بەش 15: بەشی 15 بڕیاری ئەنجومەنی ئۆرشەلیم دەربارەی باوەڕدارانی نەتەوەکان

ئەم پیاوانە پەیمانی کۆنیان لای بوو—بیرتان بێت هێشتا پەیمانی نوێیان لای نەبوو. لە پێشبینییەکانی پەیمانی کۆندا ئیسرائیل وەک گەلی هەڵبژێردراوی خودا ناسرابوو کە لە باقی نەتەوەکان جیاکرابووەوە. لەوێدا ڕوونکرابووەوە کە کاتێک ئەوانی تر دەهاتنە زانینی خودای ڕاستەقینە و زیندوو، دەهاتنە لای ئیسرائیل و لە ڕێگەی خەتەنەکردنەوە وەردەگیرانە ناو کۆمەڵی یەزدان. پێغەمبەران ڕایانگەیاند کە پیاوان ڕزگار دەکرێن، بەڵام هەمیشە لە ژێر دەسەڵاتی ئیسرائیلدا بوو. "نەتەوەکان دێنە لای ڕووناکییەکەت، و پاشاکان بۆ درەوشانەوەی هەڵهاتنەکەت" (ئیشایا ٦٠:٣)، و "وا ڕوودەدات کە خەڵک و دانیشتووانی زۆر شار دێن... و دەڵێن، ئێمە لەگەڵ ئێوەدا دەڕۆین؛ چونکە بیستوومانە خودا لەگەڵ ئێوەدایە" (زەکەریا ٨:٢٠-٢٣). ئەمانە تەنها نموونەی زۆر دەقی پەیمانی کۆنن کە ڕایدەگەیەنن ئیسرائیل ئەو ئامرازەیە کە خودا لە ڕێگەیەوە نەتەوەکان ڕزگار دەکات.

کاتێک فەرسییە یاساییەکان ئەم نووسراوانەیان خوێندەوە، گوتیان، "دەتوانین سوپاسی خودا بکەین بۆ گۆڕینی گەلان، بەڵام دەبێت لە ڕێگەی ئیسرائیلەوە بێنە لای خودا؛ دەبێت خەتەنە بکرێن و یاسای موسا بپارێزن." بۆیە لە کرداری نێردراوان ١٥:٥ دەخوێنینەوە، "هەندێک لە تائیفەی فەرسییەکان کە باوەڕیان هێنابوو هەستان [لەبیر مەکەن کە ئەوان باوەڕدارانی دڵسۆز بوون و لەگەڵ ئەوەشدا لەگەڵ ئەوانی تر جیاواز بوون سەبارەت بە ڕزگاری تەنها بە نیعمەت]، دەیانگوت، پێویستە خەتەنەیان بکەن، و فەرمانیان پێبکەن کە یاسای موسا بپارێزن." دوای مشتومڕێکی زۆر بڕیار درا کە نێردراوان و پیران پێکەوە کۆببنەوە و ئەم بابەتە تاوتوێ بکەن، لە جیاتی ئەوەی هەموو کڵێسا کۆببێتەوە لەسەری.

زۆر گونجاو بوو کە پەترۆس وتەبێژی سەرەکی بێت لەم بۆنەیەدا. وەک ئەو کەسە ناسرابوو کە گەورە عیسای مەسیح ئەرکێکی زۆر تایبەتی پێ سپاردبوو، "مەڕە بچووکەکانم بەخێو بکە... مەڕەکانم بەخێو بکە" (یۆحەننا ٢١:١٥-١٧). ئەو کەسە بوو کە لەلایەن خوداوە هەڵبژێردرابوو بۆ ئەوەی بچێتە لای کۆرنێلیۆس و مزگێنییەکەی بۆ ئەو و ماڵەکەی ڕابگەیەنێت. بۆیە دوای ئەوەی برایان کۆکرابوونەوە بۆ تاوتوێکردنی ئەم بابەتە و گفتوگۆیەکی زۆریان کرد، پەترۆس هەستا. وەک ئەوەی بڵێی، گوتی: "ئێستا، برایان، با من قسە بکەم." (و ئەوان ئامادە بوون گوێی لێ بگرن.) "ئێوە دەزانن چۆن لە ڕێگەی منەوە نەتەوەکان مزگێنییان بیست و باوەڕیان هێنا." پاشان گێڕایەوە، وەک چۆن پێشتر پێیانی گوتبوو، چی ڕوویدابوو کاتێک مزگێنییەکەی بە نەتەوەکان ڕاگەیاندبوو.

ئێمە بیرمان دێتەوە کاتێک ئەو ڕۆیشت و مزگێنییەکەی بۆ ماڵباتی کورنیلیۆس ڕاگەیاند، ئەو کارەکانی زیاد نەکرد، ئەو هیچ شتێکی دەربارەی خواردنی پاک یان ناپاک نەوت، یان ڕێوڕەسمە جولەکەییەکان وەک خەتەنەکردن. ئەو پێیانی وت دەربارەی گەورە عیسای مەسیح کە ژیا و مرد و دووبارە زیندوو کرایەوە، و کاتێک ئەو مزگێنییەکەی ڕاگەیاند، "خودا کە دڵەکان دەناسێت، شایەتییان بۆ دا، ڕۆحی پیرۆزی پێدان، هەروەک چۆن بە ئێمەی دابوو."

کاتێک ڕۆحی پیرۆز لە پەنتیکۆستدا هاتە سەر ئەو کۆمەڵە گەورەیەی ئیسرائیلییە گۆڕاوەکان، بە هێزەوە هات و نیشانەی دەرەکیی بوونی هەبوون. بە هەمان شێوە کاتێک ئەم نەتەوانە وشەکەیان بیست و باوەڕیان هێنا، دەستبەجێ هەمان ڕۆحی پیرۆزی موبارەک هاتە سەریان و لە جەستەی مەسیحدا نوقمی کردن. ئەوان هەمان نیشانە دەرەکییەکانیان وەرگرت کە ئەو بە ئیسرائیلییەکانی دابوو لە ئۆرشەلیمدا- بەو شێوەیە بە دڵنیاییەوە سەلماندی کە خودا نەتەوەکانی لەسەر بنەمای نیعمەتی پاک قبوڵ کردووە، بە تەواوی دوور لە کارەکانی یاسا. هیچ جیاوازییەک نەبوو!

چەند پێویستە ئەمڕۆ جەخت لەسەر ئەو فێرکارییە بکەینەوە کە هیچ جیاوازییەک نییە. پاوڵ لە نامەکەیدا بۆ ڕۆماکان گوتی: "هیچ جیاوازییەک نییە؛ چونکە هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆمەندی خودا کەمترن" (3:22-23). هیچ جیاوازییەک ناکات چ پێگەیەکی ئایینییت هەبێت – هیچ جیاوازییەک نییە لەوەی لە چ بەشێکی جیهان لەدایکبوویت (جا لەنێو مەسیحییەکان یان لەنێو بتپەرستەکان) – یان ڕەنگە تۆ جوولەکە بیت – هیچ جیاوازییەک نییە! چونکە هەمووان گوناهیان کردووە. وشەی یۆنانی بۆ گوناه بە واتای "ئامانج پێنەپێکانی" دێت، و هەموو مرۆڤەکان ئامانجیان پێنەپێکاوە. هیچ مرۆڤێک لەم جیهانەدا بەبێ شکست و گوناه نەژیاوە – بێگومان جگە لە گەورە ی عیسای مەسیح. نووسراوێکی دیکە دەڵێت: "هیچ جیاوازییەک نییە... چونکە هەمان گەورە کە بەسەر هەموواندا دەسەڵاتدارە، دەوڵەمەندە بۆ هەموو ئەوانەی کە ناوی لێدەبەن" (ڕۆماکان 10:12). هیچ جیاوازییەک نییە – هەمان ڕزگارکەر بۆ هەمووانە، و بە دانانی متمانەیان تێیدا، هەموو مرۆڤەکان دەتوانن ڕاستودروست بکرێن. بۆیە پەترۆس گوتی خودا "هیچ جیاوازییەکی لەنێوان ئێمە و ئەواندا دانەنا، دڵەکانیانی بە باوەڕ پاککردەوە."

