ئەم بەشە لێکدانەوە دەکات بۆ نموونەکەی حزقیال ١٧، یەکەم هەڵۆی گەورە وەک نەبووخەدنەسسەر دەستنیشان دەکات، کە پاشای یەهودای بە دیل گرت و سدقییای وەک پاشایەکی ژێردەستە دانا. سدقییا، کە بە مێوێک نوێنەرایەتی کراوە، پاشان داوای یارمەتی لە میسر کرد (هەڵۆی دووەم) بۆ یاخیبوون لە بابل. خودا ئەم یاخیبوونە مەحکوم دەکات، ڕایدەگەیەنێت کە سدقییا سزا دەدرێت لەبەر شکاندنی سوێند و پەیمانەکەی، چونکە خودا خۆی دەسەڵاتی بە نەبووخەدنەسسەر دابوو.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید
دووبارە دەبینینەوە خودا لە ڕێگەی خزمەتکارەکەیەوە، بە شێوەی چیڕۆکی نموونەیی لەگەڵ خەڵکەکە دەدوێت. بەشی یەکەمی چیڕۆکە نموونەییەکە ئاماژە دەکات بە هێرشی پێشووی نەبووخەدنەسەر بۆ سەر فەلەستین و بەدیلگرتنی پاشای یەهودا.
"وشەی یەهۆڤا هاتە لام، و گوتی، کوڕی مرۆڤ، مەتەڵێک بڵێ، و چیرۆکێکی نموونەیی بۆ بنەماڵەی ئیسرائیل باس بکە؛ و بڵێ، پەروەردگار یەهۆڤا ئاوا دەفەرموێت: هەڵۆیەکی گەورە بە باڵە گەورەکانی و پەڕە درێژەکانی، پڕ لە پەڕ، کە ڕەنگی جۆراوجۆری هەبوو، هاتە لوبنان، و لووتکەی دارسەروەکەی برد: سەرەوەی لقە گەنجەکانی لێکردەوە، و بردی بۆ خاکێکی بازرگانی؛ لە شارێکی بازرگانەکاندا دای نا. هەروەها تۆوی خاکەکەی برد، و لە خاکێکی بەپیتدا چاند؛ لە تەنیشت ئاوێکی زۆردا داینا؛ وەک داربییەک دای نا. و گەشەی کرد، و بوو بە مێوێکی بڵاوبووەوەی کورتەباڵا، کە لقەکانی بەرەو ئەو سووڕانەوە، و ڕەگەکانی لەژێر ئەودا بوون: بەم شێوەیە بوو بە مێوێک، و لقەکانی دەرکرد، و چڵەکانی دەرهاویشت"-ئایەتەکانی ١-٦.
لە هەڵۆ گەورەکەدا وێنەیەکی پاشای کلدانییمان هەیە، کە وەک بڵێی، بە باڵە بەهێزەکانی لە بابلەوە فڕیبوو بۆ خاکی ئیسرائیل، لەوێ "بەرزترین لقەکەی دارئەرزەکەی برد"؛ واتە، پاشای یەهودای بردە دیلی. خودی بابل ئەو شاری بازرگانانەیە کە لێرەدا باس کراوە، چونکە لەو کاتەدا گەورەترین ناوەندی بازرگانی هەموو ئاسیا بوو.
دوای لابردنی یەهۆیاقیم، و کەمێک دواتر کوڕەکەی یەهۆیاکین، نەبووخەدنەسەر مەتەنیای برای یەهۆیاقیمی برد، ناوی گۆڕی بۆ سدکیا، و کردی بە پاشای شانشینی یەهودا، بێگومان بەو هیوایەی کە ئەو لە ژێر دەسەڵاتی ئەودا حوکم بکات. حوکمڕانییە کورتەکەی یەهۆیاکین لێرەدا نزیکەی بێ سەرنج تێپەڕێنراوە. سدکیا وەک مێوێکی بڵاوبووەوەی باڵا کورت وێنا کراوە. ئەو هیچ کام لەو تایبەتمەندییانەی نەبوو کە دەبنە هۆی بەڕێوەبەرێکی سەرکەوتوو. نە دڵسۆزی خودای ئیسرائیل بوو، نە دڵسۆزی گەورەی بتپەرستەکەی بوو، بەڵکو نزیکەی دەستبەجێ دەستی بە پیلانگێڕی کرد لەگەڵ فەرمانڕەوای میسر بۆ ئەوەی خۆی لە کۆیلایەتی بابل ڕزگار بکات. هیچ ناکۆکییەک نییە لەوەی کە باسی ئەو بکەین وەک بییەک، و مێوێکی بڵاوبووەوە. بێگومان ئەم وێنەیە ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێستا پێی دەوترێت بیی گریان، کە شێوەی مێوی هەیە.
