بەشەکانی ٣٨ و ٣٩ی یەحزقێل پێشبینی یەکێتییەکی گەورەی نەتەوەکانی باکوور دەکەن، بە سەرۆکایەتی گۆگ (کە بە ڕووسیا ناسراوە)، لەگەڵ هاوپەیمانەکانی وەک فارس، ئیتیۆپیا، و لیبیا، هێرش دەکەنە سەر نەتەوەی جوو لە فەلەستین لە "ڕۆژانی دواییدا" دوای گەڕانەوەیان بۆ خاکەکە. دەقەکە باس لە لێکدانەوە جیاوازەکان دەکات سەبارەت بە کاتی ڕوودانی ئەم داگیرکارییە، لەگەڵ ئەوەی نووسەر پێشنیار دەکات کە لە کۆتایی تەنگانەی گەورەدا ڕوودەدات.
هاوپەیمانییەکی باکووریی فراوانی دوژمنانی ئیسرائیل
بەشەکانی ٣٨ و ٣٩ بەڕاستی یەک پێشبینی تەواو پێکدەهێنن و پەیوەندییان بە هاوپەیمانییەکی گەورەی نەتەوەکانەوە هەیە لە باکووری دەریای ڕەش و دەریای خەزەرەوە، کە درێژ دەبێتەوە بۆ فارس لە ڕۆژهەڵات، و بۆ باکووری ئەفریقا لە باشووری ڕۆژئاوا، کە لە ڕۆژانی کۆتاییدا پێکەوە هاوپەیمان دەبن لە هێرشێکی گەورەدا دژی نەتەوەی جوو دوای گەڕانەوەیان بۆ خاکی فەلەستین. لە ساڵانی دواییدا سەرنجێکی زۆر خراوەتە سەر ئەم بەشانە و زۆر گومان و قسەی بێهوودە سەبارەت بە کاتی وردی ئەوەی کە کەی ئەم هێزانەی باکوور هێرش دەکەنە سەر خاکی فەلەستین. هەندێک پێیان وایە کە جێبەجێبوونی تەواوی پێشبینییەکە لە هەر کاتێکدا ڕەنگە ڕووبدات، تەنانەت لە کاتێکدا کە کڵێسا هێشتا لێرە لەسەر زەوییە و جووەکان بە بێباوەڕی دەگەڕێنەوە بۆ خاکە کۆنەکەیان. هەندێکی تر کە تێگەیشتنێکی ڕوونتریان لە پلانی پێشبینیکراو هەیە و ئەو ڕاستییە دەناسنەوە کە زۆرێک لە پێشبینییەکانی پەیمانی کۆن سەبارەت بە سزادان هێشتا جێبەجێ نەکراون، پێیان وایە کە ئەم بەشانە بە شێوەیەکی سەرەکی پەیوەندییان بەو بارودۆخانەوە هەیە کە لە ماوەی حەفتەی حەفتاهەمینی کۆتایی پێشبینیی کاتی گەورەی دانیالدا زاڵ دەبن، وەک لە بەشی نۆیەمی ئەودا هاتووە. بۆ ئەمانە، ئەوە جێگەی بیرکردنەوە نییە کە ئەم پێشبینییە لەم سەردەمەی ئێستادا جێبەجێ بکرێت، لەو نێوانە گەورەیەدا لە نێوان حەفتەی شەست و نۆیەم و حەفتاهەمدا. هەندێکیش کە تێگەیشتنی قووڵیان لە وشەی پێشبینیکراو ناتوانرێت نکۆڵی لێ بکرێت، پێیان وابووە و فێریان کردووە کە ئەوە دوای ئەوە دەبێت کە خودا بەڕاستی گەڕابێتەوە و شانشینی خۆی لە فەلەستین دامەزراندبێت، ڕەنگە لە نێوان کۆتایی ١٢٩٠ ڕۆژ و کۆتایی ١٣٣٥ ڕۆژی دانیال ١٢:٠دا، کە ئەم هێرشە ڕووبدات. ئەمە ناتەبا دەردەکەوێت، چونکە وشەکانی ڕۆحی پیرۆز،
"بڕوانە، ئەو لەگەڵ هەورەکاندا دێت؛ و هەموو چاوێک ئەوی دەبینێت" (بینین ١:٧)،
پێدەچێت بە شێوەیەکی زۆر ڕوون فێرمان بکات کە دووەم هاتنی خودا دیار دەبێت، نەک تەنها لە فەلەستین بەڵکو بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش لە سەرانسەری جیهاندا: بۆیە، بە زەحمەت دەتوانرێت بیری لێبکرێتەوە کە ژمارەیەکی زۆری دانیشتووان بێئاگا بن لەوەی کە ئەو بە ڕاستی گەڕاوەتەوە و تەختی داودی لە ئۆرشەلیم دامەزراندووە، و ئەوان جورئەت بکەن هەوڵی داگیرکردنی خاکی ئیسرائیل بدەن دوای ئەم ڕووداوە شکۆدارە.
