ئەم بەشە باس لە پێشبینیی ئیشایا سەبارەت بە کۆرش دەکات، تیشک دەخاتە سەر ئەوەی چۆن خودا پێشبینیی بەرزبوونەوەی کۆرش و ڕۆڵی ئەو لە داگیرکردنی بابل و یارمەتیدانی ئیسرائیلییەکانی کردبوو. نووسەرەکە بەرگری لە ڕەسەنایەتیی پێشبینییەکە دەکات لە دژی ڕەخنەگران بە جەختکردنەوە لەسەر ئیلهامی خودایی. هەروەها ئاماژە بەوە دەکات کە کۆرش و فارسەکان، وەک یەکتاپەرست، لایەنگریی ئیسرائیلییەکانیان دەکرد، کە لە بتپەرستی چاکبوونەوە لە کاتی دیلێتیی بابلییاندا.
تێبینییە ڕوونكەرەوەکان لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لە لایەن
هاری ئەی. ئایرۆنساید، دکتۆری وێژە.
مافی بڵاوکردنەوە @ ١٩٥٢
دەستکاری کراوە بۆ ٣بی ئێس بی لەلایەن باپتیست باوەڕدارانی کتێبی پیرۆز بە ڕۆحی خزمەتی بڵاوکردنەوەی کتێبی ئایینی سەدەیەک لەمەوبەر
خودا وا دەفەرموێت بە دەستنیشانکراوەکەی، بە کۆرش، کە دەستی ڕاستیم گرتووە بۆ ئەوەی نەتەوەکان لەبەردەمییدا ملکەچ بکەم؛ و پشتێنی پاشاکان شل دەکەمەوە، بۆ ئەوەی دەروازە دوو-لاییەکان لەبەردەمییدا بکەمەوە؛ و دەروازەکان دانەخرێن؛ من لەپێش تۆوە دەڕۆم، و شوێنە ناڕێکەکان ڕێک دەکەمەوە: دەروازە بڕۆنزییەکان وردوخاش دەکەم، و شیشە ئاسنینەکان دەپچڕێنم: و گەنجینەکانی تاریکییت پێ دەبەخشم، و سامانە شاراوەکانی شوێنە نهێنییەکان، بۆ ئەوەی بزانیت کە من، خودا، کە بە ناوی خۆت بانگت دەکەم، خودای ئیسرائیلم. لەبەر خاتری یەعقوبی خزمەتکارم، و ئیسرائیلی هەڵبژاردەم، من بە ناوی خۆت بانگت کردووە: نازناوم پێ بەخشیوە، هەرچەندە تۆ منت نەناسیوە" (ئایەتەکانی ١-٤).
ئەمە ئەو دەقەیە کە ڕەخنەگرە بێباوەڕەکان بە پلەی یەکەم پێشکەشی دەکەن وەک بەڵگە بۆ ئەوەی ئیشایای نووسەری بەشی یەکەمی کتێبەکە نەیتوانیوە ئەم وشانە بنووسێت. بەڵام وەک پێشتر وتمان، ئەوە بە سادەیی کەمکردنەوەی تەواوی پرسی ئیلهامپێدانە. ئەگەر ئێمە باوەڕمان وابێت، وەک هەر مەسیحییەک دەبێت، کە هەموو نووسراوە پیرۆزەکان بە ئیلهامپێدانی خودا دراون، کە پێشبینییەکە لە سەردەمی کۆندا بە ویستی مرۆڤ نەهاتووە، بەڵکو پیاوانی پیرۆزی خودا قسەیان کردووە وەک ئەوەی ڕۆحی پیرۆز جووڵاندبێتیان، هیچ سەختییەکی زیاتر نییە لە تێگەیشتن لەوەی کە خودا دەیانتوانی پێشبینی بەرزبوونەوەی پاشا کۆرش و ئەوەی کە ئەو بۆ گەلەکەی دەکات بکەن، وەک چۆن پێشبینی هاتنی پەروەردگار یەسووع بۆ جیهان و ئەو ڕزگاربوونەی کە ئەو بەدیی دەهێنێت؛ هاتنی یەکەمی و هاتنی دووەمی و کاریگەرییەکانی، هەردووکیان لە ڕەتکردنەوەی و قبوڵکردنی کۆتایی لەلایەن گەلی ئیسرائیلەوە.
