پەڕتووکی ئیشایا بەشەکانی ١٥ و ١٦ وردەکاریی پێشبینییەکە دەخەنەڕوو سەبارەت بە "بارگرانیی مۆئاب"، کە پێشبینیی وێرانبوونی کۆتایی ئەو نەتەوەیە دەکات. دەقەکە باس لە وێرانکاریی بەرفراوان و شیوەن دەکات کە بەدوای ئەم حوکمەدا دێت. هەروەها داوایەک بۆ مۆئاب لەخۆدەگرێت کە دۆستایەتی بەرامبەر ئیسرائیل نیشان بدات، پێشنیار دەکات کە ئەمە ڕەنگە کارەساتی نزیکبووەوەیان دوور بخاتەوە.
تێبینییەکانی ڕاڤەکردن لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لە لایەن
ھاری ئەی. ئایرۆنساید، لیت.دی.
مافی بڵاوکردنەوە @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ 3BSB لەلایەن باپتیست باوەڕداری کتێبی پیرۆز بە ڕۆحی خزمەتی بڵاوکردنەوەی کتێبی پیرۆز سەدەیەک لەمەوبەر
لە بەشی پازدەیەمی کورتدا پێغەمبەرەکە پێشبینی وێرانبوونی کۆتایی موئاب دەکات. ئەو وڵاتەی ئەم ناوەی هەڵگرتبوو، لە باکووری خاکی ئەدۆم هەڵکەوتبوو و لە ڕۆژاواوە بە دەریای مردوو و لە ڕۆژهەڵاتیشەوە بە بیابانی عەرەبی دەورە درابوو. سنووری باکوور بە شێوەیەکی ئاسایی ڕووباری ئەرنۆن بوو، هەرچەندە، بەهۆی ململانێی بەردەوام لەگەڵ عەمۆنییەکان، سنوورەکە لە کاتێکەوە بۆ کاتێکی تر دەگۆڕا، بۆیە هەندێک جار چەند میلێک لە باکووری ئەم ڕووبارەوە درێژ دەبووەوە.
مۆئابییەکان نەوەی کوڕە نایاساییەکەی لوت و کچە گەورەکەی بوون لە پەیوەندییەکی نێوان خزمە نزیکەکاندا. کەواتە، مۆئاب ڕەنگە وێنەی ئەو کەسانەمان بۆ بکێشێت کە بانگەشەی ئەوە دەکەن منداڵی خودان، لە کاتێکدا لە ڕاستیدا هیچ مافێکی شەرعییان نییە بۆ ئەو ناوە. بە واتایەکی تر، مۆئاب ڕەنگە نوێنەرایەتی ئەو پیشە ئایینییە ئاسانەمان بۆ بکات کە زۆر کەس پێی ڕازین و گرنگی لەدایکبوونەوەی نوێ ناناسن. بە گشتی، مۆئاب تا ڕادەیەک دۆست بوو لەگەڵ ئیسرائیل، بەڵام کاتێک نەتەوەکە بۆ یەکەمجار بە سنوورەکانیاندا تێدەپەڕی لە ڕێگەیان بۆ میراتەکەیان لە خاکی بەڵێندراو، بالاک ترسی ئەوەی هەبوو کە لەلایەن ئەوانەوە لەناو ببرێت و بۆیە بەلعام، کوڕی بەعۆری بە کرێ گرت بۆ ئەوەی نەفرەتیان لێ بکات، بەڵام وەک دەزانین، خودا نەفرەتەکەی گۆڕی بۆ بەرەکەت.
پەرتووکی ڕووت پێمان دەڵێت لەبارەی سەردانی ئیلیمەلەک و خێزانەکەی بۆ مۆئاب لە کاتی قاتوقڕیدا و ئەنجامە ناخۆشەکانی ئەو ماوەیەی مانەوەیان. کاتێک داود لەلایەن شاولەوە ڕاو نرا، دایک و باوکی برد بۆ وڵاتی مۆئاب و خستیانیە ژێر پارێزگاریی پاشاکەیەوە، بەڵام کاتێک ساڵەکان تێپەڕین، مۆئاب، وەک ئەدۆم، بوو بە دوژمنی ئیسرائیل، چونکە گرنگ نییە مامۆستایانی ئایینی چەند دۆستانە دەربکەون هەندێک جار بۆ منداڵە ڕاستەقینەکانی خودا، ڕۆژێک هەمیشە دێت کە ئەوان ناڕەزایی دەردەبڕن بەرامبەر ئەوەی کە بەلای ئەوانەوە باڵادەستییەکی گریمانەکراوە هی ئەوانەی کە بەڕاستی یەزدان دەناسن. بۆیە لە کاتێکەوە بۆ کاتێکی تر مۆئاب دەبینین هاوپەیمانە لەگەڵ دوژمنانی ئیسرائیل و یەهودا.
