پوختەی ئەم بەشە باس لە ناسنامەی تیۆفیلۆس دەکات، کە لۆقا ئینجیلەکەی و کتێبی کردارەکانی ئاراستە کردووە، پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەو بەرپرسێکی ڕۆمانی بووە و ڕەنگە بووبێتە مەسیحی. جەخت لەسەر گرنگی کردەوە دەکاتەوە پێش فێرکردن، عیسا وەک نموونەی باڵا بەکاردەهێنێت، و گرنگی هەستانەوەی جەستەیی و سەرکەوتنی مەسیح بۆ ئاسمان دەردەخات. دەقەکە هەروەها ئاماژە بە ڕێنماییەکانی عیسا بۆ نێردراوەکانی دەکات سەبارەت بە شانشینی خودا لە ماوەی چل ڕۆژدا لە نێوان هەستانەوەی و سەرکەوتنی بۆ ئاسمان.
ئەم پیاوە تۆفیلۆس کێ بوو؟ ڕەنگە حەزمان بکردایە زانیاری تەواوترمان دەربارەی هەبووایە. تەنها ناوی ئەومان هەیە؛ دوو جار باس کراوە، بەڵام بە شێوەیەک کە لانیکەم هەندێک ئاماژەمان پێبدات دەربارەی پلەوپایەی لە ژیاندا. لە پێشەکییەکەی لۆقادا پێی دەگوترێت، "تۆفیلۆسی زۆر بەڕێز." ئەو وشانەی وەرگێڕدراون بە "زۆر بەڕێز" تەنها بۆ ناونیشانکردنی بەرپرسێکی ڕۆمانی بەکارهاتوون، بە گشتی یەکێک کە بەسەر وڵاتێکدا دانرابوو. کەواتە تۆفیلۆس بە ڕوونی بەرپرسێکی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بوو، لەوانەیە پارێزگارێکی پارێزگایەک بووبێت، کە گرنگی بە چیرۆکی خوداوەند یەسووعی مەسیح دەدا. لۆقا ئینجیلەکەی ئاراستەی ئەو کرد و ناونیشانی تەواوی پێدا، "تۆفیلۆسی زۆر بەڕێز." کاتێک کتێبی کرداری ناردراوانی نووسی، هەمان کەسی ناونیشان کرد، بەڵام تێبینی دەکەیت کە وشەی "زۆر بەڕێز"ی لابرد. ئەوە ڕەنگە گرنگتر بێت لەوەی کە ئێمە بیری لێدەکەینەوە. حەزم لێیە وا بیر بکەمەوە کە ئەمە بەو مانایەیە کە ئەم بەرپرسە ڕۆمانییە، لە ئەنجامی خوێندنەوەی ئینجیلی لۆقا، گەیشتبووە زانیارییەکی یەکلاکەرەوە دەربارەی خوداوەند یەسووعی مەسیح کە بە ئاشکرا خۆی وەک مەسیحییەک ڕاگەیاندبوو. و ڕەنگە بەهۆی ئەوەوە یان دەستی لە کار کێشابێتەوە یان لە پۆستەکەی دوورخرابێتەوە و ئیتر وەک "زۆر بەڕێز" ناونیشان نەکرابێت، بەڵکو تەنها وەک برایەک لە مەسیحدا. خودی ناوی گرنگە. تۆفیلۆس بە واتای "خۆشەویستی خودا" دێت.
سەرنجی ڕیزبەندیی کارەکان بدە لە ئایەتی ١دا. "لە هەموو ئەوەی عیسا دەستی پێکرد، هەم بۆ کردن و هەم بۆ فێرکردن." کردن هەمیشە دەبێت پێش فێرکردن بێت. ئەگەر شتێک هەبێت کە ئێمە وەک خزمەتکارانی مەسیح پێویستە لەبیری بکەین، ئەوە ئەمەیە: هیچ هێزێک لە پەیامەکانماندا نابێت زیاتر لەوەی هێز لە ژیانماندا هەیە. کاتێک بۆ خودا دەژین، ئەوکاتە شیاو دەبین بۆ ئەوەی بۆ خودا قسە بکەین. بانگکراوین بۆ ئەوەی بکەین پێش ئەوەی فێر بکەین. لە پەیمانی کۆندا دەربارەی عەزرا دەخوێنینەوە،
چونکە ئەزرا دڵی ئامادە کردبوو بۆ گەڕان بەدوای فەرمایشتی یەزدان، و جێبەجێکردنی، و فێرکردنی فەرمان و حوکمەکان لە ئیسرائیل (ئەزرا ٧:١٠).
ئایا دەزانی بۆچی ئەمڕۆ هێندە وتاردانی بێهێز هەیە؟ چونکە زۆر کەم گوێڕایەڵی فەرمایشتی خودا دەکرێت. ئەگەر من و تۆ شایەتی مەسیح بین، دەبێت وریابین کە پێش ئەوەی فێر بکەین، خۆمان ئەنجامی بدەین؛ بە واتایەکی تر، پێش ئەوەی هەوڵ بدەین خەڵکی تر فێر بکەین، خۆمان گوێڕایەڵی فەرمایشتی خودا بین. ئەگەر فەرمایشتی خودا هیچ دەسەڵاتێکی بەسەر ژیانی خۆماندا نەبێت، ناتوانین چاوەڕێ بین کە دەسەڵاتمان بەسەر ژیانی کەسانی تردا هەبێت. ئەگەر خۆپەرست، لووتبەرز، فیزلێدەر، خۆویست، جەستەیی، دنیایی، یان ناڕاستگۆ بین بەرامبەر ئەو ڕاستییەی کە دەیزانین، ناتوانین چاوەڕێ بین کە کەسانی تر بە پەیامەکەی ئێمە بەرەکەتدار بن. خزمەتکارێکی پیرۆز چەکێکی زۆر گەورەیە لە دەستی خودادا. خزمەتکارێکی ناپیرۆز شەرمەزارییە بۆ پەروەردگار عیسای مەسیح.
