ئەم بەشە لێکدانەوەی هۆشەع 11:1-12 دەکات، تێیدا خۆشەویستی سەرەتایی خودا بۆ ئیسرائیل دەردەخات، بانگکردنیان لە میسرەوە، و بەدیهاتنی پێغەمبەرایەتییەکەی لە عیسادا. ئەمە جیاوازی دەکات لە نێوان چاودێری و ڕێنمایی نەرمونیانی خودا لەگەڵ لادان و بتپەرستی بەردەوامی ئیسرائیلدا. سەرەڕای ناپاکی و شایستەیی سزاکەیان، دڵی بەزەییداری خودا وای لێدەکات بەڵێن بدات کە بە تەواوی لەناویان نەبات، پاشماوەیەک دەپارێزێت بەهۆی سروشتی خودایی و خۆشەویستی هەمیشەیی خۆیەوە.
کاتێک ئیسرائیل منداڵ بوو، ئەوکات من خۆشمویست، و کوڕەکەمم لە میسر بانگ کرد.
ڕوونە، بە لەبەرچاوگرتنی مەتتا 2:15، کە خودا کوڕی خۆی، یەسووعی مەسیحی گەورەمان، لەبەرچاو گرتبوو کاتێک پێغەمبەرەکە ئەم وشانەی دەربڕی. بە ڕوونی و بێ گومان، مانەوەی منداڵە پیرۆزەکە لە خاکی میسر ڕاگەیەندراوە کە،
"بۆ ئەوەی جێبەجێ بکرێت ئەوەی لە لایەن یەزدانەوە بە دەمی پێغەمبەرەوە گوترا، کە دەڵێت: «لە میسرەوە کوڕەکەم بانگ کرد.»"
لەگەڵ ئەوەشدا، خوێندنەوەیەکی وردی چەند ئایەتێکی یەکەمی ئەم بەشە بە هەمان شێوە ڕوونی دەکاتەوە کە خودی پێغەمبەرەکە، بێگومان، جگە لە ئیسرائیل وەک نەتەوە لەبەردەمی نەبووە کاتێک ئەو وشانەی گوت کە ئاماژەیان پێکراوە. ئەو بیر لە ڕزگاربوونی ڕابردووی ئیسرائیل دەکردەوە لە ماڵی کۆیلایەتی، کاتێک یەهۆڤا خۆشی ویست و بانگی کرد، وەک کوڕی خۆی، لەو خاکەی کە فیرعەونەکان حوکمیان دەکرد.
ئایا کەواتە لێرەدا دژایەتییەک هەیە؟ بە پێچەوانەوە. تەواوترین ڕێککەوتن هەیە، کە دەقێکی تر دەستبەجێ دەری دەخات. لە 2 کۆرنسۆس 3:0 لە ئایەتی 17 فێر دەبین، کە بەستراوەتەوە بە ^تەواوی بەشەکە، کە گەورە ڕۆحی پەیمانی کۆنە. ئەو لە هەموو شوێنێکدا بۆ چاوی دەستنیشانکراو دەردەکەوێت. بۆیە نێردراو بە ئیلهامی خودایی نووسی کاتێک ڕایگەیاند کە وشەکانی هۆشەع بە پێشبینی هاتنی کوڕی خودای لە میسرەوە پێشبینی کردبوو. بە نیعمەتێکی سەرسوڕهێنەر، ئەو، وەک بڵێی، وەک گەلەکەی دەستی پێکرد، سەبارەت بە گەشتە زەمینییەکەی. بۆیە، وەک "منداڵێک" کە ھیرۆد بەدوای ژیانیدا دەگەڕێت، بەو ڕێگایەدا دەبرێت کە یەعقوب گرتبووی کاتێک بەهۆی برسێتییەوە ناچار بوو بچێتە میسر؛ و لەو خاکەوە کە گەلەکەی ڕزگار کرابوون کاتێک لەلایەن فیرعەونەوە ستەم لێکرابوون، دواتر دەگەڕێتەوە بۆ فەلەستین. بەم شێوەیە لە گەڕانەکانیاندا لەگەڵیاندا دەناسێنرێتەوە، بۆ ئەوەی تێبگەن چۆن ڕۆحی پیرۆز باسی ئەوی کرد کاتێک فەرمووی،
"لە هەموو تەنگانەکانیاندا ئەو ئازاری چەشت، و فریشتەی ئامادەبوونی ڕزگاری کردن" (ئیشایا 63:9).
