بەشی 31ی حزقیال پەیامی خودا بۆ فیرعەون دەخاتەڕوو، بە بەکارهێنانی کەوتنی ئەم دواییەی ئاشوور وەک هۆشدارییەک. ئاشوور، کە جارێک ئیمپراتۆرییەتێکی بەهێز بوو و بە چنارێکی گەورە بەراورد دەکرا، بە تەواوی وێران کرا بەهۆی لووتبەرزی و خۆبەگەورەزانینەکەیەوە. ئەمە وەک وانەیەک خزمەت دەکات بۆ میسر بۆ ئەوەی لەبەردەم خودا خۆی بچووک بکاتەوە و دووربکەوێتەوە لە سزایەکی هاوشێوە.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکانتێبینییەکانی ئایرۆنساید
لەم بەشەدا خودا، لە ڕێگەی پێغەمبەرەکەیەوە، لە پەیامێکدا کە نزیکەی دوو مانگ دوای پێشبینییەکانی پێشوو درابوو، سەرنجی فیرعەون و گەلەکەی ڕادەکێشێت بۆ ئەو سزایەی کە پێشتر بەسەر ئاشووردا هاتبوو، بۆ ئەوەی میسر لێیەوە فێری گەمژەیی خۆبەگەورەزانین و سەربەخۆیی لە خودا بێت. ئاشوور و میسر دوو گەورەترین دەسەڵات بوون لە جیهانی سەردەمی خۆیاندا پێش بەرزبوونەوەی وەک نەیزەکئاسای ئیمپراتۆریەتی بابل. لە کاتێکدا وا دەردەکەوت کە ئاشوور مەبەست بوو حوکمی جیهان بکات، بەڵام ئەوە پلانی خودا نەبوو. ڕۆژێک هات کە ئەم شانشینە گەورەیە بە تەواوی وێران کرا، و کلدانیا بوو بە هێزی دیاری ئاسیایی، وەک چۆن میسر شانشینی دیاری ئەفریقی بوو. هەمان خودا کە مامەڵەی لەگەڵ ئاشووردا کردبوو، ئێستا مامەڵەی لەگەڵ میسردا دەکرد؛ و داوای لە فیرعەون کرد کە وانەیەک لەوە وەربگرێت کە لە میزۆپۆتامیا ڕوویدابوو، بۆ ئەوەی خۆی لەبەردەم خودا بچووک بکاتەوە پێش ئەوەی سزای پێشبینیکراو بە هەموو توڕەییەکەیەوە بەسەریدا ببارێت.
«و ڕوویدا لە ساڵی یازدەهەم، لە مانگی سێیەم، لە یەکەم ڕۆژی مانگەکەدا، کە فەرمایشتی یەهۆڤا بۆ من هات و فەرمووی: ئەی کوڕی مرۆڤ، بە فیرعەونی پاشای میسر و بە جەماوەرەکەی بڵێ: لە گەورەییتدا لە کێ دەچیت؟ ئەوەتا، ئاشووری دارئەرزێک بوو لە لوبنان بە لق و پۆپی جوانەوە، و بە سێبەرێکی وەک دارستانەوە، و باڵای بەرز بوو؛ و سەرەکەی لەنێو لقە ئەستوورەکاندا بوو. ئاوەکان گەشەیان پێدا، قووڵایی گەورەی کرد: ڕووبارەکانی بە دەوری چاندنەکەیدا دەڕۆیشتن؛ و کەناڵەکانی بۆ هەموو درەختەکانی کێڵگە نارد. بۆیە باڵای بەرزتر بوو لە هەموو درەختەکانی کێڵگە؛ و لق و پۆپەکانی زۆر بوون، و لقەکانی درێژ بوون بەهۆی زۆری ئاوەوە، کاتێک کە دەریکردن. هەموو باڵندەکانی ئاسمان هێلانەیان لە لق و پۆپەکانیدا دروست کرد؛ و لەژێر لقەکانیدا هەموو گیانلەبەرەکانی کێڵگە بێچوویان دەهێنایە دنیا؛ و لەژێر سێبەرەکەیدا هەموو نەتەوە گەورەکان نیشتەجێ بوون. بەم شێوەیە لە گەورەییدا جوان بوو، لە درێژیی لقەکانیدا؛ چونکە ڕەگەکەی لەلای زۆری ئاوەوە بوو. دارئەرزەکانی باخچەی خودا نەیانتوانی بیشارنەوە؛ دار سنەوبەرەکان وەک لق و پۆپەکانی نەبوون، و دار چنارەکان وەک لقەکانی نەبوون؛ هیچ درەختێکیش لە باخچەی خودا لە جوانییەکەیدا وەک ئەو نەبوو. من بە زۆریی لقەکانی جوانم کرد، بۆ ئەوەی هەموو درەختەکانی عەدەن، کە لە باخچەی خودا بوون، حەسودییان پێ ببات» –ئایەتەکانی ١-٩.