ئەوەیە ئەوەی ڕوودەدات کاتێک خەڵک باوەڕ بە مزگێنی دەهێنن؛ تەنها ئەوە نییە کە ئەوان لەبەردەم خودا ڕەوا دەکرێنەوە-بەڵکو ژیانێکی نوێ هەیە؛ دڵەکانیان بە باوەڕ پاک دەکرێنەوە. لەکاتێکدا کە جارێک حەزیان لە گوناه بوو، ئێستا حەزیان لە پیرۆزییە: لەکاتێکدا کە جارێک حەزیان لە گڵاوی بوو، ئێستا حەزیان لە پاکییە. گۆڕانێکی تەواو و پێچەوانەبوونەوەی هەڵوێست هەیە کاتێک خەڵک لە خوداوە لەدایک دەبن. ئەمە لەم نەتەوانەدا ڕوویدابوو. کێ دەیتوانی گومان بکات کە خودا کارەکەی کرد؟

ڕەنگە هەندێک لە ئێوە گوێتان لە بانگخوازی ئەی. ئێچ. ستیوارت بووبێت کە چۆن، کاتێک زۆر نیگەرانی ڕۆحی خۆی بوو، پێی گوترا باوەڕ بە خوداوەند یەسووعی مەسیح بهێنێت و وەک ڕزگارکەر متمانەی پێ بکات. بەڵام ئەو وای بیر دەکرد ئەو ڕێگایە زۆر ئاسانە. ئەو بە ڕێگەی خۆی ڕۆیشت – چووە کڵێسایەک، لە کۆرسەکەدا گۆرانی گوت، و بوو بە کارکەرێکی باش. ئەو هیوای دەخواست بە هەموو ئەم شتانە ئاشتی لەگەڵ خودا بەدەست بهێنێت، بەڵام هیچ ئاشتییەک نەبوو! ڕۆژێک، کاتێک لە کتێبی پیرۆزەکەیدا نموونەی چێنەرەکەی دەیخوێندەوە، گەیشتە ئەم وشانە، "ئینجا شەیتان دێت و وشەکە لە دڵیان دەبات، نەوەک باوەڕ بهێنن و ڕزگاریان بێت" (لۆقا ٨:١٢). ستیوارت کتێبی پیرۆزەکەی فڕێدا و گوتی، "سەیری ئەوە بکە! تەنانەت شەیتانیش دەزانێت مرۆڤ ڕزگاری دەبێت ئەگەر باوەڕ بهێنێت!" و ئەو ڕۆژە ئەو بڕیاری دا و ڕووی کردە مەسیح و وەک ڕزگارکەر متمانەی پێ کرد. بەڵێ، خودا مرۆڤ ڕزگار دەکات کاتێک باوەڕ دەهێنن؛ ئەو هەموو گوناهباران ڕزگار دەکات، گرنگ نییە دۆخ یان بارودۆخیان چییە، کاتێک متمانە بە کوڕەکەی دەکەن.

کەواتە پەترۆس گوتی، «بۆچی خودا تاقی دەکەنەوە، بۆ ئەوەی نیرێک بخەنە سەر ملی قوتابییەکان، کە نە باوکەکانمان و نە ئێمە نەمانتوانی هەڵیبگرین؟» (کردارەکان ١٥:١٠) هەموو ئەو ساڵانەی لە جوولەکایەتیدا بوون لە کۆیلایەتیدا بوون و دەبوو لەمە ڕزگار بکرێن و بهێنرێنە ناو ئازادیی نیعمەتەوە. بۆچی نەجوولەکەکان بهێنرێنە ناو هەمان کۆیلایەتی کە ئەوان لێی ڕزگار کرابوون؟

فراوانیی بینینی پەترۆس لێرەدا بە شێوەیەکی نایاب دەردەکەوێت. "ئێمە باوەڕ دەکەین کە لە ڕێگەی نیعمەتی خوداوەند عیسای مەسیحەوە ئێمە ڕزگار دەبین، هەروەک ئەوانیش." ئێمە چاوەڕێمان نەدەکرد ئەو ئەوە بڵێت. لەبری ئەوە چاوەڕێمان دەکرد ئەو بڵێت، "ئێمە باوەڕ دەکەین کە لە ڕێگەی نیعمەتی خوداوەند عیسای مەسیحەوە، ئەوان ڕزگار دەبن، هەروەک ئێمە." بەڵام نیعمەت کاری خۆی لە دڵی پەترۆسدا کردبوو بۆیە ئەو بە تەواوی پێچەوانەی کردەوە. بە واتایەکی تر ئەو وتی، "ئایا نابینن، خودا نەجووەکان بە نیعمەت ڕزگار دەکات و سوپاس بۆ خودا ئەو جووەکانیش بە نیعمەت ڕزگار دەکات! ئەو گەلانە لە گەندەڵی بتپەرستی ڕزگار دەکات، ئەو جووەکان لە کۆیلایەتی یاسادۆستی ڕزگار دەکات."

فەریسییە مەسیحییەکان نەیاندەزانی چی بڵێن، بەڵام لە ناخی دڵیاندا پێدەچوو بیریان کردبێتەوە، "کتێبی پیرۆز دەڵێت ئەم نەتەوانە دەبێت لە ڕێگەی ئیسرائیلەوە بێنە لای خودا، و ئیسرائیل بە خەتەنەکردن وەک جیاواز دیاری کراوە؛ بۆیە دەبێت پابەندی یاسا بن." بەڵام، ئێمە دەخوێنینەوە، "ئینجا هەموو جەماوەرەکە بێدەنگ بوون و گوێیان بۆ بەڕنابا و پۆڵس گرت، کە باسی ئەو موعجیزە و سەرسوڕهێنەرانەیان دەکرد کە خودا لەناو نەتەوەکاندا لە ڕێگەی ئەوانەوە ئەنجامی دابوون" (١٢). ئەوان هەڵنەستان و هەوڵیان نەدا پرسیارەکە مشتومڕ بکەن. زۆر بە مافەوە. ئەوان میوان بوون و نەیاندەویست زۆر دیار بن. بەڵام دوای ئەوەی پەترۆس ئەم شتەی ڕوون کردەوە، پۆڵس و بەڕنابا لە بنەڕەتدا وتیان، "ئێمە هەندێک نموونەتان پێدەدەین چۆن ئەو پیاوانی خراپەکاری گۆڕیوە بۆ پیاوانی پیرۆز لە ڕێگەی نیعمەتەوە." بۆیە ئەوان نموونە لە دوای نموونەیان هێنایەوە، هەروەک چۆن میسیۆنێرە گەڕاوەکان بە درێژایی ساڵان کردوویانە، باسی پیاوانی گەندەڵیان دەکرد کە بە نیعمەت گۆڕاون بۆ پیاوانی خوداپەرست. بۆیە پۆڵس و بەڕنابا شایەتییان دا؛ و ئەمەش یارمەتیدا مێشکی مەسیحییە فەریسییەکان ڕوون بێتەوە.

دوای ئەوەی پۆڵس و بەڕنابا تەواو بوون، دوا پیاو کە ڕەنگە چاوەڕێی قسەکردنی نەبووبیت لە لایەنی ئەوانەوە قسەی کرد: «و دوای ئەوەی بێدەنگ بوون، یەعقوب وەڵامی دایەوە.» یەعقوب کێ بوو؟ برای پەروەردگار. زۆرجار پێی دەوترێت یەکەم قەشەی ئۆرشەلیم. ئەو یاساییەکی یاساییەکان بوو پێش گۆڕانکارییەکەی، کە تا دوای هەستانەوەی پەروەردگار عیسای مەسیح ڕووی نەدا. ئەو سەرکردەی لایەنی جوولەکە بوو لە کەنیسەدا، و وریابوو کە لە ڕێگا کۆنەکان لانەدات تاوەکو وەحییەکی تەواوتر نەهاتبوو. بەڵام خودا ئەو ڕووناکییە تایبەتەی بە یەعقوب بەخشی کە بۆ ئەو ساتە پێویست بوو.

