ئەم بەشە باس لە سزای خودا دەکات لەسەر ئیسرائیل لەبەر لەشفرۆشی ڕۆحی و بتپەرستییەکەی، بە وردی باس دەکات چۆن خودا بەرەکەتەکانی لێ وەردەگرێتەوە بۆ ئەوەی بیباتە تۆبەکردن. پاشان بەڵێنی خودا بۆ گەڕاندنەوەی باس دەکات، دۆڵی "عاخۆر"ی (کێشە) دەکاتە "دەروازەی هیوا" و پەیوەندییەکەیان نوێ دەکاتەوە لەگەڵ گەڕانەوەیدا. ئەم پڕۆسەیە تێکەڵەی خودا لە نیعمەت و حوکمڕانی نیشان دەدات لە مامەڵەکردن لەگەڵ گەلەکەیدا.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
ڕێگاکانی خودا بۆ نیعمەت و حوکمڕانی بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر تێکەڵ کراون لەم یەکەم نموونەی تۆمارکراوی خزمەتی پێغەمبەرەکەدا، کە بە وردی بەدوای بەڵێنەکەدا دێت لە دوو ئایەتی کۆتایی بەشی پێشوودا. بەپێی دڵنیایی گەڕانەوەی داهاتوو و بەرەکەت، یەهۆڤا دەفەرموێت،
"بڵێن بە براکانتان، عەمی، و بە خوشکەکانتان، روحامە" (ئایەتی ١).
ئەوە پێشبینیی باوڕە بۆ ئەو کاتەی کە "نە" (نە) لادەبرێت، و دووبارە وەک گەلی خۆی قبوڵ دەکرێن، ئەوانەی کە ڕەحمەتیان بەدەست هێناوە. ئەمەش، بێگومان، چاوەڕوانیی بەدیهاتنی دەکات بۆ هەزار ساڵەکە، کاتێک
"هەموو ئیسرائیل رزگار دەبن."4
بەڵام تەنانەت ئێستاش ڕاست دەبێتەوە هەر کاتێک ڕۆحێک، جا هی ئیسرائیل بێت یان نەتەوەکان، بە تۆبەکردنەوە ڕوو لە خودا بکات و متمانە بە مەسیحی جارێک ڕەتکراوە بکات.
بۆ ئەوەی ئیسرائیل بەرەو ئەم شوێنەی خۆ-دادگاییکردن و قێزکردنەوە لە ڕێگاکانی ڕابردووی ببات، ئەو بە وردی گوناهە قورسەکەی دەخاتە ڕوو کە لە خۆی دوورکەوتووەتەوە لە ئایەتەکانی 2 تا 5. وەک لەشفرۆشێکی بەدبەخت – نەخێر، خراپتر لەوە، ژنێکی داوێنپیس – ئەو ناچار بوو لێی دووربکەوێتەوە. چونکە، دوای هەموو ئەو خۆشەویستی و نیعمەتەی کە پێی بەخشرا بوو، ئەو پشتی تێکرد و ڕووی کردە بتەکان، لە داوێنپیسی ڕۆحیدا. لەبەر ئەمە، ئەو دڵنیا دەبێتەوە کە ئەو بەرهەمی کارەکانی خۆی دەخوات. مامەڵەکردنی ئەو لەگەڵیدا لە حوکمڕانی پیرۆز و ڕاستودروستی ئەودا بە شکۆمەندی وێنەی کێشراوە لە ئایەتەکانی 6 تا 18. ئەمەش بە تەواوی لەگەڵ قسەکانی یەرمیا یەکدەگرێتەوە،
"خراپەکاریی خۆت سزات دەدات، و لادانەکانت سەرزەنشتت دەکات: کەواتە بزانە و ببینە کە کارێکی خراپ و تاڵە کە تۆ پشتت لە یەزدانی خودات کردووە" (یەرەمیا 2:19).
بەو شێوەیە ئەو وادەکات گوناه خزمەت بکات. ئەگەر گەلەکەی پێیەکانیان لە خراپە دوورنەخەنەوە، بەڵکو بەردەوام ڕێگەی خۆیان بگرنەبەر، و ڕەتی بکەنەوە گوێڕایەڵی دەنگی ئەو بن، ئەوا دەبێت بە گوناهی خۆیان ئەو وانەیە فێر بکرێن کە لە وشەکانی هۆشداری و ئامۆژگارییەکانی ئەو فێری نەدەبوون. ئیسرائیل وازی لەو هێنابوو بۆ بتەکان: دەبوو بۆ ماوەیەک لەلایەن ئەو وازی لێ بهێنرێت، و بۆ چاککردنەوەی خۆی بە بتەکانی هەڵبژاردەی خۆی بسپێردرێت؛ و لە ناخۆشییەکەیدا کەسێک نەدۆزێتەوە وەڵامی بداتەوە (ئایەتی ٧). لە کۆتاییدا دڵشکاو و لە دنیا بێزار، بەهۆی ئەزموونەکانیەوە تەمبێ کراو و فێر کراو، هاواری دەکرد،
"من دەڕۆم و دەگەڕێمەوە بۆ لای هاوسەری یەکەمم، چونکە ئەو کاتە باشتر بوو بۆم لە ئێستا."