ئیشایا لێرە بە شێوەیەکی زۆر ڕوون ڕۆژی لەناوچوونیان وێنا دەکات.
"بارگرانیی موئاب. چونکە لە شەودا عار موئاب وێران کرا، و بێدەنگ کرا؛ چونکە لە شەودا قیر موئاب وێران کرا، و بێدەنگ کرا؛ ئەوان چوونە سەر باجیس و دیبۆن، شوێنە بەرزەکان، بۆ گریان: موئاب بەسەر نەبۆ و میدەبادا دەناڵێنێت: سەری هەموویان دەتاشرێت، و هەموو ڕیشێک دەبڕدرێت. لە شەقامەکانیاندا جلوبەرگی گونی دەپۆشن: لەسەر سەربانی ماڵەکانیان، و لە شەقامەکانیاندا، هەموو>یەکێک هاوار دەکات، بە زۆری دەگریێت. و حەشبوون و ئەلعالە دەگرین: دەنگیان دەگاتە یاهەزیش. بۆیە سەربازە چەکدارەکانی مۆئاب هاوار دەکەن؛ ژیانیان لێ تاڵ دەبێت. دڵم بۆ مۆئاب هاوار دەکات؛ هەڵاتووەکانی بەرەو سۆعار هەڵدێن، وەک گوێرەکەیەکی سێ ساڵان: چونکە بە گریانەوە بەسەر لوحیسدا سەردەکەون: چونکە لە ڕێگای حۆرۆنایم هاواری وێرانکاری بەرز دەکەنەوە. چونکە ئاوەکانی نیمریم وێران دەبن: چونکە کا وشک بووە، گیا نەماوە، هیچ شتێکی سەوز نییە. بۆیە ئەو زۆرییەی بەدەستیان هێناوە، و ئەوەی کۆیان کردووەتەوە، دەیبەن بۆ جۆگەی بییەکان. چونکە هاوارەکە بە دەوروبەری سنوورەکانی مۆئابدا بڵاو بووەتەوە؛ هاوارەکەی دەگاتە ئەگلايم، و هاوارەکەی دەگاتە بێیرئێلیم. چونکە ئاوەکانی دیمۆن پڕ دەبن لە خوێن: چونکە من زیاتر دەهێنمە سەر دیمۆن، شێر بۆ ئەوانەی لە مۆئاب ڕادەکەن، و بۆ پاشماوەی خاکەکە" (بەشی 16).
کەی یان چۆن هەموو ئەم پێشبینییانە لە ڕابردوودا سەرەتا جێبەجێ کراون، ڕەنگە ئێمە بە ئەندازەی پێویست شارەزای مێژوو نەبین بۆ ئەوەی بزانین، بەڵام ڕۆژێک هات کە موئاب وەک نەتەوەیەک بە تەواوی وێران کرا و بۆ سەدان ساڵە خاکەکەیان لەلایەن عەرەبەکانی بیابانەوە نیشتەجێ کراوە. وێرانبوونیان بە شێوەیەکی بەرچاو لە ڕێگەی سوپاکانی ئاشوور و دواتر بابیلەوە ڕووی دا. چارەنووسیان دەکرێت وەک هۆشدارییەکی جیدی سەیر بکرێت بۆ ئەو سزایەی کە لە کۆتاییدا بەسەر ئەوانەدا دێت کە ناویان هەیە بۆ ژیان بەڵام بەرامبەر خودا مردوون و ڕازی بوون بەردەوام بن لەسەر پیشەیەکی بەتاڵ لە جیاتی ئەوەی بە تۆبەکردنەوە ڕوو بکەنە خودا و ژیانێکی نوێ لە مەسیحدا بدۆزنەوە.
ئەم بەشەی دواتر بابەتەکە بەردەوام دەکات، سەرەتا لای ئێمە داوایەکی بەپەرۆش دەخاتە ڕوو لە لایەن خودی پەروەردگارەوە بۆ ئەوەی مۆئاب لە دوژمنایەتییەکەی دژی گەلەکەی پاشگەز بێتەوە و باڵیۆزەکانیان بە گیانێکی دۆستانە ببینێت.
