ئەم بەشەی ئیشایا وەسفی سەردەمێکی داهاتوو دەکات کە تێیدا ئۆرشەلیم دەبێتە ناوەندی ڕۆحی جیهان، کە دەبێتە هۆی ئاشتییەکی گشتگیر و نەتەوەکان ڕێگاکانی خودا فێردەبن. بەڵام، هەروەها بە وردی باس لە سزای خودا دەکات بۆ گەلەکەی لەبەر لووتبەرزی، بتپەرستی، و پشت بەستنیان بە موڵک و ماڵی دنیایی. لە کۆتاییدا، "ڕۆژی گەورە" هەموو بەرزایی مرۆڤایەتی نزم دەکاتەوە و بتەکان لەناودەبات، و تەنها خودا بەرز دەکاتەوە.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان
تێبینییە شیکارییەکان لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لە لایەن
هاری ئەی. ئایرۆنساید، دکتۆرای ئەدەبیات
مافی بڵاوکردنەوە @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ ٣بی ئێس بی لەلایەن باپتیستێکی باوەڕدار بە کتێبی پیرۆز بە ڕۆحی خزمەتی کۆڵپۆرتاژی سەدەیەک لەمەوبەر
"وشەیەک کە ئیشایا کوڕی ئامۆز بینی دەربارەی یەهودا و ئۆرشەلیم. و لە ڕۆژانی کۆتاییدا وا دەبێت، کە کێوی ماڵی یەزدان لەسەر لووتکەی کێوەکان جێگیر دەبێت، و لەسەر گردەکان بەرز دەکرێتەوە؛ و هەموو نەتەوەکان بەرەو لای دەڕۆن. و زۆر کەس دەڕۆن و دەڵێن: وەرن، با بچینە سەر کێوی یەزدان، بۆ ماڵی خودای یاقوب؛ و ئەو ڕێگاکانی خۆی فێرمان دەکات، و ئێمە بە ڕێچکەکانی ئەودا دەڕۆین: چونکە لە سیۆنەوە یاسا دەردەچێت، و وشەی یەزدان لە ئۆرشەلیمەوە. و ئەو لەنێو نەتەوەکاندا دادوەری دەکات، و زۆر کەس سەرزەنشت دەکات: و ئەوان شمشێرەکانیان دەکەنە گاسن، و ڕمەکانیان دەکەنە داس: نەتەوە شمشێر لە دژی نەتەوە بەرز ناکاتەوە، و چیتر فێری جەنگ نابن. ئەی ماڵی یاقوب، وەرن، با بە ڕووناکی یەزداندا بڕۆین" (ئایەتەکانی 1-5).
چوار بەشەکە کە ئێستا پێویستە سەرنجیان بدەینێ، وتارێکی پێکەوەبەستراو پێکدەهێنن، پەیامێکی ڕۆح وروژێنەر کە ئاراستەی یەهودا و ئۆرشەلیم کراوە، لە کاتێکی نادیاردا. نموونەی ڕەزەکە لە بەشی پێنجەمدا کورتەیەکی جوان، بەڵام جدیی هەموو ئەوەیە، و بەڕاستی دەقی پێغەمبەرەکە پێکدەهێنێت، ئەوەی پێشتر دێت وەک پێشەکییە، و ئەوەی دوای دێت کۆتاییەکی گونجاوە، کە نەهامەتییەکانی خودا ڕادەگەیەنێت بەسەر ئەو مێوەدا کە تەنها ترێی کێوی بەرهەم هێنا.
ئایەتە سەرەتاییەکانی بەشی دوو (ئایەتەکانی 2-4) نزیکەی وەک یەکن لەگەڵ ئایەتەکانی میچا 4:1-3. پێویست ناکات گومان لە دزی ئەدەبی یان هەڵەی نووسەرێک بکەین، لە گواستنەوەی وشەکانی پێغەمبەرێک بۆ کتێبێکی تر. بەڵکو بەڵگەیەکی پیرۆزە کە یەک ڕۆح ئیلهامی بە هەموو قسەکەرێک، یان نووسەرێک داوە. شایەتییە دوو لایەنەکە تەنها دڵنیاییەکی زیادەیە کە ئەوەی گوتراوە شکست ناهێنێت.