هەموو ئەمانە پێشوەخت پێشبینی کرابوون، و بە هەمان شێوە، خودا لە ڕێگەی ئیشایاوە سەرھەڵدانی کûruşi پێشبینی کرد.
کورشی فارسی برازای سایاکسارێس، پاشای ماد بوو. ماد و فارس، بەگشتی، زۆر لە یەکتر نزیک بوون. ئەوان لە یەک بنەچە بوون؛ لە ڕێگەی ئەم شانشینانەوە کە لەژێر سەرکردایەتیی سایاکسارێس و کورشدا یەکیان گرتبوو، دواجار کلدان داگیرکرا و بابل بوو بە یەکێک لە شارە سەرەکییەکانی ئیمپراتۆریەتی فارس تا لەناوبردنی یەکجارەکیی دواجاری.
مێژووی عەلمانی زانیاری تەواوتر دەدات سەبارەت بە داگیرکردنەکەی. هێرۆدۆتۆس زۆری لەسەر وتووە، و تۆمارە کۆنەکانی تر باس لەوە دەکەن کە سایاراکسارێس و کۆرش بە هاوپەیمانییەوە بەرەو بابل ڕۆیشتن، و کۆرش لە کۆتاییدا داگیری کرد بە لادانی ئاوەکانی فورات بۆ کەناڵێکی تر، و بەم شێوەیە لەسەر جێگەی ڕووبارەکە لەژێر دەروازە دوو-پەلەکاندا، دەروازەکانی خودی ڕووبارەکە، هاتە ژوورەوە. ئەوەیە کە لێرەدا ئاماژەی پێکراوە. خودا هەموو ئەمانەی پێشبینی کردبوو. کۆرش تەنها کەسایەتییەکی ئەفسانەیی نەبوو. وێرانەکانی گۆڕە گەورەکەی کە بە شکۆمەندییەوە هەڵکەندراوە هێشتا لە پاسارگاد لە ئێران ماونەتەوە. نووسراوە ڕەسەنەکە کۆتایی هاتبوو بە:
کێ ئیمپراتۆریەتیی فارسی دامەزراند و پاشای ئاسیا بوو . . . کەواتە، ئەم یادگاریم لێ مەگرن.
یەکێک لە هۆکارەکان کە کورش و فارسەکان دۆستایەتییان کرد لەگەڵ گەلی ئیسرائیل ئەوە بوو کە فارسەکان وەک ئیسرائیلییەکان یەکتاپەرست بوون. ئەوان باوەڕیان بە بتپەرستی نەبوو. ئەوان بتەکانیان نەپەرست، بەڵکو ڕقیان لێیان بوو. ئەوان خودایان دەپەرست لەژێر هێمای خۆردا، و هەروەها باوەڕیان بە هێزێکی گەورە هەبوو کە ناویان لێنابوو ئەهریمەن. ئاهورامەزدا ناوی خودا بوو لای ئەوان.
ئەهریمەن ناوی هێزی تاریکی بوو. هەندێک کەس وەک دووانەپەرست سەیریان دەکەن، وەک ئەوەی باوەڕیان بە دوو خودای گەورە هەبووبێت، خودای ڕووناکی و خودای تاریکی. بەڵام زیاتر ئەگەری ئەوە هەیە کە ئەوان بەڕاستی باوەڕیان بە یەک خودای ڕاست و زیندوو هەبووبێت، بەڵام لەگەڵ دوژمنێکی گەورە کە هەوڵی دەدا ڕێگری لە جێبەجێکردنی ئامۆژگارییەکانی خودا بکات. گەلێک کە باوەڕیان بە یەک خودا هەبوو، کە بە خۆر هێمای بۆ دەکرا (ئەوان بەڕاستی نەیانپەرست) بە چاوی ڕەزامەندییەوە سەیری ئیسرائیلیان دەکرد، کاتێک بۆیان دەرکەوت کە ئەوان بتەکانیان نەدەپەرست.