هەڵۆیەکی گەورەی دیکەش هەبوو کە باڵەکانی گەورە بوون و پەڕی زۆری هەبوو: و، سەیری بکە، ئەم مێوە ڕەگەکانی بەرەو ئەو چەماندەوە، و لقەکانی بەرەو ئەو درێژ کردەوە، لە جێگەی چاندنەکەیەوە، بۆ ئەوەی ئاوی بداتێ. لە خاکێکی باشدا لەلایەن ئاوی زۆرەوە چێنرابوو، بۆ ئەوەی لق دەربکات، و بۆ ئەوەی بەری بگرێت، بۆ ئەوەی مێوێکی باش بێت. تۆ بڵێ، پەروەردگار یەهوە ئاوا دەفەرموێت: ئایا گەشە دەکات؟ ئایا ئەو ڕەگەکانی هەڵناکێشێت، و بەرەکەی لێناکاتەوە، بۆ ئەوەی وشک بێت؟ بۆ ئەوەی هەموو گەڵا تازە سەوزەکانی وشک ببن؟ و نە بە بازووی بەهێز و نە بە خەڵکێکی زۆر ناتوانرێت لە ڕەگەکانیەوە هەڵبکرێتەوە. بەڵێ، سەیری بکە، کاتێک چێنراوە، ئایا گەشە دەکات؟ ئایا بە تەواوی وشک نابێت کاتێک بای ڕۆژهەڵات لێی دەدات؟ لەو جێگایانە وشک دەبێت کە تێیدا گەشەی کردووە“-ئایەتەکانی ٧-١٠.
ئەم هەڵۆ گەورە دووەمە پاشای میسر بوو، فیرعۆن-هۆفرا، کە سدقییا هەوڵی دا پەیمانێک لەگەڵی ببەستێت بۆ دڵنیابوون لە یارمەتییەکەی لە فڕێدانی نیرەی کلدانی. بەڵام خودا بڕیاری دابوو کە هیچ پیلانێکی لەو شێوەیە سەرکەوتوو نەبێت. میسر وەک قامیشێکی شکاوبوو، و پشت بەستن پێی بێ سوود بوو و مەحکوم بوو تەنها بە دۆخێکی خراپتر بۆ یەهودا کۆتایی بێت وەک لەوەی سدقییا سوێندی دڵسۆزییەکەی بۆ نەبوخەدنەسەر بپارێزتایە. ئەوەی سدقییا نەیبینی ئەوە بوو کە خودا یەهودای دابووە دەستی کلدانییەکان وەک سزایەک بۆ گوناهە زۆرەکانیان و بتپەرستییە قێزەونەکانیان. بۆیە پێویست بوو لەسەریان سەریان شۆڕ بکەن لە ملکەچیدا بۆ نیرەکە و هەوڵی یاخیبوون لە دژی نەدەن.
