بەشی ٢٢ی ئیشایا پەیامێک ئاراستەی ئۆرشەلیم دەکات، "دۆڵی بینین،" لە کاتی گەمارۆیەکی هەڕەشەئامێزدا لەلایەن سوپاکانی ئاشوورەوە. پێغەمبەرەکە گلەیی لە بارودۆخی ڕۆحیی خەڵکەکە دەکات، چونکە ئەوان وەڵامی مەترسییە نزیکبووەکە دەدەنەوە بە ئاهەنگگێڕان و ئامادەکاریی پشت بە خۆبەستن لە جیاتی تۆبە و گەڕان بەدوای خودا. ئەمە دەبێتە هۆی ڕاگەیاندنێکی ئیلاهی کە گوناهەکانیان پاک ناکرێنەوە.
لێکدانەوەکانی کتێبی پیرۆز ئیشایا ٢٢ تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
تێبینییە شیکارییەکان لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لە لایەن
ھاری ئەی. ئایرۆنساید، دکتۆرای ئەدەبیات.
مافی چاپ @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ 3BSB لەلایەن باوەڕدارێکی باپتیستی کتێبی پیرۆزەوە بە ڕۆحی خزمەتی بڵاوکردنەوەی کتێبی ئایینی سەدەیەک لەمەوبەر
پێغەمبەرەکە ئێستا ڕوو دەکاتە گەیاندنی پەیامێک لە گەورەوە بۆ خەڵکی ئۆرشەلیم لە کاتێکدا کە لە مەترسیی وێرانبووندا بوو لەلایەن سوپاکانی ئاشووریی سەنحاریب و هاوپەیمانەکانی لە ئیلام و کیرەوە. ئیلام، وەک دەزانین، فارسە و بۆ چەندین سەدە دوژمنی ئاشوور بووە، بەڵام لەم کاتەدا بووبووە ژێردەستەی ئەوان و سوپایەکی نارد بۆ هاوکاریکردنی سەنحاریب لە هەوڵێکدا بۆ داگیرکردنی خاکی یەهودا. لە ئایەتە سەرەتاییەکاندا، ئیشایا دۆخی ڕاستەقینەی ئەوانە ئاشکرا دەکات کە بە ناوی خوداوە خەڵکی خودا بوون بەڵام ئەویان لەبیر کردبوو و لە گوێڕایەڵی فەرمایشتی ئەودا لایاندابوو.
"بارگرانیی دۆڵی بینین. ئێستا چیت لێ هاتووە، کە بە تەواوی چوویەتە سەر سەربانەکان؟ ئەی تۆی پڕ لە ئەستێرە، شاری پڕ لە ژاوەژاو، شاری دڵخۆش: کوژراوەکانت بە شمشێر نەکۆژراون، نە لە جەنگدا مردوون. هەموو فەرمانڕەواکانت پێکەوە هەڵاتوون، بە تیرهاوێژەکان بەسترانەوە: هەموو ئەوانەی تێیدا دۆزرانەوە پێکەوە بەسترانەوە، ئەوانەی لە دوورەوە هەڵاتبوون. بۆیە وتم، سەیری من مەکەن؛ بە تاڵی دەگریم، هەوڵ مەدەن دڵنەواییم بکەن، لەبەر وێرانبوونی کچی گەلەکەم. چونکە ڕۆژێکی ناخۆشی و پێشێلکردن و سەرلێشێواوییە لەلایەن خودای سوپاسالارەوە لە دۆڵی بینین، ڕووخاندنی دیوارەکان و هاوارکردن بۆ چیاکان. و ئیلام تیردانەکەی هەڵگرت لەگەڵ گالیسکەی پیاوان و سوارچاکان، و کیر قەڵغانەکەی ئاشکرا کرد. و وا دێتە سەر، کە دۆڵە هەرە باشەکانت پڕ دەبن لە گالیسکە، و سوارچاکان خۆیان ڕیز دەکەن لە دەروازەکەدا. و ئەو داپۆشراوەکەی یەهودای ئاشکرا کرد، و تۆ لەو ڕۆژەدا سەیری چەکەکانی ماڵی دارستانت کرد." (ئایەتەکانی ١-٨).