هۆکاری ئەوەی ئیسرائیل وەک دیل بران بۆ بابل، بتپەرستی بوو، کە سەرچاوەی ئەو دیلبردنە بوو، بەڵام ئەمە لە بتپەرستی چاکی کردنەوە. زۆری نەبرد دوای گەیشتنیان بۆ ئەوێ، زانییان کە سزای ڕەتکردنەوەی پەرستنی بتێک مردنە (دانیال ٣:١٤، دانیال ٣:١٥). بێگومان، لێرە و لەوێ، جولەکە هەبوون کە بەهۆی نەزانییەوە بتپەرست بوون، بەڵام نەتەوەکە خۆی فێربوو ڕقی لە بتپەرستی بێتەوە لەوەی لە بابل بینییان. لەوێ حەفتا ساڵ ئازاریان چەشت تا ڕووخانی لەژێر بارودۆخە ترسناکەکانی ئەو شانشینە بتپەرستەدا. هەرگیز جارێکی تر نەبوونەتەوە بە گەلێکی بتپەرست.
تا ئەمڕۆش، ئەوان قێزیان لە بت دەبێتەوە بە هەر شێوەیەک بێت. ئەوە یەکێکە لەو هۆکارانەی کە بۆچی کاتۆلیکی ڕۆمانی، کاتۆلیکی یۆنانی، ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی، و لقەکانی تری کەنیسەی کاتۆلیکی، کێشەیان هەبووە لە کاریگەری دانان لەسەر جوولەکەکان، چونکە ئەگەر جوولەکەیەک سەیری ناو یەکێک لە کەنیسەکانیان بکات، لای ئەو تەنها پەرستگایەکی بتپەرستییە. لێرەدا هەموو جۆرە ئایکۆن و وێنەیەک هەن، و خەڵک بخوور و مۆم دەسووتێنن و کڕنۆش بۆیان دەبەن. لای جوولەکە ئەوە قێزەونە. ئەو ڕقی لێیەتی و قێزی لێ دەبێتەوە.
تەنها کاتێک مەسیحییەتی پاک، دوور لە هەموو ئەوانە، بە خۆشەویستی و میهرەبانی پێشکەش بە جوولەکە دەکرێت، ئەگەری هەیە کاریگەری لەسەر دروست ببێت. بە درێژایی سەدەکان جوولەکە هەبوون کە گۆڕاون بۆ ڕۆمانیزم، بەڵام زۆرجار ئەو گۆڕانە تەنها خۆنواندنێک بووە بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە. لەگەڵ پابەندبوونی دەرەکی بە کەنیسەی ڕۆما، خزمەتگوزارییە شاراوەکانیان لە پەرستنی کەنیسەدا وەک جاران بەردەوام بوون.
بەڵام کاتێک لەدایکبوونێکی نوێی ڕاستەقینە ڕوودەدات و جوویەک دەبێتە مەسیحییەکی ڕاستەقینە، ئەو لە هەموو ئەم بتپەرستییە ڕوو وەردەگێڕێت چونکە شتێکە کە خودی ڕۆحی قێزی لێدەکاتەوە.
بەڵام ئاگادارکردنەوە و پاڕانەوە دووبارەکانی خودا پێویستن. تاقیکردنەوەیەکی باڵا بۆ ئیسرائیل دەبێت کە هێشتا ماوە بێت لە کاتی تەنگانە گەورەکەدا. کوڕی لەناوچوون هەڵدەستێت بۆ دژایەتیکردن و بەرزکردنەوە
خۆی بەسەر هەموو ئەوەدا بەرز دەکاتەوە کە پێی دەگوترێت خودا، یان پەرستراوە؛ بە شێوەیەک کە ئەو وەک خودا لە پەرستگای خودادا دادەنیشێت، خۆی نیشان دەدات کە خودایە" (2 تسالۆنیکی 2:4).