بە زمانێک دەڵێت کە هێندە ڕوونە ناتوانرێت لێی تێبگەن، کە لە ڕۆژانی کۆتاییدا خودا جارێکی تر گەلی کۆنی خۆی، ئیسرائیل، کۆدەکاتەوە، و دەیانگەڕێنێتەوە سەر خاکەکەیان، و قودس دەکاتە شاری تەختی خۆی، کە یاساکانی لێوە دەردەچن بۆ سەرانسەری زەوی.
چیاکەی ماڵی یەزدان لەسەر لووتکەی چیاکان دادەمەزرێت، و لە سەرووی گردەکان بەرز دەکرێتەوە.
چیاکە خودی شارەکەیە. ئەمە هێمایەکی پێغەمبەرایەتی باوە. چیاکان ئاماژەن بۆ حکومەتەکان و شارە پایتەختەکان؛ و ئۆرشەلیم دەبێتە
شارەکەى پاشا گەورەکە،
و
هەموو گەلان دەڕژێنە سەری.
ئەمە بە شێوەیەکی وشەیی لە سەردەمی داهاتوودا دێتە دی، دوای ئەوەی کاری نیعمەتی ئێستای خودا کۆتایی دێت.
ئێستا ئەو، وەک یەکوب لە کردارەکان 15:14 ئاماژەی پێدەکات، سەردانی نەتەوەکان دەکات تا لە ناویانەوە گەلێک بۆ ناوی خۆی دەربێنێت. بەڵام کاتێک ئەم کارە تایبەتە تەواو دەبێت، ئەو
دوبارە خێمەی داود بنیات بنێ،
و لە ڕێگەی ئیسرائیلی نۆژەنکراوەوە، هەموو نەتەوەکان پیرۆز بکات. ئەو کاتە دەبێت کاتێک
زۆر کەس دەچن و دەڵێن: «وەرن، با سەربکەوین بۆ کێوی یەزدان، بۆ ماڵی خودای یاقوب؛ ئەو ڕێگاکانی خۆی فێرمان دەکات و ئێمەش بە ڕێچکەکانی ئەودا دەڕۆین.»
چونکە لەو ڕۆژەی هێزی ئەودا، یاسا لە زایۆنەوە دەردەچێت و ووشەی ئەو لە ئۆرشەلیمەوە.
ئەو بە دادپەروەرییەوە حوکمی هەموو نەتەوەکان دەکات و هەموو شتێکی دژ دەخاتە ژێر پێ.
لە ئەم سەردەمەدا نییە کە ئیسرائیل بەم شێوەیە ڕزگار دەکرێت، و لە ڕێگەی ئەوانەوە، نەتەوەکان دەهێنرێنە ژێر دەسەڵاتی عیمانوێل. بۆیە، ئەوانەی چاوەڕوانن لەم سەردەمەدا هەموو جەنگەکان کۆتایی بێت و ڕاستودروستی لە هەموو شوێنێک جێگیر بکرێت، مەحکومن بە نائومێدییەکی تاڵ.
ئێستا نییە، لە کاتێکدا پاشا وەک ڕەتکراوەکەی زەوی لەسەر تەختی باوکی دانیشتووە، کە گەلان
شمشێرەکانیان دەکەن بە گاسن، و ڕمەکانیان دەکەن بە داس.
بەڵام کاتێک ئەو دەگەڕێتەوە بۆ ئەم جیهانە و تەختی خۆی وەردەگرێت - تەختی باوکی، داود - ئینجا
نەتەوە شمشێر لە دژی نەتەوە هەڵناگرێت، و چیتر فێری جەنگ نابن.
لەبەر ڕۆشنایی ئەم بەدیهاتنە شکۆدارەی هیوا مەسیحییەکانی ئیسرائیل، ئامۆژگاریی ئایەتی 5 دێتە کایەوە،
ئەی ماڵی یاقوب، وەرن با لە ڕووناکی خوداوەند بڕۆین.
ماڵی یەعقوب، کە ماوەیەکی زۆر کوێر کرابوون لەبەر ڕەتکردنەوەیان بۆ مەسیح کاتێک یەکەم جار هات، ئینجا چاوەکانیان دەکرێتەوە بۆ بینینی ئەو ڕووناکییەی کە لێیان شاردرابووەوە.