لە میسرەوە بانگکرابوو، ئەو هەمیشە ئەو یەکێک بوو کە باوک دڵخۆشی پێی دەهات. لەمەدا چەند بە پیرۆزی بە پێچەوانەی ئیسرائیل بوو! بە هێز لە ستەمی میسر ڕزگارکرابوون، ئەوان لێی دوورکەوتنەوە، هەرچەندە ئەو بە خۆشەویستییەکی زۆر نەرم و نیان بانگی کردن. ڕوویان وەرگێڕا، قوربانییان بۆ بەعلەکان کرد، و بتەکانیان پەرست کە مرۆڤ دروستی کردبوون (ئایەتی ٢).
کەچی ئەو فێری ئەفرایمی کردبوو هەنگاوەکانی یەکەم بگرێتەبەر، وەک بڵێی؛ قۆڵەکانی گرتبوو و ڕێگای نیشان دەدا. بەڵام ئەوان زوو، وەک منداڵێکی سوپاسنەناس، ئەویان لەبیرکرد کە زۆر قەرزاری بوون، و نەیانزانی کە ئەو چاکی کردبوونەوە. بە نەرمی ئەو ئەو ڕۆژە سەرەتاییانەی بیردەهێنێتەوە کاتێک بە گوریسەکانی مرۆڤ و بەندەکانی خۆشەویستی ڕایکێشان، لە نیر ڕزگاری کردن، و هەموو ئەوەی پێویستیان بوو بۆ بژێوی و چێژوەرگرتنیان دابین کرد (ئایەتەکانی ٣، ٤) – کام پیرۆزە کە لە وشەی وا جواندا چیرۆکی ڕزگاربوونی خۆی لە گوناه و شەیتان نابینێت، کاتێک بۆ یەکەمجار بە ناسینی مەسیح ئاشنا کرا! ماوەیەکی زۆر لە کۆیلایەتییەک خراپتر لە میسریدا گیرۆدە بووین، چەند بێوێنە بەنرخ بوو یەکەمین ئاشکراکردنی نیعمەتەکەی بۆ ڕۆحەکانمان، کاتێک ئەو ئێمەی بۆ لای خۆی ڕاکێشا لە خراپەکاری و سەرەڕۆیی خۆمانەوە بە بەندەکانی خۆشەویستی؛ کە بەڕاستی گوریسەکانی مرۆڤ بوون – مرۆڤەکە مەسیح عیسا، کە خۆی کردە فیدیەیەک بۆ هەمووان! با دڵەکانمان تاقیبکەینەوە سەبارەت بەوەی چ گەڕانەوەیەکمان بۆ خۆشەویستییەکی وا قووڵ و نەرم کردووە. بەعل چییە کە هەندێک لە ئێمەی هێندە دوورخستووەتەوە لەوەی کە جارێک هەموو شتێک بوو بۆ دڵەکانمان، کاتێک یەکەم هەنگاوەکانمان نا بۆ ناو چۆڵەوانی لەگەڵ ئەوەی کە زۆر قەرزاری بووین؟ دڵنیابە، هاوباوەڕ، تاوەکو هەموو بتێک لەناو نەبرێت، هەرگیز جارێکی تر تازەیی و خۆشی ئەو ڕۆژە سەرەتاییانە نازانینەوە، ئەگەر ڕێگامان دابێت بە گەورەکانی تر دەسەڵاتیان بەسەرماندا هەبێت.