ئاشوورییەکان بە دارئەرزێکی گەورە لە لوبنان چووێنران بە لقە درێژبووەوەکانیانەوە و سێبەرێکی وەک دارستان کە ئاژەڵەکانی کێڵگە لەژێریدا پەنایان دەدۆزییەوە، و لە لقەکانیشیدا باڵندەکانی ئاسمان هێلانەیان دروست دەکرد. هەمان وێنە دواتر بۆ بابل بەکارهات، کە نەبووخەدنەسار سەرۆکایەتی دەکرد؛ و بە شێوەیەکی تا ڕادەیەک جیاواز، وێنەیەکی هاوشێوە دواتر لەلایەن گەورەمان عیسای مەسیحەوە بەکارهات بۆ وێناکردنی کەنیسە گەورەکەی جیهان کە بڕیار بوو گەشە بکات وەک ئەنجامی گەندەڵبوونی کەنیسە بەهۆی سیاسەتی ئایینییەوە. ئەمەش لە نموونەی داری خەردەلدا دەبینرێت.
ئاشوور ئەو بەشەی ئاسیای لەخۆگرتبوو کە باخچەی عەدەن لە بنەڕەتدا شوێنی خۆی تێدا بوو. ئەوە بیابانێکی گەورە بوو لە نێوان دوو ڕووبارەکەدا، فورات و دیجلە، و هەروەک چۆن میسر پشت بە نیل دەبەست، ئاشووریش پشت بەم ڕووبارە بەهێزانە دەبەست.
لە سەرەتایەکی بچووکەوە ئیمپراتۆرییەتێکی گەورە لە ئاسیای ناوەڕاست دروستکرابوو –ئیمپراتۆرییەتێک کە مرۆڤ پێی وابوو بۆ چەندین سەدە دەمێنێتەوە، بەڵام کاتێک گەیشتە لووتکەی دەسەڵاتی، پاشاکانی ئەوەندە بە هەستی باڵادەستی خۆیان لووتبەرز بوون و ئەوەندە بەند بوون بە خوداوەندە درۆینەکانیانەوە کە یەهۆڤا بە دادوەری مامەڵەی لەگەڵ کردن؛ و نەینەوا و هەموو شارە گەورەکانی ئاشوور کەوتنە ژێر لافاوە گەورەکان و سوپای داگیرکەر. بەم شێوەیە بابل هاتە پێشەوە و زۆری نەبرد دەسەڵاتی جیهانی گرتە دەست. با میسر لە چارەنووسی ئاشوورەوە گەمژەیی خۆهەڵکێشان لە دژی خودا فێر بێت.
“بۆیە یەهوەی پەروەردگار ئاوا فەرمووی: لەبەر ئەوەی تۆ لە باڵادا بەرزیت، و لووتکەکەی خۆی لەناو لقە ئەستوورەکاندا داناوە، و دڵی لە بەرزییەکەیدا بەرز بووەتەوە؛ منیش دەیدەمە دەستی بەهێزترین گەلان؛ بێگومان مامەڵەی لەگەڵدا دەکات؛ من بەهۆی خراپەکارییەکەیەوە دەرمکردووە. و نامۆکان، ترسناکەکانی گەلان، بڕیویانەتەوە و جێیان هێشتووە: لەسەر چیاکان و لە هەموو دۆڵەکاندا لقەکانی کەوتوون، و چڵەکانی بەهۆی هەموو جۆگەلەکانی ئاوەوە شکاون؛ و هەموو گەلانی زەوی لە سێبەری ئەودا دابەزیون، و جێیان هێشتووە. لەسەر وێرانبوونی ئەودا هەموو باڵندەکانی ئاسمان نیشتەجێ دەبن، و هەموو گیانلەبەرەکانی کێڵگە لەسەر لقەکانی دەبن؛ بۆ ئەوەی هیچ کام لە درەختەکانی لای ئاو خۆیان لە باڵایاندا بەرز نەکەنەوە، و لووتکەکەی خۆیان لەناو لقە ئەستوورەکاندا دانەنێن، و بەهێزەکانیشیان لە بەرزییەکەیاندا ڕانەوەستن، تەنانەت هەموو ئەوانەی ئاو دەخۆنەوە: چونکە هەموویان ڕادەستی مردن کراون، بۆ بەشە خوارووەکانی زەوی، لەناو نەوەی مرۆڤدا، لەگەڵ ئەوانەی دەچنە چاڵەکە”-ئایەت. 10-16.
