تێبینییەکانی هاری ئەی. ئایرۆنساید ئیشایا بەشی 24 وەک پێشبینییەک بۆ وێرانکاری و کاولکارییەکی بێوێنە لێکدەدەنەوە. ئەو دەڵێت کە بە پلەی یەکەم ئاماژە بە خاکی فەلەستین دەکات لە کاتی تەنگانەی گەورەدا، کە درێژ دەبێتەوە بۆ زەویی پێشبینیکراو، نەک دۆخی پشێوی زەوی یان بۆچوونێکی هەزار ساڵەی دیاریکراو. ئەم کاولکارییە دەگەڕێتەوە بۆ بێباوەڕی ئیسرائیل، پێشێلکردنی یاساکانی خودا لەلایەن ئەوانەوە، و شکاندنی پەیمانی هەتاهەتایی لە ڕێگەی ڕەتکردنەوەی مەسیحەوە لەلایەن ئەوانەوە.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
تێبینییە شیکارییەکان لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لە لایەن
هاری ئەی. ئایرۆنساید، لیت.دی.
مافی لەبەرگرتنەوە @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ 3BSB لەلایەن باوەڕداری کتێبی پیرۆزی باپتیست بە ڕۆحی خزمەتی کۆڵپۆرتاژەکەی سەدەیەک لەمەوبەر
ئەو بەشەی ئێستا ڕووی تێدەکەین دیمەنێکی وێرانکاری و چۆڵکردنی بێوێنە نیشان دەدات، و بە توندی پەیوەستە بە دەقێکی هاوشێوە لە یەرمیا 4:23-31. لێکدانەوەی جیاوازی زۆر بۆی کراوە، هەندێکیان وا گومان دەبەن کە زەوی لە حاڵەتی پشێوییدا وێنا دەکات وەک لە پەیدابوون 1:2 ئاماژەی پێکراوە دوای ئەوەی لە شکۆمەندی دروستکردنی سەرەتایی خۆی کەوتبوو. هەندێکی تر، بۆ نموونە خاتوو ئێلین جی. وایت، لە تایفەی ئەدڤێنتیستی ڕۆژی حەوتەم، وا لێکی دەدەنەوە کە ئاماژە بێت بۆ زەوی هەزار ساڵەکە، چونکە ئەو ڕاستی شانشینی مەسیح لەو ماوەیەدا ڕەت دەکاتەوە و زەوی دەکاتە چاڵە بێ بنەکە کە شەیتان تێیدا فڕێ دەدرێت بۆ ئەوەی تێیدا بسوڕێتەوە تاوەکو دادگاییکردنی کۆتایی و لەناوچوونی لە دەریاچەی ئاگردا. بەڵام لێکۆڵینەوەیەکی وردی هەردوو دەقەکە وا دیارە ڕوونی دەکاتەوە کە ئەوان بە پلەی یەکەم ئاماژە دەکەن بە خاکی فەلەستین لە تاریکترین قۆناغی تەنگانە گەورەکەی کە هێشتا نەهاتووە، و نەک تەنها بۆ ئەو خاکە بەڵکو بۆ زەوی پێشبینیکراو بە گشتی، واتە، ئەو ناوچەیەی کە جارێک لەلایەن ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانییەوە داگیرکرابوو.
بە درێژایی ئەم بەشە وشەی عیبریزەویوەردەگێڕدرێتە سەر 'خاک'، 'جیهان'، و 'زەوی'. ئەو زانایانەی کە وەشانی ڕێگەپێدراویان بەرهەمهێنا، زۆر حەزیان لە بەکارهێنانی وشەی هاوواتا بوو، و لە هەر شوێنێک وشەیەک زۆر دووبارە بووبێتەوە، جا لە یۆنانی یان عیبریدا بێت، ئەوان چەندین زاراوەی جیاوازیان بەکارهێناوە کە بەلایانەوە گونجاو بووە. بەڵام لانیکەم لە سەرەتای بەشەکەدا، جیهان وەک خۆی مەبەست نییە، بەڵکو خاکی ئیسرائیلە کە پێغەمبەر بە بەتاڵ و وێران دەیبینێت بەهۆی ئەو ئەزموونە ترسناکانەی کە گەلی پەیمان لە ڕۆژانی کۆتاییدا تێیدا تێدەپەڕن.