هەرچەندە وەک زۆرێک لە بەشەکانی ئەم کتێبە، ئەم وشانە بە ئاشکرا جێبەجێبوونێکی دووەمیان دەبێت لە ڕۆژانی کۆتاییدا کاتێک فەلەستین ڕووبەڕووی هێزە گەورەکانی ڕۆژهەڵات دەبێتەوە کە هەوڵ دەدەن جووەکان بێ ماڵ و حاڵ بکەن و زەوییەکانیان داگیر بکەن، ئەوان لە پلەی یەکەمدا بۆ ئەوانەی سەردەمی حەزقیا بوون کە هەرچەندە لە نزیکبوونەوەی سوپاکانی سەنناخەریب دەترسان، بەڵام هەوڵیان دەدا ترسەکانیان بە خۆشی و گاڵتەوگەپ کپ بکەنەوە نەک بە گەڕانەوەی دڵیان بۆ پەروەردگار و داوای ڕزگارییەک بکەن کە تەنها ئەو دەیتوانی بیدات.
بارودۆخی گەلەکەی بووە هۆی خەمێکی قووڵ و ئازارێکی زۆر بۆ دڵی پێغەمبەرەکە، و کاتێک سەیری شارەکەی دەکرد، وەک بڵێی، کە نزیکەی دوو سەدە دواتر لەلایەن بابلییەکانەوە وێران دەکرێت، ئەویش بۆی گریا، هەروەک چۆن پەروەردگاری پیرۆزمان لە ڕۆژێکی دواتردا لە چیای زەیتوونەوە سەیری پەرستگا شکۆدارەکەی دەکرد کە هێرۆد دروستی کردبوو، و شیوەنی بۆ ئەوە دەکرد کە ئۆرشەلیم کاتی سەردانیکردنەکەی نەدەزانی و بۆیە دەبێت تەسلیم بە وێرانکاری بکرێت.
لە ڕۆژگاری ئیشایادا ئەو وێرانکارییە دواخرا بەهۆی دڵسۆزیی پاشا حەزقیا، و دواتر یۆسیا، بەڵام سەرەڕای ئەوەش، پێغەمبەرەکە ئەو ڕاستییەی ناساند کە شاری پیرۆز بە ئاشکرا دەبوو ببێتە نێچیری نەتەوەکانی بێگانەی دڵڕەق و چاوچنۆک.
لە ئایەتەکانی دواتردا ئیشایا باس لەو ئامادەکارییانە دەکات کە حزقیا کردی بۆ ئەوەی شارەکە بتوانێت بەرگری لە گەمارۆ هەڕەشەپێکراوەکە بکات.
"ئێوە کەلێنەکانی شاری داودتان بینیوە، کە زۆرن؛ و ئاوەکانی گۆمی خوارەوەتان کۆکردەوە. و ماڵەکانی قودستان ژماردووە، و ماڵەکانتان ڕووخاندووە بۆ قایمکردنی دیوارەکە. هەروەها خەندەقێکتان لە نێوان دوو دیوارەکەدا دروست کرد بۆ ئاوی گۆمی کۆن؛ بەڵام ئاوڕتان لە دروستکەرەکەی نەدایەوە، و نە ڕێزتان لەو گرت کە ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر شێوەی پێداوە.(ئایەتەکانی ٩-١١).
لە شوێنێکی تر دەخوێنینەوە دەربارەی ئەم ڕێوشوێنانە کە نیشانیدا دانایی و دووربینیی حزقیا، بەڵام تەنها ئەمانە شارەکەیان ڕزگار نەدەکرد. تەنها دەستێوەردانی خودایی بوو کە سوپای ئاشووریی تێکشکاند و قودسی ڕزگار کرد.
تەنانەت ئەو مەترسییە گەورەیەش کە تێیکەوتبوون، نەیتوانی بە هۆشیارییەوە بیانخاتە بەردەم خودا یان بیانباتە سەر خۆ-دادگاییکردن، تا بتوانن ڕووی ئەویان بگەڕێن و پشت بە بەزەیی ئەوان ببەستن.