ڕزگارکەری بەرەکەتدارمان نموونەیەکی تەواوی بۆ داناوین. ئەو هات بۆ ئەوەی بیکات و پاشان فێری بکات. بۆ ماوەی سی ساڵ خزمەتەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی لە کردندا بوو. ئەو بۆ ماوەی سی ساڵ لەبەردەم باوکدا ژیا و لە درێژایی ئەو هەموو ساڵانەدا هیچ کەم و کوڕییەک لە ژیانیدا نەبوو. پاشان لە کاتی دیاریکراودا چووە دەرەوە بۆ فێرکردن. ئێستا کە ئەو سەرکەوتووە بۆ بەرزایی، هێشتا کار دەکات و هێشتا فێر دەکات لە ڕێگەی هێزی ڕۆحی پیرۆزەوە لە پیاوانی خودادا کە نێردراون بۆ گەیاندنی پەیامەکەی بۆ جیهانێکی ونبوو.
لوقا لە ئایەتی 2دا باسی ئەو ماوەیە دەکات لە نێوان هەستانەوەی خودا و بەرزبوونەوەی خۆی، کە تێیدا قوتابییەکانی فێر دەکرد. دەستەواژەی "بەرز کرایەوە" چوار جار لەم بەشەدا هاتووە (ئایەتەکانی 2، 9، 11، 22). ئەمە ئاماژە بە چی دەکات؟ گەورەمان عیسا لە گۆڕ هەستا، پیاوی هەستاوە بە هەمان جەستە کە لە گۆلگۆتا لە خاچ درا. ئەو جەستەیەی لە گۆڕە نوێیەکەی یوسف دانرا، بە هێزی هەستانەوە لە مردووان هەستێنرایەوە، و بەو جەستەیە بۆ قوتابییەکانی دەرکەوت. لە ماوەی چل ڕۆژدا فێری کردن سەبارەت بە بەرنامەکەی بۆ مانگ و ساڵەکانی داهاتوو. پاشان کاتێک چل ڕۆژەکە کۆتایی هات، بە جەستەی جەستەیی خۆی بەرز کرایەوە. ئەو ئەمڕۆ لە بەهەشتدا لەسەر دەستی ڕاستی شکۆمەندیی سەرەوە دانیشتووە بە هەمان ئەو جەستەیەی کە جارێک لەسەر خاچی گۆلگۆتا هەڵواسرابوو.
ئەوە فێرکردنەکەی وشەی خودایە. ئەمە مەسیحە - نەک بوونەوەرێکی ڕۆحیی بەتەواوی جیاواز لە ئێمە، بەڵکوو پیاوێکی ڕاستەقینە لە شکۆدا لە دەستی ڕاستی خودا.
یەک خودا هەیە، و یەک نێوەندگیر لە نێوان خودا و مرۆڤەکاندا، پیاوەکە عیسای مەسیح؛ کە خۆی کردە قوربانییەک بۆ هەمووان (1 تیمۆساوس 2:5-6).
ئۆه، چەند بەختەوەرییە زانینی ئەوەی کە دڵی نەرم و پڕ خۆشەویستیی خودا نیگەرانی ئێمەیە و ئەو تاقیکردنەوانەی کە تێیاندا دەڕۆین.
ئێمە قەشەیەکی باڵامان نییە کە نەتوانێت هەست بە لاوازییەکانمان بکات؛ بەڵکو لە هەموو ڕوویەکەوە وەک ئێمە تاقیکراوەتەوە [جگە لە] گوناهـ" و "دەتوانێت یارمەتی ئەوانە بدات کە تاقیدەکرێنەوە (عیبرانییەکان ٤:١٥؛ عیبرانییەکان ٢:١٨عیبرانییەکان ٢:١٨).
پەروەردگار عیسای پیرۆز و خۆشەویستمان، بەرزکرایەوە؛ بەڵام پێش ئەوەی بەرزبکرێتەوە، ڕاسپاردەی دا بەو نێردراوانەی کە هەڵیبژاردبوون. هیچ شتێکی هەڕەمەکی نەبوو دەربارەی ئەوەی کە مامۆستاکەیان چاوەڕێی دەکرد.
بۆ ئەوانیش خۆی بە زیندوویی نیشاندا دوای ئازارچەشتنەکەی، بە زۆر بەڵگەی حاشاهەڵنەگر.
کاتێک لوقا ئەمەی نووسی، زۆرێک لەو کەسانەی کە خوداوەند عیسایان لەسەر زەوی ناسیوە هێشتا لە ژیاندا بوون. دەیانتوانی پشتگیریی شایەتییەکەی بکەن و بڵێن، "بەڵێ، ئێمە ئەومان بینی و دەستمان لێدا؛ دەزانین کە ئەو لە هەمان جەستەدا بوو و هەمان ڕزگارکەری پیرۆز بوو کە لە گۆلگۆسا لە پێناوی ئێمەدا مرد."
چل ڕۆژ لێیان بینرا، و قسەی لەسەر ئەو شتانە دەکرد کە پەیوەست بوون بە پاشایەتی خودا.
