بەشی ٢٩ی ئیسایا بە نەفرەتێک دژی "ئاریێل" دەست پێدەکات، کە وەک ئۆرشەلیم ناسێنراوە، پێشبینی گەمارۆیەکی داهاتوو و ئازارێکی زۆر بۆ شارەکە دەکات، کە لە پایتەختێکی شکۆدارەوە دەگۆڕێت بۆ قوربانگایەک. سەرەڕای ئەمەش، خودا لە کۆتاییدا دەستوەردان دەکات بۆ ڕزگارکردنی ئۆرشەلیم و شکستپێهێنانی ئەو نەتەوانەی گەمارۆیان داوە، کە سەرکەوتنە چاوەڕوانکراوەکەیان دەردەکەوێت خەونێکی بەتاڵە. هەروەها ئەم بەشە ئاماژە بە کوێری ڕۆحیی یەهودا دەکات، وێنایان دەکات وەک ئەوانەی ناتوانن وشەی مۆرکراوی خودا تێبگەن، کە دەبێتە هۆی سزادانیان.
لێکدانەوەکان لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لەلایەن
ھاری ئەی. ئایرۆنساید، لیت.دی.
مافی بڵاوکردنەوە @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ 3BSB لەلایەن باپتیستێکی باوەڕدار بە بایبڵ بە ڕۆحی خزمەتی بڵاوکردنەوەی کتێبی پیرۆزی سەدەیەک لەمەوبەر
ئەم بەشە دەست پێدەکات، گوێ دەگرین، بۆ جاری دووەم لەم بەشەدا، بۆ نەهامەتییەک کە خودا لە ڕێگەی خزمەتکارەکەیەوە، پێغەمبەرەکە، ڕایگەیاندووە، و زیاتر لە خوارەوەی بەشەکەدا نەهامەتییەکی سێیەممان هەیە. یەکەم پەیام ڕاستەوخۆ ئاراستەی ئاریێل کراوە، ناوێک کە پێشتر لەم کتێبەدا نەماندۆزیوەتەوە، و دەکرێت بە دوو شێوازی جیاواز لێکبدرێتەوە. هەمان شتە وەک ئەوەی کە وەرگێڕدراوە "شێرئاسالە دووەم ساموێل 23:20. پەراوێزەکە لەوێدا وەرگێڕانەکە دەدات، "شێری خودا،" بەڵام لە یەحزەقیال 43:16. بەشی یەکەمی وشەکە وەرگێڕدراوە بە "قوربانگا," بۆ ئەوەی ئاریێل لەوانەیە یان بێتشێری خودا` یان`قوربانگای خودا." ئاماژەکە، بێگومان، بۆ قودسە، شاری داودە.
"وای لە ئاریێل، وای لە ئاریێل، ئەو شارەی داود تێیدا نیشتەجێ بوو! ساڵ لەسەر ساڵ زیاد بکەن؛ با قوربانی سەربڕن. کەچی من ئاریێل تووشی ناڕەحەتی دەکەم، خەم و پەژارە دەبێت: و بۆ من وەک ئاریێل دەبێت. من لە دەوروبەرتدا سەربازگە دادەنێم، و بە گردێک گەمارۆت دەدەم، و قەڵای لە دژت بەرز دەکەمەوە. تۆ دادەبەزێنرێیت، و لە زەوییەوە قسە دەکەیت، و قسەکانت لە خۆڵەوە نزم دەبێت، و دەنگت وەک دەنگی ڕۆحێکی ئاشنا دەبێت، لە زەوییەوە، و قسەکانت لە خۆڵەوە چرپە دەکات. بێجگە لەوەش ژمارەی زۆری بێگانەکانت وەک خۆڵێکی ورد دەبێت، و ژمارەی زۆری زۆردارەکان وەک کا دەبێت کە تێدەپەڕێت؛ بەڵێ، لە یەک ساتدا بە لەناکاو دەبێت. یەزدانی سوپاکان بەسەرتدا دێت بە هەورەگرمە و بە بوومەلەرزە و دەنگێکی گەورە، بە زریان و گەردەلوول، و گڕی ئاگرێکی وێرانکەر" (ئایەتەکانی 1-6).