ببینە، یەزدان زەوی بەتاڵ دەکاتەوە و وێرانی دەکات و سەروژێری دەکات و دانیشتوانەکەی بڵاو دەکاتەوە. وەک خەڵک وایە، وەک کاهینیش وایە؛ وەک خزمەتکار وایە، وەک گەورەکەشی وایە؛ وەک کچە خزمەتکار وایە، وەک خانمەکەشی وایە؛ وەک کڕیار وایە، وەک فرۆشیاریش وایە؛ وەک قەرزدەر وایە، وەک قەرزکەریش وایە؛ وەک ڕیباخۆر وایە، وەک ئەوەی ڕیبا دەداتێ وایە. خاکەکە بە تەواوی بەتاڵ دەکرێتەوە و بە تەواوی وێران دەکرێت: چونکە یەزدان ئەم قسەیەی فەرمووە.(ئایەتەکانی ١-٣)
فەلەستین زۆرجار لە نووسینە پیرۆزەکاندا وەک خاکێک وەسف دەکرێت کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت، بەڵام لێرەدا بە تەواوی پێچەوانەکەی دەبینین، خاکێکی وشک و بێ ئاو، چیتر ناتوانێت دانیشتووانەکەی بژێنێت کە بە ترسەوە هەڵدێن لەبەر حوکمەکانی یەزدان. سەرنجی دەربڕینەکە بدە،
خوداوەند...هەڵی دەگێڕێتەوە سەرەوژێر.
هەموو ئەو شتانەی کە ئیسرائیلی بێباوەڕ پشتی پێ بەستووە، تێکدەشکێنرێن. هەموو ئەو هیوا و ئاواتانەی کە خۆیان پێوە خەریک کردووە، تەنها دەبنە خەونی پووچ، لەبەر ئەوەی ئیسرائیل گەڕاوەتەوە سەر خاکەکەی خۆی، تەنانەت وەک ئێستا کە دەیکەن، بە بێباوەڕی، پشت بە توانایی و لێهاتوویی خۆیان دەبەستن بۆ ئەوەی بتوانن جارێکی تر نەتەوەیەکی گەورە لە زێدی باوباپیرانیان بنیات بنێنەوە. بەڵام کارەسات گەورەتر لەبەردەمیانە لەوەی کە لە ڕابردوودا ئەزموونیان کردووە.
تا کاتێک ڕوو لە پەروەردگار نەکەن و سەیری ئەوە نەکەن کە ئەوان کونجاندوویانە، هیوایان بەدی نایەت. تا ئەو کاتە مەحکومن بە یەک نائومێدی ترسناک لە دوای یەکێکی تر، نائومێدییەک کە هەموو چینەکانی خەڵک تێیدا بەشدار دەبن.
زەوی ماتەم دەگرێت و سیس دەبێت، جیهان لاواز دەبێت و سیس دەبێت، خەڵکی لووتبەرزی زەوی لاواز دەبن. زەویش پیس کراوە لەژێر دانیشتووانییەوە؛ چونکە یاساکانیان پێشێل کردووە، فەرمانەکەیان گۆڕیوە، پەیمانی هەتاهەتاییان شکاندووە. بۆیە نەفرەت زەوییەکەی خواردووەتەوە، و ئەوانەی تێیدا نیشتەجێن وێران بوون: بۆیە دانیشتووانی زەوی سووتاون، و کەم کەس ماونەتەوە. شەرابی نوێ ماتەم دەگرێت، ڕەزەکە لاواز دەبێت، هەموو دڵخۆشەکان ئاهـ هەڵدەکێشن. خۆشیی دەف کۆتایی دێت، دەنگی ئەوانەی شادمانن کۆتایی دێت، خۆشیی قیسارە کۆتایی دێت. ئەوان شەراب بە گۆرانییەوە ناخۆنەوە؛ خواردنەوەی بەهێز تاڵ دەبێت بۆ ئەوانەی دەیخۆنەوە. شاری پشێوی ڕووخاوە: هەموو ماڵێک داخراوە، تا هیچ کەسێک نەتوانێت بچێتە ژوورەوە. هاوارکردن بۆ شەراب لە شەقامەکاندا هەیە؛ هەموو خۆشییەک تاریک بووە، خۆشیی خاکەکە نەماوە. لە شارەکەدا وێرانی ماوەتەوە، و دەروازەکە بە وێرانی لێدراوە.(ئایەتەکانی 4-12).