ئەو پیاوان ڕازی دەکات کە پەیکەرێک دروست بکەن، و دەسەڵاتی دەبێت ژیانی پێ ببەخشێت، تاوەکو پەیکەرەکەش قسە بکات و
بۆ ئەوەی هەرکەسێک پەیکەرەکەی نەپەرستایە، بکوژرێت (بینین ١٣:١٤، بینین ١٣:١٥).
زۆر کەس لە ترسی مردن شکست دەهێنن، بە ئەنجامی ترسناکەوە (پەرتووکی بینین 14:9-11)؛ ئەوانی تر سەرکەوتوو دەبن بەسەر وێنەکەدا و ناوی پیرۆزی خودا بەرز ڕادەگرن (پەرتووکی بینین 15:2-4). با دووبارە بیڵێینەوە، ئاگادارکردنەوە و داواکارییە بەردەوامەکانی خودا لە ئیشایادا بێ پێویست نین.
خودا پێشبینی بەرزبوونەوەی پاشا کۆرشی کرد. ئەو دەبوو ڕێگا خۆش بکات بۆ ئەوەی پاشماوەکە بگەڕێنەوە بۆ ئۆرشەلیم. بەڵام، بێگومان، ئەمە تەنها گەڕانەوەیەکی بەشەکی دەبوو. هەندێک کەس پێداگری دەکەن لەسەر ئەوەی کە هەموو ئەو پێشبینییانەی پەیوەستن بە گەڕانەوەی ئیسرائیلەوە پێشتر هاتوونەتە دی و، لەبەر ئەوە، ئێمە نابێت چاوەڕێی هیچ هاتنەدییەکی داهاتوویان بکەین، بەڵام خودا لەم کتێبەی ئیشایادا دەفەرموێت،
من جارێکی تر دەستم درێژ دەکەمەوە بۆ گەڕاندنەوەی گەلەکەم،
و ئەوەیە کە ئەو دەستی پێکردووە، کاتێک ئەوان وەک گەلێک کۆدەبنەوە بۆ خاکەکەیان.
لەدوای ئەم وەحییە سەبارەت بە پاشا کایرۆس، خودا دەگەڕێتەوە سەر ئەو بابەتەی کە پێشتر سەرقاڵی کردبوو، جەخت لە بچووکیی مرۆڤ، لاوازییەکەی و بێ شایستەییەکەی دەکاتەوە، و گەورەیی و هێز و شکۆمەندیی خۆی، بە پێچەوانەی ئەو بتانەوە کە خەڵکەکە ڕوویان تێکردبوو. بەردەوام دەبێت، و ئەوەش:
من یەزدانم، و کەسی تر نییە، هیچ خودایەک نییە جگە لە من: من تۆم بەهێز کرد، هەرچەندە تۆ منت نەناسیوە: تاکوو بزانن لە هەڵهاتنی خۆرەوە و لە ڕۆژئاواوە، کە هیچ کەسێک نییە جگە لە من. من یەزدانم، و کەسی تر نییە. من ڕووناکی دروست دەکەم، و تاریکی دەخولقێنم: من ئاشتی دروست دەکەم، و خراپە دەخولقێنم: من یەزدانم، هەموو ئەم شتانە دەکەم" (ئایەتەکانی ٥-٧).