سەرسوڕهێنەرە ئەو نیعمەتەی کە، دوای ئەو دەستبەرداربوونە بێبەزەییانەیەی ئەو، هێشتا وای لەو (خودا) دەکرد کە لە ڕۆژی تۆبەکردنە ڕاستەقینەکەیدا دیسانەوە باوەشی بۆ بکاتەوە.
هەمان خۆشەویستی و نیعمەتە کە هەموو گوناهبارێکی ماندوو و هەموو پیرۆزێکی شکستخواردوو پێی ئاشنا دەبێت کاتێک ڕوو لە خودا دەکات، دان بە گوناه و شەرمەزاریی ڕێگا خراپەکانی دەنێت. هیچ سەرپێچییەک ئەوەندە گەورە نییە کە ئەو لێی خۆش نەبێت، هیچ کارێکی خراپ ئەوەندە زۆر نییە بۆ بەزەییەکەی، ئەگەر تەنها شکانەوەیەک لەبەردەمیدا هەبێت، و ئەو لەلایەن هەڵەکەرەکەوە ڕەوا بکرێت، لە کاتێکدا خراپەکارەکە خۆی مەحکوم دەکات.
بە شێوەیەکی کاریگەر، یەهۆڤا ئاماژە دەکات بە بێهەستیی ئیسرائیل سەبارەت بە سەرچاوەی ڕاستەقینەی هەموو بەرەکەتەکانی ڕابردووی.
"ئەو نەیزانی،" ئەو دەڵێت، "کە من گەنم و شەراب و زەیتم پێدا، و زیو و زێڕیم بۆ زیاد کرد، کە ئەوان بۆ بەعل ئامادەیان کردبوو" (ئایەتی ٨).
ئەو گەنجینانەی کە بە دەستێکی بەخشندە پێی بەخشیبوو، ئەو لەسەر قوربانگاکانی شەرمەزارییەکەی ڕژاندبووی! بۆیە ئەو چاکەی خۆی لێ دەگرتەوە تا فێر بێت کە خوداوەندە درۆینەکانی هیچ خێرێکی بۆ ناهێنن، بەڵکو تەنها خەم و کەمیی هەموو شتێک. یەک لە دوای یەک، هەموو ئەوەی بە بەهای دەزانی لێی دەسەندرا تا فێر بێت کە لە یەهوەدا، کە زۆر بێڕێزی پێکردبوو، هەموو بەرەکەتێک دەدۆزرێتەوە. دیارییەکانی ئەوی بە بتەکانی خۆی دەزانی، و دەیگوت،
“ئەمانە پاداشتەکانمن کە خۆشەویستەکانم پێیان بەخشیوومە” (ئایەت 12):
بەڵام، کە بێبەش کراوە لە هەموو شتێک، فێر دەبێت کە خۆی هەڵخەڵەتاندبوو و بێڕێزیی بە یەهۆڤا کردبوو.6
کاتێک لە کۆتاییدا وانەکەی فێرکرا، یەهوە مەبەستی نیعمەتی بۆی هەیە کە بە تەواوی ئاشکرا دەبێت لەسەر تۆبەکردنەکەی. ئەمە بابەتی بەنرخ و ناسکی باقیی بەشەکەیە.
"بۆیە، ئەوا، من ڕای دەکێشم و دەیبەمە بیابان و قسەی دڵنەوایی لەگەڵ دەکەم" (عیبری، قسەی دڵ لەگەڵ بکەم). "هەروەها ڕەزەکانی لەوێوە پێ دەدەم و دۆڵی ئاخۆر (کێشە) دەکەمە دەروازەی هیوا: لەوێ گۆرانی دەڵێت، وەک لە ڕۆژانی گەنجێتیی خۆیدا، وەک لەو ڕۆژەی کە لە میسرەوە هاتە دەرەوە" (ئایەتەکانی ١٤، ١٥).