کاتێک لە میسر ئازاد کران، ئیسرائیل، وەک نەتەوەیەک، هەرگیز نەیدەتوانی بگەڕێتەوە ئەوێ. بەڵام بەهۆی گوناهەکانیانەوە، درانە دەستی ئاشوورییەکان؛ وەک چۆن، بە شێوەیەکی زۆر ترسناکتر، لە ڕۆژانی کۆتاییدا دەبێت، کاتێک شمشێر بەسەریاندا دەمێنێتەوە،
“لەبەر ڕاوێژەکانی خۆیان” (ئایەتەکانی 5, 6).
دەبێت ئەوە ببێتە بەری تاڵی لەبیرکردنی خوداکەیان و گرتنەبەری ڕێگای گەمژانە و گوناهکارانەی خۆیان. لە سەرەتاوە ئەوان بوون
مەیلی لادانی لێیە
لێی، هەرچەندە خودا دووبارە و دووبارە بانگی کردبوون بۆ تۆبە. بەڵام ئەوان لە گەمژەیی خۆیان بەردەوام بوون تا هیچ چارەسەرێک نەمابوو (ئایەتی ٧).
کەچی دڵی پڕ لە حەسرەتی وای لێدەکات بگریێت،
“چۆن وازت لێ بێنم؟ ... دڵم لە ناخمدا هەڵگەڕایەوە، بەزەیی و میهرەبانییەکەم پێکەوە داگیرسان” (ئایەت ٨).
Wî nikarîbû wan bike mîna bajarên neteweyên ku xezeba Wî bêyî ti tevliheviyek ji dilovanîyê hatibû ser wan. Zeboyîm û Edma (binêre Destpêk 14:8) du ji bajarên deştê bûn ku di roja ku Sodom û Gomora ketin bin darizandina Wî de (Dubarekirina Şerîetê 29:23) hatibûn tunekirin. Mûsa Îsraîl ji qederek wisa hişyar kiribû ger wan qanûna Wî ya pîroz negirtana. Bi vî awayî ew bi edalet di bin wê cezaya tirsnak de bûn; lê Xwedê, vegeriya ser serweriya xwe, dibêje,
"من تووڕەیی توندی خۆم جێبەجێ ناکەم، ناگەڕێمەوە بۆ لەناوبردنی ئەفرایم: چونکە من خودام، نەک مرۆڤ؛ پیرۆزەکە لە ناوەڕاستی تۆدا: و ناچمه ناو شار" - واتە، بە تەواوی لەناوی ببات (ئایەتی ٩).
زۆر پیرۆزە کە تێبگەین خودا، کە کاتێک وشەی خۆی بە نیعمەت دا، هەرگیز پەشیمان نابێتەوە، یان ڕێگە نادات ئەو گەلە نەفرەت لێبکرێت کە ئەو بەرەکەتداری کردووە (وەک چۆن بە بەلعامی ڕاگەیاند)، بەڵام مافی خۆی دەپارێزێت کە لە گەورەیی تووڕەییەکەی پاشگەز بێتەوە، هەرچەندە بە تەواوی شایستە بوو، و خۆشەویستی و میهرەبانی خۆی بۆ گەلی هەڵبژاردەی خۆی لەسەر تۆبەکردنیان دەربخات. بۆیە، هەرچەندە ئەو دەیتوانی بە ڕاستودروستی ئەفرایمی بە تەواوی لەناوببات، بەڵام پاشماوەیەکی پاراست، بە نیعمەت، کە هێشتا بۆ ستایشی شکۆمەندییەکەی دەبن لە خاکی باوباپیرانیان؛ کاتێک
“ئەوان شوێن پەروەردگار بکەون،”
لەو ڕۆژەی کە
ئەو وەک شێرێک دەغورێنێت،
وا دەکات گەلەکەی کە پێشتر کوێر بوو لە وشەکەی بلەرزێت؛ کاتێک ئەو
“دەستی خۆی بۆ جاری دووەم درێژ کردەوە بۆ گەڕاندنەوەی پاشماوەی گەلەکەی کە ماونەتەوە، لە ئاشوور و لە میسر و لە پاترۆس و لە کوش و لە ئیلام و لە شینار و لە حەمات و لە دوورگەکانی دەریا” (ئیشایا ١١:١١).
