан өчүрүлбөйт. Биздин бүгүн башкаларга жакшы же жаман таасирибиз бар жана келечектеги жолду өзгөртүү ал таасирди эч качан толугу менен жок кыла албайт. Күнөө биздин акыл-эсибизге жана денебизге өз таасирин калтырат – бул таасир түбөлүккө созулат. Бир ата бул фактыны уулуна жеткирүү үчүн ага бир ууч мыктарды таза, жылмакай устунга жарым-жартылай кагууга буйрук берди. Бала чоң кубаныч менен айтылгандай кылды. «Эми, балам,» деди атасы, «аларды сууруп ал.» Бул тез эле ийгиликтүү аткарылды. «Эми тешиктерди алып сал,» деген кийинки буйрук болду. «Атаке,» деп кыйкырды бала, «бул мүмкүн эмес!» Ошентип, биз күнөөлөрүбүздүн кечирилишин мыктарды сууруп алуу катары ойлошубуз мүмкүн; бирок, издер калаарын эч качан унутпайлы. Ошондуктан, эч качан оңдолбой турган нерсени дароо токтотуу акылмандык.
Үчүнчүдөн-Каалаган учурда күнөөнү сезүү кыйналган жан дүйнөдөн өтүп кетиши мүмкүн жана Кудай сизге Өзүнүн Ыйык Руху аркылуу сүйлөбөй калышы мүмкүн. Көптөгөн адамдар Ыйык Рухка көпкө каршылык көрсөтүү менен, Фараон сыяктуу, жүрөк мындан аркы өтүнүчтөргө же эскертүүлөргө жооп берүүдөн баш тарткан бир абалга жеткен. Мындай адамдарды көбүнчө «Жакшы Кабарга катууланган» деп аташат, жана бул аныктама өтө туура.
Төртүнчүдөн-Эртеңге чейин Өлүм сени өзүнө жем кылып алышы мүмкүн. Бул саптарды окуп жатканыңда да, ал сенин жүрөгүңдү кармап жаткандыр. Дөөт: «Мени менен өлүмдүн ортосунда бир гана кадам бар», – деп айткан (1 Самуил 20:3); жана биздин ар бирибиз үчүн да ошондой. Эртеңге чейин, күнөөкөр, оозуң унчукпай калышы мүмкүн, жүрөгүң токтоп калышы мүмкүн, денең муздап калышы мүмкүн, жана жаның тозокто!
Акырында, Теңир Ыйса Машайактын кайра келерин унутпашыңар керек. Ал бул китепти коё электе, Өзүнүн бардык куткарылгандарын алып кетүү үчүн Асмандан кайтып келиши мүмкүн (1 Тесалоникалыктарга 4:13-18 боюнча). Ошол улуу жана салтанаттуу учур келгенге чейин эч кандай окуя болушу шарт эмес, эч кандай пайгамбарлык аткарылышы шарт эмес. «Силер ойлобогон саатта» (Матай 24:44), ырайым күнү аяктап, ушунчалык улуу куткарууну четке каккандардын, же жөн эле көңүл бурбагандардын баары үчүн өч алуу күндөрү башталышы мүмкүн.
Бир күн эмне алып келерин билбестен, дароо Кудайга кайрылып, күнөөлөрүңдү мойнуна алып, Анын ырайымына ишенүү акылдуулук болот!
27:2
Өзүн-өзү мактоо дайыма начар тарбиянын жана туура жүрүм-турумду аңдабагандыктын белгиси. Эгер башкалар сени мактаса, сени момундук жана кичи пейилдик рухунда сакташы үчүн, Кудайга момундук менен карап тур; анткени сен өзүңдүн кемчиликтериңди башкалардан алда канча жакшы билесиң. Жетишкендиктериң же жөндөмдүүлүктөрүң менен мактануу жагымсыз жана катуу сындарга жол ачат. Эпрайым менен Менашенин адамдарын карагыла (Жашыя 17:14-15).
27:3
Акылсыздын каары акылга сыйбастыгынан улам өтө оор. Ал эч кандай түшүндүрмөнү укпайт жана аны тынчтандырууга болгон бардык аракеттерди жамандык менен шектенүү менен карайт. Мындай адамды аны менен талашкандан көрө, өз алдынча калтырган оң, анткени ал туура чечим чыгарууга жөндөмсүз. Ачууланган акылсызга Хиския өзүнүн ак сөөктөрүнө Рабшакеге карата иш кылууну буйругандай мамиле кыл (Ышая 36:21).
