حۆسێع ٩ ئیسرائیل ئاگاداری دەکاتەوە لەوەی وەک نەتەوەکانی تر دڵخۆش نەبن بەهۆی بێوەفایی ڕۆحییانەوە، کە لە خودا و بەختەوەری ڕاستەقینە دووری خستوونەتەوە. بەشەکە وەسفی دەرئەنجامە وێرانکەرەکانی پاشگەزبوونەوەیان دەکات، لەوانەش بێبەشبوون لە مافەکانی پەرستگا و بڵاوبوونەوەیان لەنێو گەلانی بتپەرستدا. جەخت لەوە دەکاتەوە کە ڕەتکردنەوەی پێغەمبەران لەلایەن ئیسرائیلەوە و بەردەوامبوونیان لە خراپەکاریدا بە ناچاری دەبێتە هۆی سەردانکردنی خودایی و سزا.
لێکدانەوەکانی پەرتووکی پیرۆز هۆشەع 9 تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
تەنانەت دنیاییەکی ڕەهاش بە بەراورد بە پیرۆزێکی خودا کە منداڵی ئەوە و لە دڵەوە لێی دوورە، بە شێوەیەکی ڕێژەیی دڵخۆشە. ئەمە ئەوەیە کە ئایەتی سەرەتا جەختی لەسەر دەکاتەوە.
شاد مەبە، ئەی ئیسرائیل، بۆ خۆشی، وەک گەلانی تر: چونکە تۆ لە خودای خۆت داوێنپیسیت کردووە.
گەلانێک کە هەرگیز خودایان نەناسیبوو، لەوانەیە بە ڕادەیەک لە دڵخۆشییەوە بەردەوام بووبن، لە نەزانی و خورافاتی خۆیاندا؛ بەڵام بۆ ئیسرائیل، ئەوە نەدەبوو. کاتێک بووبوونە بابەتی خۆشەویستی و میهرەبانییەکەی، کە خۆی وەک خودای تاک و ڕاستەقینە و زیندوو پێیان ئاشکرا کردبوو، هەرگیز نەیاندەتوانی جارێکی تر لە گوناهەکانیاندا دڵخۆش بن.
بیرەوەرییەکانی خۆشییەکانی ڕابردوو، کات و ڕۆژانێک کە ڕۆح لە خودا دڵخۆش بوو و خواردنی بەنرخی لە وشەکەی ئەودا دۆزییەوە، تەنها ئەزموونە بێئارام و ناخۆشەکانی ئەو کەسەی لە دڵەوە گەڕاوەتەوە زیاتر بێتاقەت دەکات، کاتێک پڕ دەبێت لە پیلانەکانی خۆی. و چەندە ڕەحمەتێکە بۆ ئێمە کە بەو شێوەیەیە! چەندە دەبێت سوپاسگوزار بین بۆ خودا و باوکمان کە ناتوانین چێژ لە ئاشتی ڕاستەقینە و خۆشی ڕاستەقینە وەرگرین لە کاتێکدا لە هاوبەشی لەگەڵ ئەودا نین، کە قەرزاری ئەوین بۆ هەموو چاکەیەک کە هومانە.
ڕاستە ڕۆح دوور لە خودا ڕەنگە هەندێک وروژاندن و خۆشییەکی دڵخۆشکەر لە گەمژەییەکانی زەویدا بدۆزێتەوە؛ بەڵام ئەوان تەنها «خۆشییەکانی گوناهن بۆ ماوەیەک،» و بەراورد ناکرێن بەو ڕاستییە بەنرخانەی کە لەبەردەم ڕۆحی زەبورنووسدا بوون کاتێک گۆرانی دەوت،
لە دەستی ڕاستی خودادا خۆشی هەن بۆ هەتاهەتایە!