دوای داگیرکردنی قودس، داود کردییە پایتەختی خۆی و کۆشکەکەی لەسەر کێوی سییۆن دروست کرد. لە ساڵانی دواتردا شکۆمەندیی خودا بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لەوێ دەرکەوت. لە سەردەمی سولەیماندا پەرستگای پەروەردگار لەسەر کێوی مۆریا، بەشێکی دیکەی شاری پیرۆز، دروست کرا. و خزمەتی خودا لەلایەن کاهینە دەستنیشانکراوەکانییەوە بەڕێوەدەچوو کە وەک نوێنەری خودا کاریان دەکرد، لە نێوان خودا و گەلەکەیدا دەوەستان بۆ پێشکەشکردنی قوربانی و دیارییەکانیان؛ بەڵام بە تێپەڕبوونی سەدەکان، دابەزین هاتە ئاراوە. یەهودا لە ترسی پەروەردگار لایدا؛ فەرمیبوون جێگەی پەرستنی ڕۆحی ڕاستەقینەی گرتەوە تا خودا خۆی چیتر نەیتوانی بێوەفایی و دووڕوویی قبوڵ بکات کە زۆر جار تایبەتمەندیی ئەو گەلە بوو کە پەیمانی لەگەڵدا بەستبوو.
ئەوان بە تەواوی شکستیان هێنابوو لە جێبەجێکردنی بەشی خۆیان لە پەیمانەکە؛ بۆیە، قودس کە وەک شێری خودا بوو، دەبوو ببێتە قوربانگایەکی گەورە کە دانیشتوانی خۆی تێیدا قوربانی بکرێن لە ڕێگەی دوژمنایەتی بێبەزەییانەی دوژمنە سەرسەختەکانیانەوە. ئاماژەکە بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت بۆ وێرانکاریی هەڕەشەلێکراو بێت لەلایەن سەنناخەریب و سوپاکەیەوە، چونکە لەو کاتەدا خودا دەستێوەردانی کرد بۆ ڕزگارکردنی قودس و بۆ لەناوبردنی سوپای ئاشووری.
دەبێت سەیری داهاتوو بکەین بۆ بەدیهاتنی ئەوەی لێرە پێشبینی کراوە. لە ڕۆژانی کۆتاییدا، کاتی تەنگانەی یاقوب، خودا هەموو نەتەوەکان لە دژی قودس کۆدەکاتەوە بۆ جەنگ، وەک لە زەکەریا 14:0 دەخوێنینەوە، و پاشان حوکمەکانی سەر ئاریێل تەواو دەبن.
ئازارەکانی خەڵک ئەوەندە سەخت دەبن کە هاوار بۆ خودا دەکەن وەک لەناو خۆڵەوە، و دەنگەکانیان وەک چرپەچرپی ئەوانە دەبن کە بانگەشەی پەیوەندیکردن لەگەڵ ڕۆحی مردووان دەکەن. سەرەڕای ئەوەش، لە کۆتاییدا پەروەردگار دەردەکەوێت بۆ ڕزگارکردنیان و بۆ لەناوبردنی دوژمنەکانیان.