27:4
Мурунку аятта айтылган ачуу – бул акылдын кыска бороону, өтмө сезим. Ал созулуп турганда коркунучтуу; бирок көрө албастык андан да коркунучтуураак, анткени анын бардык тышкы белгилери жоголгондо да сакталып калат.
«Кызганыч көр сыяктуу ырайымсыз» (Ырлар ыры 8:6). Жусуптун бир туугандарын карагыла (Башталыш 37:0).
27:5-6
Чыныгы сүйүү мени бир тууганыма ишенимдүү болууга түртөт, ал тургай анын кадамдары адеп-ахлактык жакшылык жолунан тайып баратканда да. Кемчилик издөөчүлүктөн алыс болуп, эгер ал адашып кетсе, анын жанын кайтарууга умтулам. Мындай кылуу менен, мен аны жаралашым мүмкүн, бирок мындай оорулар ишенимдүү. Ырайымдагы ашкерелөө жашырылган сүйүүдөн алда канча жакшы, анткени ал анын кемчиликтерине көңүл бурдурууга тыюу салат. Душман мындай учурда өбүшүүлөрдү жана мээрим белгилерин төгүп, жамандыкты көз жаздымда калтырып, күнөөкөрдү анын адилетсиз ишинде колдошу мүмкүн, бирок алар Жүйүттүн өбүшүнө окшош, сүйүүнүн алдамчы далилдери. Павел Петирге, Барнабага жана сүйүктүү Галатиялыктарга канчалык ишенимдүү болгон, алардын баары ага абдан кымбат эле (Галатиялыктарга 1:0 жана 2).
27:7
Аят төмөнкүдөй башкача айтылган:
"Эркелеген тойбос адам даамдуу тамакты да жек көрөт; бирок чындап ачка болгон адам жөнөкөй тамакты да чоң ырахат менен жейт." Ачкачылык табитти жана башка учурда жек көрүлө турган нерсеге болгон ырахатты ойготот. Көптөр үчүн Кудайдын Сөзү ушундай ачуу нерселердин бири; бирок жан ачка болгондо ал балдай таттуу болуп калат. Езекиел менен Жакан жеген кичинекей китепчелерди карагыла (Езекиел 3:1-4; Аян 10:9-10).
27:8
Теңир «ар бир адамга өз ишин» берген, жана биз да ар бир адамга өз ордун айта алабыз.
“Бирок азыр Кудай ар бир мүчөнү денеге Өзү каалагандай койду” (1 Корунттуктарга 12:18). Ким Теңирге таянып, өзүнө дайындалган ордун толтурса жана өз ордун сактаса, мол бата табат. Бирок уясынан адашкан куш өзүн коркунучка жана азапка дуушар кылгандай, өз чөйрөсүнөн алыстаган адамга да ошондой болот.
Башкача айтканда, биз бул принциптерди чиркөөдөгү жашоого колдонсок болот. Кудай Өзүнүн бардык балдарынын Теңир Ыйса Машайактын теңдешсиз ысымы менен чогулушун каалайт. Ким бул биримдиктин кубанычынан жана бактылуулугунан ойдон чыгарылган кемсинтүүлөрдөн же башка себептерден улам алыстаса, ал уясын таштап кеткен үй-жайсыз кушка окшош. Демасты карагыла (Экинчи Тиметейге 4:10).
27:9-10
Жылуу, кургак абада жана Палестинаныкындай алсыратуучу климатта май менен майлануу абдан тынчтандыруучу жана күч берүүчү. Таттуу жана сергитүүчү атырлар аракетсиз сезимдерди ойготуу жана жагымдуу сергектикти алып келүү үчүн колдонулат. Чыныгы достун сүйүүгө толгон, камкор кеңеши жанга май менен атыр денеге кандай таасир этсе, ошончолук сергитүүчү жана дем берүүчү. Ушундай жол менен кеңеш берген досу бар адам бактылуу. Дөөт ушундай досту Жонатандан тапты.