لێکدانەوەی ئیلاهی مەتەڵەکە لە ئایەتەکانی دواتردا دراوە:
هەروەها فەرمایشتی یەهوڤا بۆ من هات، وتی: ئێستا بە ماڵە یاخییەکە بڵێ، ئایا ئێوە نازانن ئەم شتانە چی دەگەیەنن! پێیان بڵێ، سەیری بکەن، پاشای بابل هاتە ئۆرشەلیم، و پاشا و میرەکانی گرت، و بردیانی بۆ لای خۆی بۆ بابل. هەروەها لە نەوەی پاشایەتی برد، و پەیمانی لەگەڵدا بەست؛ سوێندی پێ خوارد، و بەهێزەکانی وڵاتەکەی برد؛ بۆ ئەوەی شانشینەکە نزم بێت، بۆ ئەوەی خۆی بەرز نەکاتەوە، بەڵکو بە پاراستنی پەیمانەکەی بمێنێتەوە. بەڵام ئەو لێی یاخی بوو بە ناردنی باڵیۆزەکانی بۆ میسر، بۆ ئەوەی ئەسپ و خەڵکێکی زۆری پێ بدەن. ئایا سەرکەوتوو دەبێت؟ ئایا ئەو کەسەی کە کاری وا دەکات ڕزگاری دەبێت؟ ئایا پەیمانەکە دەشکێنێت و هێشتا ڕزگاری دەبێت؟ وەک چۆن من زیندووم، خوداوەند یەهوڤا دەفەرموێت، بە دڵنیاییەوە لەو شوێنەی کە پاشاکە تێیدا نیشتەجێیە کە کردی بە پاشا، ئەو سوێندەی کە سووکی پێی کرد، و ئەو پەیمانەی کە شکاندی، تەنانەت لەگەڵ ئەودا لە ناوەڕاستی بابل دەمرێت. فیرعەونیش بە سوپا بەهێزەکەی و کۆمەڵە گەورەکەیەوە یارمەتی نادات لە جەنگدا، کاتێک گردۆڵکە دروست دەکەن و قەڵا بنیاد دەنێن، بۆ بڕینی زۆر کەس. چونکە سوێندەکەی سووکی پێ کردووە بە شکاندنی پەیمانەکە؛ و سەیری بکەن، دەستی دابوو، و هێشتا هەموو ئەم شتانەی کردووە؛ ڕزگاری نابێت. بۆیە، خوداوەند یەهوڤا ئاوا دەفەرموێت: وەک چۆن من زیندووم، بە دڵنیاییەوە سوێندەکەی من کە سووکی پێی کردووە، و پەیمانەکەی من کە شکاندوویەتی، من تەنانەت بەسەر سەری خۆیدا دەیهێنم. و تۆڕەکەم بەسەریدا بڵاو دەکەمەوە، و لە داوەکەمدا دەگیرێت، و دەیبەم بۆ بابل، و لەوێ دادگایی دەکەم لەسەر ئەو سەرپێچییەی کە بەرامبەر بە من کردوویەتی. و هەموو هەڵاتووەکانی لە هەموو دەستەکانی بە شمشێر دەکەون، و ئەوانەی کە دەمێننەوە بەسەر هەموو لایەکدا بڵاو دەبنەوە: و ئێوە دەزانن کە من، یەهوڤا، ئەمەم فەرمووە"-ئایەتەکانی 11-21.
ئەوەی بۆ ئیسرائیل قورس بوو تێیبگات ئەوە بوو کە خودای خۆیان ئێستا لە دژیان وەستابوو، و هەر ئەو بوو کە نەبووخەدنەسەری بەرز کردبووەوە و دەسەڵاتی بەسەر نەتەوەکاندا پێدابوو؛ بۆیە لە دەسەڵاتی ئەودا بوو کە پاشاکان لاببات یان دایانبنێت بە ویستی خۆی.
