بەشی ٤٤ی ئیسایا بەوە دەست پێدەکات کە خودا بەڵێنەکانی خۆی بۆ بەرەکەت و ڕژاندنی ڕۆحی خۆی بەسەر ئیسرائیلدا دووپات دەکاتەوە، جەخت لەسەر ناسنامە ناوازەکەی دەکاتەوە وەک تاکە خودا. پاشان بەشەکە بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە گەمژەیی و بێمانایی بتپەرستی ئاشکرا دەکات، بە وردی باس دەکات کە چۆن بتەکان لە دار دروست دەکرێن، کە بەشێکی بۆ مەبەستی ڕۆژانە وەک سووتەمەنی بەکاردێت. کۆتایی دێت بەوەی خودا ڕۆڵی خۆی وەک ڕزگارکەری ئیسرائیل و دروستکەری باڵادەست دووپات دەکاتەوە، و پێشبینی ڕۆڵی داهاتووی کۆرش دەکات وەک ئامرازی هەڵبژێردراوی خۆی بۆ ڕزگارکردنیان.
تێبینییەکانی لێکدانەوە لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لەلایەن
هاری ئەی. ئایرۆنساید، دکتۆرای وێژە
مافی بڵاوکردنەوە @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ 3BSB لەلایەن باپتیستی باوەڕدار بە کتێبی پیرۆز بە ڕۆحی خزمەتی بڵاوکردنەوەی کتێبی ئایینی سەدەیەک لەمەوبەر
خودا بە شێوەیەکی زۆر بەنرخ و سەرسوڕهێنەر لەسەر ئەم بابەتە بەردەوام دەبێت.
"بەڵام ئێستا گوێ بگرە، ئەی یەعقوب بەندەی من؛ و ئیسرائیل، ئەوەی هەڵمبژاردووە: پەروەردگار وا دەفەرموێت، ئەوەی دروستی کردیت، و لە سکی دایکەوە شێوەی دایت، ئەوەی یارمەتیت دەدات؛ مەترسە، ئەی یەعقوب، بەندەی من؛ و تۆ، یەشوروون، ئەوەی هەڵمبژاردووە. چونکە ئاو دەڕێژم بەسەر تینوودا، و لافاو بەسەر زەویی وشکدا: ڕۆحم دەڕێژم بەسەر نەوەکەتدا، و بەرەکەتم بەسەر وەچەکەتدا.. . .مەترسن و ترسنۆک مەبن: ئایا من لەو کاتەوە پێم نەوتوون و ڕام نەگەیاندووە؟ ئێوە شایەتانی منن. ئایا خودایەک هەیە جگە لە من؟ بەڵێ، هیچ خودایەک نییە؛ من هیچ یەکێکیان ناناسم. (ئایەتەکانی 1-3، 8).
پاشان بەڵێنی ئەو دێت کە ڕۆحی خۆی بەسەر ئیسرائیلدا لە بەرزاییەوە دەڕێژێت. ئەوە هێشتا ڕووی نەداوە، و نابێت لەگەڵ ڕۆژی پەنتیکۆستدا تێکەڵ بکرێت. ئەوە پێشبینی یۆئیل (٢:٢٨، ٢٩)ـە کە لێرەدا هەیە.
پاشان فەرمایشتی ڕاستەوخۆی خوداوەند دێت سەبارەت بە بتپەرستی.