و جەماوەری هەموو ئەو نەتەوانەی کە دژی ئاریێل دەجەنگن، تەنانەت هەموو ئەوانەی کە دژی ئەو و چەک و تەقەمەنییەکەی دەجەنگن، و ئەوانەی کە تەنگاوی دەکەن، وەک خەونێکی بینینی شەو دەبن. تەنانەت وەک ئەوە دەبێت کاتێک پیاوێکی برسی خەون دەبینێت، و، ئەوەتا، دەخوات؛ بەڵام بەئاگا دێتەوە، و ڕۆحی بەتاڵە: یان وەک ئەوە دەبێت کاتێک پیاوێکی تینوو خەون دەبینێت، و، ئەوەتا، دەخواتەوە؛ بەڵام بەئاگا دێتەوە، و، ئەوەتا، بێهێزە، و ڕۆحی ئارەزووی خواردنی هەیە: بەم شێوەیەش جەماوەری هەموو ئەو نەتەوانە دەبن، کە دژی کێوی سیۆن دەجەنگن" (ئایەتەکانی ٧، ٨).
لەوە کاتەدا کە وا دەردەکەوێت هەوڵی شەیتان بۆ لەناوبردنی تەواوی ئۆرشەلیم و سڕینەوەی نەتەوەی ئیسرائیل لەسەر ڕووی زەوی بە دڵنیاییەوە سەرکەوتوو دەبێت، خودا دەچێتە دەرەوە و دەجەنگێت دژی ئەو نەتەوانەی کە ئاریێل گەمارۆ دەدەن وەک چۆن لە ڕۆژی جەنگدا جەنگا، و خۆیان دەبیننەوە کە لە نێچیرەکەیان بێبەش کراون، و دوای "خەونەکەیان" بۆ داگیرکردنی جیهان، بەئاگا دێنەوە بۆ ئەوەی تێبگەن کە ئەوان نەک تەنها دژی یەهودا، بەڵکو دژی خودا جەنگاون، کە هێزی ئەو بە تەواوی هەوڵەکانیان پووچەڵ دەکاتەوە بۆ سڕینەوەی ئەو گەلەی کە ئەو بۆ خۆی جیا کردووەتەوە. وەک چۆن پیاوێکی برسی خەون دەبینێت کە ژەمێکی دەوڵەمەندی لەبەردەمیدایە کە خەریکە لێی دەخوات، و پاشان بەئاگا دێتەوە بۆ ئەوەی تێبگات لە حاڵەتی برسێتییەکەی؛ یان وەک چۆن پیاوێکی تینوو خەون دەبینێت کە بڕێکی زۆر لەوەی هەیە کە گەرووی وشکی فێنک دەکاتەوە، و بەئاگا دێتەوە بۆ ئەوەی تێبگات کە حاڵەتەکەی لە جاران خراپترە، بە هەمان شێوە دەبێت بۆ هەموو ئەو نەتەوانەی کە بە دەستی سوور دەگیرێن لە دژایەتیکردنی خودا و گەلەکەی.
خۆتان بگرن و سەرسام بن؛ هاوار بکەن و بگریێن: ئەوان سەرخۆشن، بەڵام نەک بە شەراب؛ گێژ دەبن، بەڵام نەک بە مەیی بەهێز. چونکە خودا ڕۆحی خەوی قووڵی بەسەردا ڕژاندوون و چاوەکانی لێ داخستوون؛ پێغەمبەران و فەرمانڕەواکانتان، بینەرانی داپۆشیوە. و بینینی هەموو شتێک بۆ ئێوە بووە وەک وشەکانی کتێبێکی مۆرکراو، کە خەڵک دەیدەن بە یەکێک کە خوێندەوارە، دەڵێن: «تکایە ئەمە بخوێنەوە»؛ و ئەویش دەڵێت: «ناتوانم؛ چونکە مۆر کراوە». و کتێبەکە دەدرێت بە یەکێک کە خوێندەوار نییە، دەڵێن: «تکایە ئەمە بخوێنەوە»؛ و ئەویش دەڵێت: «من خوێندەوار نیم» (ئایەتەکانی ٩-١٢).