"پیاوان و برایان، گوێم لێ بگرن: شیمۆن ڕایگەیاندووە چۆن خودا لە سەرەتادا سەردانی نەتەوەکانی تری کرد، بۆ ئەوەی گەلێک لە ناویان دەربهێنێت بۆ ناوی خۆی." ئەم برایە فەریسییانە پەیمانی کۆنیان هەبوو و لەوێ دەیانخوێندەوە دەربارەی ئەو ڕۆژەی کە نەتەوەکانی تر ڕوو لە خودا دەکەن و لە ڕێگەی ئیسرائیلەوە لە سەردەمی پاشایەتی مەسیحدا بەرەکەتدار دەبن. جەیمس ڕوونی کردەوە کە ئەمە، بەڵام، ئەوە نییە کە ئێستا ڕوودەدات. خودا ئێستا گەلێک لەناو نەتەوەکانی تردا دەردەهێنێت بۆ ناوی خۆی و ئەو یەکەم جار پەترۆسی بەکارهێنا بۆ ئەوەی بچێتە لای نەتەوەکانی تر. ئەوە ئەو کارەیە کە لە ئێستادا بەڕێوەدەچێت. بە واتایەکی تر، خودا ئەمڕۆ جیهان ناگۆڕێت. چی دەکات؟ ئەو گەلێکی هەڵبژێردراو لە جیهان دەردەهێنێت و دەیانهێنێتە زانیارییەکی ڕزگارکەری کوڕە پیرۆزەکەی.

یەعقوب بە واتایەکی تر وتی، "تێدەگەم. ئێوە برایان بە تەواوی ڕاستن، بەڵام خودا خەریکی جێبەجێکردنی پلانی خۆیەتی. ڕۆژێک دێت کە خودا لە ڕێگەی ئیسرائیلەوە جیهانی ناجوولەکەکان بەرەکەتدار دەکات و ئەوانیش چێژ لە فەرمانڕەوایی پاشایەتی مەسیح وەردەگرن و هەموویان پێکەوە وەک گەلێکی پیرۆز و دڵخۆش یەکدەگرن؛ بەڵام ئەوە نییە کە خودا ئێستا دەیکات! خودا ئێستا خەریکی دەرهێنانی گەلێکە، جوو و ناجوولەکە، بۆ پێکهێنانی کڵێسای خودا. کاتێک ئەم کارە تەواو دەکات، پەروەردگار بۆ جاری دووەم دەگەڕێتەوە. ئەوە کاتی بەرەکەت دەبێت بۆ هەموو جیهان. ئەو خێمەی داود کە ڕووخاوە، دووبارە دروست دەکاتەوە. پاشان ئیسرائیل وەک نەتەوەیەک دووبارە دەهێنێتە ناو بەرەکەتەوە. پاشان هەموو پاشماوەی ناجوولەکەکان دەگەڕێنەوە بۆ لای خودا – واتە، لە فەرمانڕەوایی هەزار ساڵەی پەروەردگار عیسای مەسیحدا. جەنگەکان کۆتایی دێن. پەروەردگار عیسای مەسیح بە ڕاستودروستی بەسەر هەموو زەویدا فەرمانڕەوایی دەکات، و جوو و ناجوولەکە دەبنە یەک گەلێکی دڵخۆش و ڕزگارکراو، پێکەوە خودا شکۆدار دەکەن."

لەبەر ڕۆشنایی ئەم ڕاستییە، جەیمس گوتی،

بۆیە بڕیاری من ئەوەیە، کە ئێمە بێزاریان نەکەین، ئەوانەی لە نێو نەتەوەکانەوە گەڕاونەتەوە لای خودا: بەڵکو بۆیان بنووسین [بە زانینی هەستی توندی برایانی جوولەکە بەرامبەر بە هەندێک شت کە نەتەوەکان لێی قبووڵ دەکەن،] کە خۆیان بەدوور بگرن لە گڵاویی بتەکان، و لە داوێنپیسی [کە هەموو مەسیحییەک دەبێت خۆی لێ بەدوور بگرێت،] و لە شتە خنکێنراوەکان [کە لە بیری جوولەکەدا زۆر گڵاو بوون،] و لە خوێن. چونکە موسا لە کۆنەوە لە هەموو شارێکدا ئەوانەی هەیانە کە بانگەشەی بۆ دەکەن، لە کەنیشتەکاندا هەموو ڕۆژێکی شەممە دەخوێنرێتەوە (19-21).

ئەوان لەسەر ئەمە ڕێککەوتن، و یەکەمین ئەنجومەنی کڵێسا بە یەکدەنگییەکی دڵخۆشانە کۆتایی هات. چ شتێکی سەرسوڕهێنەر بوو کە ڕۆحی خودا بەو شێوەیە زاڵ بوو، لە کاتێکدا پیاوان بۆچوونی جیاوازیان هەبوو، تا لە کۆتاییدا هەموویان گەیاندە ئەوەی کە ببینن ڕزگاری تەنها بە نیعمەتە لە ڕێگەی باوەڕەوە! چۆن دەتوانین ئەمڕۆ دڵخۆش بین کە ئەو ڕاستییە بەنرخە بە درێژایی سەدەکان پارێزراوە و ئەوەی کە، بە باوەڕبوون پێی، دەتوانین ببینە بەشێک لەو کۆمەڵە گەورەیەی ڕزگاربووان کە ڕۆژێک وەک کڵێسای شکۆداری گەورەمان ئاشکرا دەکرێت!

لەم نێوەندەدا، لە کاتێکدا چاوەڕێی گەڕانەوەی ئەو لە ئاسمانەوەین، پێویستە هەوڵ بدەین مزگێنیی نیعمەتی ئەو بگەیەنین بە هەموو خەڵکی لە هەموو شوێنێک، بۆ ئەوەی هەمووان دەرفەتێکیان هەبێت بۆ ناسینی ڕزگارکەر و ژیان و ئاشتی لەو بدۆزنەوە، لە ڕێگەی باوەڕەوە، بە تەواوی دوور لە کارە شایستەکان بە هیچ شێوەیەک.

گەشتی دووەمی پۆڵس دەستپێدەکات (کردارەکان 15:36-41)

ئێمە پێشتر بیرمان لە زۆر ڕووداوی گرنگ کردووەتەوە کە پەیوەندییان بە یەکەم گەشتی ئەوەوە هەبوو. بینیمان چۆن ئەو و بارناباس لە کۆتاییدا گەڕانەوە ئەنتۆکیای سووریا، ئەو شارەی کە لێیەوە گەشتی مزگێنییەکەیان دەستپێکردبوو. پاشان، دوای ئەوەی بۆ ماوەیەک مانەوە، "وشەی خودایان فێردەکرد و مزگێنییان دەدا"، هاتە دڵی پۆڵس کە گەشتێکی تر بکات.

ئێمە سەبارەت بەم گەشتی میسیۆنەرییەی دووەم، هەمان بەڵگەی ڕێنمایی ڕاستەوخۆی خوداییمان نییە وەک لە یەکەمدا. لەو حاڵەتەدا، پێمان وتراوە کە ڕۆحی پیرۆز بە زۆر ڕوونی فەرمووی، "بارناباس و سۆڵم لێ جیا بکەنەوە بۆ ئەو کارەی کە من بانگم کردوون بۆی." لەم حاڵەتەدا، پێمان وتراوە، "چەند ڕۆژێک دواتر پۆڵس بە بارناباسی وت، با دووبارە بڕۆین و سەردانی براکانمان بکەین لە هەموو شارێکدا کە وشەی خودامان تێدا بڵاوکردووەتەوە، و بزانین چۆنن." وادیارە شتێکی خۆبەخشانە بووبێت لە لایەن پۆڵسەوە نەک ڕێنمایی ڕاستەوخۆی ڕۆحی پیرۆز وەک لە بۆنەی پێشوودا. و، بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر، هەر لە سەرەتاوە شتەکان وادیاربوو بە هەڵەدا بچن و میسیۆنەرەکانت دەبینی لە چەندین بۆنەدا سەرلێشێواو بوون سەبارەت بەوەی کە ئەرکیان دەبێت چی بێت.