لەبەر ئەوە تۆ وازت لە گەلەکەت، بنەماڵەی یەعقوب هێناوە، چونکە ئەوان لە ڕۆژهەڵاتەوە پڕ بوونەتەوە، وەک فەلەستینییەکان فاڵچین، و خۆشیان دێت بە منداڵانی بێگانە. خاکەکەشیان پڕە لە زیو و زێڕ، کۆتایی بە گەنجینەکانیان نایەت؛ خاکەکەشیان پڕە لە ئەسپ، کۆتایی بە گالیسکەکانیان نایەت: خاکەکەشیان پڕە لە بت؛ کاری دەستی خۆیان دەپەرستن، ئەوەی پەنجەکانی خۆیان دروستیان کردووە: و پیاوی نزم سەری دادەنەوێنێت، و پیاوی گەورە خۆی بچووک دەکاتەوە: لەبەر ئەوە لێیان خۆش مەبە. بچنە ناو تاشەبەرد، و خۆتان لە خۆڵدا بشارنەوە، لە ترسی خودا، و لەبەر شکۆمەندی گەورەیی ئەودا. ڕوخساری بەرز و لووتبەرزی مرۆڤ بچووک دەکرێتەوە، و لووتبەرزی پیاوان دەچەمێنرێتەوە، و تەنها خودا لەو ڕۆژەدا بەرز ڕادەگیرێت. چونکە ڕۆژی خودای سوپاسالاران بەسەر هەموو کەسێکی لووتبەرز و بەرزدا دێت، و بەسەر هەموو کەسێکدا کە بەرزکراوەتەوە؛ و ئەو نزم دەکرێتەوە: و بەسەر هەموو دارئەرزییەکانی لوبناندا، کە بەرز و بەرزکراوەن، و بەسەر هەموو داربەڕووەکانی بەشاندا، و بەسەر هەموو چیا بەرزەکاندا، و بەسەر هەموو گردە بەرزکراوەکاندا، و بەسەر هەموو بورجە بەرزەکاندا، و بەسەر هەموو دیواری قەڵابەنددا، و بەسەر هەموو کەشتییەکانی تارشیشدا، و بەسەر هەموو وێنە جوانەکاندا. و لووتبەرزی مرۆڤ دەچەمێنرێتەوە، و لووتبەرزی پیاوان نزم دەکرێتەوە: و تەنها خودا لەو ڕۆژەدا بەرز ڕادەگیرێت. و بتەکان بە تەواوی لەناوی دەبات. و ئەوان دەچنە ناو کونەکانی تاشەبەردەکان، و ناو ئەشکەوتەکانی زەوی، لە ترسی خودا، و لەبەر شکۆمەندی گەورەیی ئەودا، کاتێک هەڵدەستێت بۆ ئەوەی زەوی بە ترسناکی بهەژێنێت. لەو ڕۆژەدا مرۆڤ بتەکانی زیو و بتەکانی زێڕی خۆی، کە هەر یەکێکیان بۆ خۆی دروستی کردبوو بۆ پەرستن، فڕێ دەدات بۆ مشکی کوێرە و بۆ شەمشەمەکوێرەکان؛ بۆ ئەوەی بچنە ناو قڵیشەکانی تاشەبەردەکان، و ناو سەر لوتکەی تاشەبەردە زبرەکان، لە ترسی خودا، و لەبەر شکۆمەندی گەورەیی ئەودا، کاتێک هەڵدەستێت بۆ ئەوەی زەوی بە ترسناکی بهەژێنێت. واز لە مرۆڤ بهێنن، کە هەناسەی لە لووتیدایە: چونکە چ نرخێکی هەیە؟ (ئایەتەکانی ٦-٢٢).
زۆر ئاشکرایە کە ئەو ئایەتانەی تا ئێستا لێیان وردبووینەتەوە لە نێواندا هاتوون، چونکە هیچ پەیوەندییەکی ئاشکرا نییە لە نێوان ئایەتی ٦ و ئەوەی پێشتر هاتووە. بەڵام ئەگەر ئەم ئایەتە وەک یەکسەر دوای دوا ئایەتی بەشی یەکەم بخوێنرێتەوە، بە تەواوی گونجاوە. سامان و خۆشگوزەرانی ناتوانن ڕێگری بکەن لەو نەهامەتییەی کە دەبێتە بەشی هەموو ئەوانەی واز لە خودا دەهێنن و ڕوو دەکەنە خوداوەندە درۆینەکان کە بێدەسەڵاتن لە ڕزگارکردنی ئەوانەی متمانەیان پێ دەکەن.