دیسانەوە پێغەمبەرەکە دەگەڕێتەوە بۆ وێناکردنی ئەو هۆکارانەی کە بۆچی خودا یەهودا دەداتە دەست دادگاییکردن تا ئەو کاتەی کە ئەوان بە تۆبەکردنەوە ڕوو لە ئەو دەکەن. سەرەڕای هەموو ئاشکراکردنەکانی ویستی ئەو کە لە ڕێگەی وشەی ئەو و پشتڕاستکراوەتەوە لەلایەن پێغەمبەرانییەوە پێیان ڕاگەیەندراوە، ئەوان ڕوویان وەرگێڕاوە بۆ پیلانەکانی خۆیان، بە خەیاڵەکانی دڵی خۆیاندا ڕۆیشتوون؛ وەک پیاوانی تێر بوو لە شەراب، ئەوان سەرخۆش بوون بە نەریتەکانی مرۆڤ کە وشەی خودایان پووچەڵ کردووەتەوە، و بەم شێوەیە نەیانتوانیوە کار بە پەیامەکان بکەن یان تەنانەت لێیان تێبگەن کە لەلایەن یەزدانەوە بۆیان نێردراون.
وشەی خودا بۆیان بووبووە شتێکی تێنەگەیشتوو، نەک لەبەر ئەوەی کەمی لە ڕوونی دەربڕین یان لە سادەیی فێرکردندا هەبوو، بەڵکو لەبەر ئەوەی خۆیان ئەوەندە بە بێباوەڕی کوێر ببوون کە وەک پیاوانێک دەیانخوێندەوە کە پەردەیەک لەسەر دڵیان بوو، وەک لە پەیمانی نوێدا پێمان وتراوە (2 کۆرنسۆس 3:0).
ئەو وشەیە، ئەگەر بدرایەتە دەست دانا و ژیرەکانی ئەم جیهانە، ئەوان ڕایانگەیاند کە مۆر کراوە و لەبەر ئەوە بۆ ئەوان تێنەگەیشتنە. ئەگەر پێشکەش بکرایە بە نەخوێندەوارەکان، پشتیان تێدەکرد و ڕایانگەیاند کە خوێندەوار نین. لە پەیمانی نوێدا ئێمە یەک کتێبی گەورەی پێشبینیکردنمان هەیە - ئەویش کتێبی بینینە.
ئایا نابینین لە هەڵوێستی ئیسرائیل بەرامبەر بە تۆمارە پێغەمبەرایەتییەکانیان، وێنەیەکی هەڵوێستی زۆرێک لە جیهانی مەسیحی ئەمڕۆدا بەرامبەر بەم کتێبە پیرۆزە، کە دوایین ووتەی خودایە بۆ مرۆڤ پێش گەڕانەوەی کوڕەکەی لە ئاسمانەوە؟
چەندێک لە زانایانی بەناو مەسیحی و وتاربێژە دیارەکانمان ڕایدەگەیەنن کە بێ سوودە هەوڵی خوێندنەوەی پەرتووکی بینین بدرێت چونکە مۆرکراوە، یان تەنها کۆمەڵێک خەونی سەیروسەمەرەیە بێ مانای و پێکەوەبەستن، لە کاتێکدا هەندێکی تر پێیان وایە کە تەنها زاناکان دەتوانن لێی تێبگەن و بۆیە مەسیحییە سادەکان ناتوانن چاوەڕێی کردنەوەی نهێنییەکانی بکەن. بەڵام خودی یەزدان دوو جار بەرەکەتداری ڕاگەیاندووە بۆ ئەوانەی ئەم پەرتووکە دەخوێننەوە و ئەوانەی قسەکانی دەپارێزن (بینین ١:٣ و ٢٢:٧).
بۆیە خودا فەرمووی: «چونکە ئەم گەلە بە دەمیان لێم نزیک دەبنەوە و بە لێویان ڕێزم لێ دەگرن، بەڵام دڵیان لێم دوور خستووەتەوە، و ترسەکەیان لە من فێرکراوە بە فەرمانی مرۆڤەکان: بۆیە، سەیری بکەن، من دەست دەکەم بە ئەنجامدانی کارێکی سەرسوڕهێنەر لەناو ئەم گەلەدا، تەنانەت کارێکی سەرسوڕهێنەر و پڕ لە سەرسامی: چونکە دانایی پیاوە داناكانیان لەناو دەچێت، و تێگەیشتنی پیاوە ژیرەکانیان دەشاردرێتەوە» (ئایەتەکانی ١٣، ١٤).