"و لەو ڕۆژەدا خودای گەورەی سوپاسالاران بانگی کرد بۆ گریان، و بۆ شینگێڕی، و بۆ سەرتاشی، و بۆ بەستنی جلوبەرگی گونی: و سەیری خۆشی و شادی بکەن، سەربڕینی گا، و کوشتنی مەڕ، خواردنی گۆشت، و خواردنەوەی شەراب: با بخۆین و بخۆینەوە؛ چونکە سبەی دەمرین. و لە گوێمدا لەلایەن خودای سوپاسالارانەوە ئاشکرا کرا، بە دڵنیاییەوە ئەم گوناهە لە ئێوە پاک نابێتەوە هەتا دەمرن، خودای گەورەی سوپاسالاران دەفەرموێت.(ئایەتەکانی ١٢-١٤)
هیچ تێگەیشتنێکی ڕاستەقینە نەبوو، نە لە مەترسییەکەیان و نە لە بارودۆخی ڕۆحیی نزم و خەمناکیان. کاتێک دەبوو لەبەردەم گەورەدا ملکەچ بووبان، بە ڕۆژووگرتن و نوێژ و بەڵگەکانی تری تۆبە چاوەڕێی ئەویان بکردایە، ئەوان خەریکی جەژن و خۆشی بوون، ژیانیان دەکرد وەک ئەوەی ژیان تەنها بۆ خۆشی و بێسەروبەری بێت. دروشمیان وادیار بوو کە "با بخۆین و بخۆینەوە؛ چونکە سبەی دەمرین.
جێی بیرهێنانەوەیە کە پۆڵسی نێردراو ئەم وشانە دەهێنێتەوە کاتێک، لە بەشی پازدەیەمی نامەی یەکەمی کۆرنسۆسییەکاندا، گەمژەیی ئەوانە نیشان دەدات کە، لە کاتێکدا بانگەشەی ڕزگاربوون دەکەن لە ڕێگەی باوەڕ بە مەسیحەوە، کەچی هەستانەوەیان ڕەت دەکردەوە. ئەمە مەسیحییەکانی بە تەواوی بێئومێد دەهێشتەوە. لە پێناوی ناوی مەسیحدا دەستبەرداری خۆشییەکانی جیهان بوون، کەچی هیچ شتێکیان نەدەبوو چاوەڕێی بکەن لە هەتاهەتایەدا.
بۆچی کەواتە هەڵوێستی شاعیرە ئەپیکورییەکان، ئاراتوس و کلیانتێس، وەرنەگرین، کە ئەوانیش بەتەواوی هەمان هەستی جوولەکە بێباک و ماددییەکانی سەردەمی ئیشایایان دەربڕی؟ - چونکە ئەوانیش نووسییان، "با بخۆین و بخۆینەوە؛ چونکە سبەی دەمرین.
بۆ هەر کەسێکی بیرکەرەوە، ئەمە لووتکەی گەمژەییە. شتێکی زۆر جددییە کە لە جیهانێکی وادا زیندوو بیت و بزانیت کە هەتاهەتاییەک لە خۆشی یان ناخۆشی لەودیوەوە چاوەڕێتە. بێگومان، هەر پیاوێکی ژیر دان بەو ڕاستییەدا دەنێت کە ژیان نەدراوە بۆ ئەوەی بە گەڕان بەدوای خۆشیدا بەفیڕۆ بدرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی بە ژیری و لە ترسی خودا بەکاربهێنرێت، "بە لەبەرچاوگرتنی بەهاکانی هەتاهەتایی."
کۆتا بەشی بەشەکە سروشتێکی تەواو جیاوازە.
ئێستا سەرنجمان دەچێتە سەر دوو پیاو، هەردووکیان پۆستی متمانەپێکراویان لە حکومەتی حزقیا هەبوو. دووبارە لە بەشەکانی سی و شەش و سی و حەوتی ئەم کتێبەدا باسیان دەخوێنینەوە. شەبنا ئەوە بوو کە دەتوانین پێی بڵێین سەرۆک وەزیرانی حزقیا و هەروەها وەزیری خەزێنە، یان، بۆ بەکارهێنانی زاراوەیەک کە لە وڵاتەکەماندا باوترە، وەزیری دارایی. بەڵام دیار بوو کە پیاوێکی خۆپەرست بوو، چاوچنۆک، فێڵباز، و خاوەن ئارەزووی گەورە، پۆستەکەی بەکاردەهێنا بۆ دەوڵەمەندبوونی کەسی و خۆبەگەورەزانین. ئەمە بە ڕوونی دەردەکەوێت:
"خوداوەند خودای سوپاسالاران وا دەفەرموێت، بڕۆ، بچۆ بۆ لای ئەم گەنجینەدارە، واتە بۆ لای شەبنا، کە سەرپەرشتیاری ماڵەکەیە، و بڵێ، چیت لێرەیە؟ و کێیت لێرەیە، کە گۆڕێکت لێرە بۆ خۆت هەڵکەندووە، وەک ئەوەی گۆڕێک بۆ خۆی لە بەرزاییەکدا هەڵدەکەنێت، و شوێنی نیشتەجێبوونێک بۆ خۆی لەناو بەردێکدا دروست دەکات؟(ئایەتەکانی ١٥، ١٦).