لەم بەشە تایبەتەدا خودا بە شێوەیەکی ڕابردووانە قسە دەکات. هەندێک پێیان وایە کە ئەم ئایەتانە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە میسرەوە هەیە، چونکە ئاشوور پێشتر کەوتبوو و چیتر هەڵناسایەوە تا ڕۆژی داهاتوو کە ئەم شانشینە گەورەیە لە ژێر فەرمانڕەوایی مەسیحدا زیندوو دەکرێتەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ ئیسرائیل و میسردا لە شکۆمەندی شانشینی زەمینی مەسیحدا بەشدار بێت. دەربارەی ئەمە لە ئیشایا ١٩:٢٤ دەخوێنینەوە. وادیارە کە پێغەمبەر هێشتا سەرنجی فیرعەون بۆ ئەوە ڕادەکێشێت کە خودا لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئاشووردا ئەنجامی دابوو، بۆ ئەوەی وانەیەکی زۆر پێویست فێر بێت سەبارەت بە بێتوانایی تەواوی خۆی بۆ شەڕکردنی سەرکەوتووانە دژی یەهوڤا. ئەم ئایەتانە ئەو سزایە نیشان دەدەن کە بەسەر ئاشووردا هات و ئێمە دەگەیەننە چارەنووسی سەرکردەکانی لە جیهانی نەبینراودا. دەخوێنینەوە: "هەموویان ڕادەستی مردن کراون، بۆ بەشە خوارەوەکانی زەوی، لەناو کوڕانی مرۆڤدا، لەگەڵ ئەوانەی کە دەچنە ناو چاڵەکە."
خودا لە زەبوورەکان 9:17 ڕایگەیاندبوو، "بەدکاران دەچنە دۆزەخ، و هەموو ئەو نەتەوانەی خودا لەبیر دەکەن." لێرە دۆزەخ دەریاچەی ئاگر نییە، کە سزای کۆتایی بێ ڕزگاربووانە، بەڵکو هەمان شتە لەگەڵ ھادیس لە پەیمانی نوێدا، شوێنی ڕۆحە کۆچکردووەکانە کە چاوەڕێی ڕۆژی کۆتایی دادگایین. لەو شوێنە تاریکەدا دەتوانرێت هەموو ئەوانە بدۆزرێنەوە کە دژی خودا جەنگاون و بێ تۆبە مردوون، و هەموو ئەوانەش کە بە پشتگوێخستنی وشەی پیرۆزی ئەو ژیاون و ئەرکەکانیان لەبیر کردووە بۆ ئەوەی بە گوێڕایەڵی بۆ ئەو وەحییەی کە ئەو داویەتی بڕۆن. هەندێک هەن کە پێداگری دەکەن شیۆل تەنها گۆڕە؛ بەڵام باس لە شتێک دەکات کە زۆر قووڵترە لە هەر گۆڕێک. مرۆڤەکان لەوانەیە گۆڕ دروست بکەن و خۆیان خاوەندارێتییان بکەن، بەڵام شیۆل شوێنی ئەو ڕۆحانەیە کە دوای مردنی جەستە پەیوەندییان بە خوداوە هەیە. ئایەتەکانی 15 بۆ 17 ئەمە پشتڕاست دەکەنەوە.