ئەوە زۆر سەرنجڕاکێشە لە پەیوەندیدا لەگەڵ باوەڕە فارسییەکان. لە نووسینە پیرۆزەکانیاندا، بۆ نموونە زەند-ئەڤێستا، ئەوان پلەی سەرەکییان بە ئۆرمەزد داوە، خودای ڕووناکی، خودای ڕاستەقینەی زیندووی تاقانە. و ئەهریمەن شوێنێکی زۆر گەورەی گرتووە وەک دوژمنی سەروو سروشتیی خودا، لە ململانێیەکی بەردەوامدا لەگەڵی. یەکێکیان خودای ڕووناکییە، ئەوی دیکەیان ڕۆحی خراپەی تاریکییە. یەکێکیان خودای ئاشتییە و ئەوی دیکەیان ڕۆحی جەنگە. یەکێکیان خودای چاکەیە و ئەوی دیکەیان ڕۆحی خراپەیە. کەواتە لێرەدا لە وەڵامی ئەمەدا، خودا، وەک ئەوەی قسە لەگەڵ پاشا کورش بکات، دەڵێت
من خودای تاک و ڕاستەقینە و زیندووم . . . جگە لە من هیچ تر نییە. من ئاشتی دروست دەکەم و من خراپە دروست دەکەم. من ڕووناکی دروست دەکەم و من تاریکی دروست دەکەم. هیچ هێزێکی تر نییە کە بتوانێت توانای ڕەها لەگەڵ من هاوبەشی بکات.
من ئاشتی دروست دەکەم و من خراپە دروست دەکەم.
واتای ئەوە چییە؟ کالڤینیستە زۆر توندڕەوەکان پێداگری دەکەن لەسەر ئەوەی کە خودا هەموو شتێکی پێشوەختە دیاریکردووە کە لەسەر زەوی ڕوودەدات؛ بۆیە مرۆڤ دەبێت گوناه بکات، بۆ ئەوەی ئەو دەرفەتی هەبێت نیعمەتی ڕزگارکەری خۆی نیشان بدات. بەڵام ئەوە نییە کە لێرەدا مەبەستە کاتێک ئەو دەڵێت،
من ئاشتی دروست دەکەم و خراپە دروست دەکەم.
ئەوە خراپەیە بە واتای کارەسات. بە واتایەکی تر، ئەگەر گەردەلوولێک هەبێت و زیانێکی زۆر لێبکەوێتەوە، خودا دەڵێت،
"من تەواوی بەرپرسیارێتییەکەی دەگرمە ئەستۆ؛"
ئەگەر هەموو شتێک دادپەروەر و جوان بێت، خودا دەفەرموێت،
ئەمە لە خوداوەیە ;
ئەگەر بوومەلەرزەیەکی گەورە ڕووبدات، خودا لە پشت ئەوەوەیە. هەرچییەک بێت،
من پەروەردگار ئاشتی دروست دەکەم، خراپە دروست دەکەم.
و بەم شێوەیە دەخوێنینەوە،
ئایا خراپە لە شارێکدا دەبێت و پەروەردگار نەی کردبێت؟ (عامۆس 3:6)
خودا بەرپرسیارێتی هەموو شتێک دەگرێتە ئەستۆ کە ڕوودەدات، بەڵام هەمیشە وا نییە کە خۆی ڕاستەوخۆ کار بکات، بەڵکو ڕێگە بەوانی تر دەدات کار بکەن. بۆ نموونە، ڕێگەی دا بە شەیتان کە ئەیوب تاقی بکاتەوە. بەڵام خاڵی سەرەکی لێرەدا ئەوەیە کە دوو هێزی گەورە لە گەردووندا لە ململانێدا نین لەگەڵ یەکتر، کە هەردووکیان خودان، خودایەکی باش و خودایەکی خراپ؛ بەڵکو یەک خودا هەیە، هەرچەندە هێزێکی خراپ هەیە کە دژی ئەو کار دەکات.