ئەو پاشا ڕەتکراوەکە بوو. گەلەکەی خۆی وتیان، "ئێمە نامانەوێت ئەم پیاوە حوکمڕانی بکات بەسەرماندا." کاتێک پیلاتۆس وتی، "ئایا پاشاکەتان لە خاچ بدەم؟" سەرۆک کاهینەکان وەڵامیان دایەوە، "ئێمە هیچ پاشایەکمان نییە جگە لە قەیسەر." بەڵام خودا نازناوی پاشایەتییەکەی ئەوی پەسەند کرد و بردییە سەر شکۆمەندی و لەوێ لەسەر تەختی باوکی دانیشتووە، چاوەڕێیە تا دوژمنانی ببنە ژێرپێی (عیبرانییەکان ١٠:١٣). خودا بانگ لە جیهانێک لە گوناهبارانی یاخیبوو دەکات بۆ ئەوەی دەسەڵاتی ئەو قبوڵ بکەن و بەم شێوەیە ئێستاش داواکارییەکانی شانشینی خودا بناسن. ئەو شانشینە بە تەواوی دانامەزرێت تاوەکو مەسیح ناگەڕێتەوە سەر زەوی، بەڵام لە ئێستادا، لە کاتی نەبوونیدا، هەموو ئەوانەی باوەڕیان پێیەتی لە دەسەڵاتی شەیتانەوە هێنراونەتە دەرەوە بۆ ناو شانشینی کوڕەکە. لە هەر شوێنێک پەیامی خۆشەویستییەکەی ئەو بڕوات و خەڵک بناسن وەک گەورە و پاشا، ئێمە دەربڕینی شانشینی خودامان هەیە بە واتای نهێنی ئێستای. لە ئینجیلی مەتتا پێی دەوترێت شانشینی ئاسمان. کاتێک گەورە دەگەڕێتەوە،
ئەو “فریشتەکانی دەنێرێت، و ئەوان لە پاشایەتییەکەیەوە هەموو ئەو شتانەی کە دەبنە هۆی گوناه کۆدەکەنەوە (مەتتا ١٣:٤١).”
هەرچەندە لەلایەن جیهانەوە ڕەتکرایەوە، ئەو پاشایەکی ئامادەنەبووە و ئەوەیە کە بە خۆشحاڵییەوە وەک ڕزگارکەر و گەورەمان قبووڵی دەکەین.
بەڵام ئێستا کاتێک چوونە دەرەوە بۆ شایەتیدان، بە هێزی خۆیان نەبوو. "بەڵێنی باوک" (کرداری نێردراوان 1:4) بەڵێنێک بوو کە ڕۆحی پیرۆز بێتە سەر زەوی بۆ ئەوەی پیاوان و ژنانی ڕزگارکراو بە هێزی خودایی بەهرەمەند بکات، بۆ ئەوەی بڕۆن و مزگێنی ڕابگەیەنن. گەورەمان عیسای مەسیح بە قوتابییەکانی فەرمووبوو دەربارەی هاتنی دڵنەوایی کەر. پێی فەرموون پەلە نەکەن، پێش ئەوەی بنێردرێن ڕانەکەن، بەڵکو لە ئۆرشەلیم بمێننەوە تا ئەو پیرۆزە، کەسی سێیەمی خوداوەند، بێتە سەر زەوی. ئەو دەبوو پڕیان بکات، لە ئاو هەڵکێشیان بکات، و پاشان بیاننێرێتە دەرەوە بۆ ئەوەی مزگێنی بگەیەننە هەموو مرۆڤێک لە هەموو شوێنێک.
هیچ ڕێگەیەکی تر نییە بۆ ڕوونکردنەوەی ئەنجامە سەرسوڕهێنەرەکانی بانگەوازەکەی نێردراوان جگە لەمە- ئەوان لەلایەن ڕۆحی پیرۆزی خوداوە هێزیان پێدرابوو. هەر وەک چۆن کاتێکی دیاریکراو هەبوو کە کوڕی خودا هاتە سەر زەوی بۆ ماوەیەکی دیاریکراو نیشتەجێ بێت، بە هەمان شێوە کاتێک هەبوو کە ڕۆحی پیرۆزی خودا هاتە سەر زەوی بۆ ئەوەی لە باوەڕدارانی گەورە عیسای مەسیحدا نیشتەجێ بێت و بەهێزیان بکات و بیانپارێزێت. مەسیح لە بەیتلەحم لەدایکبوو بەتەواوی بەپێی پێشبینییەکانی پەیمانی کۆن؛ ڕۆحی پیرۆز لە ڕۆژی پەنتیکۆستدا هاتە سەر زەوی بەتەواوی وەک پێشتر وەک نموونە لە لێڤییەکان ٢٣:٠دا پێشبینی کرابوو و بەپێی بەڵێنی گەورە عیسا.
ئەو گوتی،
چونکە یۆحەننا بەڕاستی بە ئاو مەعمودییەتی دەدا؛ بەڵام ئێوە لە چەند ڕۆژێکی تردا بە ڕۆحی پیرۆز مەعمود دەکرێن.
ئەوانەی پەروەردگارمان قسەی لەگەڵ کردن پێشتر بە تەعمیدی یەحیا تەعمید کرابوون، بەڵام پێویستیان بەم تەعمیدەی ڕۆحی پیرۆز بوو بۆ ئەوەی شیاویان بکات بۆ خزمەتەکەیان و، وەک دواتر دەیبینین، بۆ ئەوەی بیانکاتە یەک جەستە.
مەسیح پێشتر قسەی لەگەڵیان کردبوو دەربارەی ئەو شتانەی کە پەیوەندییان بە شانشینی خوداوە هەبوو. وەک جوولەکەکان، ئەوان بێگومان لە پێغەمبەرانی پەیمانی کۆنەوە دەیانزانی کە ڕۆژێک دێت گەلەکەیان بۆ خاکەکەیان دەگەڕێنرێتەوە و، وەک نەتەوەیەکی نوێبووەوە، دەبنە هۆکاری بەرەکەت بۆ هەموو زەوی.
ئیسرائیل گەشە دەکات و چرۆ دەکات، و ڕووی جیهان بە میوە پڕ دەکات (ئیشایا 27:6).
ئەوان چاوەڕێی هاتنی شانشینەکە و گەڕانەوەی ئیسرائیل بوون، و بۆیە پرسیاریان کرد، "خودایە، ئایا لەم کاتەدا شانشینەکە بۆ ئیسرائیل دەگەڕێنیتەوە؟" ئەمە پرسیارێکی زۆر ژیرانە بوو بۆ ئەوان، هەرچەندە ڕەنگە ئێمە وا بیر نەکەینەوە. ئێمە ئەو پاشخانەمان نییە کە ئەوان هەیانبوو. ئایا خودا فەرمووی، "نەخێر، ئێوە هەلتان لەدەست داوە؛ ئەم پێشبینییانەی پەیمانی کۆن هەڵوەشێنراونەتەوە و هەرگیز بەدی نایەن." نەخێر، بە دڵنیاییەوە. ئەو بە سادەیی فەرمووی،
ئەوە بۆ ئێوە نییە بزانن کاتەکان یان وەرزەکان، کە باوک لە دەسەڵاتی خۆیدا دای ناون.