لە زەکەریا ١٤:١-٤ پێمان دەوترێت دەربارەی کۆبوونەوەی هەموو نەتەوەکان دژی ئۆرشەلیم، ڕووداوێک کە بە دڵنیاییەوە ڕوودەدات تەنها پێش دەرکەوتنی مەسیح وەک پاشا، کاتێک پێیەکانی لەسەر کێوی زەیتوون دەوەستن. بۆیە وا دەردەکەوێت کە ئەم هۆردە باکووری و ڕۆژهەڵاتییانە دەبێت لەنێو ئەو سوپایانەدا بن کە دواتر فەلەستین داگیر دەکەن، و بۆیەش ئەو هێرشەی لەم بەشەدا وێنا کراوە، بەرەو کۆتایی تەنگانە گەورەکە ڕوودەدات.
باشە ئەوە بیربێنینەوە، کە بێگومان زۆر وردەکاریی پێشبینیی جێبەجێنەکراو هەن کە ڕەنگە لە ئێستادا تێگەیشتنێکی تەواو ڕوونمان بۆیان نەبێت، بەڵام هەموویان ڕوون دەبنەوە دوای ئەوەی کەنیسە لەم دیمەنە ڕفێندرێت و خودا مامەڵە لەگەڵ پاشماوەی ئیسرائیل دەکات، کە چاوەکانیان دەکرێنەوە بۆ ئەوەی لە نووسینەکانی خۆیان تێبگەن بە شێوەیەک کە ڕەنگە ئێمە نەتوانین.
و ووتەی یەهوە هاتە لام، و گوتی، کوڕی مرۆڤ، ڕووی خۆت بکە گۆگ، لە خاکی ماگۆگ، میری بۆش، مێشێخ و تووبال، و دژی ئەو پێشبینی بکە، و بڵێ، پەروەردگار یەهوە ئاوا دەفەرموێت: ئەوەتا، من دژت دەوەستم، ئەی گۆگ، میری بۆش، مێشێخ و تووبال: و من تۆ هەڵدەگێڕمەوە، و قۆڵاب دەخەمە ناو شەویلگەت، و من تۆ دەردەهێنم، و هەموو سوپاکەت، ئەسپ و سوارەکانت، هەموویان بە زرێپۆشی تەواوەوە پۆشراون، کۆمەڵێکی گەورە بە قەڵغان و سپرەوە، هەموویان شمشێر بەدەستن: فارس، کووش و پووت لەگەڵیان، هەموویان بە قەڵغان و کڵاوەوە؛ گۆمەر، و هەموو هۆردەکانی؛ بنەماڵەی تۆگارما لە دوورترین بەشەکانی باکوور، و هەموو هۆردەکانی؛ تەنانەت زۆر گەل لەگەڵت"-ئایەت. 1-6.
گۆگ دەگوترێت بە واتای "درێژبوونەوە،" و ماگۆگ "فراوانبوون." ئەم دوو زاراوەیە لەوانەیە ئاماژە بن بۆ فەرمانڕەوایەکی خاکی فراوان، لەوانەیە گەورەتر بێت لەوەی کە هەر کەسێکی تر دەسەڵاتی بەسەردا هەیە. گۆگ دیاریکراوە وەک میری ڕۆش، مەشەک، و توبال.