"بەرخەکە بنێرن بۆ فەرمانڕەوای خاکەکە لە سێلاوە بۆ چۆڵەوانی، بۆ کێوی کچی سیۆن. چونکە وا دەبێت، وەک باڵندەیەکی سەرگەردان کە لە هێلانە دەرکراوە، کچانی مۆئابیش وا دەبن لە قەراغی ئارنۆن. ڕاوێژ بکەن، دادپەروەری جێبەجێ بکەن؛ سێبەری خۆتان وەک شەو لێ بکەن لە ناوەڕاستی نیوەڕۆدا؛ دەرکراوەکان بشارنەوە؛ ئەو کەسەی سەرگەردانە ئاشکرای مەکەن. با دەرکراوەکانی من لەگەڵ تۆدا بژین، مۆئاب؛ تۆ ببە بە پەناگەیەک بۆیان لە دەستی تاڵانکەرەکە: چونکە زۆردار کۆتایی هاتووە، تاڵانکەرەکە وەستاوە، ستەمکاران لە خاکەکەدا نەماون.(16:1-4).
موئاب بە شێوەیەکی سەرەکی تەرخان کرابوو بۆ بەخێوکردنی مەڕ و ماڵات، و لە سەردەمی فەرمانڕەوایی داود و سولەیمان و تەنانەت دواتریش، باجیان دەدا بە ئیسرائیل و یەهودا بە ناردنی ساڵانەی ژمارەیەکی دیاریکراو لە ڕانە و مێگەلەکانیان. لە سەردەمی ئیشایادا ئەوان یاخی ببوون و ڕەتیان کردبووەوە کە بەردەوام بن لە پێدانی ئەم باجە. پێغەمبەرەکە، بە ئیلهامی خوداییەوە قسەی دەکرد، لێیان دەپاڕێتەوە کە جارێکی تر بەرخەکە بنێرن بۆ فەرمانڕەوای خاکەکە، واتە خاکی ئیسرائیل، و واز لە هەڵسوکەوتی تۆڵەسێنەرانە بهێنن بەرامبەر بەوانەی کە بەسەر ئوردوندا هەڵاتبوون بۆ پەنابردن کاتێک لە ترسی سوپای داگیرکەردا بوون.
بەم شێوەیە نیشاندانی دۆستایەتی بۆ گەلی پەروەردگار، مۆئاب ڕەنگە، لانیکەم بۆ کاتێکی دیاریکراو، سزاکەی خۆی دوورخستبێتەوە. تا چەند وشەکانی پێغەمبەر کاریگەری لەسەر ئەم نەتەوەیە هەبووە لەو کاتەدا، هیچ ڕێگایەکمان نییە بۆ زانین. پێشبینییەکە بەردەوام دەبێت لەسەر جەختکردنەوە لەسەر دەسەڵاتی دراو بە میرەکە کە لەسەر تەختی داود دانیشتبوو، بەڵام چاوەڕێی هاتنی مەسیح دەکات، پاشای دەستنیشانکراوی خودا، کە بڕیار بوو لەسەر ئەم تەختە دابنیشێت و نەتەوەکان بە دادپەروەرییەوە فەرمانڕەوایی بکات.
"و بە بەزەیی تەختەکە دامەزرێنرێت: و ئەو بە ڕاستی لەسەری دادەنیشێت لە"خێمەی داود، دادوەری کردن، و داوای دادوەری کردن، و پەلەکردن لە ڕاستودروستی" (ئایەتی 5).
بەڵام وادیارە کە هیچ وەڵامێک بۆ ئەو پاڕانەوەیەی سەرەوە نەبوو. لەبری ئەوە، مۆئابییەکان بە ساردی و لووتبەرزییەوە وەڵامی پاڕانەوەکانی پێغەمبەرەکەیان دایەوە، بۆیە حوکم دەبێت ڕێڕەوی خۆی بگرێت.