خۆزگە هەمیشە ئەوەمان لەیاد بێت. شانشینی خودا هێشتا نەهاتووە، بەڵام ڕۆژێک لەسەر ئەم زەوییە دادەمەزرێت، و مرۆڤەکان هێشتا هەوڵ دەدەن کاتی تەواوی ڕوودانی ئەوە بدۆزنەوە. مرۆڤەکان بەردەوامن لە هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی ئەو نهێنییەی کە هی باوکە، و بۆیە بە ڕێگەی جۆراوجۆر هەوڵ دەدەن بزانن کەی پاشا دێت. بەڵام پەروەردگارمان بە هەموو ئەوانە دەفەرموێت:
ئەوە بۆ ئێوە نییە کە کاتەکان یان وەرزەکان بزانن، کە باوک لە دەسەڵاتی خۆیدا دای ناون.
ڕۆژێک ئەو هەموو شتێک ڕوون دەکاتەوە. کاتێک کاتی خودا دێت، پێشبینی بە تەواوی جێبەجێ دەبێت. عیسا خۆی فەرمووی،
سەبارەت بەو ڕۆژ و کاتژمێرە، هیچ کەسێک نایزانێت، نە فریشتەکانی ئاسمان، بەڵکو تەنها باوکم (مەتا 24:36).
بەڵام لە کاتێکدا کە بۆ ئەوان نەبوو کاتەکە بزانن کەی پاشایەتییەکە دادەمەزرێت، شتێک هەبوو کە دەیانتوانی بیزانن:
ئێوە هێز وەردەگرن، دوای ئەوەی ڕۆحی پیرۆز دێتە سەرتان: و ئێوە دەبنە شایەت بۆ من هەم لە قودس، و لە هەموو یەکودا، و لە سامیریا، و هەتا دوورترین گۆشەی زەوی.
ئەوە بەرنامەی ئیلاهی بوو بۆ مزگێنیدانی جیهان. نەبوو دابەش بکرێت بۆ چەندین قۆناغی بچووکی جیاواز، وەک هەندێک کەس وای بۆ دەچن، بەڵام خودا تەواوی بەرنامەکەی لە سەرەتاوە داڕشتبوو.
سەرنجی ئەو ڕیزبەندییە بدەن کە تێیدا دەبوو مزگێنی بدەن. دەبوو لە ئۆرشەلیمەوە دەست پێبکەن، کە لە چاوی خوداوە گوناهبارترین شاری سەر زەوی بوو. لە ئۆرشەلیم خەڵکەکە هاواریان کردبوو، "لابەرن، لابەرن، لە خاچی بدەن!" سەرەڕای شایەتی مەسیح و کارە بەهێزەکانی، تەنانەت زیندووکردنەوەی ئیلعازاریش لە مردووان. گەورە عیسا فەرمانی پێدان کە لە ئۆرشەلیمەوە دەست پێبکەن و باسی نیعمەتی خودایان بۆ بکەن، تەنانەت بۆ گوناهبارترین و خراپترینەکانیش. ئینجا کاتێک چیرۆکی مزگێنییەکەیان لەوێ گوت، دەبوو بچنە وڵاتی دەوروبەری یەهودیا، پاشان بچنە سامیریا (بۆ ئەو گەلە تێکەڵاوەی کە جولەکەکان ڕقیان لێیان بوو و ئەوانیش لە بەرامبەردا ڕقیان لە جولەکەکان بوو). دەبوو پێیان بڵێن کە گەورە عیسا ڕزگارکەری ئەوانە، کە مردووە و هەستاوەتەوە و چاوەڕێیە لێخۆشبوون بدات بە هەموو ئەوانەی متمانەی پێ دەکەن. ئینجا هیچ شتێک نەدەبوو ڕێگر بێت لە پێش پەیامبەرەکان، بەڵکو دەبوو بچنە دوورترین شوێنی زەوی. ئەوە فەرمانەکە بوو. لە جێبەجێکردنی ئەم فەرمانەی گەورەدا خاو بوون، بەڵام بە تێپەڕبوونی ساڵان دڵە مەسیحییەکان بوێریان وەرگرتووە، و کاری مزگێنی گەیاندنی جیهانی بەو ڕیزبەندییە پێشکەوتووە کە پێیان درابوو.
کاتێک ئەم شتانەی فەرموو، لە کاتێکدا ئەوان سەیریان دەکرد، بەرز کرایەوە؛ و هەورێک لەبەرچاویان ونیکرد. و کاتێک بە چاوێکی چەسپاوەوە سەیری ئاسمانیان دەکرد کاتێک بەرز دەبووەوە، ئەوا دوو پیاو بە جلوبەرگی سپییەوە لەلایان وەستابوون [دوو بوونەوەری شکۆدار لە خودی ئاسمانەوە]؛ کە ئەوانیش گوتیان، ئەی پیاوانی گەلیلە، بۆچی بەرز سەیری ئاسمان دەکەن؟ ئەم عیسایە، کە لە ئێوە بەرز کرایەوە بۆ ئاسمان، بە هەمان شێوە دێتەوە کە ئێوە بینیتان چوو بۆ ئاسمان (کردارەکان 1:9-11).
“هەمان عیسا.” ئۆه، من ئەو سێ وشەیەم خۆشدەوێت. تۆش نا؟ هیچ گۆڕانکارییەک لەو نییە. وە هەزار و نۆسەد ساڵ لە شکۆمەندیدا بە هیچ شێوەیەک نەیانگۆڕیوە.
