ئەم بەشە لێکۆڵینەوە لە ئیشایا ٦١ دەکات، بەتایبەتی جەخت دەکاتە سەر خوێندنەوەکەی عیسا بۆ ئایەتە سەرەتاییەکانی لە کەنیشتەکەی ناسرە. نووسەرەکە ئاماژە بە وەستانی بەئەنقەستی عیسا دەکات لە ناوەڕاستی ڕستەکەدا، لێکدانەوەی بۆ دەکات وەک جیاوازییەک لە نێوان هاتنی یەکەمی، کە دەستپێکی "ساڵی پەسەندکراوی خوداوەند" بوو، و هاتنی دووەمی، کە "ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خوداکەمان" دەهێنێت. دەقەکە جەخت دەکاتەوە لەوەی کە سەردەمی ئێستا لەناو ئەم "فاریزە" پێشبینییەدا بوونی هەیە، لەگەڵ پێشبینییە ماوەکاندا کە چاوەڕێی بەدیهاتنن لە گەڕانەوەی مەسیحدا، ئاسوودەیی و بەرەکەت پێشکەش دەکات بە باوەڕداران لەم نێوەندەدا.
تێبینییە شیکارییەکان لەسەر
پێغەمبەر ئیشایا
لە لایەن
هاری ئەی. ئایرۆنساید، د. وێژە
مافی بڵاوکردنەوە @ 1952
دەستکاری کراوە بۆ 3BSB لەلایەن باوەڕداری بەیبڵی باپتیستەوە بە ڕۆحی خزمەتی کۆڵپۆرتاجی سەدەیەک لەمەوبەر
لە بەشی شەست و یەکەمدا ئەو بەشەمان هەیە کە گەورە عیسا سەرنجی گوێگرانی بۆ ڕاکێشا کاتێک چووە ناو کەنیشتەکەی ناسرە. دوای لەئاوهەڵکێشانی لە ئوردن و تاقیکردنەوەکەی لە چۆڵەوانی، ئەو بە یەهودیادا هاتە سەرەوە - ئەو ووشەی لە یەهودیا دا - بۆ جەلیل و چووە ناو ئەو شارەی کە تێیدا گەورە ببوو - ناسرە. لەوێ، پێمان وتراوە، کە وەک نەریتەکەی لە ڕۆژی شەممەدا، چووە ناو کەنیشتەکە. ئەوە زۆر گرنگە. وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، زانیارییەکی کەممان هەیە سەبارەت بە ڕۆژانی سەرەتایی گەورە عیسا مەسیح، و خەڵک هەوڵیان داوە خەیاڵ بکەن چی ڕووی دابێت لە نێوان منداڵی و سی ساڵەییدا، کاتێک چووە دەرەوە بۆ ئەوەی لەلایەن یۆحەنناوە لەئاوهەڵبکێشرێت، کاتێک خۆی تەرخان کرد بۆ کارە گەورەکەی.
لە پەیوەندیدا بەمەوە، هەموو جۆرە خەیاڵێکی پووچ تێیدا جێگەی کراوەتەوە. چەند ساڵێک لەمەوبەر، پیاوێکی ڕووسی کتێبێکی نووسی کە گوایە وەرگێڕانی تۆمارێک بووە کە لە خانەقایەکی لاما لە تبت دۆزیبوویەوە، و وا دانرابوو کە تۆماری گەشتەکانی ئیسا بێت. بە شتێکی ئاسایی وەرگیرابوو کە ئیسا دەبێت لەگەڵ عیسا بناسرێتەوە، و ئەوەی کە ئەو لە فەلەستینەوە بەناو هیندستاندا هاتبووە تبت، و لەناو لاماکاندا نهێنییەکانی فێر ببوو کە وای لێدەکرد موعجیزە ئەنجام بدات. لە کۆتاییدا گەڕایەوە فەلەستین بۆ دەستپێکردنی کارەکانی، بەڵام سەرکردە جوولەکەکان گومانیان لێکرد کە هەوڵی تێکدانی فێرکردنەکانیان دەدات و لە کۆتاییدا خاچ درا. زۆر کەس لە سەرەتادا ئەمەیان بە دۆزینەوەیەکی سەرسوڕهێنەر ستایش کرد کە ڕەنگە زانیارییەکانمان لەسەر عیسا زیاد بکات، بەڵام لە کۆتاییدا نووسەرەکە دانی نا بەوەدا کە ساختە بووە، و خۆی نووسیبووی.
خەڵک هەوڵیان داوە خەیاڵ بکەن عیسا ڕەنگە چی کردبێتی لەو ساڵانەدا، بەڵام کتێبی پیرۆز دەڵێت کە کاتێک هەندێک لە خەڵکی شارەکەی هاتن بۆ گوێگرتن لێی، وتیان:
"ئەمە دارتاشەکە نییە؟"
ئەوان وەک دارتاشێک ناسیبوویان. و لوقا دەڵێت کە ئەو بەپێی نەریتی خۆی لە ڕۆژی شەممەدا چوو بۆ کەنیسە. ئەمە نیشان دەدات کە خوداوەند عیسا نەک تەنها خۆی ڕادەستی گوێڕایەڵی یاسا خوداییەکان کرد، بەڵکو ڕادەستی ڕێساکانی ئاسایی ڕابینەکانیش کرد، و بەشداری خزمەتگوزاری کەنیسەی دەکرد و بەڕواڵەت بەشدار بوو تێیدا. ئەوان وەک کەسێک دەیناسییەوە کە مافی هەبوو بچێتە سەر سەکۆکە و لە نووسراوە پیرۆزەکان بخوێنێتەوە. لەو کەنیسەیەدا لە ناسرە، کتێبی پێغەمبەر ئیشایای درایە دەستی؛ ئەم کتێبە، بەشی کۆتایی ئەم کتێبەش - و پێی دەوترێت پێغەمبەر ئیشایا.
"ڕۆحی خودای گەورە لەسەرمە؛ چونکە گەورە مەسحی کردووم تا مزگێنیی خۆش ڕابگەیەنم بۆ نەرمونیانەکان؛ ناردوومی تا دڵشکاوەکان ساڕێژ بکەم، ئازادی ڕابگەیەنم بۆ دیلەکان، و کردنەوەی زیندان بۆ بەندکراوەکان؛ تا ساڵی پەسەندکراوی گەورە ڕابگەیەنم.(ئایەتەکانی 1، 2أ).
پاشان ئەو کتێبەکەی داخست. ئەو تا ناوەڕاستی ڕستەکە خوێندییەوە بەڵام پاشان کتێبەکەی داخست. بۆچی ئەو لەسەر قسەکانی ئیشایا بەردەوام نەبوو؟ چونکە ئەو ئایەتانە باس لەوە دەکەن کە ئەو لە یەکەم هاتنیدا هات بۆ ئەنجامدانی. یەکەم و دووەم هاتنی ئەو بە شێوەیەکی زۆر نزیک بەیەکەوە بەستراونەتەوە لەم بەشەی ئیشایادا.
لەوێدا لەو خاڵەدا وەستا کە ئێمە پێی دەڵێین کۆما. ئەو هەموو ئەو سەردەمەی کە من و تۆ تێیدا دەژین، خستە ناو ئەو کۆمایەوە. هێشتا ساڵی پەسەندکراوی یەزدانە. تەنانەت بچووکترین بڕیش لەو خاڵە تێپەڕ نەکردووە کە ئەو کتێبەکەی تێدا داخست. بۆچی لەوێدا دایخست؟ چونکە بەشەکەی تری ڕستەکە ئێمەی دەبردە ناو ڕۆژی یەزدانەوە دوای ئەوەی ئەم سەردەمەی ئێستا کۆتایی دێت. کەواتە ئێستا کاتی پەسەندکراوە، ئێستا ڕۆژی ڕزگارییە. بە شێوەیەکی مەجازى، کاتێک ئەو دێتەوە، ئەو کتێبە جارێکی تر دەکاتەوە بۆ بەشەکەی تری ئەم دەقە و هەمووی بە تەواوی جێبەجێ دەکرێت.
"و ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودامان؛ بۆ دڵنەوایی کردنی هەموو ئەوانەی ماتەمینن؛ بۆ دانانیان بۆ ئەوانەی ماتەمینن لە سیۆن، بۆ پێدانیان جوانی لە جیاتی خۆڵەمێش، ڕۆنی خۆشی لە جیاتی ماتەمینی، پۆشاکی ستایش لە جیاتی ڕۆحی خەمۆکی؛ بۆ ئەوەی پێیان بوترێت دارەکانی ڕاستودروستی، چاندنی پەروەردگار، بۆ ئەوەی ئەو شکۆدار بکرێت(ئایەتەکانی 2b، 3).
بەستنەوەیەکی سەرسوڕهێنەرە لە نێوان یەکەم و دووەم هاتنەوە. ئەو هات بۆ ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی پەروەردگار، ئەو دیسان دێتەوە بۆ ڕاگەیاندنی ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودامان. کاتێک خودا لەناویان دەبات ئەوانەی بە ئاشکرا دژایەتی خۆی دەکەن، و دوژمنانی گەلی ئیسرائیلی خۆی، ئەوا دەبێتە کاتی تۆڵەسەندنەوەی پەروەردگار.
پاشان خوداوەندمان ئاسوودەیی و بەرەکەت دەبەخشێت بەوانەی کە زۆر ئازاریان چەشتووە.
"بۆ دڵدانەوەی هەموو ئەوانەی ماتەمینن.