Кайгы жана кырсык күтүүсүздөн келгенде, канчалык жакын болсо да, жакын достун жүрөгү жана мээрими жок болушу мүмкүн болгон туугандарга таянгандан көрө, ушундай сыналган досуңдун болуп, ага кайрылганың алда канча жакшы. Убакыт жана аралык үй-бүлөлүк байланыштардын алсызданышына күчтүү факторлор болуп саналат, муну көптөр кайгыруу менен билишкен. Ар бир адам бир туугандан да жакын болгон Досту билиши керек! Накыл сөздөр 17:17 жана 18:24-аяттардагы эскертүүлөрдү караңыз.
27:11
Акылдуу уулдун баш ийүүсү жана кылдат жүрүм-туруму камкор ата-энесине жакшы таасир этет. Эгер бала өжөр жана тил албас болсо, атасы өз тукумун туура тарбиялабаганы үчүн жемеленет. Бул насаат биз үчүн «Кудайдын уулдары катары, Иса Машаякка болгон ишеним аркылуу» маанилүү. Бизди чакырган Ага татыктуу жашоо менен, биз Куткаруучу Кудайыбызды жана Атабызды адамдардын алдында даңктайбыз. Канчалык көп жаман адамдар Аны Өз балдарынын акылсыздыктары үчүн жемелешет! Дөөттүн күнөөсү Теңирдин душмандарын Кудайга акарат келтирүүгө түрткү болду, ошондуктан Батшебанын баласы өлүшү керек болчу (2 Шемуел 12:14).
27:12
Бул аят Накыл сөздөр 22:3түн кайталанышы. Мурунку эскертүүлөрдү караңыз. Бул накыл сөздө биз куткарылбагандарга эскертүү окуйбуз. Сиз көңүл бурбай жаткан Кудайдын камкордугу канчалык чоң болсо керек, Ал сизге келечегиңизди ойлонуунун жана сот келгенге чейин, кеч болуп кала электе Машайакка жашынуунун маанилүүлүгүн кайрадан эскертип жатат. Эгер сиз бул экинчи эскертүүдөн кийин кайдыгерлик менен өзүңүзгө татыктуу кыйроого бет алсаңыз,
“Эмне деп айтасың, Ал сени жазалаганда?” (Жеремия 13:21)
27:13
Бул дагы мурунку накыл сөздүн кайталоосу (20:16). Хискиянын досторунун Сулаймандын бир нече акылдуу сөздөрүн ушундай жол менен кайталашы жөн эле кокустук эмес. Тескерисинче, бул Кудайдын алар камтыган насааттын маанилүүлүгүн биздин көңүлүбүзгө буруунун жолу. Мындай мол акылмандыкка көңүл бурбаган адам чындап күнөөлүү жана эмне эксе, ошону оруп жатканда эч кандай боорукердикке татыктуу эмес.
27:14
Бул сөздөрдө оңой байкалган ирониянын жиги бар. Бирөөнүн терезесинин астында, эртең менен катуу үн менен сүйүүсүн билдирген адам, анын көңүл буруусунун объектиси эс алып жатканда, өтө жагымсыз жана анын батасы тескерисинче каргышка айланат. Ачыктан-ачык суралбаган мактоо сөздөрү ар дайым коркунучтуу. Алар адатта жүрөктүн чынчыл эместигин жана тынч, момун адамга өтө жийиркеничтүү болгон сезимталдыктын жоктугун көрсөтөт. Итальяндыктар айтышат,
«Сени адаттагыдан ашыкча мактаган адам, же сени алдаган, же алдаганы жатат.» Абышалом менен Ысрайылдын адамдарын караңыз (2 Шемуел 15:1-6).
27:15-16
Накыл сөздөр 21:9, Накыл сөздөр 21:19 боюнча эскертүүлөрдү караңыз. Бул аяттардын биринчисине Доктор Томпсондун Палестинадагы жамгыр бороонун сүрөттөөсүнөн мыкты комментарий жазылмак эмес. Ал мындай дейт:
“Бизде болгон мындай жамгырлар бул тоо үйлөрүнүн жалпак топурак чатырларынан толугу менен сиңип өтөт, жана суу бөлмөнүн бардык жерине сансыз тамчылар менен агып түшөт. Бул тынымсыз тамчылоо – тык, тык – күнү-түнү, эгерде ал урушчаак аялдын тынымсыз сүйлөгөнү болбосо, дүйнөдөгү эң тажатма нерсе. Мындай жагымсыз адам анын үйүндө жашаарын жашырууга аракет кылган адам шамалды жашырууга аракет кылган же оң колу атыр менен капталган кезде адамдарды атырдын жытын сездирбөөгө умтулган адамга окшош. Ахашверош Ваштини ушундай жол менен күнөөлүү деп эсептеген, ал анын буйругун аткарбай, бардык ак сөөктөрүнүн алдында аны уяткарганда (Эстер 1:10-20).”