وە بەم شێوەیە سەبارەت بە ئیسرائیلی کەوتوو، دەخوێنینەوە کە جۆخین و گۆڕەگوشین تێریان ناکات، و شەرابی نوێیان نامێنێت. هەروەها نابێت لە ماڵی یەزدان نیشتەجێ بن، بەڵکو دەگەڕێنەوە بۆ میسر، و لە ئاشوور خواردنی گڵاو دەخۆن. چونکە سووکایەتییان بە خزمەتی یەزدان کردبوو، لە پەرستگاکەی دوور دەخرێنەوە، و لە قوربانییەکانی ئەودا ناخۆن (ئایەتەکانی ١-٤).
پاشان ئەو جەخت لە پرسیارەکە دەکاتەوە،
ئێوە چی دەکەن لە ڕۆژی شکۆداردا، و لە ڕۆژی جەژنی یەزداندا؟
کاتێک، لەناو گەلانی تردا پەرتەوازە بوون، بیریان لە کاتەکانی ڕابردووی پڕ لە بەرەکەت دەکردەوە، و بیریان هاتەوە کە جارێکی تر ڕۆژێکی جەژنی پیرۆز هاتبووەوە، بەڵام لێی بێبەش کرابوون لە مافەکانی؛ ئەی ئەوکات چییان دەکرد، و چۆن دەیانتوانی ڕۆحەکانیان تێر بکەن؟
چەند کەم جار خەڵکی خودا بیر لەم شتانە دەکەنەوە وەک ئەوەی پێویستە! فریودراو بە جیهان، گڕگرتوو بە ئارەزووی ناپیرۆز و هاندراو بە لووتبەرزی، باوەڕداران زۆرجار ڕێگە بە خۆیان دەدەن لە سادەییەکەی مەسیح دوور بخرێنەوە! زوو ئەوانەی جارێک پێکەوە ڕاوێژی خۆشیان دەکرد کاتێک ڕێگەیان دەگرتەبەر بۆ شوێنی کۆبوونەوەی ئەوانەی ڕزگارکەرەکەیان و ڕاستیی خودایان خۆشدەویست، بە فراوانی لێک دابڕاون. ڕۆحەکان کە جارێک پڕ بوون لە بیرکردنەوەی خۆش کاتێک لەسەر خوانی پەروەردگار دادەنیشتن، خۆشەویستیی ئەویان بۆ ئێمە لە ئازارەکانی تا مردن بەبیر دەهێنایەوە، ئێستا لە تاریکیدا ون دەبن. هەستی ئەوانە چۆن دەبێت کاتێک، لە ڕۆژی پەروەردگاردا، لەناو دیمەنەکانی ئایینداریی دنیایی، یان دنیاداریی بێئایینی، ئەو کاتە پیرۆزانەیان بەبیر دێتەوە کە جارێک بە خۆشیی پیرۆزەوە لەبەردەم پەروەردگاردا بەسەریان برد! بیرکردنەوە لەوەی کە، لەو کاتەدا کە ئەوان خەریکی شتێکن کە پەسەندی پەروەردگاری نییە، قەشەکان کە جارێک باش ناسراو و خۆشەویست بوون، پێکەوە و لەگەڵ خودی ئەودا، لەو جەژنەدا کە دڵی پڕ لە خۆشەویستیی ئەوی هاندا بۆ دامەزراندنی بۆ ئەوەی ئێمە بەبیری بهێنینەوە کاتێک لە بینینی مرۆڤایەتی دوورکەوتەوە – بێگومان لەو یادەوەرییە ناسکانەدا دەبێت خەم و پەشیمانییەک تێکەڵ بێت کە بە ئاسانی زاڵ نابێت!
بەو پێیە، بەپێی پێوانەی خۆیان، دەبوو سروشتی یادەوەرییەکانی ئیسرائیل وابێت کاتێک وەرزە دیاریکراوەکانی جەژنی پەسخە، ڕۆژی کەفارەتی پیرۆز، یان جەژنی خۆشیی کەپرەکان دەهاتنەوە؛ و ئەوان بڵاوبوونەوە لەنێو نامۆکاندا، و نەیاندەتوانی بەشداری لەو مافانەدا بکەن کە جارێک بە سووکی گرتبوویان. لە خاکەکەیان ڕۆیشتبوون، بووبوونە دەستکەوتێک بۆ میسر (نموونەی ئەو جیهانەی کە باوەڕدار جارێک لێی ڕزگار کراوە)، شتە بەنرخەکانیان دەبوونە نێچیرێک بۆ دوژمنەکانیان ("زیوەکەیان داوا دەکرێت،" سەیری پەراوێز بکە)، و خۆشیان بریندار دەکران بە دڕک و گێزەر – بە زۆر خەم و پەژارە تێدەپەڕین (ئایەتی ٦). چ وێنەیەکی وێرانکەر، بەڵام ڕوون، لەوەی کە هەر ڕۆحێکی لادەر دەبێت تاقیی بکاتەوە!