ئەم پێشبینییە شکۆدارە بە شێوەیەکی وشەیی بۆ هەموو ئیسرائیل جێبەجێ دەکرێت دوای ئەوەی سزاکانی ڕۆژی پەروەردگار بەسەر بەدکاراندا ڕژێنران. لەم نێوەندەدا، هەر تاکە ڕۆحێک کە متمانە بە مەسیح دەکات، دەتوانێت چێژ لەو بەرەکەتانە وەربگرێت کە لێرەدا باسکراون. مەسیح جلوبەرگی بووکێنیی ستایش دەبەخشێت لە جیاتی جلوبەرگی پرسەی ماتەمگێڕ، کە خۆڵەمێش و جلوبەرگی خەمباری نیشانەیەتی. ئەوانەی بە بێهودەیی بەدوای ئاشتی و ئاسوودەییدا گەڕاون لە جیهاندا و هیوا گەورەکانیان پووچەڵ بوونەتەوە، دەتوانن پڕیی شادی و ئاسوودەیی لە مەسیحدا بدۆزنەوە، کە لە هەموو پیرۆزەکانی خۆیدا شکۆدار کراوە و شادی خۆی لە بەرەکەتە هەتاهەتاییەکانیاندا دەدۆزێتەوە.
وشەی ئینگلیزیی ئێمە "دڵنەوایی" لە دوو ڕەگ و ڕیشەی لاتینییەوە هاتووە،نەرێنی، بۆ ئەوەی لەگەڵ بێت، وبەهێز, بەهێز.
بە واتای وشەیی "پتەوکردن بە هاوڕێیەتی.
منداڵێک، کە ڕێگایەکی درێژی لەپێشە لە شەوێکی تاریکدا، لەوانەیە پڕ بێت لە ترس. بەڵام ئەگەر باوکی لەگەڵیدا بێت بۆ ئەوەی دەستی بگرێت، هەموو ترسێک نامێنێت کاتێک پێکەوە بەناو تاریکی شەودا دەڕۆن. کەواتە خودا دەیەوێت ئێمە تێبگەین لە ڕاستییە پیرۆزەکەی ئامادەبوونی خۆی لەگەڵماندا کاتێک ڕووبەڕووی تاقیکردنەوە و خەمەکان دەبینەوە کە هەمووان تووشی دەبن لە کاتی تێپەڕین بەناو گۆڕانکارییەکانی ژیاندا. ئەمەش وای لێدەکات دڵ لە ئاشتیدا بمێنێتەوە و ڕۆح لە ترس ڕزگار بکات. هیچ شتێک نایەتە سەر ڕێگەی ئەوانەی خودا دەناسن جگە لەوەی کە خۆشەویستییەکەی ڕێگەی پێدەدات و ئەویش بۆ بەرەکەتمان بەکاری دەهێنێت کاتێک بەناو هەموو ئەوانەدا تێدەپەڕین بە ملکەچبوون بۆ ویستی پیرۆزی خودا و پشت بەستنی تەواو بە خۆی.
"جوانی لە جیاتی خۆڵەمێش، ڕۆنی خۆشی لە جیاتی ماتەمینی، پۆشاکی ستایش لە جیاتی ڕۆحی خەمۆکی.
ژمارەکان ئاماژە بە پرسەیەک و ئاهەنگێکی هاوسەرگیری دەکەن. لە پرسەیەکدا جوولەکەکان خۆڵ دەکەنە سەر سەریان و شین دەگێڕن و دەناڵێنن؛ لە ئاهەنگێکی هاوسەرگیریدا، ئەوان تاجی بووکی جوان و جلوبەرگی ستایش لەبەر دەکەن. سەدەکانی دوورودرێژی شین گێڕانی ئیسرائیل کۆتایی دێت و ئەو دەچێتە ناو خۆشی هاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ یەزدان، لەگەڵ هەموو ئەو بەرەکەتانەی کە لەگەڵیدا دێن.
ئێستا ئێمە لە ماوەی نێوان هەفتەی شەست و نۆیەم و حەفتاهەمی دانیالدا دەژین، لە نێوان سەرەتای ساڵی پەسەندکراوی خوداوەند و ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خوداماندا.
پاساژەکانی تر هەمان بیرۆکەیان تێدایە. بۆ نموونە، پیتەری نێردراو باس لەوانە دەکات کە ڕۆژگاری باش دەبینن، ئەوانەی ئاشتی دەخوازن و بەدوایدا دەچن، چونکە ڕووی یەزدان دژی ئەوانەیە کە خراپە دەکەن. لێرەدا دەوەستێت. پەیمانی کۆن بەردەوام دەبێت،
"بۆ سڕینەوەی یادی ئەوان لەسەر زەوی.
ئەو ڕۆژە هێشتا نەهاتووە. ڕووی خودا هێشتا دژی خراپەکاری و گەندەڵییە، بەڵام ئەو ڕۆژە نەهاتووە کە ئەو یادی خراپەکاران لەسەر زەوی ببڕێتەوە. هێشتا دەتوانین مزگێنی نیعمەتی خودا ڕابگەیەنین و ڕزگاری پێشکەش بە خراپترین گوناهبار بکەین. خودا نیعمەتی خۆی پێشکەش بە گوناهبارە هەرە پیسەکان دەکات، ئەوانەی کە خراپترین کاریان کردووە. ئێمە لەم ماوەیەدا دەژین لە نێوان یەکەم هاتنی مەسیح و دووەم هاتنی ئەودا، یەکێکیان پەیوەندی بە بەدیهاتنی ئەم پێشبینییە سەرەتاییانەوە هەیە و ئەوی دیکەیان بە پێشبینییە دواترەکانەوە - هەموویان بەیەکەوە بەستراونەتەوە - لەگەڵ گەڕاندنەوەی ئیسرائیل و بەرەکەتدارکردنی هەموو جیهانی نەتەوەکان.
"بەڵام ئێوە ناوتان لێ دەنرێت کاهینانی پەروەردگار: خەڵک بانگتان دەکەن خزمەتکارانی خودای ئێمە: ئێوە سامانی گەلان دەخۆن، و بە شکۆمەندیی ئەوان شانازی بە خۆتانەوە دەکەن.(ئایەتی ٦).
نەتەوەی ئیسرائیل پاشان دەبێتە نەتەوەیەکی کاهینان، کە دەچنە حزووری خودا لەبری هەموو گەلانی تری سەر زەوی، و هەروەها دەبنە پەیامبەری خودا بۆیان.
"من زۆر دڵخۆش دەبم بە یەزدان، ڕۆحم بە خوداکەم شاد دەبێت؛ چونکە ئەو جلوبەرگی ڕزگاریی لەبەر کردم، بە کەوای ڕاستودروستی داپۆشیم، وەک زاوا خۆی بە خشڵ دەڕازێنێتەوە، و وەک بووک خۆی بە گەوهەرەکانی دەڕازێنێتەوە. چونکە وەک چۆن زەوی گۆپکەکانی دەردەهێنێت، و وەک چۆن باخ شتە چێنراوەکانی تێیدا دەهێنێتە دەرەوە؛ هەروەها یەزدانی خودا ڕاستودروستی و ستایش دەهێنێتە دەرەوە لەبەردەم هەموو نەتەوەکاندا.(ئایەتەکانی ١٠، ١١)
چەندێک ئەم بەڵێنە سەرسوڕهێنەرانە دەبێت واتایان هەبێت بۆ گەلی زەمینی خودا، و چەندێک دەبێت ئێمە گرنگییان پێ بدەین!
بەرەکەتەکانمان ئاسمانیین. هی ئەوان، تا ڕادەیەکی زۆر، زەمینی دەبێت، و لەگەڵ ئەوەشدا ڕزگارییەکەیان هەمان ڕزگارییەکەی ئێمەیە. "ئەو منی پۆشیوە،" ئەوان لەو ڕۆژەدا دەتوانن بیڵێن،
"بە جلوبەرگی ڕزگاری، ئەو منی داپۆشیویەتی بە عەبای[هی ئەو]ڕاستودروستی.
ئایا ئەوە بۆ ئێمەش ئەمڕۆ ڕاست نییە؟ ئێمە کە جارێک هەوڵمان دەدا پینە پینە داپۆشینێک بۆ خۆمان دروست بکەین بە پەرۆکە پیسەکانی گوناهەکانی خۆمان، ئەوەمان خستووەتە لاوە و دەتوانین بڵێین،
"ئەوی منی پۆشیوە بە جلوبەرگی ڕزگاری، ئەوی منی داپۆشیوە بە عەبای[ئەوی]ڕاستودروستی.
خودا ڕاستودروستییەکی دابین کردووە بۆ پیاوان و ژنانێک کە هیچی خۆیان نییە. و لەو ڕۆژەی دێت، ئیسرائیل ئەم ڕاستییە بەنرخە فێر دەبێت - ئەوان واز لە هەموو خۆنواندنێکی ڕاستودروستیی مرۆیی خۆیان دەهێنن و شاد دەبن بە ڕاستودروستیی خودا کە پێیان دەبەخشرێت.
پێغەمبەر یەرمیا سەبارەت بەم کاتە دەڵێت،
"ئەمە ناویەتی کە پێی بانگ دەکرێت،پەروەردگار ڕاستودروستیی ئێمەیەزدانمان ڕاستودروستی.
پاشان کەمێک دواتر لە پێشبینییەکەیدا، باسی ئۆرشەلیم و نۆژەنکردنەوەکەی دەکات، دەڵێت،
"ئەمە ئەو ناوەیە کە پێی بانگ دەکرێت،[یەهۆڤا-تسیدکێنو]خوداوەند ڕاستودروستیی ئێمە,"
داننان بەوەی کە ئەو هیچ ڕاستودروستییەکی خۆی نییە، بەڵام ڕۆژێک دێت کە گەلی ئیسرائیل ڕاستودروستیی خۆیان لە خودای گەورە خۆیدا دەدۆزنەوە. چەند شتێکی پیرۆزە کاتێک ئێمە ئەو وانەیەمان تەنانەت ئێستاش فێربووە! زۆر کەس هەرگیز فێری نەبوونە.