وشەی "ڕۆش" بە دانپێدانانەوە دووبارە و سێبارە لە پەرتووکی پیرۆزدا بۆ سەر یان سەرۆک بەکارهاتووە؛ بەڵام شێوازی داڕشتنی دەقەکە لێرەدا وای لە پێداچوونەوەکاران و زۆرێک لە وەرگێڕانی تر کردووە، تەنانەت یەکێکیش کە لە هەندێک ڕووەوە پارێزگار بێت وەک جەیمس مۆفات، کە وشەی "ڕۆش" بە نیشانەی وڵاتێک بزانن. بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە هیچ بزوێنێک لە زمانی عیبریدا نییە، وا دیارە کە ڕۆش ئەوکاتە بەڕاستی ئەو خاکەیە کە ئێمە بە ڕووسیا دەیناسین. مەشەخ و تووبال – ناوانێکن کە لە پەرتووکی پیدایشدا دۆزراونەتەوە – وەک باوباپیرانی هۆزە سکیتییەکان ناسێنراون کە لە ناوچەی دەریای ڕەش و دەریای کاسپیەن نیشتەجێ بوون. وا دیارە هۆکارێکی کەم هەبێت بۆ گومانکردن لەوەی کە ئەم هۆزانە باوباپیرانی گەلانی هەردوو ئەورووپا و ئاسیا بوون، کە دواجار یەکیان گرت و بوون بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی گەورەی ڕووسی.
ڕووسیا لە ساڵانی دواییدا، وەک دەزانین، لەلایەن گرووپێکی سەرکردەی تەواو بێباوەڕەوە زاڵ بووە کە دژایەتی هەموو شتێک دەکەن لە ڕێگەی وەحیی ئیلاهی و ناسینەوەی ڕاستییە ڕۆحییەکاندا. لە کاتێکدا گەلی ڕووسیا بە شێوەیەکی چارەسەرنەکراو ئایینیین تەنانەت تا ئاستی خورافاتیش، بەڵام سەرکردەکانیان، هەر لە دوای شۆڕشەوە، پابەند بوون بە بەرنامەیەکی دژە-ئایینییەوە.
لە ڕۆژانی کۆتاییدا سەرۆکی کۆتایی گەلی ڕووسیا بە چاوێکی چاوچنۆکانە سەیری گەشەسەندنە گەورەکانی ناو خاکی فەلەستین دەکات، و بڕیار دەدات کە ڕووسیا دەبێت بەشی خۆی لەو سامانەدا هەبێت کە لەوێ بەرهەم دەهێنرێت. لە ئەنجامدا، ئێمە ئەو وێنەیەمان هەیە کە پێغەمبەرەکە دەیهێنێتە بەردەممان- وێنەی سوپایەکی زەبەلاح کە بە جەنگاوەرانی فارس، کوش، و پوت بەهێز کراوە، بەرەو فەلەستین دەڕۆن.
کوش پێدەچێت ئاماژە بێت بۆ ئیتیۆپیا، بەڵام کوشێکیش لە نیمچەدوورگەی عەرەبی هەبوو؛ ڕەنگە مەحاڵ بێت ناسینەوەی ئەو گەلانەی بەتەواوی ئاماژەیان پێکراوە تاوەکو پێشبینییەکە بەڕاستی جێبەجێ دەکرێت.
پوت، یان فوت، وەک لە عیبریدا ھاتووە، وادیارە ھەمان لیبیایە لە باکووری ئەفریقا. ئەم نەتەوە ھاوپەیمانانە لەگەڵ ھەموو ھۆردەکانی کیمێرییەکان – یان وەک وەشانی پەسەندکراو وەریگێڕاوە، گۆمەر، کە بەگشتی وا دادەنرێت ئاماژە بێت بۆ ئەو ھۆزانەی کە لەسەر دانووب و ڕاین دەژیان، دواتر ئیمپراتۆریەتی ئەڵمانیایان پێکھێنا – و لەگەڵ بنەماڵەی تۆگارما، یان ئەرمینیا، بەڕاستی دەبنە سوپایەکی بەھێز کاتێک بەرەو چیاکانی ئیسرائیل دەڕۆن. بۆ ئەوان وا دەردەکەوێت کە داگیرکردنی ئەو خاکە دەستکەوتێکی ئاسان دەبێت، بەڵام دواجار دەبێت بزانن کە ئەوان مامەڵە لەگەڵ جوولەکەکان ناکەن، بەڵکو لەگەڵ یەکتا ھەمیشەییەکە، خودای ئیسرائیل.
