ئەم بەشە ڕێساکانی پێشکەشکردنە تایبەتەکان لە پیرۆزگایەکی نوێ دامەزراوی بینراودا دەخاتەڕوو، بە تیشک خستنە سەر ڕێوڕەسمەکانی ڕۆژی شەممە و ڕۆژانی مانگی نوێ. وردەکاری قوربانییە سووتاوەکان و ژەمە قوربانییە تایبەتەکان دەخاتەڕوو کە لەلایەن میر و خەڵکەوە دەکرێن، جەخت لەسەر سروشتی خۆبەخشییان دەکاتەوە و قوربانییە ڕۆژانەی بەرخیشی تێدایە. نووسەر ئەم ڕێسایانە لێکدەداتەوە وەک ئەوەی سروشتێکی جوولەکەیی دیاری کراویان هەبێت، ئاماژە بە جێبەجێکردنی داهاتوو لەلایەن ئیسرائیلەوە دەکات و کەسایەتی و کاری مەسیح نیشان دەدات.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید
کاتێک دەگەینە ئەم بەشەی کە باس لە خودی پەرستگاکە و ئەو قوربانییانە دەکات کە پێغەمبەر لە بینینێکدا بینی وەک دووبارە دامەزرێنراو، ئێمە تێبینی ئەو شوێنە تایبەتە دەکەین کە دراوە بە ڕۆژی مانگی نوێ و ڕۆژی شەممە.
یەزدان یەهۆڤا ئاوا دەفەرموێت: دەروازەی حەوشەی ناوەوە کە ڕووی لە ڕۆژهەڵاتە، لە شەش ڕۆژی کارکردندا دادەخرێت؛ بەڵام لە ڕۆژی شەممەدا دەکرێتەوە، و لە ڕۆژی مانگی نوێدا دەکرێتەوە. و میرەکە لە ڕێگەی ڕاڕەوی دەروازەکەی دەرەوە دەچێتە ژوورەوە، و لەلای پایەی دەروازەکە ڕادەوەستێت؛ و کاهینەکان قوربانی سووتاندنەکەی و قوربانی ئاشتییەکەی ئامادە دەکەن، و ئەو لە بەردەم دەروازەکەدا پەرستش دەکات: پاشان دەچێتە دەرەوە؛ بەڵام دەروازەکە تا ئێوارە دانەخرێت. و خەڵکی وڵاتەکە لە بەردەم دەرگای ئەو دەروازەیەدا لەبەردەم یەزدان پەرستش دەکەن لە ڕۆژانی شەممە و لە مانگە نوێیەکاندا. و قوربانی سووتاندنەکە کە میرەکە پێشکەشی یەزدانی دەکات، لە ڕۆژی شەممەدا شەش بەرخی بێ عەیب و بەرانێکی بێ عەیب دەبێت؛ و قوربانی خواردنەکە ئیفایەک دەبێت بۆ بەرانەکە، و قوربانی خواردنەکە بۆ بەرخەکان بەپێی ئەوەی کە دەتوانێت بیدات، و هینێک زەیت بۆ ئیفایەک. و لە ڕۆژی مانگی نوێدا گاجەلێکی گەنجی بێ عەیب دەبێت، و شەش بەرخ، و بەرانێک؛ ئەوان بێ عەیب دەبن: و قوربانی خواردنێک ئامادە دەکات، ئیفایەک بۆ گاجەلەکە، و ئیفایەک بۆ بەرانەکە، و بۆ بەرخەکان بەپێی ئەوەی کە دەتوانێت، و هینێک زەیت بۆ ئیفایەک. و کاتێک میرەکە دەچێتە ژوورەوە، لە ڕێگەی ڕاڕەوی دەروازەکەوە دەچێتە ژوورەوە، و لەوێوە دەچێتە دەرەوە"-ئایەتەکانی ١-٨.