بەڕنابا ویستی ئامۆزا گەنجەکەی یۆحەننا مەرقۆس لەگەڵ خۆی ببات. کاتێک بۆ یەکەم گەشتیان چوون، ئەو (بەڕنابا) مەرقۆسی بردبووە قوبرس، بەڵام کاتێک گەڕانەوە وشکانی، مەرقۆس نێردراوانی بەجێهێشت. گەڕایەوە ئۆرشەلیم، بەڕوونی کۆمپانیاکەی دایکی مریەم و ئاسوودەیی ماڵەوەی پێ باشتر بوو لە ژیانی میسیۆنەریی گەڕۆک. "بەڵام پۆڵس بە باشی نەزانی لەگەڵ خۆیان بیبەن، ئەو کەسەی لە پامفیلیاوە لێیان جیا ببووەوە و لەگەڵیان نەچوو بۆ کارەکە." من وا لێی تێدەگەم کە پۆڵس کاری خودای بەندە بە جیددی زانیبوو، نەیویست جارێکی تر لەگەڵ پیاوێکدا بەیەکەوە کار بکات کە هێندە کەم هەستی بە گرنگیی خزمەتکردن بۆ خودا نیشان دابوو. ئەم گەشتە میسیۆنەریانە پیکنیکی قوتابخانەی یەکشەممە نەبوون! ئەوان کاتی تاقیکردنەوەی سەخت، کاری قورس، و خزمەتکردن بوون بۆ شکۆمەندیی خودا. پۆڵس نەیویست هیچ کەسێک ببات کە لەلایەن خوداوە ڕێنمایی نەکرابوو یان ئامادە نەبوو بەرگەی سەختی بگرێت. بەڕنابا بەڕوونی هەستی جیاوازی هەبوو.

"ناکۆکییەکە لە نێوانیاندا ئەوەندە توند بوو، کە لێک جیابوونەوە." خوێندنەوەی لێدوانێکی لەو شێوەیە جێگای بەزەییە دەربارەی ئەم دوو نێردراوە دڵسۆزە خوداوەند عیسای مەسیح، بەڵام کتێبی پیرۆز هەرگیز هەوڵ نادات کەم و کوڕییەکانی خزمەتکارانی خودا بشارێتەوە. لەو ڕووەوە کتێبی پیرۆز زۆر جیاوازە لە زۆر ژیاننامەی دنیایی. کەسێک پێی وایە پاڵەوانەکانیان لە نزیکەی هەموو شتێکدا بێ کەموکوڕین. بەڵام وشەی خودا ڕووناکی دەخاتە سەر و تۆماری شکستەکانیان دەدات، هەر بە ڕاستی وەک سەرکەوتن و بردنەوەکانیان. ئەمە هەم بۆ ئاگادارکردنەوەمانە و هەم بۆ هاندانمانە.

کەواتە ئەم دوو برایە پایەبەرزە نەدەتوانین سەبارەت بەم هاوڕێیە بۆ گەشتەکانیان ڕێکبکەون. ئەوان جیابوونەوە و بۆ چەندین ساڵ جارێکی تر پێکەوە کاریان نەکردەوە. لە پەندەکاندا پێمان وتراوە: "برایەک کە دڵی شکاوە، قورسترە بەدەستبهێنرێتەوە وەک شارێکی بەهێز" (١٨:١٩). زۆرێک لە ئێمە دەزانین کە سەرەتای ناکۆکی وەک یەک دڵۆپە ئاوی بچووکە، کە دوای دەستپێکردنی شکانی بەنداوەکە، زوو گەشە دەکات بۆ لافاوێکی ئاو کە بە کردەوە مەحاڵە ڕێگری لێبکرێت. بەڵام لەم حاڵەتەدا، وەک چۆن ساڵەکان تێپەڕین، هەستێکی میهرەبان و لێبوردەیی زاڵ بوو، و لە پیریدا پۆڵس بە خۆشەویستییەوە دەربارەی هەردوو بێرناباس و مارک قسەی کرد. کاتێک لە زیندانەکەیەوە بۆ تیمۆساوس نووسی، دەخوێنینەوە: "مارک ببە و لەگەڵ خۆت بیهێنە: چونکە ئەو بۆ خزمەتکردن سوودی هەیە بۆ من."

دڵنیام زۆربەمان سوپاسگوزارین کە بارناباس دەرفەتێکی تری بە مارک دا. زۆر گەنجی مەسیحی هەن کە لە سەرەتادا شکستیان هێناوە، بەڵام دواتر بەردەوام بوون بۆ ئەوەی ببنە کارگوزارێکی بەنرخ لە ڕەزگەی خودای گەورە عیسای مەسیحدا. ئێمەی بەتەمەنتر پێویستە وریابین لە سەرزەنشتکردنی گەنجترەکان. بارناباس دەستێکی یارمەتی درێژکرد بۆ مارک، بەڵام زۆر ئاشکرایە برایان لای پۆڵسیان گرت و پێیان وابوو ئەو ڕاستە. بەڵام مارک دواتر بەرهەمێکی باشی هێنا.

کەواتە لێرەدا دەخوێنینەوە، "بارناباس مارکی برد و بە کەشتی چوونە قوبرس"- هەمان ئەو کێڵگەیەی کە پێشتر تێیدا کاریان کردبوو و بارودۆخێکی زۆر گونجاویان دۆزیبووەوە. بەڵام پۆڵس سیلاسی هەڵبژارد، کە پێغەمبەرێک بوو- ئەو کەسەی کە چووە ئەنتیکیا بۆ گەیاندنی بڕیاری ئەنجومەنی ئۆرشەلیم. ئەو سەلماندی کە پیاوێکی لێهاتوو بوو، هەروەها پێغەمبەرێکیش بوو. دەخوێنینەوە کە ئەوان "بە سوریا و کیلیکیادا تێپەڕین، کڵێساکانیان بەهێز دەکرد." ئەمانە ئەو دوو ناوچەیە بوون کە پۆڵس و بارناباس پێشتر تێیدا کاریان کردبوو.

بەشی شەشەم، یەکەمین ئەنجومەنی کڵێسا؛ پاشکۆکە کە لەلایەن نێردراوانەوە ناسراوە

کردارەکان 15:0 بەشی گەورەی دابەشکاریی ئەو کتێبەیە. شوێنێکی تایبەت لە پەیمانی نوێدا داگیر دەکات، و یارمەتییەکی زۆر دیارە لە تێگەیشتن لە کاری ئێستای خودا لەسەر بنەمای نیعمەت و پلانەکانی داهاتووی بۆ ئیسرائیل و جیهان.

کاتێک پۆڵس گەڕایەوە ئەنتاکیا لە کۆتایی یەکەم گەشتی میسیۆنێریی خۆیدا، پێمان دەوترێت کە هەموو کڵێسا کۆببوونەوە، کە ئەو و بەڕنابا «هەموو ئەوەیان گێڕایەوە کە خودا لەگەڵیاندا کردبووی، و چۆن دەرگای باوەڕی بۆ نەتەوەکان کردبووەوە» (ئەعمال 14:27). بۆ ماوەیەک دواتر لەو شارەدا مانەوە، فێریان دەکرد و چێژیان لە هاوبەشیی پیرۆزەکان وەردەگرت، بەڵام زۆری نەبرد دەنگێکی ناتەبا هاتە کایەوە، کە هارمۆنیای ڕۆحییەکەی تێکدا کە تا ئەو کاتە باڵادەست بوو.