هۆکاری وێرانییەکە کە لێرەدا وێنا کراوە، بە ڕوونی ڕاگەیەندراوە. یاسای خودا پێشێل کراوە، ئەو پەیمانە هەتاهەتاییەی کە لە پیدایش 9:16 ئاماژەی پێکراوە، کە تێیدا خودا خۆی بەڵێن داوە خۆشەویستی و میهرەبانی خۆی بەرامبەر بە جیهان نیشان بدات، بە تەواوی لەلایەن ئیسرائیلەوە پشتگوێ خراوە. لە جیاتی ئەوەی بۆ بەزەییەکانی هەر وەرزێکی تێپەڕیوو سەیری ئەو بکەن، ئەوان پێیان وایە دەتوانن کارەسات دوور بخەنەوە و بەختەوەری بە هەوڵەکانی خۆیان بەدەست بهێنن، بەم شێوەیە ناتوانن متمانە بەو بکەن کە بەزەیی بێسنووری خۆی بەرامبەر بە ڕەگەزێکی کەوتوو نیشان داوە.
غەڵەتە وا گومان بکرێت کە ئەو پەیمانەی لێرەدا ئاماژەی پێکراوە، پەیمانی یاسای دە فەرمانەکەیە کە لە سینا دراوە، چونکە لە هیچ شوێنێکدا ئەوە بە پەیمانێکی هەتاهەتایی ڕانەگەیەندراوە. ئەوە بە ڕێگاوە هات، وەک لە نامەی غەلاتییەکانەوە دەزانین، وەک ئامرازێک بۆ دەرکەوتنی تەواوی گوناهکاریی مرۆڤ و پێویستی بە ڕزگارکەرێک. هەروەها ئەم وشانە ناتوانن ئاماژە بەو پەیمانە بکەن کە لەگەڵ ئیبراهیم بەستراوە، چونکە مەحاڵە مرۆڤ ئەو پەیمانە بشکێنێت، لەبەر ئەوەی خودا خۆی تاکە لایەنیەتی، مەگەر یەکێک ڕەتکردنەوەی نەوە بەڵێندراوەکە بە شکاندنی پەیمانەکە تێبگات تا ئەو شوێنەی پەیوەندی بە مرۆڤەوە هەیە.
کاتێک مەسیح هات بەپێی ئەو بەڵێنانەی بە ئیبراهیم درابوون و بۆ داود پشتڕاست کرابوونەوە، ئەو ڕەتکرایەوە و بڕایەوە، وەک دانیال ٩:٢٦ پێشبینی کردبوو. بێگومان ئیسرائیل ئەوکات پەیمانی هەتاهەتایی شکاند بەو پێیەی لە دەسەڵاتیاندا بوو بیکەن. دواتر ئەوان پەیمانێک دەبەستن لەگەڵ دوا سەرۆکی هێزی گەلان، بەو شێوەیە دڵسۆزییان بۆ مەسیحی خۆیان ڕەتدەکەنەوە. ئەو پەیمانە بۆ دوایین حەفتەی حەفتاکە دەبێت و لە کۆتایی سێ و نیو ساڵدا دەشکێنرێت کاتێک پیاوی گوناه خۆی ڕادەگەیەنێت کە تەنها شایەنی پەرستنە.