27:17
Сүрүлүү аркылуу бир темир курал башкасы менен сүрүлгөндө курчуп, жылмаланат; ошол сыяктуу эле, биз кызыктуу жана пайдалуу ой алмашуу аркылуу бири-бирибизге жардам бере алабыз. Коомдон обочолонгон адам ар дайым бир жактуу адам болот. Башкаларга бата болгусу келген адам, алардын муктаждыктарын жана кайгыларын түшүнүү үчүн алар менен аралашышы керек. Ал алардын жогорку билими же жакшы сапаттары аркылуу көп акылмандыкка ээ болушу мүмкүн. Христиандардын арасында бири-бири менен болгон биримдик чындап эле баалуу жана күндөр караңгылаган сайын барган сайын таттуу боло берет. Пабыл менен болгон мамиле Тимофейге кандай гана пайдалуу болгон (2 Тимофей 3:10-11).
27:18
Анжыр дарагынын багуучусу анын мөмөсүнөн ырахат алууга укуктуу болгондой эле, бизге дайындалган кызматтагы ишенимдүүлүгүбүз да өз сыйлыктарына ээ болот. Христиан өзүнүн Мырзасы Асманда экенин жана Аны четке каккан бул күндө Ага урмат көрсөтүп, баш ийген адам Машайактын күнү келгенде урматталарын эстесин. Ошол эле учурда ал ишенимде бекем болуп, Кудайга даңк берип эмгектене берсин, ошондо түшүм сөзсүз болот, 2 Тиметей 2:6дагы эмгекчил дыйкан сыяктуу.
27:19
Бардык күзгүлөрдүн ичинен тунук суу эң байыркысы болсо керек. Анткени ага караган адамдын жүзүн чагылдыргандай эле, бир адамдын жүрөгү башканыкын чагылдырат. Эч кандай айырма жок. Адамдар тукум куучулук өзгөчөлүктөрү, билими же анын жоктугу, чөйрөсү же тажрыйбасы аркылуу айырмаланышы мүмкүн; бирок баарынын баарынан алдамчы жана өтө жаман, бирдей бузулган жүрөгү бар экени чындык бойдон калууда. Эч кимдин башка бирөөдөн жогору туруп мактанууга негизи жок. Баары Куткаруучуга муктаж күнөөкөрлөр.
Ошондуктан, адамга анын күнөөкөрлүгүн көрсөтүү үчүн, мен өз жүрөгүмдүн жамандыгын бир аз сүрөттөп берсем эле жетиштүү; ал кимдир бирөө анын кемчиликтери жөнүндө мага жашыруун айтып койгон жана мен аны эл алдында ашкерелеп жатам деп ойлошу мүмкүн! Көп учурда адамдар ушундайча ой жүгүртүшкөн, кээ бир ишенимдүү насаатчы ар бир адамдын коркунучтуу күнөөкөр табиятын жарыялап жатканда!
Баарыбыз бирдей күнөөкөр болгондуктан, баарыбыз үчүн Куткаруучу берилгенин эстеп калуу – бул бата. Римдиктерге 10:5-13тө Ыйык Рух тарабынан түшүндүрүлгөн «айырма жок» Жакшы Кабарды караңыз.
27:20
Бул аят мурунку аяттын чындыгын бекемдөөгө жардам берет. Мында бардык адамдар бирдей. Табигый жүрөк көздөрдүн тоюшуна жол бербейт. Адамда Тозокко окшош тойбос кубаттуулук бар. Адам канчалык көп топтобосун, ал дагы эле көбүрөөк нерсени эңсейт. Бул Насаатчы китебинин улуу сабагы. Ал жерден биз жүрөгү ушунчалык чоң болгон, аны бүт дүйнө толтура албаган адамды табабыз. Ал эми Сулаймандын ырында, бизде жүрөк кармай албаган ушунчалык улуу нерсе бар; "Мен сүйүүдөн ооруп жатам" деген үн чыгат (Сулаймандын ыры 2:5). Жандын ар бир каалоосун канааттандырып, Андан эң терең сүйүүсүнүн объектисин тапкан бардык адамдарды толук канааттандыра алган жалгыз Машайак. Накыл сөздөр 30:15-16 караңыз.
