حزقیال پێشبینی سزای خودا دەکات دژی شاری سور، سەرکۆنەی دەکات بەهۆی لوتبەرزییەکەی، خراپەکارییەکەی، و خۆشحاڵبوونی بە وێرانبوونی ئۆرشەلیم. پێشبینییەکە باس لەوە دەکات کە زۆرێک لە نەتەوەکان، بە سەرۆکایەتی نەبووخەدنەسەری بابل، بە تەواوی سور وێران دەکەن، بەجێی دەهێڵن وەک بەردێکی ڕووت بۆ بڵاوکردنەوەی تۆڕ. ئەم وێرانکارییە ئەوەندە تەواو دەبێت کە شارەکە هەرگیز ئاوەدان ناکرێتەوە.
بەشی بیست و شەش
حوکمی خودا لەسەر سوور
شاری سور لە کاتی گەمارۆدانی قودسدا هێشتا مێتڕۆپۆلیسێکی بازرگانی گەورە و دیار بوو. کەشتییەکانی سەردانی هەموو بەندەرەکانی جیهانی ناسراوی ئەو کاتەیان دەکرد، کاڵای جۆراوجۆریان لە ڕۆژئاوای ئاسیاوە دەگواستەوە و بە کەرەستەی خاو دەگەڕانەوە کە دەتوانرا لە فینیقیادا بەکاربهێنرێن. وەک شارێکی خۆشگوزەرانەکان ناسرابوو کە بە سەربەخۆیی لە خودا دەژیان و بەهۆی شوێنی دوورگەییەکەیانەوە شانازییان بە ئاسایشی خۆیان دەکرد لە بەرامبەر دوژمنەکانیاندا، بەڵام سزای خودا دەبوو بەسەر سوردا بێت، هەروەک چۆن بەسەر گەلانی دیکەی دەوروبەری ئیسرائیلدا دەهات، بەهۆی خراپەکاری و گەندەڵییانەوە.
"جا ڕوویدا لە ساڵی یازدەهەمدا، لە یەکەم ڕۆژی مانگدا، کە ووتەی یەهۆڤا هاتە لام، و گووتی، کوڕی مرۆڤ، چونکە تایەر دژی قودس گووتی، ئاها، شکێنرا ئەو دەروازەیەی گەلان بوو؛ ئێستا ڕووی لە من کردووە؛ من پڕ دەبمەوە، ئێستا کە وێران کراوە: لەبەر ئەوە پەروەردگار یەهۆڤا ئاوا دەفەرموێت، سەیرکە، من دژت دەوەستم، ئەی تایەر، و وا دەکەم زۆر نەتەوە بێنە سەرت، وەک چۆن دەریا شەپۆلەکانی بەرز دەکاتەوە. و ئەوان دیوارەکانی تایەر وێران دەکەن، و بورجەکانی دەڕووخێنن: هەروەها خۆڵەکەی لێ دەتاشم، و دەیکەمە بەردێکی ڕووت. ئەو دەبێتە شوێنێک بۆ بڵاوکردنەوەی تۆڕ لە ناوەڕاستی دەریادا؛ چونکە من قسەم کردووە، پەروەردگار یەهۆڤا دەفەرموێت؛ و ئەو دەبێتە تاڵانێک بۆ نەتەوەکان. و کچەکانی کە لە دەشتدان بە شمشێر دەکوژرێن: و ئەوان دەزانن کە من یەهۆڤام"-ئایەتەکانی ١-٦.
ئەم پێشبینییە نزیکەی دوو ساڵ دوای ئەو پێشبینییە درا کە تازە تاوتوێمان دەکرد، وەک لە بەشی پێشوودا تۆمارکراوە. فەرمانی پێدرا یەحزەقیال پێشبینی دژی سوور بکات چونکە دڵخۆش بوو بەو خەم و پەژارەیەی کە بەسەر ئۆرشەلیمدا هاتبوو. ئەو وێنەی دەکێشا وەک ئەوەی خۆشی دەردەبڕی لە بەدبەختییەکانی دراوسێکەی، و پێی وابوو کە ئەو کێشانەی تووشی ئۆرشەلیم هاتبوون دەبوونە هۆی زیاتر ئاوەدانکردنەوەی خودی سوور. بەهۆی هەڵوێستی بێدڵانەیەوە، یەهوڤا خۆی دژی ڕاگەیاند، و ڕایگەیاند کە وا دەکات زۆر نەتەوە بێن و گەمارۆی بدەن، بە شێوەیەک کە وا دەردەکەوت خودی دەریا شەپۆلەکانی دەدا بەسەر شاری مەحکوومدا. دیوارەکانی سوور دەبوو وێران بکرێن؛ بورجەکانی بڕوخێنرێن؛ تەنانەت تۆزی بناغەکانیشی لێبکرێتەوە بە شێوەیەک کە تەنها وەک بەردێکی ڕووت لە ناوەڕاستی ئاودا دەربکەوێت. ئەم پێشبینییە بەو شێوەیە بە مانای وشە هاتووەتە دی کە تەنانەت لەم ڕۆژگارەشدا دوورگەی بەردین کە سوور جارێک لەسەری بوو، ئێستا بە هەمان شێوەی تەواو وەک لێرە پێشبینی کراوە. هێشتا شوێنێکە بۆ بڵاوکردنەوەی تۆڕەکانی ماسیگران، و سەرسوڕمانی زۆرێک بووە کە بە درێژایی سەدەکان بینیویانە. گوندە دەرەوەکان دەبوو لەگەڵ شاری دایک وێران بکرێن، و ئەمەش، لە کاتی خۆیدا، هاتە دی.