"ئاوا دەفەرموێت خودا یەهۆڤا: لەو ڕۆژەی کە چووە خوارەوە بۆ شەئۆل من ماتەمینیم دروست کرد: من قووڵاییەکەم بۆی داپۆشی، و ڕووبارەکانیشم ڕاگرت؛ و ئاوە گەورەکانیش وەستان؛ و من لوبنانم خستە ماتەمینییەوە بۆی، و هەموو درەختەکانی کێڵگە بۆی بێهۆش بوون. من نەتەوەکانم هێنایە لەرزین لەسەر دەنگی کەوتنەکەی، کاتێک فڕێم دایە خوارەوە بۆ شەئۆل لەگەڵ ئەوانەی کە دەچنە ناو چاڵەکە؛ و هەموو درەختەکانی عەدەن، هەڵبژاردە و باشترینی لوبنان، هەموو ئەوانەی ئاو دەخۆنەوە، دڵنەواییان پێدرا لە بەشە خوارەوەکانی زەوی. ئەوانیش لەگەڵی چوونە خوارەوە بۆ شەئۆل بۆ لای ئەوانەی بە شمشێر کوژراون؛ بەڵێ، ئەوانەی کە قۆڵی بوون، ئەوانەی لەژێر سێبەری ئەودا دەژیان لەناو نەتەوەکاندا"-ئایەتەکانی ١٥-١٧.
ئەو نەتەوانەی کە لە هاوپەیمانێتیدا بوون لەگەڵ ئاشوور، بە سەرسوڕمانەوە بێدەنگ بوون و لە ترسا دەلەرزیان، کاتێک ئەوانەی لە سەری ئەو دەسەڵاتە گەورەیە بوون بە شمشێر لەناوبران و لەژێر حوکمی ئیلاهیدا چوونە خوارەوە بۆ شەئۆل، لەوێ چاوەڕێی ئەو ڕۆژە بکەن کە تێیدا لەبەردەم خودا وەڵامی لوتبەرزیی خۆیان بدەنەوە.
ئاماژەدان بە درەختەکانی عەدەن، وەک ئاماژەی پێکراوە، پەیوەندی بەو ڕاستییەوە هەیە کە شوێنی عەدەن وەک لە پەیدابووندا هاتووە، دواتر هەمان شوێنی ئاشوور بووە. هیچ گەلێک نەیتوانیبوو بەرامبەر نەبووخەدنەسەر بوەستێت. لەناوچوون بە دەستی سوپاکانی کلدانیی سەرکەوتوو، ئەوانیش لەگەڵ ئاشووردا چوونە خوارەوە بۆ شیۆل، بۆ لای ئەوانەی کە پێشتر بە شمشێر کوژرابوون. کەواتە میسر چ هیوایەکی هەبوو بۆ ئەوەی بەرگەی هێزی کلدانییەکان بگرێت کاتێک خودا خۆی فەرمانی دابوو کە ئەوان بەکاربهێنرێن بۆ سەردانیکردنی سزای سەر هەموو نەتەوەکان!
"بە کێ دەچیت لە شکۆمەندی و گەورەییدا لەناو درەختەکانی عەدەن؟ کەچی تۆ دەهێنرێیتە خوارەوە لەگەڵ درەختەکانی عەدەن بۆ بەشە خوارەوەکانی زەوی: تۆ پاڵ دەکەویت لەناو خەتەنە نەکراوەکاندا، لەگەڵ ئەوانەی بە شمشێر کوژراون. ئەمە فیرعەون و هەموو جەماوەرەکەیەتی، پەروەردگار یەهۆڤا دەفەرموێت"-ئایەتی ١٨.
با فیرعەون لەوەوە فێر بێت کە لە ئاسیا ڕووی دابوو و تێبگات کە هەرچەندە هەوڵ بدات خۆی لە وێرانبوون بپارێزێت، تا کاتێک خۆی لە دژی خودای ئیسرائیل بەرز دەکردەوە، تەنها خۆی خستە بەردەم هەمان چارەنووسی خراپ کە بەسەر ئاشووردا هاتبوو. ئەمە، پێغەمبەر دەڵێت، فیرعەون و هەموو جەماوەرەکەیەتی، چونکە ئەوانیش دەبێت بە هەمان شێوەی شانشینی خوشکە گەورەکەیان ئازار بچێژن.