و بەم شێوەیە ئاسمانەکان داخران و فەرمانەکە سپێردرا بە کەنیسە بۆ ئەوەی پەیامەکە بگەیەنێتە هەموو جیهان. سەرەتا عیسا فەرمووی،
بمێننەوە لە شاری قودس، هەتاکوو هێزێک لە سەرەوە پۆشراو بن (لوقا ٢٤:٤٩).
سەردەمە نوێیەکە دەبوو دەستپێبکات بە هاتنی ڕۆحی پیرۆز، دە ڕۆژ دواتر.
سەرنج بدە چۆن قوتابییەکان ئەو دە ڕۆژەی نێوانیان بەسەر برد. یەکەم، لە ئایەتەکانی ١٢-١٤دا دەیاندۆزینەوە کە خۆیان دابووە پاڕانەوە و نزاکردن. دەخوێنینەوە کە گەڕانەوە بۆ قودس "ڕێگای ڕۆژێکی شەممە." واتە، مەودایەکی کورت بەسەر ڕووبارۆکەی کێدرۆندا.
و کاتێک هاتنە ژوورەوە، چوونە سەرەوە بۆ ژوورێکی سەرەوە.
ڕەنگە ئەمە هەمان ژووری سەرەوە بووبێت کە تێیدا جەژنی پەسخەیان گێڕابوو، هەرچەندە ناتوانین بە تەواوی دڵنیا بین. لەوێ یازدە قوتابییەکە بەردەوام بوون لە نوێژ و پاڕانەوە. هەروەها تەنیا نەبوون-
لەگەڵ ژنەکان [ژنە خواناسەکان]، و مریەم دایکی عیسا، و لەگەڵ براکانی.
تێبینی بکە کە مەریەم، دایکی عیسا، لەنێویاندا بوو، بەڵام تێبینی دەکەیت کە ئەوان نوێژیان بۆ مەریەم نەدەکرد، و مۆمیان بۆی نەدەسووتاند. ئەوان قسەیان لەگەڵ نەدەکرد، و داوای هیچ بەرەکەتێکیان لێ نەدەکرد؛ بەڵام مەریەم، دایکی عیسا، لەگەڵ یازدە کەسەکە و ژنەکاندا چۆکی دابوو، و هەموویان پێکەوە نوێژیان بۆ باوک دەکرد. کڵێسای خودا لە سەدەکانی دواتردا زۆر لەوە دوورکەوتەوە کاتێک مەریەمی نزیکەی پلەی خوداوەندێکی مێینە بەرزکردەوە. لەسەر دەروازەکانی کڵێسایەک لە ئەمریکای باشوور نووسراوێک بە زمانی ئیسپانی هەیە، کە وەرگێڕدراوەتە سەر ئینگلیزی و دەڵێت،
وەرنە لای مریەم، ئەی هەموو ئەوانەی بە گوناهەکانتانەوە قورس و خەمبارن، و ئەو ئاسوودەییتان پێ دەبەخشێت.
خودانی پیرۆزمان ئەو وشانەی دەربارەی خۆی بەکارهێنا کاتێک فەرمووی،
وەرن بۆ لای من، ئەی هەموو ئەوانەی ماندوون و بارتان قورسە، و من حەسانەوەتان پێ دەدەم.
ئەوان دایکەکەیان داناوە لە شوێنی کوڕە جەستەداربووەکەی.
ئەمە ڕاستییەکی سەرنجڕاکێشە کە ئەمە دوا جارە لە کتێبی پیرۆزدا ئێمە دەربارەی مەریەمی دایکی عیسا دەخوێنینەوە. لەم کاتەوە بەدواوە ئەو لەبەرچاو نامێنێت؛ ئەو شوێنی خۆی دەگرێت لەگەڵ باقی گەلی خودا کە چاوەڕێی پەنتیکۆست بوون و بۆ دەستپێکردنی مزگێنیدانی جیهان. ئەو بە بێدەنگی لە دیمەنەکە نامێنێت لە شوێنی ژنانەی خۆیدا، بە ئەگەری زۆرەوە بۆ ئەوەی ماڵێک بدۆزێتەوە لەگەڵ نێردراو یۆحەننا بەپێی قسەکانی خوداوەند عیسا، چونکە بیرت دێتەوە خوداوەند ئەوی سپارد بەو (یۆحەننا ١٩:٢٦-٢٧).
پاشان، تێبینی بکە براکانی یەسووع لەو کۆبوونەوەی نوێژەدا بوون. بیرت دێتەوە کاتێک ئەو لێرە لەسەر زەوی بوو خوێندمان،
براکانیشی باوەڕیان پێی نەبوو (یۆحەننا ٧:٥).
ئەندامانی خێزانەکەی خۆی، کە لەگەڵیدا گەورە ببوون، باوەڕیان نەدەکرد کە براکەیان عیسا بتوانێت ببێتە مەسیحی یەهۆڤا و ئەو کەسەی کە زەبوورنووس گۆرانی بۆی گوتبوو و پێغەمبەران پێشبینییان کردبوو. بەڵام ئێستا کە مەسیح لە مردووان هەستابووەوە، براکانی باوەڕیان پێی هێنا، و کەمێک دواتر براکەی یاقوب دەبینین وەک یەکێک لە دیارترین قوتابییەکان لە شاری قودس.
ئەمانە هەموویان بە یەک دڵ لە نوێژ و تکاکردندا بەردەوام بوون.