چەند ساڵێک لەمەوبەر کارێکی ئاسان نەبوو کاتێک یەکەم قوتابخانەی ڕەشپێستەکان لە دالاس کرایەوە. هیچ هاوکارییەکی دارایی نەبوو، و کاتێک بە بێهودەیی هەوڵماندا خەڵک هان بدەین، دەستم کرد بە پرسیارکردن کە ئایا شایەنی ئەوەیە هیچ شتێک بۆ ئەم ڕەشپێستانە بکرێت. دوای سێیەم ساڵ کاتێک لە دالاس بووم بۆ وتاردان، چوومە قوتابخانەکە بۆ ئەوەی شەوێک وتارێک لەوێ بدەم. بە کوڕەکەم گوت، "ئەمە زۆر تێدەچێت بۆ بەڕێوەبردنی و تۆ ژیانی خۆت بۆی دەبەخشیت، و من نازانم ئایا بەڕاستی شایەنی ئەوەیە یان نا." ئەو بە شێوەیەکی سەیر سەیری کردم، و پاشان گوتی، "بۆچی لە پیاوەکان ناپرسیت چی لەسەری بیر دەکەنەوە؟"
بۆیە پێش ئەوەی ئەو شەوە قسە بکەم، گوتم، "حەز دەکەم بزانم ئێوە پیاوان چی لەبارەیەوە بیر دەکەنەوە. ئایا شایەنی وەبەرهێنانە؟ ئایا سوودی پێویستتان لێی وەرگرتووە؟" بۆ چەندین خولەک هیچ دەنگێک نەبوو. بە ڕووی خەمبارەوە لەوێ دانیشتبوون و کەس قسەیەکی نەکرد.
لە کۆتاییدا پیاوێک هەستا و گوتی، "من سەرم سوڕمابوو کە ئایا بە دروستی گوێم لێ بوو. ئایا من تێگەیشتم کە ئەم قوتابخانەیە ڕەنگە دابخرێت؟ ئەگەر ئەم قوتابخانەیە دابخرێت، ئەوا هەست دەکەم کە دوا پشکۆی ڕووناکی بۆ ئێمەی خەڵکی ڕەشپێستی هەژار لە داڵاس کوژاوەتەوە، و ئێمە تەنها لە تاریکیدا جێدەهێڵدرێین. با پێت بڵێم چۆن من لە تاریکیدا بووم."
من بۆ ماوەی سێزدە ساڵ قەشەی کڵێسایەک بووم. مژدەم نەدەزانی. نەمدەزانی چۆن گوناهباران ڕزگار دەکرێن. من وتارم دەدا. خەڵک کۆدەبوونەوە و منیش لە ئاو هەڵدەکێشانم و ئەوان دەبوونە ئەندامی کڵێسا - و هاواریان دەکرد و بەردەوام دەبوون. من بیرم دەکردەوە ئەگەر زۆر "وروژاندن" بکەم و هەموویان بخەمە گەڕ، ئەوە هێزی ڕۆحی پیرۆزە. من دەربارەی ئەم قوتابخانەیە بیستبووم، بەڵام کەمێک پێشداوەرییم هەبوو کاتێک بیستم پیاوێکی سپیپێست بەڕێوەی دەبات. بیرم دەکردەوە دەبێت شتێکی نامۆی تێدا بێت. بەڵام لە کۆتاییدا شەوێک هاتم.
ئەو ڕووی تێکردم و بەردەوام بوو، "کوڕەکەت ئەو شەوە لەسەر سێ بەشی یەکەمی نامەی ڕۆماکان قسەی دەکرد. هەموو ئەو ئایینەی کە ماوەی سێزدە ساڵ بوو دروستم کردبوو، لێی سەندمەوە. من تەنها لەوێ دانیشتبووم بە سەرلێشێواوی کاتێک ئەو پارچە قوماشێکی پیسی لەدوای یەکێکی تر لێ دەکردمەوە هەتاکوو بە ڕووتی لەبەردەم خودا ڕاوەستام. من هیچ ڕاستودروستییەکی خۆمم نەبوو و وامدەزانی زۆرم هەیە. وامدەزانی زۆر باشم."
ئەو شەوە لە پۆلەکە چوومە دەرەوە و چوومەوە ماڵەوە، و وتم، 'چی دەکەم؟ هەموو ئەوەی هەوڵمداوە بیکەم بۆ ئەوەی خۆم بۆ بەهەشت گونجاو بکەم، نەماوە. هیچ شتێکم نەماوە.' بە سەختی دەمتوانی چاوەڕێی پۆلی داهاتوو بکەم دوو شەو دواتر. ئەو شەوە ئەو لە ناوەڕاستی بەشی سێیەمی ڕۆماکانەوە دەستی پێکرد و بەردەوام بوو لە پیشاندانی ئەوەی کە خودا ڕاستودروستییەکی هەبوو بۆ ئەو پیاوانەی کە هیچیان لە خۆیانەوە نەبوو. ئۆه، ناتوانم پێت بڵێم ئەوە چ مانایەکی هەبوو بۆ من! ئەو شەوە زانیم کە پێویست ناکات ڕاستودروستی خۆم دابین بکەم، خودا یەکێکی دابین کردبوو، و ئەگەر تەنها متمانەم بە پەروەردگار عیسای مەسیح بکردایە، من دەبوومە ڕاستودروستی خودا تێیدا.
لەو ڕۆژەوە تا ئێستا من ڕاستودروستیی خودام بڵاوکردووەتەوە، و گەلەکەم فێربوونە ئەم ڕاستییە گەورەیە ببینن. برا، ئەم قوتابخانەیە دامەخە - تەنها شوێنێکە کە من دەیزانم کە تێیدا ئەم شتانە بۆ ئێمەی ڕەشپێستەکان ئاشکرا دەکەن."
زۆر کەس هەوڵ دەدەن ڕاستودروستییەکی هی خۆیان بنیات بنێن - و ئیسرائیلی داماویش ئەوە دەکات. نێردراو پۆڵس دەڵێت،
"ئەوان بێئاگا بوون لە ڕاستودروستی خودا، و هەوڵیان دەدا ڕاستودروستی خۆیان دابمەزرێنن، خۆیان بەدەست ڕاستودروستی خوداوە نەداوە.(ڕۆما 10:3).
لەم ڕۆژەی داهاتوودا هەموو شتێک دەگۆڕدرێت. چاوەکانیان کراوە دەبێت، ئەوان لە مەسیحدا ڕزگارکەری خۆیان دەبینن و دەتوانن بە خۆشییەوە گۆرانی بڵێن،
"ئەو منی پۆشیوە بە جلوبەرگی ڕزگاری. . .داپۆشیم بە کەوای ڕاستودروستی.
~ کۆتایی بەشی 61 ~
کاتێک پچڕانەکە لە پلانی پێغەمبەرایەتیدا وەک لە دانیال ٩:٠دا خراوەتەڕوو، دەبینرێت، کەسێک ئەو ڕاستییە دەناسێتەوە کە دابینکردن بۆ ئەمە کراوە لە لێکدانەوەی پێغەمبەرایەتیدا بە درێژایی تەواوی وشەی خودا. پێغەمبەرایەتی سەرەتا پەیوەندی بە ڕووداوەکانی پەیوەست بە نەتەوەکانەوە هەیە کە لە پەیوەندیدا بوون لەگەڵ ئیسرائیل پێش و تا هاتن و ڕەتکردنەوەی مەسیح. پاشان ماوەیەکی درێژ هەیە کە تێیدا، لە پەیمانی نوێوە فێر دەبین، خودا کارێک دەکات کە هەرگیز لە سەردەمی پەیمانی کۆندا باس نەکراوە. لەمەش دواتر پێغەمبەرایەتییەکانمان هەیە کە پەیوەندییان بە دادگاییکردنەکانی داهاتوو لە کاتی کۆتاییدا و دووەم هاتنەوەی خودامان بە هێز و شکۆوە هەیە، کاتێک ئەو دەست بەسەر شانشینەکەدا دەگرێت کە ماوەیەکی زۆر پێشبینی کراوە.
نموونەیەکی زۆر سەرنجڕاکێش ئەوەی ئیشایا ٦١:٠؛ کە بەشێکی لەلایەن ڕزگارکەرەکەمانەوە خوێندرایەوە و لێی درایە قسە لە یەکەم گەڕانەوەیدا بۆ ناسیرە، ئەو شوێنەی کە تێیدا گەورە ببوو، دوای لەئاوهەڵکێشانی لەلایەن یۆحەنناوە و تاقیکردنەوەکەی لە چۆڵەوانی. لۆقا پێمان دەڵێت کە کاتێک ئەو چووە ناو کەنیشتەکەوە لە ڕۆژی شەممە، و هەستا بۆ خوێندنەوە، کتێبی پێغەمبەر ئیشایای پێدرا، و کاتێک کتێبەکەی کردەوە، ئەو شوێنەی دۆزییەوە کە تێیدا نووسراوە:
”ڕۆحی یەزدان لەسەرمە، چونکە منی دەستنیشان کردووە بۆ ئەوەی مزگێنی بە هەژاران ڕابگەیەنم؛ منی ناردووە بۆ چاککردنەوەی دڵشکاوەکان، بۆ ڕاگەیاندنی ڕزگاری بە دیلەکان، و گەڕاندنەوەی بینایی بۆ کوێرەکان، بۆ ئازادکردنی لێدراوەکان، بۆ ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی یەزدان” (لۆقا 4:16-19).