لەبەر ئەم کوێربوونە ویستییە، خودا کوێربوونی دادوەری دەنێرێت بۆ ئەوەی ئەوانەی دڵیان بۆ وشەی ئەو نەبوو بدرێنە دەست گومڕاییەکی بەهێز و درۆی دژە مەسیح بڕوا بکەن، تا هەموویان دادگایی بکرێن ئەوانەی گوێڕایەڵی ڕاستییان نەکرد بەڵکو چێژیان لە ناڕاستیدا بینی. لە دەرەوەدا شێوەی ئایینیان پاراست، و دانیان نا بە پەرستن و ڕێزگرتن لە خودای باوباپیرانیان، تەنانەت کاتێک بە کردار نکۆڵییان لێی دەکرد.
لەبەر ئەمە، حوکم، کە زۆر دواخراوە، دەبێت بڕژێتە خوارەوە؛ و ئەمە لە هەموو سەدەکاندا ڕاست بووە لەو کاتەوەی دەستی خودا یەکەم جار بەسەریاندا هات لەبەر گوێڕایەڵنەبوونیان بۆ وشەکەی و ڕەتکردنەوەیان بۆ ئەو ڕزگارکەرەی کە ئەو دابینی کردبوو. لە کاتی کۆتاییدا بێباوەڕییان دەگاتە تەواوترین ئاستی خۆی، کاتێک، لە جیاتی مەسیحی خودا، مەسیحی درۆزن، پیاوی گوناهـ، قبوڵ دەکەن، و بەم شێوەیە پەرداخی خراپەکارییەکانیان پڕ دەکەن تا لێوار.
ئینجا خودا بە دادگاییکردنێکی بێبەزەییانە مامەڵەیان لەگەڵ دەکات، بە لەناوبردنی ئەو بەشەی نەتەوەکە کە لە دین لایداوە، بەڵام پاشماوەیەک ڕزگار دەکات کە لەو کاتەدا کە خەمێکی قووڵی بێئومێدانەیان هەیە ڕوو لە ئەو دەکەن و دەبنە ناوکی نەتەوە نوێیەکە کە لەژێر فەرمانڕەوایی مەسیحدا بەرەکەتدار دەبێت کاتێک ئەو بە شکۆمەندییەوە دەردەکەوێت بۆ دامەزراندنی شانشینی خودا بە شێوەیەکی دیار لێرە لەسەر زەوی، دەگەڕێتەوە بۆ هەمان ئەو شارەی کە تێیدا لە خاچ درا و لێیەوە سەرکەوت بۆ ئاسمان.
پێیەکانی لەو ڕۆژەدا لەسەر چیای زەیتوون دەوەستن، و ئەو دەسەڵاتە گەورەکەی خۆی وەردەگرێت و فەرمانڕەوایی دەکات.
"وای لەوانەی کە بە قووڵی هەوڵ دەدەن ڕاوێژەکانیان لە یەزدان بشارنەوە، و کارەکانیان لە تاریکیدایە، و دەڵێن، کێ ئێمە دەبینێت؟ و کێ ئێمە دەناسێت؟ بێگومان گۆڕینی شتەکانتان بە پێچەوانەوە بە قوڕی گۆزەگەر دادەنرێت: چونکە ئایا کارەکە بە دروستکەرەکەی دەڵێت، تۆ منت دروست نەکردووە؟ یان ئایا شتە دروستکراوەکە بە دروستکەرەکەی دەڵێت، ئەو تێگەیشتنی نەبووە؟" (ئایەتەکانی ١٥، ١٦).