لە ئایەتەکانی ١٠-٢٢دا پێغەمبەر باس لە ڕۆژی پەروەردگار دەکات کاتێک خودا بە هێز و تووڕەیی خۆیەوە هەڵدەستێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ خراپەکاری و گەندەڵیدا لە هەر شوێنێک بدۆزرێتەوە. وەک لە حوکمی مۆری شەشەمدا لە پەرتووکی بینین ٦:٠ وێنا کراوە، پیاوان ڕەنگە هەوڵ بدەن بچنە ناو بەردەکانەوە و لە زەویدا خۆیان بشارنەوە، بەڵام هیوایان بۆ ڕزگاربوون لە تووڕەیی توندی پەروەردگار بێسوود دەبێت، چونکە
ڕوانینە بەرزەکانی مرۆڤ نزم دەکرێنەوە، و لوتبەرزیی پیاوان سەر دادەنەوێنرێت، و تەنها یەزدان لەو ڕۆژەدا بەرز دەکرێتەوە" (ئایەتی ١١).
ڕۆژی خودا بە پێچەوانەی ڕۆژی مرۆڤە، ئەم سەردەمە خراپەی ئێستایە کاتێک خودا ڕێگە دەدات بە مرۆڤەکان کە ڕێگەی خۆیان بگرنەبەر و پلانەکانی خۆیان تاقی بکەنەوە بە سەربەخۆیی لە دەسەڵاتی ئەودا. لەو ڕۆژەی دێت، بەرز و نزم، دەوڵەمەند و هەژار، زانا و نەزان، هەموویان بە یەکسانی نزم دەکرێنەوە لەبەردەم ئەو خودایەی کە سەرپێچییان کردووە یان فەرامۆشیان کردووە.
ئەو حوکمە وەک زریانێکی گەورە یان ئاگرێکی دارستان دەبێت کە بەسەر چیاکانی لوبناندا تێپەڕێت، دار ئەرزییە گەورەکان و دار بەڕووەکان قووت بدات و دارە بچووکەکانی دارستانەکە وێران بکات، پاشان دابەزێتە سەر لێژاییەکانی چیاکە و کێڵگەخانەکان و گوندەکان بسووتێنێت و تەنانەت بەسەر دەشتەکانیشدا بڵاوبێتەوە بۆ بەندەرەکانی کەشتیوانی، هەموو کەشتییەکانی تارشیش و هەموو کارە هونەرییەکان وێران بکات، چونکە خودا فەرمانی داوە کە
"بەرزیی مرۆڤ دەچەمێتەوە، و لووتبەرزیی پیاوان نزم دەکرێتەوە: و تەنها یەزدان لەو ڕۆژەدا بەرز دەکرێتەوە" (ئایەتی 17).
هەموو ئەوەی مرۆڤەکان لە جێگەی خودا دایانناوە، لەناودەبرێت، و لە ترسیاندا مرۆڤەکان خۆیان دەشارنەوە لە کونەکانی بەردەکان و لە ئەشکەوتەکانی زەویدا، بەو هیوایەی پەناگەیەک بدۆزنەوە لە تووڕەیی خودایەکی تووڕەبوو (ئایەتی ١٩).
هەموو ئەوەی کە بە بێهوودەیی متمانەیان پێکردبوو فڕێدەدەن، خۆیان بە بێ هیچ متمانەیەک دەبیننەوە و بە بێهوودەیی پەنا دەبەنە شوێنە هەرە دەستپێنەگەیشتووەکان کاتێک هەوڵ دەدەن لە شکۆمەندیی مەزنیی خوداوەند ڕابکەن.
"کاتێک هەڵدەستێت بۆ ئەوەی بە ترسناکی زەوی بهەژێنێت" (ئایەتی 21).
ئەمە دەبێتە کۆتایی شارستانییەتی شانازیپێکراوی مرۆڤ و هەوڵەکانی بۆ ئەوەی ئەم جیهانە بکاتە شوێنێکی حەوانەوە و ئاسایش، لە کاتێکدا داواکارییەکانی ئەوەی کە هەموو شتێکی بۆ شکۆمەندیی خۆی دروست کردووە، پشتگوێ دەخات.
بۆیە بەشەکە بە ئامۆژگارییە جدییەکە کۆتایی دێت:
"واز لە مرۆڤ بێنن، کە هەناسەی لە کونەلووتیدایە، چونکە بە چی دەبێت حسابی بۆ بکرێت؟" (ئیشایا ٢:٢٢).
~ کۆتایی بەشی 2 ~