ئەو حەز دەکات ڕۆژانی یەکەمین دەستگیراندارییەکەی لەگەڵ خۆی بیربێتەوە، کاتێک بەدوایدا چوو بۆ چۆڵەوانی، بۆ خاکێک کە نەچێنرابوو؛ کاتێک ئەو پیرۆزی بوو بۆ پەروەردگار، و دڵی تەنها لەسەر ئەو جێگیر ببوو. ئەو ڕۆژە خۆشانەی یەکەمین خۆشەویستییەکەی نوێ دەکرێنەوە. جارێکی تر فریوی دەدات و ڕایدەکێشێت لە دیمەنەکانی دیلێتی و بێڕێزییەکەی. بە تەنیا لەگەڵ خۆی لە چۆڵەوانیی گەلاندا (بڕوانە یەحزەقیل 20:35)، ڕوو بە ڕوو لەگەڵی دەپاڕێتەوە. ڕەزەکانی خۆشییەکەی بۆ دەگەڕێنێتەوە، و دۆڵی عاخۆر (کێشە) دەبێتە دەروازەی هیوا. عاخۆر شوێنی دادگاییکردنی عاخان بوو، وەک لە یەشوع 7:24-26 تۆمارکراوە. گڵاوکراو بەهۆی لادانی ناپیرۆزییەوە لە خوداکەی و چاوچنۆکیی شتە نەفرەتکراوەکە، بەرەکەتی ئیسرائیل دەست پێدەکات کاتێک ئەو گوناهەی کە کێشەی بۆ دروست کردووە دادگایی دەکرێت و لادەبرێت. پاشان، گەڕێنراوەتەوە بۆ لای ئەو کە ماوەیەکی زۆر لێی وێڵ ببوو، گۆرانی دەڵێت (یان، ڕەنگە، وەڵام بداتەوە) وەک لە ڕۆژانی سەرەتای گەشاوەییەکەی، وەک لە ڕۆژانی هاتنەدەرەوەی لە میسر.
جێبەجێکردنەکە بۆ ڕۆحی تاکەکەسی سادە و سروشتییە. بۆ منداڵی خودا کە لە ڕێگا لایداوە و گەمژەیی دوورکەوتنەوەی لە دڵداری هەتاهەتایی ڕۆحی خۆی زانیوە، دەگەڕێتەوە لای ئەو، بەردبارانکردنی ئاخانەکانی، و بەم شێوەیە شتە نەفرەت لێکراوەکە دوور دەخاتەوە، خۆشیی ڕۆژانی سەرەتا دەگەڕێتەوە، و هاوبەشییەکە، کە ماوەیەکی زۆرە ون بووە، جارێکی تر چێژی لێ وەردەگیرێت.
لە ڕۆژی نۆژەنکردنەوەی ئیسرائیلدا، ئەو وەک خێزانی یەهوڤا ناسراو دەبێت. گرنگە سەرنج بدرێتە جیاوازی نێوان شوێن و بەشی ئەو و شوێن و بەشی بووکی بەرخ لە وهحی ١٩:٠ و ٢١. یەکەمیان زەمینییە؛ ئەوی دیکە ئاسمانییە. یەکەمیان بە بووک ناونادرێت، چونکە ئەو خێزانێکی نۆژەنکراوە کە ماوەیەکی زۆر لە مێردەکەی لای دابوو. دووەمیان، وەک بووک بۆ یەکەمجار لە خوانچەی هاوسەرگیری بەرخ لە ئاسماندا پێشکەش دەکرێت. لە هەزار ساڵەدا، بەرخ و بووکە ئاسمانییەکەی فەرمانڕەوایی بەسەر هەموو دروستکراوی ڕزگارکراودا دەکەن. لەسەر زەوی، خێزانە نۆژەنکراوەکەی یەهوڤا شوێنی خۆی لە خاکی فەلەستیندا دەبێت. ئۆرشەلیمی نوێ لە سەرەوە پایتەختی یەکەمیانە؛ ئۆرشەلیمی نۆژەنکراو لەسەر زەوی پایتەختی دووەمیانە. ئەوکاتە وشەکان بەدی دێن،
وە لەو ڕۆژەدا، پەروەردگار دەفەرموێت، کە تۆ ناوم لێ بنێیت ئیشی (واتە، مێردەکەم)؛ و چیتر ناوم لێ نەنێیت بەعەلی (واتە، گەورەکەم، یان خاوەنەکەم). چونکە من ناوەکانی بەعلیم لە دەمی ئەوەوە لادەبەم، و چیتر بە ناویانەوە بەبیر نایەنەوە” (ئایەتەکانی ١٦، ١٧).