لە یەکەم وشەکانی ئایەتی داهاتوودا دەخوێنینەوە: "کتێبەکەی داخست و دایەوە دەست خزمەتکارەکە و دانیشت." لێرەدا شتێک هەیە کە زۆر گرنگە. بە گەڕانەوە بۆ ئیشایا 61:0، دەبینین کە ئەو لە کۆماێکدا خوێندنەوەی تەواو کرد، چونکە لەوێ لە ئایەتی 2دا دەخوێنینەوە:
بۆ ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی پەروەردگار، و ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودامان؛ بۆ دڵنەوایی هەموو ئەوانەی خەمبارن؛ بۆ دانانی ئەوانەی لە زایۆن خەمبارن، بۆ ئەوەی جوانییان پێ ببەخشێت لە جیاتی خۆڵەمێش، ڕۆنی خۆشی لە جیاتی خەمباری، پۆشاکی ستایش لە جیاتی ڕۆحی قورسی؛ بۆ ئەوەی پێیان بگوترێت دارەکانی ڕاستودروستی، چاندنی پەروەردگار، بۆ ئەوەی ئەو شکۆدار بکرێت" (ئیشایا ٦١:٢-٣).
پاشماوەی بەشەکە باس لە بەرەکەتێکی سەرسوڕهێنەر دەکات کە دێتە سەر خاکی فەلەستین و گەلی ئیسرائیل لە ڕۆژانی کۆتاییدا.
Niha dema Xudanê me di nîvê ayeta 2an de xwendin rawestand, eşkere ye ku wî sedemek pir diyar ji bo wê hebû, û ew sedem bi tiştê ku me berê di lêkolîna xwe ya pêxembertiya mezin a heftê hefteyan de lêkolîn kiribû, ji nêz ve girêdayî ye. Dibe ku mirov bifikire, ger wî berê qet li ser vê mijarê nefikirîbe, ku tevahiya pêxembertiya Îşaya 61:0 dê domdar be. Di vê beşê Peymana Kevin de tiştek tune ku berevajî vê nîşan bide; lê bi girtina pirtûkê dema ku wî kir, Xudanê me pir bi zelalî di navbera xizmeta xwe ya bi Hatina xwe ya Yekem ve girêdayî û ya ku dê çêbibe dema ku ew cara duyemîn tê, cûdahî kir. Wî xwendin rawestand dema ku wî gotinên, “Ji bo ragihandina sala qebûlkirî ya Xudan,” bilêv kir. Ev Serdema Mizgîniyê destnîşan kir. Wî bêtir nexwend ji ber ku roja tolhildana Xwedayê me nehatibû ku di wê demê de dest pê bike, û, di rastiyê de, ew hîn dest pê nekiriye.
بە واتایەکی تر، خوداوەندمان تەواوی سەردەمی نیعمەتی خودای کە تێیدا دەژین خستە ناو ماوەیەکی وەستانەوە. ئەو ماوەیە نوێنەرایەتی ماوەی نزیکەی دوو هەزار ساڵ دەکات، لانیکەم. چەند زیاتر، ناتوانین بڵێین. هیچ بەشێکی تری پێشبینییەکە جێبەجێ نەکراوە لەو کاتەوەی خوداوەند کتێبەکەی داخست. کاتێک حەفتای حەفتاهەمینی دانیال دەست پێدەکات، ئەوا جێبەجێبوونی پاشماوەی پێشبینییەکە دەست پێدەکات، و بەم زووانە هەموو بەڵێنێک بە گەلی ئیسرائیل پشتڕاست دەکرێتەوە.
خوداوەند عیسا بە نیعمەتێکی سادە و بێفیز هات، مزگێنیی باشی دەدا بە نەرمونیانەکان. ئەو هات بۆ برینپێچکردنی دڵشکاوەکان، ڕاگەیاندنی ئازادی بۆ دیلەکان و کردنەوەی زیندان بۆ ئەوانەی بەندکرابوون. ئەو مزگێنیی ساڵی پەسەندکراوی خوداوەندی دا، بەڵام ئیسرائیل ڕەتی کردەوە. ئەوان لە ناسرانییە بێفیزەکەدا ئەو پاشایەیان نەناسییەوە کە چاوەڕێیان دەکرد، و بەم شێوەیە بە ڕەتکردنەوەی ئەو، نووسراوەکانی تریان بەجێهێنا.
ئەمە خودای ئازاد هێشتەوە، ئەگەر بتوانم بەو شێوەیە بڵێم، بۆ ئەوەی نهێنییەکان ئاشکرا بکات کە لە دڵی ئەودا بوون لە پێش دامەزراندنی جیهانەوە، و بەم شێوەیە ئێمە سەردەمی شکۆمەندیی نیعمەتیمان هەیە کە تێیدا دەژین، بانگکردنی کەنیسە لە جوو و نەجووەکانەوە بۆ ئەوەی ببێتە جەستە و بووکی مەسیح، و بۆ ئەوەی تەختی خۆی لەگەڵ ئەودا لە سەردەمی داهاتوودا هاوبەش بکات. لەم ماوەیەدا ئیسرائیل وەک نەتەوە ڕەتکراوەتەوە. گەمژەییە کە پێداگری بکرێت، وەک هەندێک کەس دەیکەن، کە نەتەوەی بەریتانی و گەلانی هاوشێوە بەڕاستی ئیسرائیلن و ئێستا جیاوازییەک لە نێوان ئیسرائیل و جووەکاندا بکرێت. پێش دیلکردنی ئاشووری و بابلی، خودا ئەم جیاوازییەی کرد، بەڵام لەو کاتەوە ئێمە دەبینین زاراوەکانی "جوو" و "ئیسرائیلی" بە شێوەیەکی گۆڕینەوە بەکاردێن. ئەمە بە ڕوونی دەبینرێت کاتێک دێینە سەر تاوتوێکردنی بەشی گەورەی لاوەکیی نامەی ڕۆما، بەشەکانی 9 بۆ 11. لەم ماوەیەدا ئیسرائیل وەک نەتەوە خراوەتە لاوە. ئەوان "ونبوون"، وەک بڵێی، لە نێو نەتەوەکاندا. ئیسرائیلییە تاکەکەسییەکان لەوانەیە بە نیعمەت ڕزگار بکرێن بە هەمان شێوەی نەجووە تاکەکەسییەکان، بەڵام خودا مامەڵە لەگەڵ نەتەوەی هەڵبژێردراودا ناکات وەک خۆی.
کاتێک ئەم سەردەمە کۆتایی دێت و کەنیسەی خودا بۆ لای خوداوەند بەرز کراوەتەوە، ئەوکاتە قۆناغی ترسناکی دادگاییکردن دێت کە زۆر جار لە نووسینە پێغەمبەرایەتییەکاندا ئاماژەی پێکراوە، "ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودای ئێمە." ئەو ڕۆژە دەبێت کە خودا بە دادگاییکردنەوە مامەڵە لەگەڵ مەسیحییەتی لادەر و جوولەکایەتیی لادەر دەکات، کاتێک جامەکانی تووڕەییەکەی بەسەر نەتەوە تاوانبارەکاندا دەڕژێنرێت کە وشەکەی ئەویان ڕەتکردووەتەوە، کوڕەکەی ئەویان ڕەتکردووەتەوە، و جنێویان بە ڕۆحی پیرۆزی ئەوداوە. ئەو ڕۆژەی تۆڵەسەندنەوە لە نووسینە پیرۆزەکاندا بە ناوی جیاوازەوە دووبارە و سێبارە ئاماژەی پێکراوە. پێی دەوترێت "ڕۆژی گەورە و ترسناکی خوداوەند،" "کاتی ناخۆشیی یەعقوب،" "تەنگانە گەورەکە،" "کاتژمێری تاقیکردنەوەی داهاتوو،" و زاراوەی جۆراوجۆری دیکەش بۆی بەکاردێن. هیچ پەیوەندییەکی بە تاقیکردنەوە و تەنگانەکانەوە نییە کە کەنیسەی خودا ئێستا پێیدا تێدەپەڕێت. بۆ کەنیسە، تەواوی ماوەی شایەتیدانی لەسەر زەوی بریتییە لە تەنگانە، هەروەک خوداوەندمان فەرمووی: "لە جیهاندا تەنگانەتان دەبێت، بەڵام لە مندا ئاشتیتان دەبێت." و نێردراو پۆڵس پێمان دەڵێت: "دەبێت لە ڕێگەی زۆر تەنگانەوە بچنە ناو شانشینی خودا." بەڵام ئەمە دەبێت جیا بکرێتەوە لەوەی کە بە توندی پێی دەوترێت تەنگانە گەورەکە، کە دوای ڕفاندنی کەنیسە ڕوودەدات و ئەو کاتەیە کە خودا بە تووڕەییەوە مامەڵە لەگەڵ نەتەوە تاوانبارەکانی جیهان دەکات.
بەڵام، دوای ئەم ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەیە کاتێک دێت کە خودا دڵنەوایی هەموو ئەوانە دەکات کە ماتەمینن. ئەو بە هێزەوە دەگەڕێتەوە بۆ ئیسرائیل، و پاشماوەی ئەم بەشی شەست و یەکەمی ئیشایایە بە شکۆمەندییەوە جێبەجێ دەبێت. سەرنج بدە چی پێشبینی کراوە لە ئایەتەکانی 3 تا 7. لەو ڕۆژەدا ماتەمینی سییۆن دەگۆڕدرێت بۆ خۆشی؛ چونکە خۆڵەمێشی هیوا و ئاواتە لەناوچووەکانی جوانی قبوڵکردنی لەگەڵ خودا پێدەدرێت. ئەو ڕۆحی قورسی دەگۆڕێتەوە بە جلوبەرگی ستایش، و ئیسرائیلی نوێکراوە پێی دەوترێت "دارەکانی ڕاستودروستی، چاندنی خودا"؛ و هەموو ئەمانە بۆ ئەوەی ئەو شکۆدار بکرێت.