وای بە حاڵی ئەو کەسەی کە دەمەقاڵێ دەکات لەگەڵ دروستکەرەکەی! با پارچە گۆزەکە کێبڕکێ بکات لەگەڵ پارچە گۆزەکانی زەوی. ئایا قوڕەکە بەو کەسەی کە شێوەی دەداتێ دەڵێت: چی دروست دەکەیت؟ یان بە کارەکەی: دەستی نییە؟ . . . کۆببنەوە و وەرن؛ پێکەوە نزیک ببنەوە، ئێوەی ڕزگاربووانی نەتەوەکان: ئەوان نازانن کە داری بتەکانیان دادەنێن و نوێژ بۆ خودایەک دەکەن کە ناتوانێت ڕزگار بکات. ئێوە بڵێن و نزیکیان بکەنەوە؛ بەڵێ، با پێکەوە ڕاوێژ بکەن: کێ ئەمەی لە کۆنەوە ڕاگەیاندووە؟ کێ لەو کاتەوە وتوویەتی؟ ئایا من گەورە نیم؟ و هیچ خودایەکی تر نییە جگە لە من؛ خودایەکی دادپەروەر و ڕزگارکەرێک؛ هیچ کەسێک نییە جگە لە من. سەیری من بکەن، و ڕزگار ببن، هەموو سەرانسەری زەوی: چونکە من خودام، و هیچ کەسێکی تر نییە (ئایەتەکانی 9، 20-22).
چەندە ڕاگەیاندنێکی سەرسوڕهێنەرە! خودا خۆی لەو سەردەمانی پەیمانی کۆندا ناساندووە وەک خودایەکی دادپەروەر و ڕزگارکەرێک، خودایەک کە بە دادپەروەرییەکی ڕەها مامەڵە لەگەڵ پرسی گوناهدا دەکات، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆی ڕێگایەکی دۆزیوەتەوە کە لەگەڵ پیرۆزییە بێسنوورەکەی خۆی و دادپەروەریی تەختەکەی گونجاوە، کە بەهۆیەوە دەتوانێت ببێتە ڕزگارکەری ئەو گوناهبارەی کە بە تۆبەکردن و باوەڕەوە ڕوو لەو دەکات. خودایەکی دادپەروەر و ڕزگارکەرێک!
زۆر لەمێژبوو لە یۆنان، پیاوانی دانای وەک سوقرات و ئەفلاتوون ڕۆژێک دەربارەی لێخۆشبوون لە گوناه مشتومڕیان دەکرد. سوقرات ڕووی کردە ئەفلاتوون و گوتی:
ڕەنگە خودا بتوانێت لە گوناهەکان خۆش بێت، بەڵام نازانم چۆن.
ئەوە سەرسوڕهێنەرە! ئەم فەیلەسوفە بتپەرستە تا ڕادەیەکی زۆر چاوەکانی کراوە بوون بۆ ڕاستییە ئیلاهییەکان.
ڕەنگە خودا بتوانێت لە گوناهەکان خۆش بێت، بەڵام من نازانم چۆن.
مەبەستی چی بوو بەوە؟
ئەگەر خودا فەرمانڕەوای ڕەوشتیی گەردوون بێت و ئەگەر خودا دادوەرێکی ڕاستودروست بێت، و هەموو مرۆڤەکان دەبێت بێنە بەردەمی بۆ ئەوەی دادگایی بکرێن لەسەر ئەو کارانەی لە جەستەدا کراون، چۆن دەتوانێت گوناهەکان ببەخشێت؟ لە دەسەڵاتی دادوەردا نییە کە لە تاوانباران خۆش بێت، بەڵکو حوکم بدات بەسەر خراپەکاراندا و دڵنیا بێت لە جێبەجێکردنی ئەو حوکمە.
چۆن دەتوانێت خودایەکی ڕاستودروست گوناهەکان ببەخشێت؟ لێرەدا لە ئیشایا، کە دوو سەدە و نیو پێش سوقرات ژیاوە، خودا لە ئیسرائیل ڕایدەگەیەنێت کە ئەو خودایەکی ڕاستودروست و ڕزگارکەرە. و لە نامەی ڕۆما کە نزیکەی پێنج سەدە دوای سوقرات نووسراوە، پێمان دەوترێت چۆن خودا دەتوانێت ڕاستودروست بێت و ڕاستکەرەوەی ئەو کەسە بێت کە باوەڕی بە عیسا هەیە.
ئەمە بڕگەیەکی نایابی ئینجیلە:
بڕواننە من، و ڕزگار ببن، ئەی هەموو گۆشەکانی زەوی: چونکە من خودام، و هیچ خودایەکی تر نییە.