بەڵام، ئاماژەکە بە ئەگەری زۆرەوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو پەیمانەی کە خودا وەک دروستکەر و پشتگیریکەری گەردوون بەستوویەتی، بۆ ئەوەی بەرەکەت بداتە ماندووبوونی دەستی مرۆڤەکان و کێڵگەی بەرهەمدار و دروێنەی زۆریان پێ ببەخشێت کاتێک متمانەیان پێی دەکرد.
لە سەردەمی نوحدا خودا حکومەتی مرۆیی دامەزراند، کە هیچ شتێکمان لەبارەیەوە نەخوێندووەتەوە لەو بەشانەی کە باس لە ڕۆژانی پێش لافاو دەکەن. ئەمە بریتییە لە ملکەچکردنی نەتەوەکان بۆ خودا وەک فەرمانڕەوای باڵایان، بەڵام ئەمە هەمان ئەو شتەیە کە نەک تەنها ئیسرائیل بەڵکو نەتەوەکانیش شکستیان هێناوە لە دانپێدانانیدا. پەلکەزێڕینە لە هەوردا کە مەبەست لێی بوو یادخەرەوەیەکی هەمیشەیی بێت بۆ چاکەی خودا و بەرپرسیارێتی مرۆڤ، بێ واتای بووە بەهۆی بێباوەڕی و سەرپێچیی بەئەنقەست، بۆیە هەموو هەوڵێکی مرۆڤەکان بۆ دامەزراندنی حکومەتێکی جێگیر لەسەر زەوی و ئاشتی لە نێوان نەتەوەکاندا مەحکومە بە شکست.
لێرەدا وشەکانی پەروەردگارمان دێنە بیر. کاتێک باسی تۆقێنەرییەکانی تەنگانە گەورەکە، هەڵسانەوەی نەتەوە لە دژی نەتەوە لە شەڕی خوێناویدا دەکات، دەفەرموێت،
ئەگەر ئەو ڕۆژانە کورت نەکرابانایە، هیچ گیانێک ڕزگار نەدەبوو..
وەک چۆن ئەمڕۆ دەزانین هێزی وێرانکەری زۆر ترسناکی چەکی جەنگیی هاوچەرخ، کە بەهۆیانەوە دەکرێت هەموو شارەکان لە چەند ساتێکدا بسڕدرێنەوە، پێویست ناکات هیچ سەختییەکمان هەبێت لە قبوڵکردنی ئەم وشانە بە مانای وشەیی.
فەلەستین ڕەنگە زیاتر لە هەر وڵاتێکی تر تووشی وێرانییەکانی جەنگ ببێتەوە، چونکە کاتی سەردانیکردنەکەی نەدەزانی. بەڵام لەو ڕۆژەدا کە ئەم سزایانە بەسەر ئەو خاکە تەرخانکراوە و خاکە دراوسێکانیدا دێن، پاشماوەیەک لە زۆربەی خەڵکەکە جیا دەکرێنەوە کە دەگەڕێنەوە بۆ لای پەروەردگار و بە خۆشحاڵییەوە ملکەچی ویستی پیرۆزی دەبن، دان بە گوناهەکانیاندا دەنێن و متمانە بە وشەکەی دەکەن. بۆ ئەوان نیعمەتی خودا ئاشکرا دەبێت، یارمەتییان دەدات و چاودێرییان دەکات تەنانەت وەک ئەوەی لە جیهانێکی گڕگرتوودا بن، و لە کۆتاییدا دەیانباتە ئەو پەناگەیەی کە دەیانەوێت بۆ ئەوەی بە ئاشتی لە خاکەکەی خۆیاندا بژین.