لە کاتێکدا، بێگومان، نەبووخەدنەسار خۆی لە ڕاوێژە ئیلاهییەکان بێئاگا بوو، لەگەڵ ئەوەشدا، لەژێر ڕێنمایی ئەو یەهۆڤایەدا کاری دەکرد کە نەیدەناسی، کاتێک یەهۆیاکینی بە دیل گرت و پاشای بووکەڵە سدقییای دانا کە پەیمانی لەگەڵ بەستبوو، و سوێندێکی پیرۆزی خواردبوو کە وەک نوێنەری ئەو لە ئۆرشەلیم حوکم بکات. بە دوودڵی و پیلانگێڕی فێڵبازانەی، سدقییا تووڕەیی گەورەکەی وروژاند و خۆی خستە بەردەم تووڕەیی خودا، دادوەری هەموو زەوی، کە ڕاستی خۆشدەوێت و ڕووزەردی و درۆ قێزەون دەکات. بۆیە یەحزقیل پێشبینی کرد کە پاشا بەدبەختەکەی یەهودا، کە سوێندەکەی کە خواردبووی سووکایەتی پێکردبوو و پەیمانەکەی شکاندبوو کە ڕازی بووبوو، دەبێت لەلایەن نەبووخەدنەسارەوە بە دیل بگیرێت و ببرێتە بابل، لەوێ بە تاڵی و خەمەوە گەمژەیی گاڵتەکردن بە خودا و پیلانگێڕی بۆ پووچەڵکردنەوەی ڕاوێژەکانی فێر بێت. بەڵام هەرچەندە هەموو شتێک بۆ یەهودا لەو کاتەدا زۆر تاریک بوو، خودا بەڵێنەکەی بە داود لەبیر نەکردبوو کە هەرگیز پیاوێکی کەم نەبێت بۆ دانیشتن لەسەر تەختەکەی؛ و بەم شێوەیە لە کاتی خۆیدا گەڕانەوەی ئیسرائیل ڕووبدات و کوڕێکی داود لە ئۆرشەلیم و لەسەر کێوی سییۆن، بەسەر هەموو زەویدا حوکم بکات.
“ئاوا خودان یەهۆڤا دەفەرموێت: منیش لە لووتکەی بەرز و بڵندی دارسەروەکە دەگرم، و دایدەنێم؛ لە بەرزترین لقە گەنجەکانی یەکێکی ناسک لێی دەبڕمەوە، و لەسەر کێوێکی بەرز و بڵند دەیچێنم: لە کێوی بەرزی ئیسرائیل دەیچێنم؛ و لق و پۆپ دەردەکات، و بەر دەگرێت، و دەبێتە دارسەروێکی جوان: و لەژێریدا هەموو باڵندەکانی هەموو جۆرێک نیشتەجێ دەبن؛ لە سێبەری لقەکانی نیشتەجێ دەبن. و هەموو دارەکانی کێڵگە دەزانن کە من، یەهۆڤا، داری بەرزەم هێناوەتە خوارەوە، داری نزمم بەرز کردووەتەوە، داری سەوزم وشک کردووە، و داری وشکم گەشاوە کردووە: من، یەهۆڤا، قسەم کردووە و ئەنجامم داوە”-ئایەتەکانی ٢٢-٢٤.
ئەم "چڵە ناسکە" ئەو پیاوەیە کە ناوی "چڵەکە"ی زەکەریا ٦:١٢ـە، کە لە شوێنی خۆی گەشە دەکات و پەرستگای یەزدان بنیاد دەنێت. ئەو "کوڕە مەزنەکەی داودی مەزنە،" "ڕەگ و نەوەی داودە" (بینین ٢٢:١٦)، کە خودا لە زەکەریا ٣:٨دا بە "خزمەتکارەکەم چڵەکە" ناوی دەبات. لەسەر ئەو، ئیشایا پێشبینی کرد کە ئەو دەبێتە "دارێک لە قەدی یەسا، و چڵێک لە ڕەگەکانییەوە گەشە دەکات" (١١:١).
کاتێک ئەو لە کاتی دیاریکراوی خودا هات، لەلایەن گەلی خۆیەوە ڕەتکرایەوە، بەڵام کاتێک ئەو بە هێز و دەسەڵاتەوە دەگەڕێتەوە، شانشینەکە وەردەگرێت و کاروباری ئەم گەردوونە بەڕێوەدەبات بۆ شکۆمەندی خودا و بەرەکەتی هەموو مرۆڤایەتی. پاشان درەختە بەرزەکەی باڵادەستی نەتەوەکان دەبڕدرێتەوە، و درەختە نزمەکەی یەهودا دەبووژێتەوە کاتێک شانشینەکانی ئەم جیهانە دەبنە شانشینی خودای ئێمە و مەسیحەکەی. ئەمە بڕیاری دراوە لەلایەن ئەوەوە کە درۆ ناکات، و دێتە دی لە ڕۆژی دەسەڵاتی یەهوەدا.