و لە هەموو ئەمانەدا تەنها ئەوەیان دەدورییەوە کە چاندبوویان. گوتبوویان (و بە گاڵتەیەکی جدییانە بیریان دەهێنرێتەوە،)
"“پێغەمبەرەکە گەمژەیە، پیاوی ڕۆحی شێتە!”"
کەواتە هەوڵیان دابوو ویژدانیان ئارام بکەنەوە لەبەر زۆری گوناهەکانیان. ئێستا، کاتێک هەموو ئەم شتانە ڕوویان دەدا، دەبوو بزانن کە
ڕۆژانی سەردانیکردن هاتوون، ڕۆژانی پاداشت هاتوون (ئایەتی ٧).
پاسەوانی ئەفرایم، کە هەوڵی دابوو لە ڕێگا خراپەکەیان لایان بدات، لەگەڵ خودا بوو. بەڵام ئەوان گوتبوویان،
“پێغەمبەرەکە داوی ڕاوچییەکە لە هەموو ڕێگاکانیدا،”
لەلایەن ڕقیانەوە دژی ماڵی خوداکەی11 (ئایەتی 8). زۆر ئاسانە سەرزەنشتکردنی یەکێک کە بە دڵسۆزی گوناه سەرزەنشت دەکات، و هەوڵ دەدات ڕێگری لە لادان بکات لە ڕۆحدا. خەمیری خراپەکاریی گیبعە (کە تۆمارەکەی لە کۆتا بەشەکانی کتێبی دادوەراندا هەیە) هێشتا دوای ئەم سەدان ساڵە لە ناویاندا کاری دەکرد. گوناه هەرگیز بە مردنێکی سروشتی نامرێت؛ دەبێت بە تەواوی دادوەری بکرێت. وەک خەمیر، بە ئاگر ڕادەگیرێت – بە "دادوەری"، خۆ-دادوەری یان دادوەریی خودا؛ چونکە گوناه هەمیشە کار دەکات تاوەکو دادوەری دەکرێت. کاتێک کەسێک خۆی تێدا بەردەدات، یان ڕێگەی پێدەدرێت لە کۆمەڵێکدا، بەردەوام دەبێت لە کارکردن، هەرچەندە زۆرجار بە شێوەیەکی هەستپێنەکراو، تاوەکو دادوەری دەکرێت، یان لە خودی خۆیدا، یان لەلایەن گەلی خوداوە، یان لەلایەن خودا خۆیەوە. ئەمە وانە جیدییەکەیە کە لێرەدا جەختی لەسەر دەکرێتەوە. بێگومان ئەوانەی لێرەدا قسەیان لەگەڵ دەکرێت هەموو شتێکیان لەبارەی ڕۆژانی گیبعەوە لەبیر کردبوو، یان ڕەنگە بیانوویان هێنابێتەوە کە کێشەکەی گیبعە سەدان ساڵ پێش لەدایکبوونیان ڕوویدابوو، و بۆیە بێسوود بوو کە خۆیان پێوە خەریک بکەن. بەڵام چاوی پیرۆزی خودا قووڵتر لەمە دەیبینی. بینی کە خۆبەویستی و گەندەڵییەکەی لە گیبعە دەرکەوتبوو هێشتا لە ناویاندا بڵاوبووبووەوە، و داوای خۆبەچەمکردنەوە و خۆ-دادوەری دەکرد لەبەردەم ڕووی ئەودا. ئەوان ئەمەیان پشتگوێ خست. بۆیە دەبێت سەردانیان بکات و گوناهەکانیان بەبیر بێتەوە (ئایەتەکانی 8 و 9).