پاشان بەرەکەتی خاکەکە دێت، کاتێک بەڵێنی خودا بە ئیبراهیم کە خاکەکە هی ئەو بێت و بۆ هەتاهەتایە لە دەستەڵاتی نەوەکانی بێت، بە شێوەیەکی وشەیی جێبەجێ دەکرێت. "و وێرانە کۆنەکان ئاوەدان دەکەنەوە، وێرانکارییە پێشووەکان هەڵدەستێننەوە، شارە وێرانەکان چاک دەکەنەوە، و وێرانکارییەکانی چەندین نەوە کۆتاییان دێت."
ئیسرائیل چیتر لەلایەن نەتەوەکانەوە سووکایەتی پێنەکراو و ڕق لێبوو نابێت. جوو بە چاوێکی سووک و ناڕەزاییەوە سەیر ناکرێت. نامۆکان لەنێو نەتەوەکانەوە، کوڕانی بێگانە، بە خۆشحاڵییەوە خزمەتی گەلی کۆنی خودا دەکەن کە خۆیان بە کاهینانی یەزدان ناودەبرێن، و وەک خزمەتکارانی خودای ئێمە دەناسرێنەوە. لەبەر هەموو ئەو ئازار و بەدبەختییەی کە بە درێژایی سەدەکان چەشتیان، لە بەرامبەردا سامان و دەوڵەمەندی نەتەوەکان وەردەگرن، و لەو فەزڵەدا گەشە دەکەن کە خودا دەیخاتە سەریان. ئایەتی ٧ زۆر گرنگە. خودا بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر قەرەبوویان دەکاتەوە بۆ هەموو ئەوەی کە بە درێژایی ساڵانی سەرگەردانییان چەشتیان، و ئەمەش لە خاکەکەی خۆیاندا، کە تێیدا شادییەکی هەتاهەتایی لەسەر سەریان دەبێت.
لەو کاتەدا ئەو بەڵێنەی لە ڕێگەی یەرەمیاوە دراوە بەدی دێت. لە بەشی سی و یەکەمی پێغەمبەرایەتییەکەی ئەودا، ئێمە دەقێکی پشتڕاستکەرەوەمان هەیە کە بە دڵنیاییەوە بەم دەقەی ئیشایاوە بەستراوەتەوە.
پەروەردگار لە کۆنەوە بۆ من دەرکەوتووە و فەرموویەتی: «بەڵێ، من بە خۆشەویستییەکی هەتاهەتایی تۆم خۆشویستووە، بۆیە بە میهرەبانییەوە ڕامکێشاویت. دیسان دروستت دەکەمەوە و دروست دەکرێیتەوە، ئەی کچە پاکیزەکەی ئیسرائیل. دیسانەوە بە دەفەکانت دەڕازێنرێیتەوە و لە سەماکانی ئەوانەی شادمانن دەردەچیت. هێشتا ڕەز لەسەر کێوەکانی سامیریا دەچێنیت، چێنەرەکان دەچێنن و وەک شتی ئاسایی دەیانخۆن. چونکە ڕۆژێک دێت کە پاسەوانانی سەر کێوی ئەفرایم هاوار دەکەن: ”هەستن، با بچینە سییۆن بۆ لای پەروەردگار خودامان.“ چونکە پەروەردگار ئاوا دەفەرموێت: ”بە شادمانییەوە بۆ یەعقوب گۆرانی بڵێن و لەنێو سەرۆکی نەتەوەکان هاوار بکەن. ڕایبگەیەنن، ستایشی بکەن و بڵێن: ”ئەی پەروەردگار، گەلەکەت، پاشماوەی ئیسرائیل ڕزگار بکە.“ ئەوان لە وڵاتی باکوورەوە دەهێنم و لە کەناراوەکانی زەوی کۆیان دەکەمەوە، و لەگەڵیان کوێر و شەل، ژنی دووگیان و ئەوەی منداڵی دەبێت پێکەوە. کۆمەڵێکی گەورە بۆ ئەوێ دەگەڕێنەوە. بە گریانەوە دێن و بە پاڕانەوە ڕێنماییان دەکەم. وا دەکەم بەلای ڕووبارەکانی ئاودا بە ڕێگایەکی ڕاستدا بڕۆن، کە تێیدا نەکەون، چونکە من باوکم بۆ ئیسرائیل، و ئەفرایم نۆبەرەی منە. ئەی نەتەوەکان، گوێ لە وتەی پەروەردگار بگرن و لە دوورگە دوورەکان ڕایبگەیەنن و بڵێن: ”ئەوەی ئیسرائیلی پەرشوبڵاو کردەوە، کۆی دەکاتەوە و دەیپارێزێت، وەک شوانێک مێگەلەکەی.“ چونکە پەروەردگار یەعقوبی کڕیوەتەوە و لە دەستی ئەوەی لەو بەهێزتر بوو ڕزگاری کردووە. بۆیە دێن و لە بەرزایی سییۆن گۆرانی دەڵێن و پێکەوە بەرەو چاکەی پەروەردگار دەڕژێن، بۆ گەنم، و بۆ شەراب، و بۆ زەیت، و بۆ بێچووی مێگەل و ڕان. و گیانیان وەک باخچەیەکی ئاودێری کراو دەبێت، و چیتر بە هیچ شێوەیەک خەمبار نابن. ئینجا کچە پاکیزەکە لە سەماکەدا شادمان دەبێت، گەنج و پیر پێکەوە، چونکە من ماتەمینییان دەکەمە شادمانی و دڵنەواییان دەکەم، و لە خەمەکانیان شادمانیان دەکەم. و گیانی کاهینەکان بە چەوری تێر دەکەم، و گەلەکەم بە چاکەی من تێر دەبن،» پەروەردگار دەفەرموێت (یەرمیا 31:3-14).
پاشان پەیمانی نوێ لەگەڵ ماڵی ئیسرائیل و لەگەڵ ماڵی یەهودا پشتڕاست دەکرێتەوە بەپێی بەڵێنی ئایەتەکانی 31 تا 34:
"بڕوانە، ڕۆژگار دێت، خودا دەفەرموێت، کە پەیمانێکی نوێ دەبەستم لەگەڵ بنەماڵەی ئیسرائیل، و لەگەڵ بنەماڵەی یەهودا: نەک بەپێی ئەو پەیمانەی کە لەگەڵ باوباپیرانیان بەستم لەو ڕۆژەی بە دەستیانم گرت بۆ ئەوەی لە خاکی میسر دەریانبهێنم؛ کە پەیمانەکەی منیان شکاند؛ هەرچەندە من مێردیان بووم، خودا دەفەرموێت: بەڵام ئەمە ئەو پەیمانە دەبێت کە لەگەڵ بنەماڵەی ئیسرائیل دەیبەستم؛ دوای ئەو ڕۆژانە، خودا دەفەرموێت، یاساکەم دەخەمە ناخیانەوە، و لەسەر دڵیان دەینووسم؛ و من دەبمە خودایان، و ئەوانیش دەبنە گەلەکەم. و ئیتر هیچ کەس دراوسێکەی و هیچ کەس براکەی فێر ناکات، بڵێت، خودا بناسە: چونکە هەموویان من دەناسن، لە بچووکترینیانەوە هەتا گەورەترینیان، خودا دەفەرموێت: چونکە لە گوناهەکانیان خۆش دەبم، و ئیتر تاوانەکانیان بیر ناکەمەوە” (یەرمیا 31:31-34).
ئەمە ئەو پەیمانەیە کە ئاماژەی پێکراوە لە ئایەتی هەشتەمی ئیشایا ٦١:٠، کە خودا دەفەرموێت: "من کارەکانیان بە ڕاستی بەڕێوەدەبەم، و پەیمانێکی هەتاهەتاییان لەگەڵ دەبەستم." ئایەتەکانی کۆتایی بەشەکە خۆشییەکە دەردەخەن کە خودا دەبێت بە گەلەکەی خۆی لەو ڕۆژەدا:
"نەوەکانیان لەنێو نەتەوەکاندا دەناسرێنەوە، وەچەکانیشیان لەنێو گەلاندا؛ هەموو ئەوانەی دەیانبینن دانیان پێدا دەنێن کە ئەوان نەوەیەکەن یەزدان بەرەکەتداری کردوون. من زۆر دڵخۆش دەبم بە یەزدان، گیانم شاد دەبێت بە خودای خۆم؛ چونکە جلوبەرگی ڕزگاری لەبەرم کردووە، بە عەبای ڕاستودروستی داپۆشیوومی، وەک زاوا خۆی بە خشڵ دەڕازێنێتەوە، وەک بووکیش خۆی بە گەوهەرەکانی دەڕازێنێتەوە. چونکە وەک چۆن زەوی گۆپکەکانی دەردەکات، وەک چۆن باخ شتە چێنراوەکانی تێدا دەڕوێنێت؛ ئاواش یەزدانی خودا ڕاستودروستی و ستایش دەڕوێنێت لەبەردەم هەموو نەتەوەکاندا” (ئیشایا ٦١:٩-١١).