"گوێمان لە شانازی موئاب بووە؛ زۆر شانازی دەکات: تەنانەت لە خۆبەزلزانی و شانازی و تووڕەییەکەی: بەڵام درۆکانی وا نابن. بۆیە موئاب بۆ موئاب دەناڵێنێت، هەموو کەسێک دەناڵێنێت: بۆ بناغەکانی کیر-حارەسەت شین دەگێڕن؛ بە دڵنیاییەوە لێیان دراوە. چونکە کێڵگەکانی حەشبوون سیس بوون، و مێوی سیبما: گەورەکانی بێگانەکان ڕووەکە سەرەکییەکانیان تێکشکاندووە، تەنانەت گەیشتوونەتە یازەر، بە بیاباندا گەڕاون: لقەکانی درێژبوونەتەوە، بەسەر دەریادا ڕۆیشتوون. بۆیە من بە گریانەکەی یازەر بۆ مێوی سیبما دەناڵێنم: بە فرمێسکەکانم ئاوت دەدەم، ئەی حەشبوون، و ئەلعالە: چونکە هاوارکردن بۆ میوە هاوینەییەکانت و بۆ دروێنەکەت وەستاوە. و خۆشی لادراوە، و شادی لە کێڵگە پڕپیتەکە؛ و لە ڕەزەکاندا گۆرانی وتن نابێت، نە هاوارکردنیش نابێت: پێشێلکەرەکان هیچ شەرابێک لە گۆشەرەکانیاندا پێشێل ناکەن؛ من هاوارکردنی دروێنەکەیانم وەستاندووە. بۆیە ناخم وەک قیسارە بۆ موئاب دەنگ دەدات، و هەناوم بۆ کیر-حارەش. و وا دەبێت، کاتێک دەبینرێت کە موئاب لە شوێنە بەرزەکە ماندووە، کە دێتە پەرستگاکەی بۆ نوێژکردن؛ بەڵام سەرناکەوێت.(ئایەتەکان 6-12).
وەک زۆر گەلانی تر کە خودا بە پەرۆشەوە لە ڕێگەی پێغەمبەرانییەوە داوای لێکردوون، و لێیان پاڕاوەتەوە کە لە ڕێگا خراپەکانیان بگەڕێنەوە و ملکەچی دەسەڵاتی ئەو بن، سەرکردەکانی مۆئاب داواکارییەکانی پێغەمبەرەکەیان بە سەرکێشی وەڵام دایەوە و ڕەتیانکردەوە گوێ بە بانگەوازەکە بدەن بۆ ئەوەی ملکەچی خودای ئیسرائیل بن. بۆیە هیچ هیوایەک بۆ چاکبوونەوە نەبوو، بەڵکو دەبوو ڕووبەڕووی وێرانکارییەکانی سوپاکانی ئاشوور ببنەوە؛ سەرەتا لە ژێر دەستی سەنحاریب و پاشان لە ژێر دەستی سەرکردەکانی تردا، تاوەکو بوونی نەتەوەییان کۆتایی پێهات.
زمانی بەکارهاتوو لەلایەن پێغەمبەرەکەوە بەڕاستی ورووژێنەرە و ئاماژەیە بۆ ئەوەی چەندە بە قووڵی خۆی تامەزرۆی ڕزگاربوونی مۆئاب بووە و حەزی دەکرد بیانبینێت ملکەچی فەرمانەکانی پەروەردگار بن.
حوکمێکی سەرەتایی لە دوو ئایەتی کۆتایی بەشەکەدا پێشبینیدەکرێت.
"ئەمە ئەو قسەیە کە پەروەردگار لەو کاتەوە دەربارەی مۆئاب فەرموویەتی. بەڵام ئێستا پەروەردگار فەرموویەتی: لە ماوەی سێ ساڵدا، وەک ساڵانی کرێچییەک، شکۆی مۆئاب ڕیسوا دەکرێت، لەگەڵ هەموو ئەو جەماوەرە گەورەیەدا؛ و پاشماوەکەی زۆر بچووک و لاواز دەبێت.(ئایەتەکانی 13، 14).
تەنانەت کەی یان چۆن ئەم وشانە جێبەجێ کران، ڕەنگە ئێمە نەزانین بەهۆی نەبوونی ئاشنایەتی لەگەڵ تۆمارە کۆنەکاندا - تۆمارگەلێک کە تا ڕادەیەکی زۆر ئێستا وێران کراون - بەڵام دەتوانین دڵنیا بین کە پێشبینییەکە وەک پێشبینیکراو جێبەجێ کرا و وێرانبوونی مۆئاب لە ڕۆژگاری ئیشایادا دەستی پێکرد.
~ کۆتایی بەشی 15, 16 ~
http://www.baptistbiblebelievers.com/
پەراوێزەکان:
بەیاننامەی مافی چاپکردن ئەم فایلانە موڵکی گشتین. دەقەکە بە یارمەتیی BibleSupport.com. بە مۆڵەت بەکارهاتووە.
زانیاری کتێبناسی ئایرۆنساید، ئێچ. ئەی. "لێکدانەوەی ئیشایا ١٥". تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان. https://www.studylight.org/commentaries/eng/isn/isaiah-15.html. 1914.