لە ئایەتەکانی 7 بۆ 9 ئێمە تێبینی ئەو ڕۆحە دەکەین کە هانیان دەدات.
خۆت ئامادە بکە، بەڵێ، خۆت ئامادە بکە، تۆ، و هەموو هێزەکانت کە لەگەڵت کۆکراونەتەوە، و پاسەوانێکیان بە. دوای چەندین ڕۆژ سەردانت دەکرێت: لە ساڵانی دواییدا دێیتە ئەو خاکەی کە لە شمشێر گەڕێنراوەتەوە، کە لە نێو گەلانی زۆرەوە کۆکراوەتەوە، لەسەر کێوەکانی ئیسرائیل، کە بەردەوام وێران بوون؛ بەڵام لە نێو گەلانەوە هێنراوەتە دەرەوە، و هەموویان بە ئارامی نیشتەجێ دەبن. و سەردەکەویت، وەک گەردەلوولێک دێیت، وەک هەورێک دەبیت بۆ داپۆشینی خاکەکە، تۆ، و هەموو هۆردەکانت، و گەلانی زۆر لەگەڵت"-ئایەتەکانی ٧-٩.
پاش چەندین ڕۆژ ئەم هاوپەیمانییە گەورەیە پێکدێت، لە ساڵانی دواتردا دوای ئەوەی ئیسرائیل دەگەڕێتەوە سەر خاکەکە – واتە، لە شمشێرەوە گەڕێنراوەتەوە. ئەو وڵاتەی ماوەیەکی زۆر وێرانە بووە، گەشە دەکات بەهۆی باخچە بەرهەمدارەکانی، ڕەز و کێڵگەی شیرەمەنییەکانی، کارگە کیمیاییەکانی، لە کەناراوەکانی دەریای مردوو، و کۆمپانیا گەورەکانی پیشەسازی، کە لەوێ لە ڕێگەی داهێنانی جووەکانەوە پەرەی پێدەدرێت. هەموو ئەمانە چاوچنۆکی گۆگ و هاوپەیمانەکانی وروژێنێت، بە شێوەیەک کە وەک هەورێکی گەورە دادەبەزن بۆ داپۆشینی خاکەکە، سوورن لەسەر ئەوەی بیخەنە ژێر دەسەڵاتی خۆیان، بەڵام بەم زووانە دەزانن لەگەڵ کێدا مامەڵە دەکەن.
“یەزدان یەهوە ئاوا دەفەرموێت: لەو ڕۆژەدا وا ڕوودەدات، کە شتان دێنە مێشکتەوە، و پیلانێکی خراپ دادەڕێژیت: و دەڵێیت، دەچمە سەر خاکی گوندە بێ دیوارەکان؛ دەچمە لای ئەوانەی لە ئارامین، کە بە ئاسوودەیی دەژین، هەموویان بێ دیوار دەژین، و نە شیش و نە دەرگایان هەیە؛ بۆ ئەوەی تاڵانی بکەم و دەستکەوت ببەم؛ بۆ ئەوەی دەستت درێژ بکەیت بۆ شوێنە وێرانەکان کە ئێستا ئاوەدانن، و بۆ سەر ئەو گەلانەی کە لە نەتەوەکان کۆکراونەتەوە، کە خاوەنی مەڕوماڵات و کەلوپەلن، کە لە ناوەڕاستی زەویدا دەژین. شیبا و دیدان و بازرگانانی تارشیش، لەگەڵ هەموو شێرە گەنجەکانیان، پێت دەڵێن، ئایا هاتووی تاڵانی بکەیت؟ ئایا کۆمپانیاکەت کۆکردووەتەوە بۆ ئەوەی دەستکەوت ببەیت؟ بۆ ئەوەی زیو و زێڕ ببەیت، بۆ ئەوەی مەڕوماڵات و کەلوپەل ببەیت، بۆ ئەوەی تاڵانییەکی گەورە ببەیت؟”-ئایەتەکانی ١٠-١٣.