کاتێک بەم شێوەیە دەبێت لە ناوەڕاستی خاکەکەدا لەنێو گەلدا، وەک لەرزینەوەی دار زەیتوونێک دەبێت، وەک ترێی کۆکراوە دەبێت کاتێک دروێنە تەواو دەبێت. ئەوان دەنگیان بەرز دەکەنەوە، ئەوان گۆرانی بۆ شکۆمەندی خودا دەڵێن، ئەوان بە دەنگی بەرز لە دەریاوە هاوار دەکەن. بۆیە خودا شکۆدار بکەن لە ئاگرەکاندا، تەنانەت ناوی خودای پەروەردگاری ئیسرائیل لە دوورگەکانی دەریا.(ئایەتەکانی ١٣-١٥).
لە کاتێکدا حەزمان لێیە بیر لە دەربڕینەکە بکەینەوە،
شکۆدار بکەن پەروەردگار لە ئاگرەکاندا.,
وەک ئاماژەیەک بۆ دڵسۆزیی ئەم پاشماوەیە لەو کاتەدا کە سزاکان بەسەر زەویدا دادەبارێن، وا دیارە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕۆژە تاریکەکانی تەنگانە لە کۆتاییدا مژدەهێنەری ڕۆژی داهاتووی بەرەکەتن، کاتێک نەک تەنها پاشماوەی ئیسرائیل، بەڵکو کۆمەڵێکی گەورە کە لە نەتەوەکانی غەیرەجوو ڕزگارکراون، دەهێنرێنە ئەو شوێنەی کە بە چاوەڕوانییەوە چاوەڕێی هاتنەوەی دووەمی مەسیحی خودا دەکەن کە جارێک ڕەتکرایەوە، و بەم شێوەیە دەچنە ناو پڕیی بەرەکەتەوە لە سەردەمی پاشایەتیدا. کاتێک پێغەمبەر بیر لە ئازارەکانی گەلەکەی و وێرانبوونی خاکەکە دەکاتەوە لەو کاتی تەنگانەیەدا، بە ئازاری ڕۆحییەوە هاوار دەکات.
لەوپەڕی زەوییەوە گۆرانییەکانمان بیستووە، تەنانەت شکۆمەندی بۆ دادپەروەران. بەڵام من وتم، وشکییەکەم، وشکییەکەم، قوڕبەسەرم! مامەڵەکارە خائینەکان بە ناپاکی مامەڵەیان کردووە؛ بەڵێ، مامەڵەکارە خائینەکان زۆر بە ناپاکی مامەڵەیان کردووە.(ئایەتەکان ١٦)
هەرچەندە ئیشایا، بە بینینی پێغەمبەرایەتی، ئەو شکۆمەندییە دەبینێت کە دوای وێرانکارییەکان دێت، هەموو ناخی دەوروژێت کاتێک تێدەگات کە گەلەکەی دەبێت بە چ ئازارێکدا تێپەڕن پێش ئەوەی بگەڕێندرێنەوە بۆ لای خودا و بۆ خاکەکەیان. واتای دەربڕینەکە،
لاوازییەکەم، لاوازییەکەم,
دەڵێت، "نەهامەتییەکەم، نەهامەتییەکەم،" وەک ئێف. سی. جێنینگز پێشنیاری کردووە. بەهەر حاڵێک بێت، ڕوونە کە پێغەمبەرەکە لەوپەڕی ئازاری دەروونیدایە کاتێک بیر لە ئەنجامەکانی دوورکەوتنەوە لە خودا و شکاندنی پەیمانەکەی دەکاتەوە.
لە ئایەتەکانی دواتردا ئەو دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بارودۆخانەی کە ئەم بەشە پێی دەستی پێکرد.
ترس و چاڵ و داو لەسەرتە، ئەی دانیشتووی زەوی. وە وا دەبێت، ئەوەی لە دەنگی ترس ڕادەکات دەکەوێتە ناو چاڵەکە؛ و ئەوەی لە ناوەڕاستی چاڵەکەوە دێتە دەرەوە لە داوەکەدا دەگیرێت: چونکە پەنجەرەکانی سەرەوە کراوەن، و بناغەکانی زەوی دەلەرزن. زەوی بە تەواوی تێکشکاوە، زەوی بە تەواوی تواوەتەوە، زەوی زۆر جووڵاوە. زەوی وەک سەرخۆشێک دەلەرێتەوە و دەچێتە پێش و دوا، و وەک کۆخێک لادەبرێت؛ و تاوانەکەی بەسەردا قورس دەبێت؛ و دەکەوێت، و جارێکی تر هەڵناستێتەوە.(ئایەتەکانی ١٧-٢٠).