"ئەوانەی بت دروست دەکەن هەموویان. پووچن؛ و شتە دڵخوازەکانیان سوودی نابێت؛ و ئەوان خۆیان شایەتی خۆیانن؛ نابینن، و نازانن؛ تا شەرمەزار ببن. . .دار سنەوبەر دەبڕێتەوە، و دار سەروو و دار بەڕوو دەبات، کە لە نێو دارەکانی دارستانەکەدا بۆ خۆی بەهێزیان دەکات: دار قەزوانێک دەچێنێت، و باران گەشەی پێ دەدات. ئینجا بۆ پیاوێک دەبێت بۆ سووتاندن: چونکە لێی دەبات، و خۆی گەرم دەکاتەوە؛ بەڵێ، دایدەگیرسێنێت، و نان دەبرژێنێت؛ بەڵێ، خودایەک دروست دەکات، و پەرستشی دەکات؛ بتێکی هەڵکەندراوی لێ دروست دەکات، و کڕنۆشی بۆ دەبات. بەشێکی لە ئاگردا دەسووتێنێت؛ بە بەشێکی گۆشت دەخوات؛ گۆشتی برژاو دەبرژێنێت، و تێر دەبێت: بەڵێ، خۆی گەرم دەکاتەوە، و دەڵێت، ئاها، گەرم بووم، ئاگرم بینی: و پاشماوەکەی خودایەک دروست دەکات، تەنانەت بتە هەڵکەندراوەکەی خۆی: کڕنۆشی بۆ دەبات، و پەرستشی دەکات، و لێی دەپاڕێتەوە، و دەڵێت، ڕزگارم بکە؛ چونکە تۆ خودای منی. نەیانزانیوە و تێنەگەیشتوون: چونکە چاوەکانیانی داخستووە، تاکو نەیبینن؛ و دڵەکانیانی داخستووە، تاکو تێنەگەن. و کەس لە دڵی خۆیدا بیر ناکاتەوە، نە زانیاری و نە تێگەیشتن نییە بۆ ئەوەی بڵێت، بەشێکی لە ئاگردا سووتاندوومە؛ بەڵێ، هەروەها نانم لەسەر پشکۆکانی برژاندووە؛ منگۆشتم برژاندووە و خواردوومە: و ئایا پاشماوەکەی بکەم بە شتێکی قێزەون؟ ئایا کڕنۆش ببەم بۆ بنکی دارێک؟ ئەو خۆی بە خۆڵەمێشەوە دەژێنێت: دڵێکی فریودراو لایداوە لێی، کە ناتوانێت گیانی ڕزگار بکات، و نە بڵێت، ئایا درۆیەک لە دەستی ڕاستمدا نییە؟" (ئایەتەکانی 9، 14-20).
بتدروستکەرەکان دەگوترێت شایەتی خۆیانن (ئایەتی ٩) بۆ گەمژەیی خۆیان. ئیشایا بە گاڵتەجاڕییەوە وێنای پیاوێک دەکات کە دەچێتە ناو دارستانێک و دارێکی گەورە و بەهێز دەدۆزێتەوە. دەیبڕێتەوە، هەموو لقەکانی لێ دەکاتەوە و دەست دەکات بە دروستکردنی بە ئامێرەکانی. وردە وردە شێوەی پیاوێکی لێ دروست دەبێت، و ئەو پاشماوە دارانە کۆ دەکاتەوە کە دەفڕن، ئەو بەشانەی کە بۆ دروستکردنی بتەکە پێویست نین، و وەک سووتەمەنی بەکاریان دەهێنێت. خواردنەکەی لێ دەنێت و دەڵێت، "ئەمە زۆر باشە! خۆم بە ئاگرەکە گەرم کردەوە و خواوەندێکم هەیە بۆ پەرستن، هەمووی لە هەمان دار."
تەنز و گاڵتەجاڕییە سەرنجڕاکێشەکەی ئیشایا گەمژەیی بتپەرستی نیشان دەدەن. پێغەمبەر یەرمیاش زمانی هاوشێوەی ئەمە بەکاریدەهێنێت (یەرمیا 10:0).
چەند گەمژەییەک بوو بۆ گەلی ئیسرائیل، دوای هەموو ئەوەی خودا بۆیانی کردبوو، کە ڕوو بکەنە بتە بێدەنگەکان! کەچی خەڵک چەند بێهۆشە! لە بۆنە جیاوازەکاندا پاشاکان لە کتێبی مێژووکاندا - تەنانەت کاتێک گەلی ئیسرائیل یان یەهودا چوونە دەرەوە دژی هەندێک لە دوژمنەکانیان و بەسەریاندا سەرکەوتن - خوداوەندەکانی ئەو نەتەوانەیان هێنایەوە کە داگیریان کردبوون و پەرستگایان بۆیان دروست کرد و پەرستنیان کردن سەرەڕای ئەوەی ئەو خوداوەندانە بێهێزییان سەلماندبوو لە پاراستنی پەرستکارەکانی خۆیان.