ئەوەی کە بایەخێکی زۆر بە ڕەچاوکردنی تایبەتی ڕۆژی سەبت دەدرێت، سروشتی جوولەکەیی زۆر جیاوازی تەواوی بینینەکە نیشان دەدات. ئەمە وێنەی مەسیحییەت نییە، جگە لەو مانایەی کە پەرستگای کۆن و هەروەها پەرستگای بینراو لە بینینەکەدا، لانیکەم تا ڕادەیەک، نموونەیین بۆ پەرستگای ئێستای خودا کە پێکهاتوو لە هەموو ئەوانەی کە بە ڕۆح بنیاد نراون بۆ ماڵی خودا. بۆ ئێمە سەبت لە گەورەی پیرۆزمان خۆیدا دەدۆزرێتەوە کە تەواوکەری ئەو ڕۆژە نموونەییە، هەروەها تەواوکەری هەموو شتێکی ترە لە سیستەمی پەیمانی کۆندا. بەڵام زۆر ئاشکرایە لەم و نووسینەکانی ترەوە کە کاتێک سەردەمی کەنیسە کۆتایی دێت و خودا جارێکی تر ئیسرائیل هەڵدەگرێتەوە، سەبتی یاسا جارێکی تر ڕەچاو دەکرێت، و لێرەدا وەک ڕۆژێکی دیاریکراو خراوەتە بەردەممان کە قوربانییە تایبەتەکان پێشکەش بە خودا دەکرێن. لێرەدا پێویست ناکات هیچ کێشەیەکمان هەبێت سەبارەت بە ڕاستەقینەیی ئەگەریی ئەم قوربانییانە، بەڵام وەک پێشتر بینیمان، هەموویان باس لە گەورەمان عیسای مەسیح دەکەن، و پێشکەشکردنیان لەبەردەم خودا لە ڕۆژی سەبتدا ئاماژە دەدات بەو پێزانینە قووڵەی کە گەلی خودا لە سەردەمی شانشینی داهاتوودا دەبێت بۆ کەسایەتی و کاری ئەوەی کە ئێستا ڕزگارکەرمانە، و ئەوکاتیش وەک ڕزگارکەریان دەناسرێتەوە. جێی سەرنجە کە هیچ ناچارکردنێکی ناڕەوا لەبارەی قوربانییەکانەوە نەبووە؛ ئەوان بە خۆبەخشانە لەبەردەم گەورەدا پێشکەش دەکرێن، هەر یەکێک بەپێی توانای خۆی.
ڕۆژی مانگی نوێ بەتایبەتی جەختی لەسەر کراوەتەوە چونکە مانگ بە مانگ ئاماژەیە بۆ دەستپێکێکی نوێ، هەروەک چۆن شەممە کۆتایی هەفتەیەک دیاری دەکات؛ و هەر گەڕانەوەیەکی مانگ دووبارە باس لە چاکەی خودا دەکات بۆ گەلەکەی لە چاودێریکردنیان بە درێژایی مانگێکی تر و بەڵێندانی نیعمەتەکەی بۆ مانگی داهاتوو.
"بەڵام کاتێک خەڵکی خاکەکە دێنە بەردەم یەزدان لە جەژنە دیاریکراوەکاندا، ئەوەی لە ڕێگەی دەروازەی باکوورەوە دێتە ژوورەوە بۆ پەرستن، دەبێت لە ڕێگەی دەروازەی باشوورەوە بڕواتە دەرەوە؛ و ئەوەی لە ڕێگەی دەروازەی باشوورەوە دێتە ژوورەوە، دەبێت لە ڕێگەی دەروازەی باکوورەوە بڕواتە دەرەوە: نابێت بەو دەروازەیەدا بگەڕێتەوە کە پێیدا هاتە ژوورەوە، بەڵکو دەبێت ڕاستەوخۆ بەرەو پێشەوە بڕوات. و میرەکە، کاتێک ئەوان دەچنە ژوورەوە، دەبێت لە ناوەڕاستیاندا بچێتە ژوورەوە؛ و کاتێک دەڕۆنە دەرەوە، دەبێت پێکەوە بڕۆنە دەرەوە. و لە جەژنەکان و لە بۆنە پیرۆزەکاندا، قوربانیی دانەوێڵە دەبێت یەک ئیفا بێت بۆ گایەک، و یەک ئیفا بۆ بەرانێک، و بۆ بەرخەکان بەپێی ئەوەی بتوانێت بیدات، و یەک سەتڵ ڕۆن بۆ یەک ئیفا. و کاتێک میرەکە قوربانییەکی خۆبەخشانە ئامادە دەکات، قوربانیی سووتاندن یان قوربانیی ئاشتی وەک قوربانییەکی خۆبەخشانە بۆ یەزدان، کەسێک دەروازەکەی بۆ دەکاتەوە کە ڕووی لە ڕۆژهەڵاتە؛ و ئەو قوربانیی سووتاندن و قوربانییە ئاشتییەکانی ئامادە دەکات، وەک چۆن لە ڕۆژی شەممەدا دەیکات: ئینجا دەڕواتە دەرەوە؛ و دوای ڕۆیشتنی، کەسێک دەروازەکە دادەخات"-ئایەتەکانی 9-12.