ئەم هەمووە زۆر جدی و قورسە، و ڕەنگە باش بمانخاتە ژێر کاریگەری لەم کاتە ئێستای شکست و وێرانی قووڵی کڵێسادا. ئایا ئێمە بەشێک نین لەو ماڵەی خودا کە بە بەرپرسیارێتییەوە لەسەر زەوی دامەزراوە؟ ئایا هەستی بێڕێزیکردنی خودا لەو ماڵەدا، کە ئێمە بەشێکین لێی، لە دڵماندا هەڵدەگرین؟ با خودا نیعمەت بداتە هەردوو خوێنەر و نووسەر بۆ ئەوەی ڕاستییەکەی بچێتە ناو دڵ و ویژدان بجوڵێنێت؛ بەم شێوەیە دەبێتە هۆی تێگەیشتنێکی خودایی سەبارەت بەوەی چی دژی ئەو پیرۆزییەیە کە شایستەی ماڵەکەی ئەوە، و خۆ-دادگاییکردن لەبەر ئەو بەشەی کەسێک گرتوویەتییە ئەستۆ لە یارمەتیدانی شتێک کە هی خودا نییە. ئاسانە کەسانی تر دادگایی بکەیت. ئێمە بانگکراوین بۆ ئەوەی خۆمان دادگایی بکەین. بەڵام خۆ-دادگاییکردنی ڕاستەقینە کەسێک دەباتەوە سەر ڕێگای لادان کە گەلی خودا پێیدا ڕۆیشتوون، کە من لەگەڵیاندا لە بەرەکەت و بەرپرسیارێتیدا یەکگرتووم. ئەمە ویژدانێکی زیندووکراوە لەخۆدەگرێت، و تەواو پێچەوانەی خۆبەزلزانینی کڵێسایی و شانازی ڕۆحییە.
لە ئایەتی 10دا خودا بە خۆشەویستییەوە لەسەر مێژووی سەرەتایی گەلەکەی دەوەستێتەوە، کاتێک ئیسرائیلی وەک ترێ لە چۆڵەوانی دۆزییەوە – میوەیەکی بەنرخ بۆ خۆی لە خاکێکی وشک و تینوودا. بەڵام، داخەکەم، چەند زوو ئەو گەشاوەیی سەرەتاییە نەما! زۆری نەخایاند تا
ئەوان چوونە بەعل-پەعۆر، و خۆیان تەرخان کرد بۆ ئەو شەرمە.
ئامۆژگارییە شوومەکەی بەلعام زۆر بە ووردی جێبەجێ کرا کاتێک ئەو
فێری باڵاکی کرد کە بەردەبازێک دابنێت
پێش نەتەوە جیاکراوەکە. کچەکانی مۆئاب ئەوەیان ئەنجامدا کە هەموو جادووگەرییەکانی پێغەمبەرە درۆزنەکان نەیانتوانی بیکەن؛
و قێزەونەکانیان بەپێی ئەوە بوون کە خۆشیان دەویست.
با خوێنەر بە وریاییەوە تەواوی گێڕانەوەکە لە ژمارەکان ٢٥:٠، و ٣١:١٦، بە بەراورد لەگەڵ بینین ٢:١٤ بخوێنێتەوە.
هەر لە سەرەتاوە ئەفرایم خۆی وەک کەسێکی بێ متمانە سەلماندبوو. بۆیە شکۆمەندییەکەی وەک باڵندەیەک دەبوو بفڕێت و ئەوان بێبەش بن تا هیچ کەسێکیان نەمێنێتەوە.
“بەڵێ،” خودا فەرمووی، “هەروەها قوڕبەسەریان بێت کاتێک لێیان دوور دەکەومەوە” (vers. 11, 12).