ئێستا خودا لە خوداوەند یەسوعی مەسیحدا ئاشکرا دەبێت، و هەمان ئەم وشانە دەکرێت لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئەودا بەکاربهێنرێن، چونکە ئەو فەرمووی،
من ڕێگا و ڕاستی و ژیانم: هیچ کەسێک نایەتە لای باوک، مەگەر بە من.
هیچ ناوی تر نییە،
پیتەر دەڵێت،
لەژێر ئاسماندا لەنێو مرۆڤەکاندا دراوە، کە پێویستە پێی ڕزگار بین.
بڕواننە من . . . هەموو گۆشەکانی زەوی: چونکە من خودام، و جگە لە من کەسی تر نییە.
واتای چییە ڕوانین تێی؟
خودا زاراوەی هێندە سادەی بەکارهێناوە بۆ ئەوەی نیشانی خەڵک بدات چەند بە ئاسانی دەتوانین بێینە پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەودا لە ڕێگەی نیعمەتەوە. کەچی قورسایی دروست دەکرێت لە وشە سادەکان.
باوەڕکردن
و
سەیرکە.
بۆ
سەیر بکە
لێرە بە سادەیی واتای ئەوەیە چاومان بگێڕین بۆ تاکە یەکێک کە دەتوانێت یارمەتیمان بدات، ئەو کە داوامان لێدەکات بڕوانین. ئەو کەسایەتییەیە کە هەموو جیاوازییەکە دروست دەکات.
ئێمە سەیری خۆمان ناکەین، ئێمە حاڵەتی بێچارەیی خۆمان دەزانین، بەڵام بە چاوێکی چاوەڕوان و گوێڕایەڵانە سەیری ئەومان دەکەین.
بڕواننە من . . . چونکە من خودام، و هیچ کەسێکی تر نییە.
بانگهێشتەکە جیهانییە و بە ئەنجامی پیرۆزەوە -
ڕزگاربن.
عیبرانییەکان 12:2 کەسایەتییە شکۆدارەکەیش دەدات،
ڕوانین بۆ عیسا.
ئیشایا بێگومان ئاماژە دەکات بە ئیسرائیلییە مارپێوەدراوەکانی کە لەسەرەمەرگدا بوون لە ژمارەکان 21:8، ژمارەکان 21:9، کە ژیانەوە کاتێک بە وردی چاویان بڕییە ماری بڕۆنزییەکە کە موسا بەرزیکردەوە.
بەشەکانی ٤٥-٤٨ بەشێکن لە یەک بەش کە بەشەکانی ٤٠-٤٨ لەخۆدەگرێت، کە تێیدا مشتومڕی یەزدانمان لەگەڵ بتەکان هەیە. ئەو جەخت دەکاتەوە لەسەر هێز و شکۆمەندیی خۆی. لە یەکێک لە وتارە چاپکراوەکانی، کۆڵۆنێل ڕۆبەرت جی. ئینگێرسۆڵ لەسەر ئەمە وەستاوە. ئەو گوتی،
چەند خۆهەڵکێشێکە ئەم خودایەی کتێبی پیرۆز! چەند زۆر باسی خۆی دەکات و ئەوەی کردوویەتی و دەتوانێت بیکات!
مرۆڤ دەتوانێت تێبگات کە پیاوێکی بێخودا ئەمە دەڵێت، بەڵام کێ لە هەموو گەردووندا مافی شانازی کردنی هەیە جگە لەو خودایەی کە دروستی کردووە؟ و بۆچی ئەو شکۆمەندیی خۆی و گەورەیی خۆی و هێزی خۆی دەردەخات؟ بۆچی ئەو جەخت دەکاتەوە لەسەر دانایی خۆی و هێزی خۆی و توانای خۆی؟ ئەوە بۆ ئەوەیە کە مرۆڤەکان درک بە گرنگیی ژیان لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئەودا بکەن و بێسوودیی ڕووکردنە هەر کەسێکی تر.