با وا دابنێین لە سەردەمی پەیمانی کۆندا دەژیاین پێش یەکەم هاتنی گەورەمان عیسا بۆ سەر زەوی، و قوتابییەکی جدیی وشەی پێغەمبەرایەتی بووینایە. بۆ نموونە، وێنا بکەن کە سەرمان لێ شێوا بوو لەسەر ئەم بەشە سەرسوڕهێنەرەی پێغەمبەرایەتیی ئیشایا. ئایا دەمانتوانی، بە هیچ شێوەیەک، لە ڕێگەی خوێندنەوەیەوە تێبگەین کە کەوانەیەکی گەورە هەبوو لە نێوان دوو ڕستەکەدا، "ساڵی پەسەندکراوی گەورەمان،" و "ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودامان"؟ دانیال ٩:٠ کلیلێکە کە ڕاستییەکە لێرە و لە شوێنەکانی تردا دەکاتەوە، بەڵام ئەمە لەو کاتەدا نەزانرا بوو کە ئیشایا نووسیویەتی. بۆیە، لە نامەی یەکەمی پەترۆس، بەشی ١، پێمان دەوترێت کە پێغەمبەرانی پەیمانی کۆن لەسەر هاتنی مەسیح نووسیویانە، بەڵام بە تەواوی نەیانتوانیوە کات و وەرزەکانی پەیوەست بەم ڕاستییە شکۆدارە تێبگەن. پەترۆس دەنووسێت:
"دەربارەی ئەم ڕزگارییە پێغەمبەران بە وردی پرسیاریان کرد و گەڕان، ئەوانەی پێشبینی نیعمەتەکەیان دەکرد کە دێتە سەر ئێوە: بەدوای ئەوەدا دەگەڕان کە ڕۆحی مەسیح کە لەناویان بوو، چ کاتێک یان چ جۆرە کاتێکی نیشان دەدا، کاتێک پێشوەختە شایەتی دەدا لەسەر ئازارەکانی مەسیح و ئەو شکۆمەندییەی کە دوای ئەوە دێت. بۆ ئەوان ئاشکرا کرا کە نەک بۆ خۆیان، بەڵکو بۆ ئێمە خزمەتی ئەو شتانەیان دەکرد، کە ئێستا لەلایەن ئەوانەوە بۆ ئێوە ڕاگەیەندراون کە مزگێنییان بۆ ئێوە ڕاگەیاندووە بە ڕۆحی پیرۆز کە لە ئاسمانەوە نێردراوەتە خوارەوە؛ ئەو شتانەی کە فریشتەکانیش ئارەزوو دەکەن لێیان ورد ببنەوە” (1 پەترۆس 1:10-12).
بە واتایەکی تر، ئەم پێغەمبەرانی پەیمانی کۆنە نووسیان وەک ئەوەی لەلایەن ڕۆحی خوداوە هەڵگیرابن، و پاشان، دوای ئەوەی قەڵەمیان خستە سەر پاپیرۆس، دانیشتن و نووسینەکانی خۆیان خوێندەوە، بە وریاییەوە بیريان لێ دەکردەوە، و سەرسام بوون کە ئەم هەموو بەڵێنە سەرسوڕهێنەرانە چی دەگەیەنن، و کەی جێبەجێ دەکرێن. ئەوان نووسیان، وەک پیتەر دووبارە پێمان دەڵێت، دەربارەی ئازارەکانی مەسیح و ئەو شکۆمەندییانەی کە دوای ئەوە دێن، بەڵام دەربارەی ماوەی نێوان ئەو دووانە هیچ شتێکیان نەدەزانی.
شتە سەیرەکە ئەوەیە کە زۆرێک لە مەسیحییەکان ئەمڕۆ پشتگوێی دەخەن، و بەوەی کە گرنگیی ئەم پچڕانە گەورەیە ناناسن، بەردەوام لە سەرلێشێواویدان سەبارەت بە کاتی جێبەجێبوونی پێشبینییەکان.
کاتێک پچڕانەکە لە پلانی پێغەمبەرایەتیدا دەبینرێت وەک لە دانیال ٩:٠ دا هاتووە، مرۆڤ ئەو ڕاستییە دەناسێتەوە کە ئامادەکاری بۆ ئەمە کراوە لە لێکدانەوەی پێغەمبەرایەتیدا لە سەرانسەری تەواوی وشەی خودادا. پێغەمبەرایەتی سەرەتا پەیوەندی بە ڕووداوەکانەوە هەیە کە پەیوەستن بە نەتەوەکانەوە کە لە پەیوەندیدا بوون لەگەڵ ئیسرائیل پێش و تا هاتنی و ڕەتکردنەوەی مەسیح. پاشان ماوەیەکی درێژ هەیە کە لە ماوەیدا، لە پەیمانی نوێوە فێر دەبین، خودا کارێک دەکات کە هەرگیز لە سەردەمی پەیمانی کۆندا باس نەکراوە. لە دوای ئەمەدا پێغەمبەرایەتییەکانمان هەیە کە پەیوەندییان بە دادگاییکردنەکانی داهاتووەوە هەیە لە کاتی کۆتاییدا و هاتنەوەی دووەم بە هێز و شکۆمەندی یەزدانمان کاتێک ئەو خاوەندارێتی شانشینەکە دەکات کە ماوەیەکی زۆر پێشبینی کرابوو.
یەکێک لە نموونە زۆر سەرنجڕاکێشەکان ئەوەی ئیشایا ٦١:٠ـە؛ کە بەشێکی لەلایەن ڕزگارکەرەکەمانەوە خوێندرایەوە و لێی درایە قسە لە یەکەم گەڕانەوەیدا بۆ ناسیرە، ئەو شوێنەی کە تێیدا گەورە ببوو، دوای لەئاوهەڵکێشانی لەلایەن یۆحەنناوە و تاقیکردنەوەکەی لە چۆڵەوانی. لۆقا پێمان دەڵێت کە کاتێک ئەو چووە ناو کەنیشتەکە لە ڕۆژی شەممەدا، و هەستا بۆ خوێندنەوە، کتێبی پێغەمبەر ئیشایا درایە دەستی، و کاتێک کتێبەکەی کردەوە، ئەو شوێنەی دۆزییەوە کە تێیدا نووسراوە:
"ڕۆحی یەزدان لەسەرمە، چونکە ئەو دەستنیشانی کردوومە بۆ ڕاگەیاندنی مزگێنی بە هەژاران؛ ئەو ناردوومی بۆ چاککردنەوەی دڵشکاوەکان، بۆ ڕاگەیاندنی ڕزگاری بە دیلەکان، و گەڕاندنەوەی بینین بۆ کوێرەکان، بۆ ئازادکردنی ئەوانەی لێقەوماون، بۆ ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی یەزدان” (لۆقا ٤:١٦-١٩).
لە یەکەم وشەکانی ئایەتی داهاتوودا دەخوێنینەوە: "و کتێبەکەی داخست، و دووبارە دایەوە دەست خزمەتکارەکە، و دانیشت." لێرەدا شتێک هەیە کە زۆر گرنگە. بە گەڕانەوە بۆ ئیشایا 61:0، دەبینین کە ئەو لە کۆماێکدا خوێندنەوەی تەواو کرد، چونکە لەوێ لە ئایەتی 2دا دەخوێنینەوە:
بۆ ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی پەروەردگار، و ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودای ئێمە؛ بۆ دڵنەوایی کردنی هەموو ئەوانەی ماتەمینن؛ بۆ دیاریکردنی ئەوانەی لە سیۆن ماتەمینن، بۆ ئەوەی جوانییان بداتێ لە جیاتی خۆڵەمێش، ڕۆنی خۆشی لە جیاتی ماتەمینی، پۆشاکی ستایش لە جیاتی ڕۆحی خەمۆکی؛ بۆ ئەوەی پێیان بگوترێت دارەکانی ڕاستودروستی، چاندنی پەروەردگار، بۆ ئەوەی ئەو شکۆدار بکرێت" (ئیشایا ٦١:٢-٣).
پاشماوەی بەشەکە باس لەو بەرەکەتە سەرسوڕهێنەرە دەکات کە لە ڕۆژانی کۆتاییدا دێتە سەر خاکی فەلەستین و گەلی ئیسرائیل.
ئێستا کاتێک پەروەردگارمان وازی لە خوێندن هێنا لە ناوەڕاستی ئایەتی ٢دا، بە ڕوونی هۆکارێکی زۆر دیاریکراوی هەبوو بۆی، و ئەو هۆکارە بە توندی پەیوەستە بەوەی کە پێشتر لێی وردبووینەتەوە لە خوێندنەوەماندا بۆ پێشبینییە گەورەکەی حەفتا هەفتە. ڕەنگە کەسێک وا بیر بکاتەوە، ئەگەر پێشتر هەرگیز بیر لە بابەتەکە نەکردبێتەوە، کە تەواوی پێشبینییەکەی ئیشایا ٦١:٠ بەردەوام دەبێت. هیچ شتێک لەم بەشەی پەیمانی کۆندا نییە کە بە پێچەوانەوە ئاماژە بدات؛ بەڵام بە داخستنی کتێبەکە کاتێک کردی، پەروەردگارمان بە زۆر ڕوونی جیاوازی کرد لە نێوان خزمەتەکەی کە پەیوەست بوو بە یەکەم هاتنییەوە و ئەوەی کە ڕوودەدات کاتێک بۆ جاری دووەم دێت. وازی لە خوێندن هێنا کاتێک وشەکانی وت، "بۆ ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی پەروەردگار." ئەمە سەردەمی مزگێنیی دەستپێکرد. زیاتر نەخوێندەوە چونکە ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودامان کاتی دەستپێکردنی نەهاتبوو لەو کاتەدا، و، لە ڕاستیدا، هێشتا دەستی پێنەکردووە.
بە واتایەکی تر، پەروەردگارمان تەواوی سەردەمی نیعمەتی خودای کە تێیدا دەژین خستە ناو وەستانێکەوە. ئەو وەستانە نوێنەرایەتی ماوەیەکی نزیکەی دوو هەزار ساڵ دەکات، لانیکەم. چەند زیاتر، ناتوانین بڵێین. هیچ بەشێکی تری پێشبینییەکە جێبەجێ نەکراوە لەوەتەی پەروەردگار کتێبەکەی داخستووە. کاتێک حەفتای حەفتاهەمینی دانیال دەستپێدەکات، ئەوا جێبەجێکردنی پاشماوەی پێشبینییەکە دەستپێدەکات، و بەم زووانە هەموو بەڵێنێک بۆ گەلی ئیسرائیل پشتڕاست دەکرێتەوە.