لە یەکەم ئایەتی بەشی ١٥دا پێمان دەوترێت: "هەندێک پیاو لە یەهودیاوە هاتنە خوارەوە و فێری برایانیان دەکرد و دەیانگوت: ئەگەر بە شێوەی موسا خەتەنە نەکرێن، ناتوانن ڕزگار ببن." دیارە ئەم پیاوانە پێداگرییان دەکرد کە لەژێر دەسەڵاتی نێردراواندا کاریان کردووە و نوێنەری فەرمی کەنیسەی ئۆرشەلیم بوون. دیارە ئەوان جوولەکەی توندڕەوی جۆری فەریسی بوون کە باوەڕیان بە مەسیح هێنابوو و لەگەڵ کەنیسەکانی یەهودیا ناسرابوون. تەنها پەیمانی کۆنیان هەبوو، هەموو دەرئەنجامەکانیان لەسەر ئەوە بنیات نابوو. پێویستە لەبیرمان بێت، بۆ ئەوەی زۆر بە توندی حوکمیان نەدەین، کە تا ئێستا هیچ کتێبێکی پەیمانی نوێ نەنووسرابوو، بەپێی ئەو زانیارییە دیارانەی کە هەیە. ئەگەری کەم هەیە کە مەتتا یان مارک یان ڕەنگە هەردووکیان لەمەدا جیاواز بن، بەڵام هیچ بەڵگەیەکمان بۆ ئەوە نییە. کاتێک ئەم برایانە یان ئەوانی تر ئاماژەیان بە نووسینە پیرۆزەکان دەکرد، بە ناچاری پەیمانی کۆن بوو کە لە مێشکیاندا بوو. لە پەیمانی کۆنەوە فێربوون کە خودا پەیمانێکی نیعمەتی لەگەڵ ئیبراهیم بەستووە، بەڵێنی دابوو کە هەموو نەتەوەکان لە ڕێگەی نەوەکەیەوە بەرەکەتدار دەبن، و فەرمانی خەتەنەکردنی دابوو وەک نیشانەی دەرەوە کە دەبوو گەلی پەیمان لە باقی جیهان جیا بکاتەوە.

بێگومان، لە سەرەتاوە نێردراوان فێریان کردبوو، وەک پێتر کردی، وازلێهێنانی نەتەوەی ئیسرائیل لەبەر ڕەتکردنەوەیان بۆ مەسیح، و بانگی ئەوانەیان کرد کە متمانەیان پێی بوو بۆ ئەوەی خۆیان بە لەئاوهەڵکێشان جیا بکەنەوە لە بەشی لادەری نەتەوەکە، و بەم شێوەیە خۆیان ڕزگار بکەن لەو نەوە خراپە و ئەو سزایەی کە بەم زووانە بەسەریاندا دێت؛ بەڵام دەتوانین بە باشی تێبگەین کە زۆرێک لە باوەڕدارانی جوو ڕەنگە تێگەیشتنی تەواویان بۆ لێکەوتەکانی ئەمە نەبووبێت، و نەشیان زانیبێت ئەو ڕاستییەی کە خودا شتێکی تەواو نوێی دەکرد کە لە سەردەمی پەیمانی کۆندا پێشبینی نەکرابوو.

کەواتە، هیچ هۆکارێک نییە گومان لە دڵسۆزیی ئەم نێردراوە یەهودییانە بکەین، کە بێگومان وایاندەزانی پۆڵس و بەڕنابا سەرپێچی فەرمانی خودایی دەکەن بەوەی کە پێداگرییان نەدەکرد باوەڕدارانی ناجولەکە نیشانەی پەیمانی ئیبراهیمی قبوڵ بکەن و بەم شێوەیە خۆیان وەک پاشماوەی گەلی هەڵبژێردراو بناسێنن.

لە ئەنجامدا، دیار بوو گفتوگۆیەکی زۆر لە کەنیسەی ئەنتاکیا هەبوو سەبارەت بە تەواوی بابەتەکە، کە بەهۆیەوە داوا لە پۆڵس و بەڕنابا کرا لەگەڵ چەند کەسێکی تر ڕاستەوخۆ بچنە ئۆرشەلیم و لەوێ لەگەڵ نێردراوان و پیران سەبارەت بەم پرسیارە ڕاوێژ بکەن. کاتێک بەرەو شوێنی دیاریکراوی خۆیان دەڕۆیشتن، بە فینیکیا و سامیریا تێپەڕین، هەر کاتێک گەیشتنە کۆبوونەوە مەسیحییەکان ڕایانگەیاند چۆن خودا بە هێزەوە کاری کردبوو لە گۆڕینی بێباوەڕان لە نێو نەتەوەکاندا. وەک پێمان گوتراوە، هەواڵی ئەمە خۆشییەکی زۆری بۆ هەموو برایان هێنا. دیارە ئەو پرسیارانەی پیاوانی یەهودیا وروژاندبوویان، نەگەیشتبوونە ئەم کەنیسانە چونکە هیچ ئاماژەیەکیان بە هێنانی داواکاری لەو شێوەیە بۆ سەر باوەڕدارە گەنجەکان نەکردبوو، بەڵکو تەنها دڵخۆش بوون بەوەی خودا بۆیان کردبوو.

لە ئایەتی ٤دا پێمان دەوترێت کە "کاتێک گەیشتنە قودس، لەلایەن کڵێسا و نێردراوان و پیرانەوە پێشوازییان لێکرا، و هەموو ئەو شتانەیان ڕاگەیاند کە خودا لەگەڵیاندا کردبووی." ئەمە بە ڕوونی لە کۆبوونەوەیەکی گەورەی کراوەدا بوو کە ژمارەیەکی زۆر لە مەسیحییەکانی قودس کۆببوونەوە بۆ پێشوازیکردن لێیان و بەخێرهێنانیان بۆ ناو خۆیان. لەو کۆبوونەوەیەدا هیچ بابەتێکی فێرکاری یان پرسی ڕێوڕەسمی ئایینی تاوتوێ نەکرا تا دوای ئەوەی پۆڵس و بەڕنابا شایەتی خۆیان دا سەبارەت بەو شێوازەی کە خودا لە ڕێگەی خزمەتەکەیانەوە بۆ گەلان کاری کردبوو. دوای ئەمە پێمان دەوترێت: "هەندێک لە تائیفەی فەریسییەکان کە باوەڕیان هێنابوو، هەستان و گوتیان، پێویستە خەتەنەیان بکەن، و فەرمانیان پێبکەن کە یاسای موسا بپارێزن." ئەم پیاوانە، وەک ئەوانی تر کە لە ئەنتیکیا دەرکەوتبوون، دڵنیا بوون لە بنەمای خۆیان چونکە دەیانتوانی ڕاستەوخۆ پشت بە نووسراوەکانی پەیمانی کۆن ببەستن، و بە شتێکی مسۆگەریان دەزانی کە خودا ئێستا ئەوە دەکات کە بەڵێنی دابوو لە ڕێگەی پێغەمبەرانەوە بیکات، واتە، زانینی ڕزگاریی خۆی بداتە گەلان، بەڵام ئەوان لە ڕێگەی ئیسرائیلەوە بەرەکەت وەردەگرن و وەک منداڵانی پەیمان بە یەکەوە دەبەسترێنەوە بە وەرگرتنی ئەو نیشانە دەرەکییەی کە ئاماژەیان پێدەکرد. بڕوانە ئیشایا ٥٦:٦؛ ئیشایا ٦٠:٣-٥؛ زەکەریا ٨:٢٣، کە زۆر ئایەتی تریش دەکرێت زیاد بکرێت.

دیارە سەرکردەکان بڕیاریان دا لەو کاتەدا پرسیارەکە گفتوگۆ نەکەن و هەوڵنەدەن لە کۆبوونەوەیەکی گەورەی کراوەدا مامەڵەی لەگەڵ بکەن، چونکە لە ئایەتی ٦دا دەخوێنینەوە: "نێردراوان و پیران کۆبوونەوە بۆ ئەوەی ئەم بابەتە تاوتوێ بکەن." ئەمە بێگومان زۆر ژیرتر دەبوو لەوەی پرسیارەکە بخرێتە بەردەم تەواوی کۆمەڵەی باوەڕداران، کە زۆریان تێگەیشتنێکی زۆر ناتەواویان لە خودی مزگێنییەکە و زانیارییەکی زۆر کەمیان لە نووسراوە پیرۆزەکان دەبوو. نێردراوان کە لەلایەن گەورە عیساوە دەستنیشان کرابوون بۆ گەیاندنی پەیامەکە بۆ هەموو جیهان و ئەوانەی وەک پیر هەڵبژێردرابوون بۆ ڕێنماییکردنی کاروباری کڵێساکانی ناوچەکە، لە ئەنجومەنێکدا لەگەڵ پۆڵس و بەڕنابا و هاوکارەکانیان کۆبوونەوە بۆ ئەوەی بە بێلایەنی و بە وریاییەوە بچنە ناو بابەتەکە.