بەڕاستی ناخۆشییەکانی ڕۆژانی کۆتایی لێرەدا بە ڕوونی وێنە کراون. هەموو شتێک کە مرۆڤەکان بە جێگیر و هەمیشەییان زانیوە، وردوخاش دەکرێت، بە شێوەیەک کە زەوی وەک پیاوێکی سەرخۆش دەردەکەوێت کە لەملاو لەولا دەلەرێتەوە. بەڕاستی، ڕەنگە ئەمە زیاتر بێت لە تەنها دەرکەوتن، چونکە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ئەو بوومەلەرزە گەورانەی کە ترس و بیمی ئەو ڕۆژانەی خەم و پەژارە زیاد دەکەن. لەو کاتەدا، نەک تەنها فەرمانڕەوا گومڕاکانی ئیسرائیل و نەتەوەکان دادگایی دەکرێن، بەڵکو خودا مامەڵە لەگەڵ ئەو سەرکردایەتی و دەسەڵاتە نەبینراوانە دەکات کە هەوڵیان داوە زاڵ بن بەسەر دڵ و مێشکی پیاوانی دەسەڵاتداردا، بە شێوەیەک کە ئەوانیش لە ئەفەسۆس 6:0 وەک... وەسف کراون.
فەرمانڕەواکانی تاریکیی ئەم جیهانە.
لەو ڕۆژەدا وا دەبێت، کە یەزدان سزای سوپای بەرزەکان دەدات کە لە بەرزاییدان، و پاشاکانی زەوی لەسەر زەوی. و کۆدەکرێنەوە، وەک چۆن دیلەکان لە چاڵێکدا کۆدەکرێنەوە، و لە زینداندا قەتیس دەکرێن، و دوای چەندین ڕۆژ سەردانیان دەکرێت. ئەوسا مانگ سەرلێشێواو دەبێت، و خۆر شەرم دایدەگرێت، کاتێک یەزدانی سوپاسالاران لە چیای سییۆن و لە قودس فەرمانڕەوایی دەکات، و لەبەردەم پیرانی خۆی بە شکۆمەندی.(ئایەتەکانی 21-23).
ئەو
سوپای بەرزەکان لە بەرزایی
دیارە ئاماژە دەکات بەو ڕۆحە خراپانەی لە ئاسمانەکاندا کە هەوڵ دەدەن مێشکی مرۆڤەکان کۆنتڕۆڵ بکەن بە شێوەیەک کە دژی خودا ڕایانبگرن و لە هەوڵێکی بێهوودەدا بۆ پووچەڵکردنەوەی پلانە نەگۆڕەکانی. ئەوان و فریودراوەکانیان، کە بە ویستی خۆیان خزمەتیان پێشکەش کردوون، پێکەوە لە زینداندا دەخرێنە ژوورەوە، چاوەڕێی ئەو کاتە دەکەن کە پەروەردگار لە دادگاییکردنی کۆتاییدا مامەڵەیان لەگەڵ دەکات.
کاتێک پەروەردگار هەڵدەستێت بۆ ئەوەی زۆر بە توندی زەوی بهەژێنێت، ئەو نیشانانەی لە ئاسماندا کە مەسیح ئاماژەی پێکردوون، بەدوایدا دێت دەرکەوتنی کوڕی مرۆڤی شکۆدار لەگەڵ پیرۆزەکانی ئاسمانی خۆی کە دادەبەزن بۆ ئەوەی حوکمڕانی ئەم جیهانە بگرنە دەست و سەردەمی ڕاستودروستیی زۆر چاوەڕوانکراو بهێننە کایەوە.
~ کۆتایی بەشی 24 ~