ئێستا سێیەمین بەڵامان هەیە کە ڕاگەیەندراوە بەسەر ئەوانەی خۆیان بە ژیرتر لە خودا دەزانن. یەکسەر بیرمان دێتەوە لەو شێوەیەی کە پۆڵسی نێردراو، بە ڕێنمایی ڕۆحی پیرۆز، هەمان وێنەی گۆزەگەر و قوڕەکە بەکاردەهێنێت لە بەشی نۆیەمی نامەی ڕۆماکاندا.
گەورەترین گەمژەییە بۆ مرۆڤ کە ململانێ لەگەڵ دروستکەرەکەی بکات، هەوڵ بدات کەم و کوڕی لە خودا بدۆزێتەوە، یان تاوانەکە بخاتە سەر ئەو بۆ ئەو نەهامەتی و بەدبەختییەی کە خۆی بەهۆی بێباوەڕی و لادانی خۆیەوە بەسەر خۆیدا هێناویەتی. خودا، وەک لە پەرتووکی ئەیوبدا پێمان وتراوە، "حساب لەسەر هیچ کام لە کارەکانی نادات (ئەیوب 33:13).
باشە بۆ مرۆڤ ئەگەر خۆی بچووک بکاتەوە لەبەردەم خودای دانا و گشتزان و ملکەچی ویستی پیرۆزی بێت. تەنها ئەمە ڕێگای بەرەکەتە بۆ بوونەوەرەکە. لەبەر شکستی یەهودا و هەموو نەتەوەکان، خودا دەبێت بە دادپەروەریی تۆڵەسەندنەوە مامەڵە بکات، تووڕەیی خۆی بڕێژێت بەسەر ئەوانەی کە نیعمەتی ئەویان ڕەتکردووەتەوە. بەڵام هەرگیز لەبیر ناکات پەیمانەکەی لەگەڵ ئیبراهیم و ئەو بەڵێنەی کە داویەتی بۆ هێنانی بەرەکەت بۆ هەموو زەوی لە ڕێگەی ئەو نەوەیەی کە دەهات، واتە گەورەمان عیسای مەسیح. کەواتە لە ئایەتەکانی دواتردا، جارێکی تر دەخوێنینەوە دەربارەی بەرەکەتێک کە دێتە سەر ئاریێل و خاکی فەلەستین دوای ئەوەی حوکمەکان جێبەجێ کران.
ئایا ماوەیەکی زۆر کەم نەماوە، لوبنان دەبێتە کێڵگەیەکی بەپیت، و کێڵگە بەپیتەکە بە دارستانێک دادەنرێت؟ و لەو ڕۆژەدا کەڕەکان گوێیان لە وشەکانی کتێبەکە دەبێت، و چاوەکانی کوێرەکان لە نادیاری و تاریکییەوە دەبینن. هەروەها بێفیزەکان خۆشییان لە پەروەردگاردا زیاد دەکات، و هەژارانی ناو خەڵک دڵخۆش دەبن بە پیرۆزی ئیسرائیل. چونکە زۆردارەکە پووچ دەکرێتەوە، و گاڵتەجاڕەکە لەناو دەچێت، و هەموو ئەوانەی چاودێری گوناه دەکەن، دەبڕدرێنەوە: ئەوانەی مرۆڤ بە وشەیەک تاوانبار دەکەن، و داو بۆ ئەوانە دەنێنەوە کە لە دەروازەدا سەرزەنشت دەکەن، و ڕاستودروستەکان بەهۆی شتێکی بێ نرخەوە لادەدەن (ئایەتەکانی ١٧-٢١).