دەتوانین ببینین، کاتێک دەخوێنینەوە، کە تەنانەت ئەم برایانەش یەک دڵ بوون، چونکە پێمان گوتراوە کە "زۆر مشتومڕ" هەبووە. نازانین ئەمە چەندێک بەردەوام بوو، کە لە کۆتاییدا نێردراو پێترۆس قسەی کرد و بیری خستنەوە کە خودا چۆن بە شێوەیەکی زۆر ڕوون و دیاریکراو ناردبووی بۆ گەلان لە ماڵی کۆرنێلیۆس، بەڵام ئەوکات هیچ فەرمانێک نەبوو بۆ خەتەنەکردنی باوەڕداران یان خستنە ژێر باری یاسای موسا. من وتارەکەی پێترۆس بە تەواوی دەگوازمەوە وەک لێرە هەیە. بێگومان ئایەتەکانی ٧ بۆ ١١ تەنها کورتکراوەیەکی ئەوەمان پێدەدەن کە ئەو پێشکەشی کۆمەڵە کۆبووەوەکەی کرد.

"پیاوان و برایان، ئێوە دەزانن چۆن ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر خودا لەنێو ئێمەدا هەڵبژاردنی کرد، کە نەتەوەکان بە دەمی منەوە وشەی مزگێنی ببیستن و باوەڕ بهێنن. و خودا، کە دڵەکان دەزانێت، شایەتی بۆ دان، ڕۆحی پیرۆزی پێدان، هەروەک چۆن بە ئێمەی دا؛ و هیچ جیاوازییەکی لەنێوان ئێمە و ئەواندا دانەنا، دڵەکانیانی بە باوەڕ پاک کردەوە. ئێستا کەواتە بۆچی خودا تاقی دەکەنەوە، بۆ ئەوەی نیرێک بخەنە سەر ملی قوتابییەکان، کە نە باوک و باپیرانمان و نە ئێمەش توانای هەڵگرتنی نەبوو؟ بەڵام ئێمە باوەڕمان وایە کە بە نیعمەتی خوداوەند یەشوعی مەسیح ڕزگار دەبین، هەروەک ئەوانیش.” (کردار ١٥:٧-١١)

سەرنج بدە چەند بە وریاییەوە شاندە پیتەر بابەتەکەی خستەڕوو. خودا بوو کە هەڵیبژاردبوو بچێتە لای نەجوولەکەکان، تا لە ڕێگەی دەمی ئەوەوە وشەی مزگێنی ببیستن و متمانە بە گەورە یەسووعی مەسیح بکەن. کاتێک ئەو مزگێنی دەدا، کۆرنێلیۆس و ماڵەکەی باوەڕیان بە پەیامەکە هێنا، و دەستبەجێ خودا، کە دڵەکان دەخوێنێتەوە، باوەڕی ئەوانی ناسییەوە و ڕۆحی پیرۆزی پێدان بە هەمان شێوە کە بە سەد و بیست کەسی ئیسرائیلی دابوو لە ڕۆژی پەنتەکۆستدا. ئەوەی کە ئەمانە نەجوولەکەی خەتەنە نەکراو بوون و ئەوانە جوولەکەی خەتەنەکراو بوون، هیچ جیاوازییەکی بۆ خودا نەبوو. حاڵەتی دڵ بوو کە ئەو سەیری دەکرد، و بۆیە پیتەر پێداگری دەکات کە ئەو جیاوازی لە نێوان هەردوو کۆمەڵەکەدا نەکرد، بەڵکو دڵەکانیانی بە باوەڕ پاک کردەوە، واتە، کاتێک باوەڕیان بە مزگێنی هێنا، لە نوێوە لەدایکبوونی پێدان. ئەگەر ئەمە خودای ڕازی کرد، بۆچی مەسیحییە جوولەکەکان ڕازی نەکات؟ ئایا ئەوان خودایان تاقی نەدەکردەوە کاتێک ئێستا هەوڵیان دەدا نیرەی یاسا بخەنە سەر ملی ئەم باوەڕدارە گەنجانەی لە نێو نەجوولەکەکانەوە هاتوون، نیرەیەک کە خۆیان، وەک جوولەکە، هەمیشە بە قورس و گران زانیبوویان؟

پاشان پەترۆس بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش کۆتایی دێنێت. ئەو دەڵێت: "ئێمە باوەڕمان وایە کە لە ڕێگەی نیعمەتی خوداوەند یەسووعی مەسیحەوە ڕزگار دەبین، هەروەک ئەوان." ڕەنگە چاوەڕێمان کردبێت کە ئەو بە تەواوی پێچەوانەی بکردایەتەوە. ڕەنگە گوتبێتی: "ئێمە باوەڕمان وایە کە ئەوان ڕزگار دەبن هەروەک ئێمە"؛ بەڵام ئەو وا ناکات. ئەو ڕایدەگەیەنێت کە جوولەکەکان، سەرەڕای هەموو ئیمتیازەکانیان، دەبێت بە هەمان بنەمای نیعمەتی پاک ڕزگار ببن وەک ناجوولەکە بتپەرست یان فەیلەسوفەکان کە متمانەیان بە خوداوەند یەسووعی مەسیح هەیە.

ئەمە بە ڕوونی هێندە قایلکەر بوو کە یاساییەکان سەرسام بوون و بۆ ئەو ساتە نەیاندەزانی چۆن وەڵام بدەنەوە. کەڵکیان لە بێدەنگییەکە وەرگرت، بارناباس و پۆڵس، یەک لە دوای یەک، وتاریان بۆ ئامادەبووان دا. تێبینی ئەوە بکە کە بارناباس لەم حاڵەتەدا یەکەم هات، چونکە لای مەسیحییەکانی ئۆرشەلیم زۆر ناسراو بوو و زۆر بەرز نرخێنراو بوو بەهۆی خوداپەرستی و ژیانە ڕاستودروستەکەیەوە. پۆڵس، کە بێگومان کەم تا زۆر گومانی لێدەکرا لەلایەن هەندێکەوە، دوای ئەو هات. هەردووکیان هەمان شایەتی سەرسوڕهێنەریان دا دەربارەی هێزی خودای گەورە کە کاری سەرسوڕهێنەری دەکرد کاتێک لەنێو گەلاندا کاری دەکرد. بەمەش شایەتییەکەی پەترۆسیان پشتڕاست کردەوە.

دەتوانین وێنای جوولەکە فەرسییە مەسیحییە توندڕەوەکان بکەین کە بێدەنگ کرابوون بەڵام قایل نەبوون. لە مێشکی خۆیاندا دەیانگوت، "بەڵام ئێمە وشەی خودامان لەگەڵدایە. سەرباری ئەو ئەزموونە سەرنجڕاکێشانەی پیتەر و بەرناباس و پۆڵ دەتوانن بیگێڕنەوە، زۆر بە ڕوونی لە کتێبی پیرۆزدا هاتووە کە ئەوانەی خودا وەک گەلی پەیمانی خۆی دەیانناسێت، دەبێت بە نیشانەی پەیمانەکە لە باقی جیهان جیا بکرێنەوە. جگە لەوەش، کێ مۆڵەتی پێدراوە کە فەرمانەکانی یاساکە، ئەو یاسایەی خودا خۆی دای بە موسا کاتێک لە سینا دەرکەوت، فەرامۆش بکات؟" ئەوان دەیزانی، بێگومان، کە زۆر بەڵێن لە پەیمانی کۆندا هەبوو بۆ بەرەکەت بۆ ناجوولەکەکان. ئەوان دەیزانی کە ڕۆژەکە هێشتا نەهاتبوو کاتێک هەموو گەلانی جیهان لە گەورە عیسای مەسیحدا پاشای خودا بناسن، بەڵام کاتێک ئەو ڕۆژە دەهات، ئیسرائیل دەبوو شوێنی پێشەنگی هەبێت. هیچ بەڵگەیەک نەبوو کە هەڵوێستی خودا لەبارەی ئەو بابەتانەی باس دەکرێن بگۆڕێت. گریمانەکە ئەوە بوو کە هەموو ناجوولەکەکان بە شێوەیەک ببنە جوولەکە کاتێک پێکەوە لە بەرەکەتەکانی فەرمانڕەوایی مەسیح بەهرەمەند دەبن. بەڵام دەبێت ئەم برایانە سەریان لێ شێوابێت لە ڕوونکردنەوەی ئەو شێوازەی خودا ئێستا لەنێو ناجوولەکەکاندا کاری دەکرد و بێباکی دیاری خودا سەبارەت بەوەی کە لای ئەوان زۆر گرنگ بوو.