ئەمانە دەبنە ڕۆژەکانی ئیشایا ٥٤:٦،
“چونکە پەروەردگار بانگی کردوویت وەک ژنێک کە وازلێهێنراوە و ڕۆحی خەمبارە، و ژنی لاوێتی، کاتێک ڕەتکرابوویتەوە، خودای تۆ دەفەرموێت.”
پاشان خاکەکە دەبێتە خاکی بیولە، و هەردوو خاک و گەل بە ئاشکرا هی خودا دەبن.
پێغەمبەران بە فراوانی باسی ئەم سەردەمە پڕ لە خۆشییە دەکەن. ئەوە ڕۆژی شکۆمەندیی شانشینەکەیە، کاتێک عیسا وەک سەروەر دەناسرێت.
پیرۆز و تاکە دەسەڵاتدار
لە لایەن ئەو جیهانەوەی کە جارێک ڕەتی کردەوە.
سەردەمێکی بڵاوبوونەوەی گشتگیری ڕووناکی ڕۆحی و بەرەکەت دەبێت. بەڵام نەک تەنها ئەوە، نەفرەت لەسەر زەوی لادەبرێت، و دروستکراوە ژێرینەکان دەهێنرێنە ناو ئازادی شکۆمەندییەوە کە ماوەیەکی زۆرە بۆی ناڵاندووە (ڕۆما ٨:٢٢).
"لەو ڕۆژەدا پەیمانێکیان لەگەڵ دەبەستم، لەگەڵ دڕندەکانی کێڵگە و لەگەڵ باڵندەکانی ئاسمان و لەگەڵ خشۆکەکانی زەوی: و کەوان و شمشێر و جەنگ لەسەر زەوی دەشکێنم و وایان لێدەکەم بە سەلامەتی پاڵ بکەون" (ئایەت 18).
هەموو ئەمانە ئەنجامی بەرزکردنەوەی کوڕی مرۆڤی زەبووری ٨ـن، کە هەموو دروستکراوەکان بە دەسەڵاتی خێرخوازییەکەی دڵخۆش دەبن. ئیشایا ١١:٠ بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش بەرەکەتەکانی ئەو سەردەمە ئارامە، سەردەمی زێڕینی ڕاستەقینە، دەردەخات، کە بە گەڕانەوەی خوداوەند یەسووع لە ئاسمانەوە دەستپێدەکات، ئەویش نەتەوەکان بە گۆچانێکی ئاسنین دەلەوەڕێنێت (زەبوورەکان ٢:٠؛ بینین ١٩:٠).
ئیسرائیل هەرگیز ناپاکی ناکاتەوە. مێژووی ڕەشبووی ڕابردوو لەبیر دەکرێت، یان تەنها لەبیر دەکرێتەوە بۆ ئەوەی جەخت بکاتەوە لەسەر ئەو نیعمەتەی کە گەڕاندوویەتییەوە.
“و من تۆ دەستگیران دەکەم بۆ خۆم بۆ هەتاهەتایە”
فەرمایشی یەهۆڤایە؛
"بەڵێ، من تۆ دەخوازێنم بۆ خۆم بە ڕاستودروستی، و بە دادپەروەری، و بە میهرەبانی، و بە بەزەیی: من تۆ دەخوازێنم بۆ خۆم بە دڵسۆزی: و تۆ یەزدان دەناسیت" (ئایەتەکانی ١٩، ٢٠).
ئەم وشانە ئاماژە بە کەنیسە ناکەن، بەڵکو بە ئیسرائیلی ڕاستەقینە، کە، لەگەڵ کۆتاییهاتنی "سەردەمی نەتەوەکان" کە ئێستا بە خێرایی کۆتایی دێت، دووبارە دەچێنرێنەوە ناو درەختی زەیتوونی بەڵێنەکە، بۆ خودا و خاکەکەیان دەگەڕێنرێنەوە، و دەکرێنە میراتگری ئەو بەڵێنانەی کە بە باوکان دراون. خوێندنەوەیەکی وردی ئەو بەشانەی وەک ڕۆماکان ١١:٠؛ یەرمیا ٣٠:٠؛ یەرمیا ٣١:٠؛ یەحزەقیال ٣٦:٢٢-٣٨، و ٣٧ دەبێت بۆ کەمترین خوێنەری فێرکراو ڕوونی بکاتەوە کە خودا گەلە کۆنەکەی خۆی بۆ هەتاهەتایە فڕێ نەداوە. کاتێک ئەوان دەگەڕێنێتەوە، بە نیعمەتی پاک دەبێت، لەسەر بنەمای پەیمانی نوێ، کە پێشتر بە خوێنی کوڕەکەی مۆر کراوە. هیچ شتێک هەرگیز ئەو یەکێتییە پیرۆزە لەناو نابات، یان دووبارە هاوسەری زەمینی لە یەهۆڤا جیاناکاتەوە.