شەبنا گۆڕستانێکی گەورەی بۆ خۆی دروست کردبوو، یان هەڵکەندبوو، لەناو بەردی گەچدا لەو شوێنەی پاشاکانی یەهودا لێی نێژرابوون. ئەو بەم شێوەیە دەیویست یادی خۆی بۆ ساڵانی داهاتوو بە زیندوویی بهێڵێتەوە. بەڵام خودا، کە وەک مرۆڤ نابینێت، بێبەهاییی کەسایەتییەکەی زانی و خەریک بوو لە دادگاییدا مامەڵەی لەگەڵ بکات. ئەو دەبوو لە پۆستەکەی لادەبرێت و ببرێتە دیلێتی، بۆ ئەوەی لە وڵاتێکی دوور بمرێت. ئەی کێ ئەو گۆڕە داگیر دەکات کە بۆ خۆی ئامادەی کردبوو؟
زۆر کەس ئەم پیاوە بە جۆرێک لە دژە-مەسیحی ڕۆژانی کۆتایی دەزانن و ڕەنگە ئەم لێکدانەوەیە ڕاست بێت. لە هەر حاڵەتێکدا، کەسایەتییەکانی پیاوی گوناه و هی شەبنا لە یەکتر دەچن، و حوکمی یەکێکیان، لە هەموو بارێکدا، ڕێگە خۆش دەکات بۆ ناسینەوەی یەکێکی تر کە مەبەستی خودا جێبەجێ دەکات. جێگرەوەی شەبنا ئیلیاقیم بوو، کە بە ڕوونی نموونەیەک لە خاوەنمان عیسای مەسیحە کە دەسەڵاتی حکومەتی ئەم جیهانە دەگرێتە دەست کاتێک دژە-مەسیح لەناو برا.
"بزانە، پەروەردگار بە دیلگرتنێکی بەهێز تۆ دەبات و بە دڵنیاییەوە دەتشارێتەوە. بە دڵنیاییەوە بە توندی دەتسوڕێنێتەوە و فڕێتدەدات وەک تۆپێک بۆ وڵاتێکی گەورە: لەوێ دەمریت، و لەوێ گالیسکەکانی شکۆمەندیت دەبنە شەرمەزاریی ماڵی گەورەکەت. و من لە شوێنەکەت دەرتدەکەم، و لە پایەکەتەوە داتدەهێنێت. و لەو ڕۆژەدا ڕوودەدات، کە من خزمەتکارەکەم ئیلیاکیم کوڕی حیلکیا بانگ دەکەم: و جلی تۆی لەبەر دەکەم، و بە پشتێنەکەی تۆ بەهێزی دەکەم، و حوکمڕانییەکەی تۆ دەخەمە دەستی: و ئەو دەبێتە باوکێک بۆ دانیشتووانی قودس، و بۆ ماڵی یەهودا. و کلیلەکەی ماڵی داود دەخەمە سەر شانی؛ بۆیە ئەو دەیکاتەوە، و کەس نایبەستێت؛ و ئەو دەیبەستێت، و کەس نایکاتەوە. و وەک بزمارێک لە شوێنێکی پتەودا جێگیری دەکەم؛ و ئەو دەبێتە تەختێکی شکۆمەند بۆ ماڵی باوکی. و هەموو شکۆمەندیی ماڵی باوکی لەسەر هەڵدەواسن، نەوەکان و وەچەکان، هەموو قاپ و قاچاغە بچووکەکانبڕ، لە قاپەکانی پەرداخەکانەوە، تەنانەت بۆ هەموو قاپەکانی گۆزەکان" (ئایەتەکانی 17-24).
ئیلیاقیم پیاوێکی جێی متمانە بوو، دەوڵەتمەدارێکی ڕاستەقینە و خزمەتکارێکی دڵسۆزی حیزقیا بوو. ئەو دەوڵەتمەدار بوو، نەک تەنها سیاسەتمەدارێک. پاڵنەری خۆشەویستییەکی ڕاستگۆیانە بوو بۆ وڵاتەکەی و تایبەتمەند بوو بە ترسی خودا. ئەو پۆستەکەی وەرگرت کە شەبنا چۆڵی کردبوو. کلیلەکەی داود پێ سپێردرا، واتە کلیلەکەی گەنجینەی شاهانە، کە دەسەڵاتی پێدرابوو بە ویستی خۆی بیکاتەوە و دایبخات. لەمەدا نموونەیەکی زۆر خۆشەویستی پەروەردگارە پیرۆزەکەمان دەبینین، کە هەمان ئەو دەربڕینانە بەکاردەهێنێت کە لێرەدا هەن کاتێک قسە بۆ کڵێساکە دەکات لە فیلادلفیا، وهحی 3:7: "ئەم شتانە ئەو دەفەرموێت کە پیرۆزە، ئەو کە ڕاستگۆیە، ئەو کە کلیلەکەی داودی پێیە، ئەو کە دەیکاتەوە و کەس نایدەخات؛ و دایدەخات و کەس نایکاتەوە..