یەکوب، بەڵام، کلیلەکەی تەواوی دۆخەکەی پێبوو. ئێمە پوختەیەکی وتارەکەی هەیە کە لە ئایەتەکانی ١٣ بۆ ٢١دا هاتووە:

پیاوان و برایان، گوێم لێ بگرن: شیمۆن ڕایگەیاند چۆن خودا لە سەرەتادا سەردانی نەتەوەکانی تری کرد، بۆ ئەوەی گەلێک لەنێویاندا بۆ ناوی خۆی دەربێنێت. قسەکانی پێغەمبەرانیش لەگەڵ ئەمەدا یەکدەگرنەوە؛ وەک نووسراوە: «لەدوای ئەمە دەگەڕێمەوە و پەرستگاکەی داود کە ڕووخاوە، دووبارە دروستی دەکەمەوە؛ وێرانەکانی دووبارە دروست دەکەمەوە و دای دەنێم، بۆ ئەوەی پاشماوەی مرۆڤەکان داوای یەزدان بکەن، هەروەها هەموو ئەو نەتەوانەی کە ناوی منیان لەسەرە،» یەزدان دەفەرموێت، ئەو خودایەی کە هەموو ئەم شتانە دەکات. هەموو کارەکانی خودا لە سەرەتای جیهانەوە لای خودا زانراون. بۆیە بڕیاری من ئەوەیە، کە ئێمە کێشە بۆ ئەوانە دروست نەکەین کە لەنێو نەتەوەکانەوە گەڕاونەتەوە لای خودا: بەڵکو بۆیان بنووسین کە خۆیان بەدوور بگرن لە گڵاویی بتەکان، و لە داوێنپیسی، و لە گۆشتی خنکاو، و لە خوێن. چونکە موسا لە کۆنەوە لە هەموو شارێکدا ئەوانەی هەیە کە بانگەشەی بۆ دەکەن، هەموو ڕۆژێکی شەممە لە کەنیشتەکاندا دەخوێنرێتەوە» (کردارەکان ١٥:١٣-٢١).

ئەو ئاماژە بەوە دەکات کە پیتەر پێشتر پێیانی گوتبوو، بەڵام دەربڕینێک بەکاردەهێنێت کە جێگەی بایەخێکی زۆرە بۆ ئێمە، و بەڕاستی ڕوونکردنەوەی کارە ئێستاییەکەی نیعمەت بوو. "خودا،" ئەو دەڵێت، "لە سەرەتادا سەردانی گەلانی کرد، بۆ ئەوەی گەلێک بۆ ناوی خۆی لە ناویان دەربهێنێت." ئێستا ئەمە گۆڕینی گەلان نییە وەک لە پەیمانی کۆن پێشبینی کرابوو. دەرهێنانی گەلێک، لە جیاتی گۆڕینی نەتەوەکان وەک خۆیان، شتێکی زۆر جیاواز بوو لەوەی کە لەلایەن پێغەمبەرانەوە ئاشکرا کرابوو. ئەمە باسی هەڵبژاردنێکی تایبەتی دەکرد لە نێو گەلانەوە و بێگومان بۆ مەبەستێکی تایبەت. ئەمە ئەو کارەیە کە خودا ئێستا دەیکات. لە کاتێکدا پەیامبەرانی ئینجیل دەبێت بیگەیەننە هەموو نەتەوەکان، مەبەستی ئێستای خودا گۆڕینی نەتەوەکان نییە لە ڕێگەی ئەم شایەتییەوە، بەڵکو بۆ ئەوەی هەموو مرۆڤەکان دەرفەتی ئەوەیان هەبێت بێنە لای مەسیح ئەگەر بیانەوێت، بەڵام ئەو کە کۆتایی لە سەرەتاوە دەزانێت، پێشبینی ئەوەی کردووە کە تەنها ژمارەیەکی کەم بە بەراوردکردن بە ڕاستی پەیامەکە بە باوەڕەوە وەردەگرن، و متمانە بە گەورە یەسووعی مەسیح بکەن وەک ڕزگارکەریان. ئەم کۆمەڵەیە لە سەرانسەری پەرتووکی کردەوەکاندا وەک کڵێسای خودا دیاری کراوە، و لەبارەی کڵێسای خوداوە وەک خۆی هیچ شتێک لە پێشبینییەکانی پەیمانی کۆندا نابیستین.

بەڵام ئێستا سەرنج بدە چۆن یاقوب هاوسەنگی دەکات لەنێوان کاری ئێستای خودا لە دەرهێنانی گەلێکی هەڵبژێردراو لەنێو نەتەوەکانەوە و پێشبینییەکانی گۆڕانی هەموو نەتەوەکان لە ڕۆژێکی داهاتوودا. ئەو گوێگرەکانی ئاماژە پێدەکات بۆ پێشبینییەکەی عامۆس وەک لە بەشی 9، ئایەتەکانی 11 و 12دا تۆمارکراوە: "لەدوای ئەمە من دەگەڕێمەوە." ئەمە بەتەواوی ئەو شێوەیە نییە کە عامۆس نووسیویەتی، بەڵام یاقوب لە سەپتواجینتەوە وەردەگرێت، و ئەو دروستیی دەربڕینەکە دەناسێتەوە. "لەدوای ئەمە،" واتە، دوای ئەوەی کاری ئێستای خودا لە دەرهێنانی گەلێک لەنێو نەتەوەکانەوە کۆتایی دێت، مەسیحا دووبارە دەگەڕێتەوە. پاشان کاتێک ئەو دەگەڕێتەوە، جارێکی تر خێمەی داود دروست دەکاتەوە کە بۆ ماوەیەکی زۆر پشتگوێ خراوە. ئەو تەختی داود دووبارە بەرز دەکاتەوە و پێشبینییەکانی بۆ ئەو پیاوەی کە بەدڵی خۆی بوو، بەدی دەهێنێت. لەو ڕۆژەدا دەبێت کە پاشماوەکە بەدوای خودان دەگەڕێن و هەموو نەتەوەکان کە ناوی ئەو لەسەریان بانگ دەکرێت.