بەو بیرکردنەوەیەی کە کارێکی ئاسان دەبێت بۆ ملکەچکردنی گەلێک کە بە کردەوە بێ چەکن و لە خاکێکی گوندە بێ دیوارەکاندا دەژین، ئەم سوپا گەورەیە بە بوێری و متمانە بەخۆبوونەوە بەرەو پێشەوە دەچێت، سوورن لەسەر دەوڵەمەندکردنی خۆیان بە تاڵانی ئیسرائیل: بەڵام، ئەوان خۆیان دەبیننەوە کە لەلایەن کۆمەڵێک گەلەوە دوژمنایەتی دەکرێن کە دۆستی جووەکان بوون. سەبا، دیدان، و بازرگانانی تەرشیش وروژێنراو و نیگەران دەبن، و خۆیان ئامادە دەکەن بۆ هاتنە بەرگری لە ئیسرائیل.
شێبا و دیدان بێگومان ئاماژە بە گەلانی عەرەب دەکەن، بەڵام تارشیش بەگشتی وەک خاکەکانی ڕۆژئاوای دووری ئەوروپا دەناسرێتەوە، لەوانەیە بەشێک لە ئیسپانیا بگرێتەوە بەڵام بە دڵنیاییەوە بەریتانیای گەورە. لە تارشیشی کۆنەوە بوو کە فینیقییەکان قەڵاییان بەدەست دەهێنا، و وشەی بریتانیا بە واتای "خاکی قەڵایی" دێت، وەک پێشتر ئاماژەمان پێداوە. بەریتانیا بۆ چەندین سەدە هاوڕێی جوولەکەکان بووە، و لەوانەیە بە یارمەتی نەتەوەکانی تر، خۆی ئامادە بکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی سوپاکانی گۆگ؛ بەڵام ئەو یارمەتییە پێویست نابێت، چونکە خودا خۆی مامەڵە لەگەڵ ئەم هێزە بێدینە گەورەیە دەکات.
لە ئایەتەکانی دواتردا دەبینین سوپاکانی گۆگ بە هێزی خۆیانەوە بەرەو پێشەوە دەڕۆن، بێ ئەوەی بزانن کە تەنها بەرەو لەناوچوونی خۆیان دەڕۆن.
کەواتە، کوڕی مرۆڤ، پێشبینی بکە و بە گۆگ بڵێ، یەزدان یەهۆڤا ئاوا دەفەرموێت: لەو ڕۆژەدا کاتێک گەلەکەم ئیسرائیل بە ئارامی نیشتەجێ دەبێت، ئایا تۆ نایزانیت؟ و تۆ لە شوێنی خۆتەوە لەوپەڕی باکوورەوە دێیت، تۆ، و زۆر گەل لەگەڵتدا، هەموویان سواری ئەسپن، کۆمەڵێکی گەورە و سوپایەکی بەهێز؛ و تۆ دێیتە سەر گەلەکەم ئیسرائیل، وەک هەورێک بۆ داپۆشینی زەوییەکە: لە ڕۆژانی کۆتاییدا ڕوودەدات، کە من تۆ دەهێنمە سەر خاکەکەم، بۆ ئەوەی نەتەوەکان من بناسن، کاتێک من لە تۆدا، ئەی گۆگ، لەبەرچاوی ئەوان پیرۆز دەکرێم"-ئایەتەکانی ١٤-١٦.
دوای گەڕانەوەیان بۆ فەلەستین، جوولەکەکان سەرقاڵی بنیاتنانی بەرژەوەندییەکانیان دەبن لەو وڵاتەدا. ئەوان تووشی ترس و دڵەڕاوکێ دەبن کاتێک هەواڵیان پێدەگات سەبارەت بە گەلە زۆرەکان و سوپا بەهێزەکە کە دێنە سەریان؛ بەڵام ترس و دڵەڕاوکێیان پێویست نابێت، چونکە فێردەبن کە خودا خۆیەتی کە، لە ڕۆژانی کۆتاییدا، گۆگ دەهێنێتە سەر ئەو خاکە بۆ ئەوەی لە دادگاییکردندا مامەڵەی لەگەڵدا بکات، و بەم شێوەیە لە چاوی ئەوانەی کە بە بوێری ڕایانگەیاندووە، پیرۆز بکرێت.