پێدەچێت بتپەرستی لە دڵی مرۆڤدا بنچینەیی بێت. ئەمڕۆ، مرۆڤەکان بتەکانی زێڕ و زیو، و بڕۆنز و ئاسن ناپەرستن، بەڵام هەموو پیاوێک کە لە خودا ڕوو وەردەگێڕێت، جۆرێک لە بت لە دڵی خۆیدا دادەنێت. ئەو یان خۆی دەپەرستێت یان گەمژەییەک، خۆشییەک، یان ناوبانگێک.
خزمەتکارێکی بەڕێزی مەسیح بە گونجاوی قسەی کرد کاتێک لە بۆنەیەکدا وەک "پیاوێکی خۆکرد" ناسێندرا. ئەو وتی پەشیمانە کە بەو شێوەیە ناوی لێنراوە، هەرچەندە سوپاسی بیرۆکە چاکەکەی کرد، "چونکە،" وتی، "من تێبینی ئەوەم کردووە کە ئەم پیاوە خۆکردانە هەمیشە پەرستشی دروستکراوی خۆیان دەکەن." ئەو دەیزانی کە ئەگەر مرۆڤەکان خودای زیندوو و ڕاستەقینە نەناسن، ئەوا خودای گەورەی خۆیان دادەنێن و پەرستشی دەکەن.
"ئەم شتانە لەبیر مەکە، ئەی یەعقوب و ئیسرائیل؛ چونکە تۆ خزمەتکاری منی: من تۆم دروست کردووە؛ تۆ خزمەتکاری منی؛ ئەی ئیسرائیل، تۆ لەلایەن منەوە لەبیر ناکرێیت. من تاوانەکانتم وەک هەورێکی چڕ سڕیوەتەوە، و گوناهەکانتم وەک هەورێک: بگەڕێوە بۆ لام؛ چونکە من تۆم ڕزگار کردووە. گۆرانی بڵێن، ئەی ئاسمانەکان؛ چونکە خودا ئەوەی کردووە: هاوار بکەن، ئەی بەشە خوارووەکانی زەوی: دەست بکەن بە گۆرانی وتن، ئەی چیاکان، ئەی دارستان، و هەموو درەختێک کە تێیدایە: چونکە خودا یەعقوبی ڕزگار کردووە، و خۆی لە ئیسرائیل شکۆدار کردووە. خودا، ڕزگارکەرەکەت، و ئەوەی لە سکی دایکەوە دروستی کردیت، ئاوا دەفەرموێت: من ئەو خودایەم کە هەموو شتێک دروست دەکەم، کە بە تەنیا ئاسمانەکان بڵاو دەکەمەوە؛ کە بە تەنیا زەوی بڵاو دەکەمەوە.(ئایەتەکانی 21-24).
خودا بە ئیسرائیل دەڵێت چی بۆیان ئامادە کردووە، کڕێنەرێک کە هێشتا دەهات، پێشڕەوێک کە هاتنی ئەو ڕادەگەیەنێت، ئەو ئاسوودەییەی کە بۆ ئەوان هەیەتی کە باوەڕ بە قسەکانی ئەو دەکەن و متمانەیان پێی دەبێت. ئەو پێشبینی مەترسی و ناخۆشییەکانی کردووە کە ئیسرائیل دەبێت تێیاندا تێپەڕێت - ئاوە قووڵەکان کە دەبێت تێیاندا بڕۆن. بەڵام لەو شوێنەی کە باوەڕی ڕاستەقینە لەلایەن ئەوانەوە هەبێت، ئەو بەڵێنی داوە لەگەڵیان بێت لە هەموو ناخۆشی و کێشەکانیاندا.