لە بانگەوازەکەی ئەودا دێن، دەگرین لەبەر گوناهەکانیان، کەچی دڵخۆشن بە خۆشەویستییەکەی؛
“وەک باڵندەیەک لە میسرەوە، و وەک کۆترێک لە خاکی ئاشوورەوە،”
بۆ دانراو
لە ماڵەکانیاندا،
هەرگیز لادەبرێتەوە، بەپێی فەرمایشتی یەهۆڤا (ئایەتی ١١).
ئەم ئایەتە بەشێکی جیاوازی دیکەی پێشبینییەکە تەواو دەکات، کە لە یەکەم بانگکردنیان لە میسرەوە درێژ دەبێتەوە بۆ گەڕانەوەیان بۆ خاکەکە و بۆ خودا لە ڕۆژانی شانشینی هەزار ساڵەدا.
ئایەتی کۆتایی بەڕاستی پێشەکیی بەشی 12ـە، و بابەتێکی نوێ دەهێنێتە کایەوە، کە بە کۆتایی بەشی 13 کۆتایی دێت. کاتێک هۆشەع پێشبینی دەکرد، وەک زۆر جار ئاماژەی پێکراوە، تاوانی یەهودا هێشتا ئەوەندە ئاشکرا نەبوو وەک هی دە هۆزەکە کە یەربۆعام لە سەرەتاوە گومڕای کردبوون، و لە یەهوە دووری خستبوونەوە، و گوێرەکەی زێڕینی بۆ پەرستنیان دانابوو. ئەوان لە سەرەتاوە بتپەرست بوون، و هەموو پاشاکانیان شوێنپێی
یەرۆبۆعام کوڕی نەبات، کە ئیسرائیلی گوناهبار کرد.
بۆیە حوکم زوو بەسەریاندا درا چونکە خودا دەبوو بڵێت،
"ئیفرایم بە درۆ دەورم دەدات، و ماڵی ئیسرائیل بە فێڵ."
هەرگیز هیچ وەڵامێک نەدرابووەوە بەو هەموو ئاگاداری و پاڕانەوانەی کە لە لایەن پەروەردگارەوە بۆیان نێردرابوون.
بەڵام لەگەڵ یەهودا زۆر جیاواز بوو. لەنێوانیاندا، پاشەکشە بریتی بوو لە پێشکەوتنێکی خاو، و هەندێک جار ڕێگری لێکراو. بۆیە دەخوێنینەوە،
"بەڵام یەهودا هێشتا لەگەڵ خودا فەرمانڕەوایی دەکات، و لەگەڵ پیرۆزترینەکە دڵسۆزە" (ئایەتی ١٢، پەراوێز).
تا ئەو کاتەی هۆشەع پێشبینی دەکرد، هێشتا بڕێک لە دڵسۆزی بۆ یەهوە لە یەهودا هەبوو. سەرباری ئەوەش، بووژانەوە لەدوای بووژانەوە بەدوای بانگەوازە گەرموگوڕەکانی تۆبەدا هات کە پێغەمبەرەکان دەریانبڕیبوو؛ بەڵام تێبینی دەکرێت کە بە تێپەڕبوونی ساڵەکان، ئەوانیش کەمتر و کەمتر وەڵامدەرەوە بوون بۆ دەنگی خودا، تاوەکو هەموو بایەخێکیان بۆ پیرۆزییەکەی لەدەستدا.12