وێنەیەکی جوانی هەزار ساڵەیی کۆتایی بە بەشەکە دێنێت.
"لەو ڕۆژەدا وا دەبێت، یەزدان دەفەرموێت، من گوێ لە ئاسمانەکان دەگرم، و ئەوانیش گوێ لە زەوی دەگرن؛ و زەویش گوێ لە گەنم دەگرێت، و شەراب، و زەیت؛ و ئەوانیش گوێ لە یەزرەعیل دەگرن. و من لەسەر زەوی بۆ خۆم دەیچێنم؛ و من بەزەییم پێیدا دێتەوە کە بەزەیی پێنەهاتبوو؛ و بەوانە دەڵێم کە گەلی من نەبوون، ئێوە گەلی منن؛ و ئەوانیش دەڵێن، تۆ خودای منی” (vers. 21-23).
ئەم بڕگەیە ڕەنگە کەمێک ڕوونتر بێت ئەگەر لە جیاتی "بیستن" "وەڵامدانەوە" یان "وەڵامدان" بخوێنینەوە. لە ڕۆژی نزیکی هاتنی شکۆمەندیی مەسیحدا، ئاسمان و زەوی پێکەوە لە بەرەکەتدا یەکدەگرن، لە
کاتەکانی نوێبوونەوەی هەموو شتەکان کە پێغەمبەرەکان باسیان کردووە.
ئاسمانەکان، کە تێیدا پیرۆزکراوەکان نیشتەجێ دەبن ئەوانەی زیندوو کراونەتەوە یان گۆڕاون لە کاتی هاتنی گەورە، وەڵامی خۆشی زەوییەکی ڕزگارکراو دەدەنەوە، هەروەک چۆن خودا خۆی وەڵامی ئەوان دەداتەوە. ئەوە دیمەنێکی هاوبەشیی پڕ لە بەختەوەری دەبێت، کە هەرگیز جارێکی تر ناشکێت، سەرەڕای دوایین هەوڵی شەیتان بۆ تێکدان و وێرانکردنی ئەوەی خودا ئەنجامی دابێت (بینین ٢٠:٧-١٠).
زەوی، لە نەفرەتی سەرەتایی ڕزگارکراو، چیتر دڕک و داڵ نادات، بەڵکو بە دابینکردنی زۆری گەنم و شەراب و ڕۆن وەڵام دەداتەوە. بیابان شاد دەبێت و وەک گوڵ دەگوڵێت. چیتر مرۆڤ بە ماندوێتی نانەکەی ناخوات، بە ئارەقی ڕوخسارییەوە، بەڵکو، وەک شتێکی زیندوو، زەوی بە بێ ڕەزیلی گەنجینەکانی خۆی بۆ ڕزگارکراوانی پەروەردگار دەدات.
بۆ یەزرەعیل، هەمووان بە هەمان شێوە وەڵام دەدەنەوە. ئیسرائیل وەک تۆوی خودا دەچێنرێت لەو خاکەی کە جارێک بە خوێنی کەسە ڕاستودرستەکە پیس کرابوو، و لەو کاتەوە، بە تۆڵەسەندنەوەیەکی ترسناک، بە خوێنی خۆیان.
لەوەێدا ڕەگ دادەکوتنە خوارەوە و بە سەرکەوتوویی بەرەو سەرەوە گەشە دەکەن، و ئەو گەلەی جارێک ناویان لێنرا لو-روحامە دەبنە روحامە، لە کاتێکدا سزای لو-عەمی بۆ هەمیشە هەڵدەوەشێتەوە و ناویان لێدەنرێت عەمی. بە وەڵامێکی دڵخۆشانە چاو و دڵیان بەرز دەکەنەوە بۆ تەختی یەهوە، و بە قووڵترین ڕێز و خۆبەختکردنەوە هاوار دەکەن،
بەتواناکەم!
ئەمە دەبێتە کۆتا دیمەنی ڕۆژی یەکزرێل. چیتر گوناه و خەم، جەنگ و وێرانکاری، دەشتەکانی کێڵگەی خوێن داپۆشن، کە دەبێتە دیمەنی خۆشی و بەرەکەتی بێگەرد کاتێک عیسا وەک خوداوەندی سەروەر بناسرێت.