چ وێنەیەکی جوانە! ئەمە ئامادەکاری بوو بۆ هاتنی ڕۆحی پیرۆز. بەڵام هەڵە تێمەگەن. هاتنی ڕۆحەکە پشت بە نوێژەکانی ئەوان نەبەستبوو. پێشبینی کرابوو کە دەبێت لە ڕۆژی پەنتیکۆستدا بێت. بەڵام کاتێک ئەوە لە هزری خودادا جێگیر بوو، ئەو دڵی گەلەکەی جوڵاند بۆ ئەوەی لە هەڵوێستێکی نوێژکردندا بن. ئەوان دەبوو بە هێز بەهرەمەند بکرێن. دەبینن، کاتێک خودا دەیەوێت کارێکی گەورە بکات، دڵی خەڵک دەجوڵێنێت بۆ نوێژکردن. ئەو هانیان دەدات بۆ نوێژکردن بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە خەریکە دەیکات بۆ ئەوەی ئەوان ئامادە بن بۆی. قوتابییەکان پێویستیان بە خۆپشکنین هەبوو کە لە ڕێگەی نوێژ و پاڕانەوەوە دێت، بۆ ئەوەی ئامادە بن بۆ ڕووداوە گەورەکە کە خەریک بوو ڕووبدات – هاتنی خودا ڕۆحی پیرۆز بۆ سەر زەوی بۆ نیشتەجێبوون لە باوەڕداران و بەهێزکردنیان بۆ شایەتیدان بۆ ئەو.
لەم ئایەتانەدا دوایین کاری فەرمی سەردەمی کۆنمان هەیە. حەوارییەکان ماتەمینی لەدەستدانی یەکێک لە خۆیان بوون. ئێستا تەنها یازدە کەس مابوون و خودا دوازدەی هەڵبژاردبوو. دوازدە لە کتێبی پیرۆزدا ژمارەی بەڕێوەبردنی تەواوە، و عیسا فەرمووبووی،
ئێوەی ئەوانەی دوام کەوتوون، لە نوێبوونەوەدا کاتێک کوڕی مرۆڤ لەسەر تەختی شکۆمەندییەکەی دادەنیشێت، ئێوەش لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن، حوکمی دوازدە هۆزەکەی ئیسرائیل دەکەن (مەتتا ١٩:٢٨).
بەڵام یەک نێردراو ون بوو. ئایا ئیتر تەختێکی بەتاڵ دەبوو؟ ئایا یەکێک کەمتر دەبوو؟ نەخێر؛ خودا بۆ ئەوەی دابین کردبوو.
من دەزانم هەندێک کەس پێیان وایە کە حەوارییەکان هەڵەیان کرد لە هەڵبژاردنی جێگرەوەیەک بۆ یەهودا، و خودا مەبەستی بوو حەواری پۆڵس ببێتە دوازدەهەمین. بەڵام پۆڵس هەرگیز پەیوەندی بە دوازدەکەوە نییە؛ لە ڕاستیدا دوازدە کەس هەن جگە لەو. دوازدەکە شوێنێکی تایبەتیان دەبێت لە شانشینی داهاتوودا لە پەیوەندیدا بە بەڕێوەبردنی کاروباری ئیسرائیلەوە. لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن و حوکمی دوازدە هۆزەکە دەدەن. پۆڵس خزمەتێکی ناوازەی هەبوو و شوێنێکی تایبەتی دەبێت لە شانشینی داهاتوودا.
چۆن دەبوو ئەو شوێنە بەتاڵە پڕ بکەنەوە؟ پەترۆس بە ڕوونی وەک ئەوەی گەورە فەرمانی پێکردبوو، پێش بەرزبوونەوەی، کاری کرد. زۆر شتی پێیان گوتبوو سەبارەت بە شانشینی خودا. بۆیانی ڕوون کردبووەوە کە چی دەیەوێت ئەوان بیکەن، بۆیە نەدەبوو گومان لە ویستی گەورە بکەن. پەترۆس بە تەواوی بەپێی ئەو ڕێنماییانە کاری کرد کە وەریگرتبوون کاتێک لەبەردەم قوتابییەکاندا وەستا، نزیکەی ١٢٠ کەس بوون، و گوتی،
پیاوان و برایان، دەبوو ئەم نووسراوەیە بەدی بهاتایە، کە ڕۆحی پیرۆز لە ڕێگەی دەمی داودەوە پێشتر دەربارەی یوداس قسەی کردبوو، کە ڕێبەری ئەوانە بوو کە عیسایان گرت. چونکە ئەو لەگەڵ ئێمە ژمێردرابوو، و بەشێکی لەم خزمەتە بەدەست هێنابوو (کردارەکان 1:16-17).
چەند کارێکی دڵتەزێن بوو! بۆ ماوەی سێ ساڵ و نیو یەهودا سەر بەو کۆمەڵە نێردراوە بوو. لەگەڵ عیسا دەڕۆیشت، گوێی لە فێرکردنەکانی عیسا دەگرت، هەمان پەرجووە سەرسوڕهێنەرەکانی دەبینی، کەچی بە درێژایی ئەو کاتە ئەم پیاوە لەگەڵ ئەوانی تر یەکدەنگ نەبوو. عیسا، کە دڵی مرۆڤەکانی دەزانی، کاتێک سەیری کردن، فەرمووی،
ئایا من دوازدەی ئێوەم هەڵنەبژاردووە، و یەکێکیش لە ئێوە شەیتانە؟ (یۆحەننا ٦:٧٠)
ئەو نەیووت، "یەکێک لە ئێوە لە مەترسیی بوون بە شەیتاندایە." ئەو دەیزانی یەکێکیان باوەڕی نەبوو، هەموو کات بیری ناپاکانەی لە دڵدا هەڵگرتبوو، گەندەڵ و بە تەواوی جێی متمانە نەبوو. کەچی هەر ئەم کەسە لەگەڵ ئەوانی تردا ڕۆیشتبوو، لەگەڵیاندا ژمێردرابوو و بەشێک لە خزمەتەکەیانی بەدەست هێنابوو. چەندە دەبێت ئەمە قسەمان لەگەڵ بکات!