خودای گەورە عیسا بە نیعمەتێکی سادە و بێفیز هات، مزگێنیی بە چاکە بۆ نەرمونیانەکان ڕاگەیاند. ئەو هات بۆ ئەوەی دڵشکاوەکان ساڕێژ بکات، ئازادیی بۆ دیلەکان ڕاگەیاند و کردنەوەی زیندان بۆ ئەوانەی بەند کرابوون. ئەو ساڵی پەسەندکراوی خودای گەورەی ڕاگەیاند، بەڵام ئیسرائیل ڕەتی کردەوە. ئەوان لە ناسرییە بێفیزەکەدا ئەو پاشایەیان ناناسییەوە کە چاوەڕێیان دەکرد، و بەم شێوەیە، بە ڕەتکردنەوەی ئەو، نووسراوەکانی دیکەیان بەجێهێنا.
ئەمە خودای ئازاد کرد، ئەگەر بتوانم بەو شێوەیە بڵێم، بۆ ئەوەی نهێنییەکانی دڵی خۆی ئاشکرا بکات کە لە پێش دامەزراندنی جیهانەوە تێیدا بوون، و بەم شێوەیە ئێمە سەردەمی شکۆمەندیی نیعمەتمان هەیە کە تێیدا دەژین، بانگکردنی کڵێسا لە جوو و نەجووەکانەوە بۆ ئەوەی ببنە جەستە و بووکی مەسیح، و بۆ ئەوەی لە سەردەمی داهاتوودا تەختی خۆی لەگەڵیدا هاوبەش بکەن. لە درێژایی ئەم ماوەیەدا ئیسرائیل وەک نەتەوە ڕەتکراوەتەوە. گەمژەییە کە هەندێک کەس پێداگری لەسەر ئەوە بکەن کە نەتەوەی بەریتانی و گەلانی هاوشێوەی بەڕاستی ئیسرائیلن و ئێستا جیاوازییەک لە نێوان ئیسرائیل و جووەکاندا بکرێت. پێش دیلکردنی ئاشووری و بابلی، خودا ئەم جیاوازییەی کرد، بەڵام لەو کاتەوە ئێمە دەبینین زاراوەکانی "جوو" و "ئیسرائیلی" بە شێوەیەکی گۆڕینەوە بەکارهاتوون. ئەمە بە ڕوونی دەبینرێت کاتێک دێینە سەر تاوتوێکردنی بەشی گەورەی ناوبڕی نامەی ڕۆما، بەشەکانی 9 بۆ 11. لە درێژایی ئەم ماوەیەدا ئیسرائیل وەک نەتەوە خراوەتە لاوە. ئەوان "ونبوون"، وەک بڵێی، لە نێو نەجووەکاندا. ئیسرائیلییە تاکەکەسییەکان دەکرێت بە نیعمەت ڕزگار بکرێن بە هەمان شێوەی نەجووە تاکەکەسییەکان، بەڵام خودا مامەڵە لەگەڵ نەتەوەی هەڵبژێردراو ناکات وەک خۆی.
کاتێک ئەم سەردەمە کۆتایی دێت و کەنیسەی خودا بۆ لای خوداوەند بەرز کراوەتەوە، ئەوکاتە قۆناغی ترسناکی دادگاییکردن دێت کە زۆر جار لە نووسینە پێغەمبەرایەتییەکاندا ئاماژەی پێکراوە، "ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودای ئێمە." ئەو ڕۆژە دەبێت کە خودا بە دادگاییکردنەوە مامەڵە لەگەڵ مەسیحییەتی لادەر و جوولەکایەتیی لادەر دەکات، کاتێک جامەکانی تووڕەییەکەی بەسەر نەتەوە تاوانبارەکاندا دەڕژێنرێت کە وشەکەی ئەویان ڕەتکردووەتەوە، کوڕەکەی ئەویان ڕەتکردووەتەوە، و جنێویان بە ڕۆحی پیرۆزی ئەوداوە. ئەو ڕۆژەی تۆڵەسەندنەوە جار و بار لە نووسینە پیرۆزەکاندا بە چەندین ناوی جیاواز ئاماژەی پێکراوە. پێی دەوترێت "ڕۆژی گەورە و ترسناکی خوداوەند،" "کاتی ناخۆشیی یەعقوب،" "تەنگانە گەورەکە،" "کاتژمێری تاقیکردنەوەی داهاتوو،" و چەندین دەستەواژەی دیکەش بۆی بەکاردێت. هیچ پەیوەندییەکی نییە بەو تاقیکردنەوە و تەنگانانەی کە کەنیسەی خودا ئێستا پێیدا تێدەپەڕێت. بۆ کەنیسە، تەواوی ماوەی شایەتیدانی لەسەر زەوی، ماوەی تەنگانەیە، وەک چۆن خوداوەندمان فەرمووی: "لە جیهاندا تەنگانەتان دەبێت، بەڵام لە مندا ئاشتیتان دەبێت." و نێردراو پۆڵس پێمان دەڵێت: "دەبێت بە تەنگانەیەکی زۆردا تێپەڕن بۆ ئەوەی بچنە ناو شانشینی خودا." بەڵام ئەمە دەبێت جیا بکرێتەوە لەوەی بە جەختەوە پێی دەوترێت تەنگانە گەورەکە، کە دوای ڕفاندنی کەنیسە ڕوودەدات و ئەو کاتەیە کە خودا بە تووڕەییەوە مامەڵە لەگەڵ نەتەوە تاوانبارەکانی جیهان دەکات.
بەڵام، دوای ئەم ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەیە کاتێک دێت کە خودا دڵنەوایی هەموو ئەوانە دەکات کە ماتەمن. ئەو بە هێزەوە بۆ ئیسرائیل دەگەڕێتەوە، و پاشماوەی ئەم بەشی شەست و یەکەمی ئیشایایە بە شێوەیەکی شکۆمەندانە جێبەجێ دەبێت. سەرنج بدە چی پێشبینی کراوە لە ئایەتەکانی 3 تا 7. لەو ڕۆژەدا ماتەمی سییۆن دەگۆڕدرێت بۆ خۆشی؛ چونکە خۆڵەمێشی هیوا لەناوچووەکانی جوانی قبوڵکردن لەگەڵ خودای پێدەدرێت. ئەو ڕۆحی قورسی دەگۆڕێتەوە بە پۆشاکی ستایش، و ئیسرائیلی گەڕاوە ناودەبرێت "دارەکانی ڕاستودروستی، چاندنی خودا"؛ و هەموو ئەمانە بۆ ئەوەی ئەو شکۆدار بکرێت.
ئینجا بەرەکەتی خاکەکە دێت، کاتێک بەڵێنی خودا بە ئیبراهیم کە خاکەکە هی ئەو بێت و بۆ هەمیشە لە دەستەڵاتی نەوەکانی بێت، بە شێوەیەکی وشەیی جێبەجێ دەکرێت. "و ئەوان وێرانە کۆنەکان بنیات دەنێنەوە، وێرانکارییە پێشووەکان هەڵدەستێننەوە، شارە وێرانبووەکان چاک دەکەنەوە، و وێرانکارییەکانی چەندین نەوە کۆتاییان دێت."
ئیسرائیل چیتر لەلایەن نەتەوەکانەوە سووکایەتی پێناکرێت و ڕقی لێناگیرێت. جوو بە سووکایەتی و ناڕەزاییەوە سەیر ناکرێت. بێگانەکان لەناو نەتەوەکانەوە، کوڕانی بێگانە، بە خۆشحاڵییەوە خزمەتی گەلی کۆنی خودا دەکەن کە خۆیان بە کاهینانی یەزدان ناودەبرێن، و وەک خزمەتکارانی خودامان دەناسرێن. لەبەر هەموو ئەو ئازار و بەدبەختییەی کە بە درێژایی سەدەکان بەرگەیان گرتووە، لە بەرامبەردا دەوڵەمەندیی نەتەوەکان وەردەگرن، و لە نیعمەتی خودادا گەشە دەکەن کە دەیخاتە سەریان. ئایەتی ٧ زۆر گرنگە. خودا بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر قەرەبوویان دەکاتەوە بۆ هەموو ئەوەی کە بە درێژایی ساڵانی سەرگەردانییان بەرگەیان گرتووە، و ئەمەش لە خاکەکەی خۆیاندا، کە شادیی هەتاهەتایی لەسەر سەریان دەبێت.
لەوە کاتەدا بەڵێنەکە کە لە ڕێگەی یەرەمیایەوە درابوو، بەدی دێت. لە بەشی سی و یەکەمی پێغەمبەرایەتییەکەیدا، ئێمە دەقێکی پشتڕاستکەرەوەمان هەیە کە بە دڵنیاییەوە بەم دەقەی ئیشایاوە بەستراوەتەوە.