ئەمە وێنەیەکی هزارییە کە ئێستا داوامان لێکراوە سەیری بکەین. کاتێک ئەو نەهامەتییەی کە بۆ چەندین سەدە بەسەر فەلەستیندا هاتبوو لادەبرێت و ئەو وڵاتە، کە جارێک شانازیی هەموو خاکەکان بوو، دووبارە دەبێتەوە بە بەپیت و پڕ دانیشتووان کاتێک ڕزگارکراوانی خودا دەدۆزرێنەوە و لە هەموو وڵاتانی زەوی دەگەڕێندرێنەوە و دەهێنرێنەوە بۆ میراتی کۆنی خۆیان، لەوێ شادمان بن و گەشە بکەن لەژێر فەرمانڕەوایی بەخشندەی مەسیحدا؛ ئینجا، لەو ڕۆژەدا، ئەو کوێرییەی کە بۆ ماوەیەکی زۆر دڵی ئیسرائیلی داپۆشیبوو لادەبرێت.
وشەی خودا بۆیان ڕوون و درەوشاوە دەبێت و ئەوان دڵخۆش دەبن بەو وەحییەی کە ئەو ئاشکرای کردووە. هێزەکانی نەتەوەکان کە ماوەیەکی زۆرە لەژێریاندا ئازاریان چەشتووە ئیتر نایانترسێنن. ئەو "سامناکەکە," ڕەنگە ئاماژەیەکی ڕاستەوخۆ بێت بۆ دڕندەکە، و "گاڵتەجاڕ," ڕەنگە پیاوی گوناهەکە خۆی، و هەموو ئەوانەی کە لەگەڵیاندا پەیوەست بوون لە ستەمکردنیان لە جووەکاندا، لەناو دەبرێن لەلایەن خوداوە و گەلەکەی ئەویش لە دەسەڵاتیان ڕزگار دەکرێن.
"بۆیە یەزدان وا دەفەرموێت، ئەوەی ئیبراهیمی ڕزگار کرد، دەربارەی ماڵی یاقوب، یاقوب ئیتر شەرمەزار نابێت، وە ڕووی ئیتر زەرد هەڵناگەڕێت. بەڵام کاتێک منداڵەکانی دەیبینێت، کاری دەستەکانی من، لە ناوەڕاستی خۆیدا، ئەوان ناوی من پیرۆز دەکەن، و پیرۆزەکەی یاقوب پیرۆز دەکەن، و لە خودای ئیسرائیل دەترسن. هەروەها ئەوانەی لە ڕۆحدا گومڕا بوون تێدەگەن، و ئەوانەی گلهییان دەکرد فێری فێرکردن دەبن" (ئایەتەکانی ٢٢-٢٤).
هەرگیز، لە کاتەکانی ڕابردوودا، ئەم وشانە جێبەجێ نەکراون، بەڵام دەتوانین دڵنیا بینەوە کە هیچ شتێک کە خودا فەرمووی بێت هەرگیز بەفیڕۆ ناچێت. ئەم وشانە باس لە کاتێک دەکەن کە ڕزگاربووانی ئیسرائیل هەموویان ڕاستودروست دەبن چونکە لەلایەن خوداوە فێرکراون، و لەبری ئەوەی دوای خەیاڵی پووچی دڵی خۆیان بکەون، وەک لە ڕابردوودا، ئەوان دەهێنرێنە شوێنی ملکەچبوونی تەواو بۆ ویستی پیرۆزی خۆی.
ئەمە ئەو کاتە دەبێت کە کەس پێویستی بەوە نابێت بە یەکێکی تر بڵێت،"پەروەردگار بناسە," چونکە هەمووان دەیناسن، لە بچووکترینیانەوە تا گەورەترینیان (یەرەمیا 31:34).
لەوە کاتەدا تەواوی ئەو بەرەکەتەی کە بە ئیبراهیم و نەوەکەی بەڵێن درابوو، دەردەکەوێت، نەک تەنها بەرەو منداڵە سروشتییەکانی ئەو کەسەی کە پێی دەوترا دۆستی خودا، بەڵکو هەموو نەتەوەکان لەگەڵ ئەواندا بەرەکەمەند دەبن بەپێی بەڵێنەکە.