بەس نییە ناوی مەسیحی وەربگرین، ببینە ئەندامی کڵێساکانی مەسیحی، ملکەچی فەرمانی مەعمودییەت بین، لەگەڵ باوەڕداران بەشداری عەشاء ربانی بکەین یان پارەمان ببەخشین بۆ پێشخستنی کاروباری مەسیح. پێویستە دڵنیا بین کە بە دڵنیاییەوە دڵمان بۆ خوداوەند یەسووع کردووەتەوە، کە وەک ڕزگارکەری تایبەتی خۆمان وەرگرتووە. یەهودا لێرەدا شکستی هێنا. من پێموایە یەهودا مەسیحی وەک مەسیحی بەڵێندراو دەزانی؛ من پێموایە یەهودا وای دەزانی یەسووع خۆی وەک پاشا ڕادەگەیەنێت و خۆی لە ڕووخاندنی حکومەتی ڕۆمانیدا ئاشکرا دەکات. شتێکە کە وەک مەسیح بیری لێ بکەیتەوە؛ شتێکی ترە کە وەک ڕزگارکەری خۆت متمانەی پێ بکەیت و وەک خوداوەندی خۆت وەری بگریت. یەهودا لەوێدا شکستی هێنا.
با کەواتە ئاگادار بین و دڵنیا بین کە هی ئێمە تەنها ناسینێکی فیکری نییە کە عیسا کوڕی خودایە، پاشای ڕاستەقینە و ڕزگارکەری گوناهبارانە، بەڵکوو ئەو ڕزگارکەر و گەورەی ئێمەیە.
ئەگەر بە دەمت دان بە گەورە عیسادا بنێیت، و لە دڵتدا باوەڕ بکەیت [بەڕاستی باوەڕ بکەیت] کە خودا لە مردووان هەڵیستاندووەتەوە، ئەوا ڕزگارت دەبێت (ڕۆما ١٠:٩).
بەڵام ئەو دەڵێت،
زۆر کەس لەو ڕۆژەدا پێم دەڵێن: گەورەم، گەورەم، ئایا ئێمە بە ناوی تۆوە پێغەمبەرایەتیمان نەکردووە؟ و بە ناوی تۆوە ڕۆحە پیسەکانمان دەرنەکردووە؟ و بە ناوی تۆوە زۆر کاری سەرسوڕهێنەرمان نەکردووە؟
و عیسا پێیان دەڵێت،
من هەرگیز نەمدەناسین: لێم دوور بکەونەوە، ئەی ئەوانەی گوناه دەکەن (مەتتا ٧:٢٢-٢٣).
لە هی خۆی دەفەرموێت،
مەڕەکانی من گوێ لە دەنگی من دەگرن، و من دەیناسم، و ئەوان شوێنم دەکەون: و من ژیانی هەتاهەتاییان پێ دەدەم؛ و ئەوان هەرگیز لەناو ناچن (یۆحەننا 10:27-28).
سەرنج بدە کە ئەو دەربارەی مەڕەکانی خۆی دەڵێت، "من ئەوان دەناسم." ئەو دەربارەی ئەوانەی ونبوون دەڵێت، "من هەرگیز تۆم نەناسیوە." ئەو هەرگیز لەو ڕۆژەدا بە هیچ کەسێک ناڵێت، "من پێشتر تۆم دەناسی،" چونکە ئەوان لەو کاتەدا ئاشکرا دەبن وەک ئەوەی هەرگیز لە خودا لەدایک نەبووبن.
لە کردارەکان 1:18 کۆتاییە خەمناکەکەی یەسوعا دەبینین، تا ئەو شوێنەی پەیوەندی بەم ژیانەوە هەیە. لە ئینجیلەکاندا پێمان وتراوە کە یەسوعا پەشیمانی دایگرت. مەتتا نووسیویەتی،
ئینجا یەهودا، ئەوەی خیانەتی لێ کردبوو، کاتێک بینی حوکم درا، پەشیمان بووەوە (مەتتا ٢٧:٣).
بە شێوەیەکی ئاسایی، وشەی "تۆبە" واتای گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینەی بیرکردنەوە دەگەیەنێت، بەڵام ئەو وشەیەی لێرە بەکارهاتووە تەنها واتای ئەوەیە کە یەهودا پڕ بوو لە پەشیمانی. کاتێک تێگەیشت چی کردووە، تووشی ترسێکی زۆر بوو و پارەکەی هێنا بۆ لای سەرۆک کاهینەکان و پیرەکان و فڕێیدا، بە گریانەوە گوتی،
من خیانەتم بە خوێنی بێتاوان کردووە.
و ئەوان، کە سارد و حیسابکەر و لە ڕووی ئایینییەوە ڕەقبوو بوون، بە بێباکی وەڵامیان دایەوە:
ئەوە چییە بۆ ئێمە؟ تۆ خۆت بزانە (مەتتا ٢٧:٤).
یەکخراو لێیان ڕایکرد و پێمان وتراوە کە خۆی هەڵواسی. ئەوان ئەوەندە ئایینی و وردبین بوون، وتیان: "ناتوانین ئەم پارەیە لە گەنجینەدا دابنێین، چونکە نرخی خوێنە." بۆیە بەکاریانهێنا بۆ کڕینی پارچە زەوییەک بۆ ناشتنی بێگانەکان، ئەوانەی کە کەسیان نەبوو داوایان بکات.
هەندێک پێیان وایە لێرە ناکۆکییەکمان هەیە. ئەنجیل دەڵێت یۆداس چووە دەرەوە و خۆی هەڵواسی (مەتتا ٢٧:٥). پەرتووکی کردارەکان دەڵێت،
ئێستا ئەم پیاوە کێڵگەیەکی بە پاداشتی گوناهـ کڕی؛ و بەسەردا کەوت، لە ناوەڕاستدا پەقی، و هەموو ڕیخۆڵەکانی ڕژانە دەرەوە.
هیچ ناکۆکییەک نییە. پەترۆس بە سادەیی زانیاریی زیاتری خستەڕوو. پێموایە تەنانەت کاتێک وشەکان دەخوێنمەوە، دەتوانم وێنە ترسناکەکە ببینم. یەهودا، سەرگەردان بە هەستی ترسناکی تاوانەکەی، پاڵنراو بە پەشیمانی لەوەی کردبووی، بە پەلە ڕایکردە دەرەوە. ڕەنگە دارێکی لەسەر لێواری شاخێک بینیبێت، خۆی پێوە هەڵواسی و بازیدا بۆ بۆشایی. جەستەی پارچە پارچە بوو و دیمەنە ترسناک و دڵتەزێنەکە لەوێ کەوتووە بۆ ئەوەی هەمووان بیبینن – کۆتایی، تا ئەو شوێنەی پەیوەندی بە زەوییەوە هەیە، بە پیاوێک کە ڕزگارکەری بە سی پارچە زیو فرۆشت!