خودا لە کۆنەوە بۆ من دەرکەوتووە، و گوتوویەتی: بەڵێ، من بە خۆشەویستییەکی هەتاهەتایی تۆم خۆشویستووە: بۆیە بە میهرەبانییەوە ڕامکێشاویت. دیسانەوە دروستت دەکەمەوە، و تۆ دروست دەکرێیتەوە، ئەی کچە پاکیزەکەی ئیسرائیل: دیسانەوە بە دەفەکانت دەڕازێنرێیتەوە، و لە سەماکانی ئەوانەی دڵخۆشن دەردەچیت. تۆ هێشتا ڕەز لەسەر کێوەکانی سامیریا دەچێنیت: چێنەرەکان دەچێنن، و وەک شتی ئاسایی دەیانخۆن. چونکە ڕۆژێک دێت، کە پاسەوانەکان لەسەر کێوی ئەفرایم هاوار دەکەن، هەستن، و با بچینە سیۆن بۆ لای خودای خۆمان. چونکە خودا ئاوا دەفەرموێت: بە دڵخۆشییەوە بۆ یاقوب گۆرانی بڵێن، و لەنێو سەرۆکی نەتەوەکان هاوار بکەن: بڵاوی بکەنەوە، ستایشی بکەن، و بڵێن، ئەی خودا، گەلەکەت ڕزگار بکە، پاشماوەی ئیسرائیل. سەیری بکەن، من لە وڵاتی باکوورەوە دەیانهێنم، و لە کەناراوەکانی زەوی کۆیان دەکەمەوە، و لەگەڵیاندا کوێر و شەل، ژنی دووگیان و ئەوەی منداڵی دەبێت پێکەوە: کۆمەڵێکی گەورە بۆ ئەوێ دەگەڕێنەوە. بە گریانەوە دێن، و بە پاڕانەوە ڕێنماییان دەکەم: وا دەکەم بەلای ڕووبارەکانی ئاودا بە ڕێگایەکی ڕاستدا بڕۆن، کە تێیدا تووشی بەربوون نابن: چونکە من باوکم بۆ ئیسرائیل، و ئەفرایم نۆبەرەی منە. گوێ لە وشەی خودا بگرن، ئەی نەتەوەکان، و لە دوورگە دوورەکاندا ڕایبگەیەنن. و بڵێن، ئەوەی ئیسرائیلی پەرشوبڵاو کردەوە کۆی دەکاتەوە، و دەیپارێزێت، وەک شوانێک مێگەلەکەی. چونکە خودا یاقوبی کڕیوەتەوە، و لە دەستی ئەوەی لەو بەهێزتر بوو ڕزگاری کردووە. بۆیە دێن و لە بەرزایی سیۆن گۆرانی دەڵێن، و پێکەوە بەرەو چاکەی خودا دەڕۆن، بۆ گەنم، و بۆ شەراب، و بۆ زەیت، و بۆ بێچووی مێگەل و ڕان: و ڕۆحیان وەک باخێکی ئاودێری کراو دەبێت؛ و چیتر بە هیچ شێوەیەک خەمبار نابن. ئەوسا کچە پاکیزەکە لە سەماکەدا دڵخۆش دەبێت، گەنج و پیر پێکەوە: چونکە من شینیان دەکەمە خۆشی، و دڵنەواییان دەکەم، و لە خەمەکانیان دڵخۆشیان دەکەم. و ڕۆحی کاهینەکان بە چەوری تێر دەکەم، و گەلەکەم بە چاکەی من تێر دەبن، خودا دەفەرموێت” (یەرمیا 31:3-14).
پاشان پەیمانی نوێ لەگەڵ ماڵی ئیسرائیل و لەگەڵ ماڵی یەهودا پشتڕاست دەکرێتەوە بەپێی بەڵێنی ئایەتەکانی ٣١ تا ٣٤:
“ئەوەتا، ڕۆژان دێن، خودا دەفەرموێت، کە پەیمانێکی نوێ لەگەڵ ماڵی ئیسرائیل و لەگەڵ ماڵی یەهودا دەبەستم: نەک وەک ئەو پەیمانەی کە لەگەڵ باوکانیاندا بەستم لەو ڕۆژەی کە بە دەست گرتمن بۆ ئەوەی لە خاکی میسر دەریانبهێنم؛ کە ئەوان پەیمانەکەی منیان شکاند؛ هەرچەندە من مێردیان بووم، خودا دەفەرموێت: بەڵام ئەمە ئەو پەیمانە دەبێت کە لەگەڵ ماڵی ئیسرائیل دەبەستم؛ لەدوای ئەو ڕۆژانە، خودا دەفەرموێت، یاساکەم دەخەمە ناخیانەوە و لە دڵیاندا دەینووسم؛ و من دەبمە خودایان و ئەوانیش دەبنە گەلەکەم. ئیتر هیچ کەسێک دراوسێکەی و هیچ کەسێک براکەی فێر ناکات و ناڵێت: «خودا بناسە»؛ چونکە هەموویان دەمناسن، لە بچووکترینیانەوە هەتا گەورەترینیان، خودا دەفەرموێت: چونکە لە گوناهەکانیان خۆش دەبم و ئیتر تاوانەکانیان بیر نایەتەوە” (یەرمیا 31:31-34).
ئەمە ئەو پەیمانەیە کە لە ئایەتی هەشتەمی ئیشایا ٦١:٠دا ئاماژەی پێکراوە، کە خودا دەفەرموێت: «من کارەکانیان بە ڕاستی ڕێنمایی دەکەم، و پەیمانێکی هەتاهەتاییان لەگەڵ دەبەستم.» ئایەتەکانی کۆتایی بەشەکە ئەو خۆشییە دەردەخەن کە خودا لەو ڕۆژەدا بە گەلەکەی دەبێت:
“وە نەوەکانیان لەناو نەتەوەکاندا دەناسرێنەوە، و وەچەکانیان لەناو گەلاندا: هەموو ئەوانەی دەیانبینن دان بەوەدا دەنێن کە ئەوان ئەو نەوەیەن کە یەزدان بەرەکەتداری کردووە. من زۆر دڵخۆش دەبم بە یەزدان، گیانم شاد دەبێت بە خودای خۆم؛ چونکە ئەو جلوبەرگی ڕزگاری لەبەرم کردووە، و بە کەوای ڕاستودروستی داپۆشیومی، وەک زاوا خۆی بە خشڵ دەڕازێنێتەوە، و وەک بووک خۆی بە گەوهەرەکانی دەڕازێنێتەوە. چونکە وەک چۆن زەوی گۆپکەی خۆی دەردەکات، و وەک چۆن باخچە وای لێدەکات ئەوانەی تێیدا چێنراون سەوز ببن؛ بە هەمان شێوە یەزدانی خودا وای لێدەکات ڕاستودروستی و ستایش لەبەردەم هەموو نەتەوەکاندا سەوز ببن” (ئیشایا ٦١:٩-١١).
با وادابنێین کە لە سەردەمی پەیمانی کۆندا دەژیاین پێش یەکەم هاتنی گەورەمان عیسا بۆ سەر زەوی، و خوێندکارێکی جدیی وشەی پێغەمبەرایەتی بووینایە. بۆ نموونە، وێنا بکەن کە سەرقاڵی لێکدانەوەی ئەم بەشە سەرسوڕهێنەرەی پێغەمبەرایەتیی ئیشایا بووینایە. ئایا دەمانتوانی، بە هیچ شێوەیەک، لە ڕێگەی خوێندنەوەیەوە تێبگەین کە کەوانەیەکی گەورە لە نێوان دوو دەستەواژەکەدا هەیە، "ساڵی پەسەندکراوی گەورەمان،" و "ڕۆژی تۆڵەسەندنەوەی خودامان"؟ دانیال 9:0 کلیلێکە کە ڕاستییەکە لێرە و لە شوێنەکانی تردا دەکاتەوە، بەڵام ئەمە لەو کاتەدا نەزانراو بوو کە ئیشایا نووسیویەتی. بۆیە، لە نامەی یەکەمی پەترۆس، بەشی 1، پێمان دەوترێت کە پێغەمبەرانی پەیمانی کۆن دەربارەی هاتنی مەسیح نووسیویانە، بەڵام بە تەواوی نەیانتوانیوە کات و وەرزەکانی پەیوەست بەم ڕاستییە شکۆدارە تێبگەن. پەترۆس دەنووسێت:
"لەم ڕزگارییەدا پێغەمبەران بە وردی پرسیاریان کرد و گەڕان، ئەوانەی پێشبینی نیعمەتەکەیان دەکرد کە بۆ ئێوە دێت: بەدوای ئەوەدا دەگەڕان کە کەی یان چ جۆرە کاتێک ڕۆحی مەسیح کە تێیاندا بوو ئاماژەی پێدەکرد، کاتێک پێشوەختە شایەتی دەدا لەسەر ئازارەکانی مەسیح، و ئەو شکۆمەندییەی کە دوای ئەوە دێت. بۆ ئەوان ئاشکرا کرا، کە نەک بۆ خۆیان، بەڵکو بۆ ئێمە خزمەتی ئەو شتانەیان دەکرد، کە ئێستا لەلایەن ئەوانەوە بۆ ئێوە ڕاگەیەندراون کە مزگێنییان بۆ ئێوە ڕاگەیاندووە بە ڕۆحی پیرۆز کە لە ئاسمانەوە نێردراوەتە خوارەوە؛ ئەو شتانەی کە فریشتەکانیش ئارەزوو دەکەن لێیان ورد ببنەوە” (1 پیتەر 1:10-12).
بە واتایەکی تر، ئەم پێغەمبەرانی پەیمانی کۆنە نووسیان کاتێک کە ڕۆحی خودا ڕێنمایی دەکردن، و پاشان، دوای ئەوەی قەڵەمیان خستە سەر پاپیرۆس، دانیشتن و نووسینەکانی خۆیان خوێندەوە، بە وریاییەوە بیریان لێدەکردەوە، سەرسام بوون کە هەموو ئەم بەڵێنە سەرسوڕهێنەرانە چی دەگەیەنن، و کەی جێبەجێ دەکرێن. ئەوان نووسیان، وەک پیتەر دووبارە پێمان دەڵێت، دەربارەی ئازارەکانی مەسیح و ئەو شکۆمەندییانەی کە دەبوو دوای ئەوە بێن، بەڵام دەربارەی ماوەی نێوان ئەو دووانە هیچ شتێکیان نەدەزانی.
شتە سەیرەکە ئەوەیە کە زۆرێک لە مەسیحییەکان ئەمڕۆ پشتگوێی دەخەن، و بەوەی کە گرنگیی ئەم پچڕانە گەورەیە ناناسن، بەردەوام لە سەرلێشێواویدان سەبارەت بە کاتی جێبەجێبوونی پێشبینییەکان.