ئێمە سەرسام دەبین کاتێک ئەم وشانە دەخوێنینەوە دەربارەی پەیوەندییە خۆشەکەی کە لە نێوان میر و گەلدا دەبێت. لە کاتێکدا ڕێزلێنانی تایبەت بە میر دەدرێت بەهۆی پۆستەکەیەوە، هێشتا هەمووان لەسەر یەک زەمینەی هاوبەش دەوەستن لەبەردەم خودا و لە پەرستگاکەیدا؛ جێگەیەک نییە بۆ ڕێزلێنانی دنیایی یان لووتبەرزی مرۆڤ. هەمووان پێکەوە لەسەر زەمینەی ڕزگاربوون دەوەستن، کە تاکە بنەمای قبوڵبوونە لەلای خودا؛ و قوربانییەکان و پێشکەشکردنەکان هەموویان باسی ئەمە دەکەن.
لێرەشدا ڕەنگە شتێکی واتادار هەبێت لەو فەرمانەی کە دراوە سەبارەت بە چوونە ژوورەوە لە دەروازەیەکەوە و تێپەڕین بەناو حەوشەکەدا و دەرچوون لە دەروازەیەکی ترەوە. ئایا ئەمە قسە لەگەڵ هەریەکێکمان ناکات، بیرمان نەخاتەوە کە هەرگیز بە هەمان ڕێگادا تێناپەڕینەوە؟ ناتوانین هەنگاوەکانمان بگەڕێنینەوە کاتێک بەم دیمەنەدا تێدەپەڕین. دەبێت شانازییەکی خۆشمان بێت کە لەگەڵ خودا لە شکۆوە بۆ شکۆ بەردەوام بین، وەک چۆن ڕۆحی پیرۆزی ڕێنماییمان دەکات.
ڕەنگە لێرە زۆر شت هەبێت کە مێشکێکی ڕۆحانیتر تێیدا قووڵ بێتەوە، بەڵام من دوودڵم لەوەی هەوڵ بدەم جۆرەکان بەکاربهێنم لە دەرەوەی واتای ڕوون و ئاشکرایان.
"و تۆ بەرخێکی تەمەن یەک ساڵ، بێ عەیب، بۆ قوربانی سووتاندن بۆ یەهوە ڕۆژانە ئامادە دەکەیت: بەیانیان لەدوای بەیانیان ئامادەی دەکەیت. و تۆ قوربانی پێشکەشکردنی دانەوێڵەیەک لەگەڵی بەیانیان لەدوای بەیانیان ئامادە دەکەیت، شەش یەکی ئیفایەک، و سێ یەکی هینێک زەیت، بۆ تەڕکردنی ئاردە وردەکە؛ قوربانی پێشکەشکردنی دانەوێڵەیەک بۆ یەهوە بەردەوام بە فەرمانێکی هەمیشەیی. بەم شێوەیە بەرخەکە، و قوربانی پێشکەشکردنی دانەوێڵەکە، و زەیتەکە، بەیانیان لەدوای بەیانیان، بۆ قوربانی سووتاندنێکی بەردەوام ئامادە دەکەن"-ئایەتەکانی ١٣-١٥.