ئەو ڕێگایەی کە ئەم وێرانکارییە پێی ئەنجامدرا، لە بەشی داهاتوودا پێشبینی کراوە.
"چونکە یەهوەی پەروەردگار ئاوا دەفەرموێت: ئەوەتا من نەبووخەدنەسەری پاشای بابل، پاشای پاشاکان، لە باکوورەوە دەهێنمە سەر تایر، بە ئەسپ و گالیسکە و سوارچاک و کۆمەڵێک و خەڵکێکی زۆرەوە. کچەکانت لە دەشتودەر بە شمشێر دەکوژێت؛ قەڵاچۆت لە دژی دروست دەکات، گردێکیشت لە دژی بەرز دەکاتەوە، قەڵغانەکەشی لە دژی بەرز دەکاتەوە. و ئامێرەکانی لێدانی قەڵاکەی لە دژی دیوارەکانت دادەنێت، و بە تەورەکانی تاوەرەکانت دەڕووخێنێت. لەبەر زۆریی ئەسپەکانی، تۆزیان داتدەپۆشێت: دیوارەکانت بە دەنگی سوارچاکان و گالیسکەکان و چەرخەکان دەلەرزن، کاتێک دێتە ناو دەروازەکانتەوە، وەک چۆن خەڵک دەچنە ناو شارێکەوە کە کون کرابێت. بە سمەکانی ئەسپەکانی هەموو شەقامەکانت پێشێل دەکات؛ گەلەکەت بە شمشێر دەکوژێت؛ و پایەکانی هێزت دەڕووخێن. و سامانەکەت تاڵان دەکەن، و کاڵاکانت دەکەنە نێچیر؛ و دیوارەکانت دەڕووخێنن، و ماڵە خۆشەکانت وێران دەکەن؛ و بەردەکانت و دارەکانت و تۆزەکەت فڕێدەدەنە ناو ئاوەوە. و من دەنگی گۆرانییەکانت دەوەستێنم؛ و دەنگی قیسارەکانت چیتر نابیسترێت. و من تۆ دەکەمە بەردێکی ڕووت؛ دەبیتە شوێنێک بۆ بڵاوکردنەوەی تۆڕ؛ چیتر دروست ناکرێیتەوە: چونکە من یەهوە قسەم کردووە، یەهوەی پەروەردگار دەفەرموێت"- ئایەتەکانی ٧-١٤.
نەبووخەدرەزار-سەرنجی ڕێنووسی لێرە بدە، چونکە "R" لە جیاتی "N"ـە، لە بڕگەی پێش کۆتاییدا، لەسەر ئەو خشتانە دۆزراوەتەوە کە بەشێک لە دیواری شاری بابل-یان پێکهێنابوو؛ دیارە نەبووخەدرەزار شێوەی کلدانی ناوی ئەم پاشایە بووە؛ لە کاتێکدا جوولەکەکان پێیان دەگوت نەبووخەدنەسەر.
کەم تێگەیشت، کاتێک بە ئارەزوویەکی زۆرەوە گڕی گرتبوو بۆ ئەوەی ببێتە پاشای هەموو جیهان، سوپاکانی بەرەو نەتەوە لە دوای نەتەوە دەبرد، کە ئەو لە ڕاستیدا ئامرازێک بوو لە دەستی خودا بۆ سزادانی ئەو گەلانەی کە لە ڕاستیی خودا لایاندابوو و شوێن بتەکانیان کەوتبوون. هەر لەبەر ئەوە بوو کە هیچ هێزێک بەهێز نەبوو بۆ ئەوەی بەرامبەر کالدییەکان بوەستێتەوە. هەموو ئامێرێکی جەنگیی ناسراوی ئەو کاتە لەلایەن ئەوانەوە خرایە کار و بەکارهێنرا بۆ ڕوخاندنی دیوار و بورجەکانی ئەو شارانەی گەمارۆیان دابوون؛ کۆمەڵە گەورەکانی سوارچاکەکانیان، گالیسکەکانیان پڕ بوو لە ئامێر بۆ بەکارهێنان لە گەمارۆداندا و گالیسکەی جەنگی بۆ هێرشکردنە سەر دوژمنەکانیان، لێیان کردبوونە هێزێکی ترسناک کە دەبوو حسابی بۆ بکرێت.