ئەمە هەموو شتێکی ڕوون کردەوە. جەیمس، وەک دەبینیت، "ماوەی پچڕانە گەورەکە"ی لە مامەڵەکانی خودا لەگەڵ ئیسرائیلدا ناساند و ڕوونی کردەوە. ئەو نیشانی دا کە کەنیسەی خودا بانگ کراوە و لەو ماوە پچڕاوەدا شایەتی خۆی دەدا. کاتێک ئەو ماوەیە کۆتایی دێت، پەروەردگار دووبارە دەگەڕێتەوە و هەموو ئەو پێشبینییانە بەدی دەهێنێت کە پەیوەستن بە گەڕانەوەی ئیسرائیل و ڕزگاربوونی نەتەوەکانی جیهان. و بەم شێوەیە هاوار دەکات، "هەموو کارەکانی خودا لە سەرەتای جیهانەوە لای خودا زانراون." خودا بەپێی پلانێک کار دەکات، و ئەو پلانە بەشێکی لە سەردەمی پەیمانی کۆندا ئاشکرا کرابوو، بەڵام ئێستا بە تەواوی ئاشکرا کراوە. بە لەبەرچاوگرتنی ئەو وەحییەی کە بەم شێوەیە درابوو، جەیمس پێشنیاری کرد کە هیچ فشارێکی زیاتر نەخرێتە سەر گەلان بۆ ئەوەی ناچاریان بکەن پابەندی ڕێوڕەسم یان دابونەریتە جوولەکەییەکان بن، بەڵکو تەنها داوایان لێ بکرێت خۆیان بەدوور بگرن لە خراپەکانی پەیوەست بە بتپەرستی، لە بێڕەوشتییەکەی کە لەنێو نەتەوەکاندا زۆر باو بوو، و لە خواردنە ناپاکەکان کە بۆ برا جوولەکەکانیان قێزەون بوون. ئەگەر هەر یەکێک لە باوەڕدارە گەلەکان ویستیان زیاتر لەبارەی فێرکارییەکانی یاساکەوە بزانن، دەتوانن بە ئاسانی ڕووناکیی بدۆزنەوە، چونکە لە نزیکەی هەموو شارێکدا کەنیشت هەبوون کە یاسای موسا تێیدا دەخوێندرایەوە و فێر دەکرایەوە، و هەر کەسێک ویستی، دەیتوانی بچێتە ژوورەوە بۆ گوێگرتن.

ئەمە کێشەکەی یەکلایی کردەوە، لانیکەم بۆ ئێستا، و نامەیەک ئامادەکرا و نێردرا بۆ نەتەوەکان بۆ ئەوەی دڵنیایان بکاتەوە سەبارەت بە فێرکردنی یاساییەکان کە هەوڵیان دەدا لایان بدەن لە ئازادییەکەیان لە مەسیحدا. نامەکەمان هەیە کە لە ئایەتەکانی ٢٣ بۆ ٢٩دا هاتووە:

ئەوان بەم شێوەیە نامەیان بەهۆیانەوە نووسی: نێردراوان و پیران و برایان سڵاو دەنێرن بۆ ئەو برایانەی کە لە نەتەوەکانی ترن لە ئەنتیکیا و سوریا و کیلیکیا: چونکە گوێمان لێبووە، کە هەندێک کەس کە لەلای ئێمەوە چوونەتە دەرەوە، بە قسەکانیان ئێوەیان بێزار کردووە، گیانی ئێوەیان تێکداوە، گوتوویانە: دەبێت خەتەنە بکرێن و شەریعەت بپارێزن: کە ئێمە هیچ فەرمانێکی وامان پێنەدان. بۆیە بە باشمان زانی، کاتێک بە یەک دڵ کۆبووینەوە، پیاوانی هەڵبژێردراو بنێرین بۆ لای ئێوە لەگەڵ بەڕنابای خۆشەویستمان و پۆڵس، ئەو پیاوانەی کە ژیانی خۆیان خستووەتە مەترسییەوە لە پێناوی ناوی گەورەمان عیسای مەسیحدا. بۆیە یەهودا و سیلاس-مان ناردووە، کە ئەوانیش هەمان شت بە زارەکی پێتان دەڵێن. چونکە بە باشی زانرا لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە، و لەلایەن ئێمەشەوە، کە هیچ بارێکی قورستر لەم شتە پێویستییانە نەخەینە سەر ئێوە؛ کە خۆتان بپارێزن لە گۆشتی قوربانیکراو بۆ بتەکان، و لە خوێن، و لە گۆشتی خنکێنراو، و لە داوێنپیسی: ئەگەر خۆتان لەمانە بپارێزن، باش دەکەن. خواحافیز (کرداری نێردراوان ١٥:٢٣-٢٩).

دەبێت بە خۆشییەکی زۆر و دڵێکی ئاسوودەوە بووبێت کە بەڕنابا و پۆڵس و هاوڕێکانیان قودسیان بەجێهێشت و گەڕانەوە ئەنتاکیا. ئەو ڕاستییەی کە ماوەیەکی زۆر بوو خەریکی خەباتی لەسەر بوون، ئێستا لەلایەن برایانی قودسەوە دانپێدانرا، و دەیانتوانی بە دڵنیایی تەواوەوە بەردەوام بن لە مزگێنیدان کە شایەتییەکەیان لەلایەن ئەوانەی پێش ئەوان لە مەسیحدا بوون، پشتگیری کراوە. دەستبەجێ کەنیسەکەیان کۆکردەوە، نامەکە بۆیان خوێندرایەوە، و هەمووان دڵخۆش بوون بەو دڵنەواییەی کە هێنابووی. ڕاستە کە دواتر کێشەی زیاتر سەری هەڵدا، چونکە یاساییەت جۆرێکە لە هەویرترش، و لە سروشتی هەویرترشدایە کە کار بکات؛ و بەم شێوەیە نامەی گەلاتیاکانمان هەیە، کە چەند ساڵێک دواتر بۆ باوەڕدارانی ناجولەکە نووسراوە بۆ ئەوەی دژایەتی پڕوپاگەندەی مشتومڕاوی هەندێک جولەکە بکات کە هێشتا پێداگرییان دەکرد لەسەر ئەوەی کە پێویستە ناجولەکەکان پابەند بن بە یاسای موساوە. ئەو نامەیە خۆی باشترین وەڵامە بۆ یاساییەتی بە هەموو شێوەیەک.

خەمناک ئەوەیە کە لەو سەدەیانەی کە لەو کاتەوە تێپەڕیون، جوولەکەکردنی کەنیسە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر بەردەوام بووە، تا وای لێهاتووە لە زۆر شوێن مزگێنی نیعمەتی خودا وەک بیدعەیەکی نوێی سەیر سەیر دەکرێت، لە کاتێکدا هەوڵی مرۆڤەکان بۆ بەدەستهێنانی ڕەوایەتی بە شایستەیی مرۆڤ و پیرۆزکردن بە گرنگیدان بە ڕێوڕەسم و ئاهەنگە ئایینییەکان وەک هەڵوێستی ئۆرتۆدۆکس قبوڵ کراوە. ئەمە تەنها ئەوە دەردەخات کە چەند قورسە بۆ ئەم دڵە داماوەکانی ئێمە لە ڕاستی نیعمەتی خودادا بمێنینەوە. ئێمە بە ئاسانی بەدوای ڕێگەیەکی تردا دەگەڕێین بۆ نزیکبوونەوە لە خودا و شایستەیی بۆ ئامادەبوونی ئەو، جگە لە نیعمەتی پاک و بێگەرد کە لە کاری گەورەمان عیسای مەسیح و هێزی پاککەرەوەی ڕۆحی پیرۆزدا خراوەتەڕوو. یەکێک لە هۆکارە گەورەکانی ئەمە ئەوەیە کە زۆر کەس ناتوانن جیاوازی بکەن لە نێوان پەیمانی کارەکان کە لە سینا درا و نیعمەتی خودا وەک لە گەورەمان عیسای مەسیحدا ئاشکرا کراوە. لە یۆحەننا ١:١٧ دەخوێنینەوە: "یاسا بە موسا درا، بەڵام نیعمەت و ڕاستی بە عیسای مەسیح هات." پۆڵس لە نامەی گالاتییەکاندا پێمان دەڵێت، ئەو یاسایە پەروەردەکارێک بوو کە بۆ ڕێنماییکردنی هەنگاوەکانی گەلی خودا لە ڕۆژانی نەوجەوانییاندا دانرابوو تاوەکو مەسیح خۆی بێت. ئێستا کە ئەو هاتووە، چیتر پێویست بە پەروەردەکار نییە، بەڵکو هەموو ئەوەی کە پێویستە بۆ ڕەوایەتیدان و پیرۆزکردن لە مەسیحی هەستاوەدا دەدۆزرێتەوە، کە خودا "بۆ ئێمە بووە بە دانایی و ڕاستودروستی و پیرۆزی و ڕزگاربوون" (١ کۆرنسۆس ١:٣٠).