“خودا نییە.”
ئەو شێوەیەی کە ئەو حوکمە وەریدەگرێت بە ڕوونی لە بەشی کۆتایی بەشەکەدا دەردەکەوێت.
خودان یەهۆڤا ئاوا دەفەرموێت: ئایا تۆ ئەوەی کە من لە کۆنەوە بە دەمی خزمەتکارەکانم، پێغەمبەرانی ئیسرائیل، قسەم لەبارەیەوە کرد، ئەوانەی کە لەو ڕۆژانەدا بۆ چەندین ساڵ پێشبینییان دەکرد کە من تۆیان بەسەردا دەهێنم؟ وە لەو ڕۆژەدا ڕوودەدات، کاتێک گۆگ دێتە سەر خاکی ئیسرائیل، خودان یەهۆڤا دەفەرموێت، کە تووڕەیی من دێتە لووتمەوە. چونکە بە چاویلکەی خۆم و بە ئاگری تووڕەیی خۆم قسەم کردووە، بە دڵنیاییەوە لەو ڕۆژەدا لە خاکی ئیسرائیل لەرزینێکی گەورە دەبێت؛ بە شێوەیەک کە ماسییەکانی دەریا، و باڵندەکانی ئاسمان، و گیانلەبەرەکانی کێڵگە، و هەموو خشۆکەکان کە بەسەر زەویدا دەخشێن، و هەموو ئەو پیاوانەی کە لەسەر ڕووی زەوین، لەبەردەم مندا دەلەرزن، و چیاکان دەڕووخێنرێن، و شوێنە بەرزەکان دەکەون، و هەموو دیوارێک دەکەوێتە سەر زەوی. وە من شمشێرێک بانگ دەکەم لە دژی ئەو بۆ سەر هەموو چیاکانم، خودان یەهۆڤا دەفەرموێت: شمشێری هەموو پیاوێک لە دژی براکەی دەبێت. و بە تاعوون و بە خوێن دادگایی دەکەم؛ و بارانی بەسەردا دەبارێنم، و بەسەر هۆردەکانی، و بەسەر ئەو گەلە زۆرانەی کە لەگەڵیدان، بارانێکی زۆر، و تەرزەی گەورە، ئاگر، و گۆگرد. و خۆم گەورە دەکەم، و خۆم پیرۆز دەکەم، و خۆم بە چاوی زۆر نەتەوەدا دەناسێنم؛ و ئەوان دەزانن کە من یەهۆڤام"-ئایەتەکانی ١٧-٢٣.
کاتێک وا دەردەکەوێت کە چارەنووسی فەلەستین یەکلایی کراوەتەوە و ئیسرائیل ناتوانێت لە دەسەڵاتی ئەم دوژمنە خۆپەرست و تۆڵەسێنەرانە ڕزگاری بێت، یەهوڤا خۆی مامەڵەیان لەگەڵ دەکات: ئەو بە تووڕەیی خۆی قسە دەکات، و نەتەوەکان فێر دەبن کە ئەو نیگەرانە لەسەر ڕزگارکردنی گەلەکەی. سەرەتا بوومەلەرزەیەکی بەهێز ڕوو دەدات کە وێرانی بەسەر دوژمنانی ئیسرائیلدا دەهێنێت، دڵەکانی شوێنکەوتووانیان پڕ دەکات لە ترس و بیم، هەروەها زۆریان لێیان لەناودەبات. ئەمە بەدوایدا ئاژاوە دێت، و پەتایەک لەنێو سوپاکانی گۆگدا بڵاو دەبێتەوە، و کارەساتە سروشتییە گەورەکان، تەرزە، ئاگر، و گۆگرد کە لە ئاسمانەوە دەکەونە خوارەوە، بە واتای وشە سوپا زۆر دڵنیاکانی ژێر سەرکردایەتی میری کۆش لەناودەبەن.
وردەکارییەکانی لەناوبردنیان لە بەشی داهاتوودا پێمان دەدرێت.