بۆ ئەوانەی کە پشتی پێ دەبەستن وەک ڕێبەر و پارێزەری خوداییان، ئەو گەنجینەی ڕاستیی خودایی دەکاتەوە، شتە بەنرخەکان بەوان ئاشکرا دەکات کە خودا لە وشەکەیدا هەڵیگرتووە. ئیلیاکیم وەک بزمارێک بوو، کە لە شوێنێکی پتەودا جێگیر کرابوو. ئاماژە بە مێخێکی دارینە، کە لە ستوونی سەرەکیی خێمەیەکدا کوترابوو. لەسەر ئەم مێخە قاپ و قاچاغی ژیانی کەمپ و جلوبەرگی ئەوانەی لە خێمەکەدا دەژیان هەڵواسرابوون. کەواتە لەسەر ئیلیاکیم دەوەستا هۆکارەکانی نوێبوونەوە و ئاسوودەیی کە خودا بۆ گەلەکەی دابینی کردبوو.
دەکرێت لەم نموونەیەدا پارێزراوی ئەوانە ببینین کە متمانەیان بە مەسیح کردووە بۆ ڕزگاری.
ئەو، بەڕاستی، بزمارێکە کە لە شوێنێکی دڵنیادا جێگیر کراوە، و لەسەر ئەو دەکرێت قاپ و قاچاغە جۆراوجۆرەکان هەڵبواسرێن، لە گۆزەی بچووکەوە تا دەفرە گەورەکان. پاراستنیان لە توانای خۆیاندا نییە بۆ ئەوەی بە بزمارەکەوە بنووسێن، بەڵکو لەوەدایە کە لەسەر ئەو بزمارە هەڵواسراون بۆ ئەوەی لە ئاسایشدا بمێننەوە تا ئەو کاتەی بزمارەکە خۆی لە شوێنی خۆیدا دەمێنێتەوە، و بۆ خوداوەندە پیرۆزەکەمان هەرگیز هیچ شکستێک نابێت. لە کاتێکدا کە دروستکراوە کۆنەکە لە ئادەمدا کەوت، دروستکراوە نوێیەکە لە مەسیحدا وەستاوە، کە هەموو شکۆمەندی ماڵی خودا لەسەر ئەو هەڵواسراوە.
ئایەتی کۆتایی بە ڕوونی دەگەڕێتەوە بۆ شێبنا. بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت ئاماژە بێت بۆ ئەلیاقیم، چونکە دەبێتە دژایەتییەکی ڕاستەوخۆی ئەوەی کە تازە دەربارەی ئەو ڕاگەیەندراوە.
"لەوە ڕۆژەدا، یەزدانی سوپاسالار دەفەرموێت، ئەو بزمارەی لە شوێنێکی پتەودا کوتراوە، لادەبرێت و دەبڕدرێتەوە و دەکەوێت؛ و ئەو بارەی لەسەری بوو، دەبڕدرێتەوە: چونکە یەزدان فەرموویەتی. (ئایەت 25).
دەستەواژەی 'لەو ڕۆژەدا' بە دڵنیاییەوە ئاماژە بەو ڕۆژە دەکات کە لەسەرەوە باس کرا کاتێک شەبنا دەخرێتە لاوە و ئەلیاقیم پۆستەکەی وەردەگرێت. سوپاس بۆ خودا، ئەو ڕۆژە زۆر دوور نییە کە هەموو ئەوەی هی شەیتانە پووچەڵ دەکرێتەوە و لەناو دەبرێت و تەنها ئەوەی هی خودایە دەمێنێتەوە. ئینجا گەورەمان عیسا دەسەڵاتەکە وەردەگرێت کە باوک پێی بەخشیوە و هەموو شتێک ملکەچی ویستی ئەو دەبێت و لەلایەن ئەویشەوە بەردەوام دەبێت.
~ کۆتایی بەشی ٢٢ ~