کاتێک ئەم ئایەتانە دەخوێنینەوە، بە ئاسانی دەتوانین وێنای هێرشی سەرکەوتووانەی پێشڕەوی سوپاکەی نەبووخەدنەسار بکەین کاتێک خەڵکیان لە شەقامەکانی ئەو شارانەدا پێشێل دەکرد کە دەیانویست وێرانیان بکەن: کەس نەیتوانی بەرگرییان لێ بکات، و نەشیانتوانی سامانەکەیان لە بردنەوە بپارێزن. سامانەکانی هەموو نەتەوە داگیرکراوەکان وەک تاڵان لەلایەن بابلییەکانەوە بردران و بردرانە خاکی شینار. هەموو خۆشی و شادییەک لە شاری داگیرکراو ون بوو بە شێوەیەک کە تەنانەت دەنگی قیسارەش جارێکی تر لە ناویاندا نەبیسترایەوە - و هەموو ئەمانەش بەهۆی شانازی و گەمژەییەوە بوو کە تایری هاندا خۆی بەسەر گەلی هەڵبژاردەی یەهۆڤادا بەرز بکاتەوە.
دووبارە ئەو دەفەرموێت کە ئەوان دەکاتە بەردێکی ڕووت و شوێنێک بۆ بڵاوکردنەوەی تۆڕەکان؛ سەرباری ئەوەش، ڕاگەیەندرا کە تایر هەرگیز دووبارە دروست ناکرێتەوە. هەزاران ساڵ تێپەڕیوە لەو کاتەوەی ئەم وشانە وتراون و جێبەجێبوونەکە دەستی پێکردووە، بەڵام تایری کۆن هێشتا وەک ئەوە وایە کە هەرگیز نەبووبێت. ڕاستە کە لەسەر وشکانی شارێکی تر بە هەمان ناوەوە سەری هەڵداوە، بەڵام بەڕاستی هەژار و بێنازە، بە بەراورد لەگەڵ شارە دەریاییە گەورەکە کە لەسەر دوورگەکە دروستکرابوو لە دوورییەک لە کەنار دەریاوە.
"پەروەردگار یەهۆڤا بە تایر دەفەرموێت: ئایا دوورگەکان نالەرزن بە دەنگی کەوتنت، کاتێک بریندارەکان ناڵە دەکەن، کاتێک کۆمەڵکوژی لە ناوەڕاستتدا دەکرێت؟ ئینجا هەموو میرەکانی دەریا لەسەر تەختەکانیان دادەبەزن، و جلیان دادەنێن، و جلە گلدۆزییەکانیان دادەکەنن: خۆیان بە لەرزین دادەپۆشن؛ لەسەر زەوی دادەنیشن، و هەموو ساتێک دەلەرزن، و سەرسام دەبن پێت. و شیوەنێکت بەسەردا دەکەن، و پێت دەڵێن، چۆن وێران بوویت، کە پیاوانی دەریاوان تێیدا نیشتەجێ بوون، شاری بەناوبانگ، کە لە دەریادا بەهێز بوو، ئەو و دانیشتووانەکەی، کە ترس و بیمیان خستبووە سەر هەموو ئەوانەی لەوێ دەژیان! ئێستا دوورگەکان لە ڕۆژی کەوتنتدا دەلەرزن؛ بەڵێ، ئەو دوورگانەی لە دەریادان، بە ڕۆیشتنت دڵتەنگ دەبن"-ئایەتەکانی ١٥-١٨.
زۆرێک لە شار و نەتەوەکان لە بەشە دوورەکانی جیهان کە بازرگانانی سور کاریان لەگەڵدا کردبوو، پڕ دەبوون لە ترس و بیم کاتێک گوێیان لە کەوتنی ئەم ناوەندە بازرگانییە گەورەیە دەبوو. وەسفەکە لێرەدا دراوە زۆر لەوە دەچێت کە لە کتێبی دەرکەوتندا هەیە سەبارەت بە ڕووخانی بابل گەورە.