27:21
Адамды сыноо үчүн мактоо жана жагынуу отунан өткөндөн ысыгыраак сыноо жок. Жамандалып жатканда, Теңирге жабышып, Анын атын тазалашына ишенип улантуу салыштырмалуу оңой, бирок мындай жагдайларда көптөр алсырашат. Бирок өз өмүрүнүн кадимки жолун момундук менен улантуу, кол чабуулар жана жагынуулар таасир этпеген, тынчын албаган адам чыныгы Кудайга берилген адамды көрсөтөт.
Жүздөгөн адамдар оор кырдаалдарды башынан өткөрүп жатканда рухий жактан өнүгүшкөн, бирок гүлдөп-өнүккөн мезгилдерде катуу ийгиликсиз болушкан. Гидон татыксыз мактоодон улам келип чыккан текебердик коркунучунда турган бардык адамдарга эскертүү болот (Бийлер 8:22-27).
27:22
Акылсыздык келесоонун жүрөгүнө байланган жана көп жылдык өжөрлүктөн кийин анын өз болмушунун бир бөлүгү болуп калат. Аны сокуга дан түйгөндөй сабоо аны жамандыгынан куткара албайт. Бала кезинде туура берилген тарбия жакшы натыйжа бермек (22:15). Бирок анын мүнөзүнүн өз алдынча өнүгүшүнө жол бергенден кийин, эми дене жазасы менен акылсыздыкты жок кылууга аракет кылууга кеч болуп калды. Адеп-ахлактык ынандыруу да каалаган натыйжаны бербейт, анткени келесоо бардык өтүнүчтөргө дүлөй жана өз ырахатын алуудан башка эч нерсеге маани бербейт. Бул коркунучтуу абал. Мындай адамды Кудай гана күнөөсүн жана коркунучун сезүүгө ойготуп, аны акылсыздыгынан кайтара алат. Жеремия 13:23 караңыз.
27:23-27
Койчунун ишенимдүү кызматы өзүнө жана ага көз каранды болгондорго ылайыктуу камсыздоону алып келет. Байлык өтүп кетүүчү нерсе, дүнүйө тез эле жок болот. Накыл сөздөр 23:4-5ке карата эскертүүнү караңыз. Ошондуктан, тырышчаак, туруктуу аракет жана милдеттерди кылдат аткаруу маанилүү. Ал тургай таажы да түбөлүккө созулбайт. Бул өзгөрүүлөр дүйнөсүндө династиялар көтөрүлүп, кулайт. Бирок өз ресурстарын үнөмдөп, койлоруна акылдуулук менен кам көргөн адамга тамак-аш да, кийим-кече да болот; эң бай адам да мындан артык эмнеге ээ болот?
Биз да бул аяттарда Машайактын үйүрүнүн койлорунун жана козуларынын арасындагы пастордук камкордуктун элесин көрө алабыз. Машайак Петирге Өзүнүн козуларын багууга жана Өзүнүн койлорун кайтарууга айтты. Ал кайда пастордун жүрөгүн орноткон болсо, натыйжасы ушундай болот. Сүйүүчү койчу үйүрдүн абалына жакшы көңүл бурат; бирок, материалдык пайда табуу максатында эмес, же өзүнүн абалын үйүрүнө үстөмдүк кылуу катары эмес, тескерисинче, Машайактын мүчөлөрү үчүн таза сүйүүдөн улам.
Ал сыйлыксыз калбайт. Ал акыры келери анык, ал ага эмгек кылбаса да.
“Башкы Койчу көрүнгөндө, силер соолубас даңк таажысын аласыңар” (Караңыз: 1 Петир 5:1-4). Жакыптын Лабанга айткан коргонуу сөзүндө, эгер бул койчулук кызмат ак ниеттүүлүк менен аткарылса, анын эмнени билдирери бизге эске салынат (Башталыш 31:40).”