پێویستە هەمیشە لەبیر بێت کە ڕۆحی کوڕایەتی - ڕۆحی نیشتەجێبوو - کە هەموو باوەڕدارانی ڕاستەقینە لەم سەردەمی نیعمەتەی ئێستادا مۆر دەکات، هەرگیز جێناهێڵێت ئەوانەی خودا بەم شێوەیە وەک هی خۆی نیشانەیان دەکات - هەرچەندە لەوانەیە شکست بهێنن: بەڵام شتێک هەیە کە بە ئاشکرا وەڵامی دەداتەوە؛ واتە، ڕۆحی پیرۆز خەمبار دەبێت، هاوبەشی پچڕاوە، و گەورە واز دەهێنێت لەوەی کەسێک وەک شایەتییەک بۆ خۆی بناسێت کاتێک سەرەڕۆیی دەبێتە خەسڵەت.
ئیفرایم، کە جارێک "لە شوێنێکی دڵخوازدا چێنرابوو"، نەیدەتوانی چیتر بە منداڵ پیرۆز بکرێت. "پڕبەرهەمبوون" ئەوە بوو کە ناوی ئیفرایم واتای دەدا. بەڵام دەبوو بێبەرهەم و نەزۆک ببن؛ یان ئەگەر منداڵیشیان ببێت، تەنها بۆ مردن دیاری دەکران (ئایەتەکانی ١٣، ١٤). هاوبەشی لەگەڵ خودا و بەرهەم بۆ خودا پێکەوەن. کاتێک یەکەمەکە نەبێت، ئەنجامە خوازراوەکەش بە هەمان شێوە بوونی نابێت.
گیلگال، جارێک ئەو شوێنەی کە سەرزەنشتی میسر لادرا، و شایەتی پیرۆزکردنیان بوو بۆ پیرۆزەکەی ئیسرائیل، ئێستا تەنها شایەتی خراپەکارییەکانیان بوو. بۆیە ئەوەی کە ئەوان زۆر بێڕێزییان پێکردبوو، لە ماڵەکەی خۆی دەریان دەکرد، و نکۆڵییان لێ دەکرد، لەبەر یاخیبوونیان لە خۆی. کاتێک دەفەرموێت
“من ئیتر خۆشم ناوێن،”
ئەوە نییە کە دڵی یان مەبەستەکانی ئەو گۆڕابن، بەڵکو بە ئاشکرا دەستوەردانی بۆیان نەدەکرد. ئەو ڕادەستی دوژمنانی دەکردن وەک یەکێک کە، بەپێی ئەوەی ئەوان دەیانتوانی بیبینن، چیتر خۆشی نەدەویستن (ئایەتی ١٥).
کەواتە، وەک لەسەرەوە ئاماژەی پێکرا، ئەفرایم دەبێت ناوی خۆی بەدرۆ بخاتەوە. لە سزاداندا لێیدرا،
ئەوان بەرهەم ناهێنن؛
وە تەنانەت ئەگەر ئەوانیش بەرهەمیان بهێنایە، دەستی ئەو لە دژیان دەبوو بۆ لەناوچوون. بەو شێوەیە خودا پیرۆزیی خۆی دەسەلماند، لەبەرچاوی خۆی دەری دەکردن، بۆ ئەوەی ببنە سەرگەردان لەنێو نەتەوەکاندا (ئایەتەکانی ١٦، ١٧). موسا لە سەرەتاوە ئاگاداری کردبوونەوە لەمە؛ بەڵام گوێیان پێنەدابوو بەوەی کە دەبوو هەمیشە لەبەردەمیاندا بوایە ئەگەر چاویان بۆ بینین، گوێیان بۆ بیستن، و دڵیان بۆ تێگەیشتن هەبوایە. بۆیە دەبێت بە تەمبێ کردن فێر ببن، چونکە وشەی خوداوەندیان سووکایەتی پێکردبوو. ئایا ئێمە، بەو هەموو ڕووناکییە گەورەترەوە، لەوان ژیرترین؟ با خۆمان بپشکنین لەبەردەم ئەوەی چاوەکانی وەک گڕی ئاگرن، و وەڵام بدەینەوە وەک لە ئامادەبوونی پیرۆزی خۆیدا.