پێشتر لە خزمەتی چادرە پیرۆزەکەدا و هەروەها لەوەی کە پەیوەست بوو بە پەرستگای سلێمانەوە، قوربانی سووتێنراو لەبەردەم خودا بوو هەم بەیانیان و هەم ئێواران. لێرەدا پێمان دەوترێت، "ڕۆژانە بەرخێکی یەک ساڵە و بێگەرد بۆ قوربانی سووتێنراو بۆ یەهۆڤا ئامادە بکە: بەیانی بە بەیانی ئامادەی بکە." جگە لەوە، هیچ باسێک لە قوربانی ئێواران نەکراوە، چونکە لێرەدا هەموو شتێک پەیوەستە بەو ڕۆژە شکۆدارەوە کە خودا خۆی دەبێتە ڕووناکی گەلەکەی و بەیانی دڵخۆشی بە ئێوارەیەکی خەم یان ناڕەحەتی شوێنی ناگیرێتەوە. چەند بەنرخە تەنانەت ئێستاش بۆ ئەوانەی لە ئێمە کە خودا دەناسین، کە بەیانی بە بەیانی چاوەڕێی بکەین، قوربانییەکی سووتێنراوی بەردەوام لەبەردەم خودا پێشکەش بکەین کاتێک بیر لە بەنرخی و کاری کاریگەری خوداوەندمان عیسای مەسیح دەکەینەوە. بەڕاستی قوربانی سووتێنراو باسی ئەمە دەکات. قوربانی دانەوێڵە پێوەی پەیوەست بوو، و ئەوەش، وەک دەزانین، باسی تەواوێتی کەسایەتی مەسیح دەکات نەک جەختکردنەوە لەسەر ئەو کارەی کە لەسەر خاچ ئەنجامی دا. ئەوە مەسیحی جەستەگرتووە - خودا و مرۆڤ لە یەک کەسایەتیدا - کە بە قوربانی دانەوێڵەی ئاردێکی ورد کە بە زەیت تێکەڵ کراوە نوێنەرایەتی دەکرێت، کە هەرگیز لێک جیا ناکرێنەوە.
"ئاوا دەفەرموێت پەروەردگار یەهۆڤا: ئەگەر میرەکە دیارییەک بدات بە هەر یەکێک لە کوڕەکانی، ئەوە میراتەکەیەتی، هی کوڕەکانی دەبێت؛ ئەوە موڵکی ئەوانە بە میرات. بەڵام ئەگەر لە میراتەکەی دیارییەک بدات بە یەکێک لە خزمەتکارەکانی، ئەوە هی ئەو دەبێت تا ساڵی ئازادی؛ ئینجا دەگەڕێتەوە بۆ میرەکە؛ بەڵام سەبارەت بە میراتەکەی، هی کوڕەکانی دەبێت. جگە لەوەش میرەکە نابێت لە میراتی گەل وەربگرێت، بۆ ئەوەی لە موڵکەکانیان دەریان بکات؛ ئەو دەبێت میرات بدات بە کوڕەکانی لە موڵکی خۆی، بۆ ئەوەی گەلەکەم پەرشوبڵاو نەبێتەوە، هەر یەکێک لە موڵکەکەی خۆیەوە"-ئایەتەکانی 16-18.
لە ڕۆژی گەورەی داهاتووی گەڕانەوەی ئیسرائیلدا، ئەوان بە تەواوی تێدەگەن لە واتای ساڵی یۆبیلی، ساڵی ئازادی. بە درێژایی سەدەکان، ئەگەر ئەم یۆبیلییانە بە دروستی جێبەجێ کرابان، ئەوا دەبوونە بیرهێنەرەوەیەکی بەردەوام کە خودا لەبەرچاوی گرتووە هەم بۆ ئیسرائیل و هەم بۆ جیهان شتێک زۆر باشتر لەوەی کە تا ئێستا زانیویانە. کاتێک دێت کە ئازادی بۆ دیلەکان ڕادەگەیەنرێت، و بنەماڵەی ئیسرائیل دەگەڕێنەوە سەر موڵکەکانی خۆیان و بە تەواوی چێژ لەوان وەردەگرن، و هەرگیز لێیان جیا نابنەوە. یاسای کۆنی یۆبیلی، وادیارە، لە ڕۆژگاری هەزار ساڵیدا زاڵ دەبێت: بەم شێوەیە بنەماڵەی ئیسرائیل زەوییەکانیان لەدەست نادەن، و بێگانەکان ڕێگەیان پێدەدرێت، لانیکەم بۆ ماوەیەک، بەشێک لەگەڵیاندا وەربگرن؛ بەڵام خودا دەربارەی خاکی فەلەستین فەرمووی، "زەوی بۆ هەتاهەتایە نافرۆشرێت: چونکە زەوییەکە هی منە" (لێڤییەکان ٢٥:٢٣). ئەو بە پەیمان داویەتی بە نەوە ڕاستەقینەکانی ئیبراهیم بۆ ئەوەی هیچ ڕێکخستنێکی داهاتوو ڕێگەپێدراو نەبێت کە لێیان دووری بخاتەوە، هەرچەندە ڕەنگە ڕێگە بەوانی تر بدرێت لەگەڵ ئیسرائیل چێژی لێ وەرگرن.