من کەسانێک دەناسم کە ئەو بە کەمتر لەوە دەفرۆشن! من کەسانێک دەناسم کە هیوای بەهەشتیان لە پێناو کەمێک خۆشیی دنیایی دەفرۆشن. من هەندێک دەناسم کە گەورە دەفرۆشن لە پێناو تێرکردنی ئارەزووە جەستەییەکان و خۆشگوزەرانییە گۆشتییەکان! یەهودا مەسیحی لە پێناو پارە فرۆشت. تۆ ئەو بە چی دەفرۆشیت، هاوڕێی ڕزگارنەکراو؟ بە هەر نرخێک بێت، مامەڵەیەکی خراپە. لە کۆتاییدا هەر دەدۆڕێیت. یەهودا لەم ژیانەدا دۆڕا. ژیانی داهاتوو چی؟ تۆ دەپرسیت. ئایا دەتوانین بەدوایدا بچین بۆ ناو هەتاهەتایی؟ بەڵێ، بە یارمەتیی وشەکانی گەورە یەسووعی مەسیح دەتوانین بەدوای یەهودادا بچین لەودیو ئەو دارەی کە لێی هەڵواسرا، لەوێیەی جەستەی پارچە پارچە بوو. یەسووع فەرمووی،
باشتر بوو بۆ ئەو پیاوە ئەگەر لەدایک نەبووایە (مەتتا 26:24).
ئەمە چی دەگەیەنێت؟ واتای ئەوەیە دادگاییکردنی بێکۆتایی تا دوا سنوورەکانی هەتاهەتایە چاوەڕێی یەکتا بوو. ئەگەر کاتێک هاتبا کە یەکتا تۆبەی بکردایە، هەرچەندە تاوانەکەی زۆر ترسناک بوو، ئەوا ڕەحمەتێک بوو کە لەدایک ببوو. بەڵام بۆ ئەو تەنها هەتاهەتایەکی تەواو بێئومێد هەبوو، وەک چۆن بۆ هەموو ئەوانەی خوداوەند عیسای مەسیح ڕەتدەکەنەوە.
ئەوەی باوەڕ بە کوڕەکە دێنێت ژیانی هەتاهەتایی هەیە: و ئەوەی باوەڕ بە کوڕەکە ناهێنێت ژیان نابینێت؛ بەڵام تووڕەیی خودا لەسەری دەمێنێتەوە (یۆحەننا ٣:٣٦).
پیتەر، بە ڕێنمایی خودایی، دوو بڕگەی کتێبی پیرۆزی بیرکەوتەوە و لە وەشانی سێپتۆجینتەوە گێڕایەوە. یەکەم لە زەبوورەکان ٦٩:٢٥ بوو، کە ئاماژەی بە خیانەتکردن لە مەسیح دەکرد،
با ماڵەکەی چۆڵ بێت، کەس تێیدا نیشتەجێ نەبێت.
پیتەر وتی ئەوە جێبەجێ کراوە. و لە زەبوورەکان ١٠٩:٨ ئایەتێکی دیکەیە،
با کەسێکی تر پۆستەکەی بگرێتەوە،
یان، وەک لە وەشانی شا جەیمسدا وەرگێڕدراوە، "پۆستی قەشەییەکەی."
کەواتە یەهودا، هەموو شتێکی لەدەستدا و دۆڕاندی. ئێستا دەبێت کەسێکی تر جێگەی بگرێتەوە. ژمارەی دوازدە دەبێت تەواو بێت، بۆیە دوو کەسیان دیاریکرد – یوسف و مەتیاس – و نوێژیان کرد و گوتیان،
ئەی خودایە، تۆ کە دڵەکانی هەموو مرۆڤەکان دەزانی، نیشان بدە کام لەم دوانەت هەڵبژاردووە، تا بەشداری لەم خزمەت و نێردراویەتییەدا بکات، کە یەهودا بەهۆی سەرپێچییەوە لێی کەوت، تا بچێتە شوێنی خۆی.
شوێنی تەواو ونبووەکان و باران لێی باری! جا ئەوان تیروپشکیان کرد و تیروپشکەکە کەوتە سەر مەتیاس؛ ئەو لەگەڵ یازدە نێردراوەکەدا ژمێردرا، بەمەش بوونە دوازدە.
ئایا کەسێک ناڕەزایی دەردەبڕێت لە شێوازی هەڵبژاردنەکەی! ئەوە شێوازی پەیمانی کۆن بوو. لە کتێبی پەندەکاندا دەخوێنینەوە،
تیروپشک دەخرێتە ناو باوەش، بەڵام هەموو بڕیاردانەکەی لەلایەن یەزدانەوەیە (پەندەکان 16:33).
ئەمە کۆتا سەردەمی پەیمانی کۆن بوو: سەردەمی نوێ لە پەنتیکۆست دەستی پێکرد.
کەواتە لە کردارەکان 2:14 دەخوێنینەوە،
پیتەر، لەگەڵ یازدەکهدا هەستا.
ئەوە مەتیاسیش دەگرێتەوە، بۆ ئەوەی ببنە دوانزە. و لە بەشی ٦:٢ دەخوێنینەوە
دوازدە بانگی خەڵکەکەیان کرد
-کەواتە خودا خۆی ناوی "دوازدە"ی نا لە یازدە کەسەکە و مەتیاس. ئەمانە دوازدە کەسەکەن کە لە داهاتوودا لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن، دادوەریی دوازدە هۆزی ئیسرائیل دەکەن.