هەموو هیوای چاکبوونەوە کۆتایی دەهات، و لەگەڵ ئەمەشدا هەموو ئەگەری گەڕاندنەوەی بازرگانیی کاڵای جۆراوجۆر لەناو دەچوو کە سوودی بۆ بازرگانانی شوێنە دوورەکان هەبوو، ئەوانەی بە خەمێکی زۆر و گریانەوە دەناڵاندن و هاواریان دەکرد: "چۆن وێران بوویت، تۆی کە دانیشتووی پیاوانی دەریاوان بوویت، شاری بەناوبانگ، کە لە دەریادا بەهێز بوویت!"
خەڵکی دوورگەکان -زاراوەیەک، بەڕێگاوە، کە نەک تەنها دوورگەکانی ڕاستەقینە کە بە ئاو دەورەدراون دەگرێتەوە، بەڵکو شارەکانیش کە لەسەر کەنار دەریا دروستکراون- لە ڕۆژی کەوتنی تایردا دەلەرزین، بەبێ ئەوەی بزانن داهاتوو چی بۆیان هەڵگرتووە.
وەسفێکی زیاتر بۆ ئەو وێرانییەی کە دەهاتە سەر سوور، لە ئایەتەکانی ١٩ بۆ ٢١دا هاتووە.
"چونکە خوداوەند یەهوە ئاوا دەفەرموێت: کاتێک من تۆ دەکەمە شارێکی وێران، وەک ئەو شارانەی کە کەسی تێدا ناژی؛ کاتێک من قووڵایی دەهێنمە سەرت، و ئاوە گەورەکان داتدەپۆشن؛ ئەوسا من تۆ دەهێنمە خوارەوە لەگەڵ ئەوانەی کە دەچنە ناو چاڵەکە، بۆ لای گەلانی کۆن، و وات لێدەکەم لە بەشە خوارەوەکانی زەویدا نیشتەجێ بیت، لەو شوێنانەی کە لە کۆنەوە وێرانن، لەگەڵ ئەوانەی کە دەچنە ناو چاڵەکە، بۆ ئەوەی کەسی تێدا نیشتەجێ نەبێت؛ و من شکۆمەندی دادەنێم لە خاکی زیندوواندا. من تۆ دەکەمە ترسێک، و ئیتر هیچ بوونێکت نابێت؛ هەرچەندە بەدوادا بگەڕێیت، بەڵام هەرگیز نادۆزرێیتەوە، خوداوەند یەهوە ئاوا دەفەرموێت"-ئایەتەکانی ١٩-٢١.
دەبوو بە تەواوی لەناو ببرێت، بە جۆرێک کە ئاوێکی زۆر بنکەکەی داپۆشێت، و خەڵکەکەی ببرێنە ناو چاڵەکە: واتە، بۆ شێئۆل بۆ ئەوەی لەگەڵ خەڵکی سەردەمی کۆن نیشتەجێ بن کە لەوێ لە بەشە خوارەوەکانی زەویدا دۆزرابوونەوە؛ واتە، لە ناوچە خوارەوەکان یان دۆزەخییەکان.
بە واتایەکی تر، لەناوچوونی هەتاهەتایی دانیشتوانی سوور پەیوەستە بە وێرانبوونی کاتی کە بەسەر شارەکەدا دەهات کاتێک خودا، لە تووڕەیی خۆیدا، شکۆمەندیی خۆی لە خاکی زیندوواندا دەردەخست بە شکستپێهێنانی ئەو گەلانەی کە گاڵتەیان بە ئیسرائیل دەکرد و سووکیان دەکرد – ئەو نەتەوەیەی کە خودا بۆ خۆی هەڵیبژاردبوو. دەبوو ببنە ترسێک و لە زەوی ڕیشەکێش بکرێن، بە شێوەیەک کە، هەرچەندە بەدوایاندا بگەڕێن، هەرگیز جارێکی تر نەدۆزرێنەوە.
ئەمە لەگەڵ ئەو ئایەتەدا یەکدەگرێتەوە کە لە پەرتووکی زەبوورەکاندا ڕایدەگەیەنێت: "خراپەکاران دەخرێنە دۆزەخەوە" (واتە، بۆ شێئۆل)، "و هەموو ئەو نەتەوانەی خودا لەبیر دەکەن" (زەبوورەکان ٩:١٧). سوور خودای لەبیر کردبوو، بۆیە ئەو وێرانکارییەی کە بەسەریدا دەهات لەگەڵ سزای هەتاهەتایی گەلەکەی بە فڕێدانیان بۆ تاریکیی دەرەوە لە قووڵاییەکانی شێئۆلدا.