"پاشان منی برد بەناو ڕێڕەوەکەدا، کە لەلای دەروازەکە بوو، بۆ ژوورە پیرۆزەکانی کاهینەکان، کە ڕوویان لە باکوور بوو: و، ئەوەتا، شوێنێک هەبوو لە بەشی دواوەی ڕۆژئاوا. و پێی وتم، ئەمە ئەو شوێنەیە کە کاهینەکان قوربانیی سەرپێچی و قوربانیی گوناهی تێدا دەکوڵێنن، و لەوێش قوربانیی ژەمەخۆراکی دەبرژێنن؛ بۆ ئەوەی نەیانبەنە دەرەوە بۆ حەوشەی دەرەوە، بۆ پیرۆزکردنی گەلەکە. پاشان منی هێنایە دەرەوە بۆ حەوشەی دەرەوە، و وای لێکردم بەلای چوار گۆشەی حەوشەکەدا تێپەڕم؛ و، ئەوەتا، لە هەر گۆشەیەکی حەوشەکەدا حەوشەیەک هەبوو. لە چوار گۆشەی حەوشەکەدا حەوشەی داخراو هەبوون، چل باڵ درێژ و سی باڵ پان: ئەم چوارەی لە گۆشەکاندا بوون یەک پێوانە بوون. و دیوارێک بە دەوریاندا هەبوو، بە دەوری چوارەکەدا، و شوێنی کوڵاندن لەژێر دیوارەکاندا دروستکرابوون بە دەوریاندا. پاشان پێی وتم، ئەمانە ماڵەکانی کوڵاندنن، کە خزمەتکارانی ماڵەکە قوربانیی گەلەکەی تێدا دەکوڵێنن”-ئایەتەکانی ١٩-٢٤.
حزقیال لە بینینەکەیدا دابینکردنی پێویستی بۆ خۆراکی کاهینەکان بینی. لە پەرتووکی دەرچوون (٢٩:٣٣) دەخوێنینەوە: «ئەو شتانە دەخۆن کە لێخۆشبوونەکەی پێ کرا.» کاهینەکان کە لە حەوشەکانی ماڵی یەزداندا دەژیان، و لەسەر قوربانییە سووتاوەکان و قوربانییە ژەمەکان جەژنیان دەکرد، قسەمان بۆ دەکەن دەربارەی خێزانی خودا لە ئەمڕۆدا کە شانازییان پێدراوە ڕۆحی خۆیان بەوە تێر بکەن کە خودا دەربارەی کوڕەکەی و کاری خاچ ئاشکرای کردووە. بۆیە لەو ڕۆژەی دێت، کاهینەکانی یەزدان بە شێوەیەک دەچنە ناو واتای هەموو ئەم قوربانییانەوە کە لە ڕابردوودا هەرگیز نەیانکردووە؛ و لە شوێنە هێمنەکانی ژوورەکانی کاهینەکاندا، دوور لە چاودێری خەڵک، خواردنی خۆیان ئامادە دەکەن و لە ئامادەبوونی یەزداندا چێژی لێ وەردەگرن. چەند باش دەبوو ئەگەر ئەمڕۆ زیاتر لەمە بزانین – بە هێمنی لە شوێنی نهێنی بژین کە تەنها چاوی خودا لەسەرمانە کاتێک بیر لەوە دەکەینەوە کە کتێبی پیرۆز دەربارەی خوداوەندێتی و مرۆڤایەتی یەزدانی ئێمە عیسا، هاوبەشیی هەتاهەتاییەکەی، و تەواوێتییەکەی وەک مرۆڤ لێرە لەسەر زەوی، گوێڕایەڵییەکەی تا مردن، و کاریگەریی کارەکەی هەردووکیان بۆ شکۆدارکردنی باوک و ڕزگارکردنی ئەوانەی متمانەیان پێی هەیە، ئاشکرای دەکات! لێرەدا بەڕاستی خۆراکێکی دەوڵەمەند هەیە کە باشە ڕۆحمان پێی تێر بکەین بۆ ئەوەی لە یەزداندا و بە هێزی تواناکەی بەهێز بین.