پاشان لە وشەکانی کۆتایی بەشەکەدا گۆڕانکارییەکی لەناکاو هەیە، و ئەو باسی یەکێک دەکات کە هێشتا نەهاتبوو بۆ ئەوەی ببێتە ڕزگارکەری ئیسرائیل لە دەسەڵاتی کلدانییەکان، بە ناوی بانگی دەکات، هەرچەندە ئەو ئەوی نەناسيوە – ئەویش کۆرش، پاشای فارسە.
"ئەوەی دەربارەی کۆرش دەڵێت: «ئەو شوانمە و هەموو ویستی من جێبەجێ دەکات.» تەنانەت بە قودسیش دەڵێت: «تۆ بنیاد دەنرێیتەوە.» و بە پەرستگاش: «بناغەکەت دادەنرێت.»(ئایەتی ٢٨).
ئیشایا ئەم وشانەی زۆر پێش دیلیی بابلی حەفتا ساڵە نووسی، بۆیە چەندین دەیە تێپەڕی تا کۆرش خۆی دەردەکەوت. ئەو زۆر پێشتر پێشبینی کرابوو، بۆیە کاتێک هات، ئیسرائیل دەیزانی کاتی ڕزگارکردنی خودایە.
هەندێک جار دابەشکردنەکانی بەش و ئایەتەکان لە کتێبی پیرۆزی ئینگلیزیماندا لە شوێنی هەڵەدان. دابەشکردنەکەی بۆ بەش و ئایەتەکان پرسی ئیلهام نییە. تەنها بابەتێکی ئاسانکاری بوو لەلایەن سەرنووسەرە مرۆییەکانەوە کە پێیان وابوو یارمەتیمان دەدات بۆ جیاکردنەوەی بابەتەکان و دیاریکردنی هەندێک دەق. و لەکاتێکدا کە هەبوونی بەش و ئایەتەکان زۆر یارمەتیدەر بووە، لە لایەکی ترەوە هەندێک جار چەواشەکەرە، و ڕەنگە ڕێگامان لێ بگرێت لە وەرگرتنی ناوەڕۆکی تەواوی دەقەکە ئەگەر لە ناوەڕاستدا دابەش کرابێت. هەندێک جار سەرنووسەرەکان وادیارە بڕیاری خراپیان داوە لە ئەنجامدانی ئەمەدا.
بۆ نموونە، بڕوانە پچڕانەکەی نێوان یۆحەننا 7:0 و 8. کۆتا وشەکانی یۆحەننا 7:0 ئەمانەن:و هەموو پیاوێک ڕۆیشت بۆ ماڵەکەی خۆی.." وشە سەرەتاییەکانی یۆحەننا ٨:٠ بریتین لە: "یەسووع چوو بۆ کێوی زەیتوون." ئەوان شکستیان هێنا لە وەرگێڕانی یەک وشەی بچووک کە دەبوو وەرگێڕدرابایە "بەڵام," و فەرامۆشکردنەکە ڕستەیەکی بەتەواوی کردووە بە دوو پارچە.
"هەموو پیاوێک ڕۆیشت بۆ ماڵەکەی خۆی، بەڵام عیسا ڕۆیشت بۆ چیای زەیتوون., ئەو ماڵی نەبوو. ئەو نامۆیەکی بێ ماڵ بوو لەو جیهانەی کە دەستەکانی خۆی دروستی کردبوو. و کاتێک ئەوانی تر ئەو شەوە چوونەوە ماڵە ئاسوودەکانیان، ئەو چووە دەرەوە بۆ لای شاخ، ڕەنگە بۆ باخچەی گەتسیمانی، و شەوەکەی لەوێ بەسەر برد، لەسەر زەوییە ڕووتەکە پاڵکەوتبوو و لەگەڵ باوکی قسەی دەکرد.
لێرە زۆر ڕوونە کە نابێت هیچ پچڕانێک هەبێت لە نێوان دوایین ئایەتی بەشی چل و چوار و یەکەم ئایەت لە بەشی چل و پێنج.