ئەم بەشە وردەکاری بانگەوازی بەردەوامی خودا دەخاتە ڕوو بۆ هەردوو ئیسرائیلی لادەر و یەهودای ناپاک بۆ گەڕانەوە بۆ لای خۆی، بە بەراوردکردنی بتپەرستیی ئاشکرای ئیسرائیل لەگەڵ گوێڕایەڵیی ساختەی یەهودا. جەخت لە خۆشەویستیی هەمیشەیی خودا و داواکاریی بۆ تۆبەکردن و دانپێدانانی ڕاستەقینە دەکاتەوە، هاوشێوەیی دەکێشێت لەگەڵ پەرستشە ئایینییە هاوچەرخەکان کە کەم و کوڕییان هەیە لە دڵسۆزیی ڕاستەقینەدا.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
بەڵام ئەمە بەو مانایە نەبوو کە ئەو لێیان بێزار بووبێت. دوور لەوە. ڕەنگە ئەو سەرزەنشتی کردبن و سزای دابن، بەڵام هێشتا خۆشی دەویستن، و دڵنیایان دەکاتەوە لەوە؛ چونکە هەرچەندە بۆ ژنێکی تەڵاقدراو، کە بووبێتە هی پیاوێکی تر، مێردی یەکەمی ناگەڕێتەوە، سەرەڕای داوێنپیسی یەهودا، ئەو هاواری بۆ دەکات،
بەڵام دیسان بگەڕێنەوە بۆ من!(یەرمیا 3:1)
چەند فەزڵێکی پڕ لە سەبر و بێ هاوتایە ئەمە! ئایا ئێمەش لێی وێڵ بووین؟ ئایا وشەکەمان لەبیر کردووە کە دەڵێت،
ئەی زیناکاران و ژنە زیناکارەکان، ئایا نازانن کە دۆستایەتیی جیهان دوژمنایەتییە لەگەڵ خودا؟(یاقوب 4:4)؟
ئۆه، کەواتە، بە دڵێکی پەشیمان و خۆ-دادگاییکردنەوە، با دووبارە بگەڕێینەوە لای خۆی، دان بە خراپیی خۆشەویستییە ناپیرۆزەکەماندا بنێین بۆ ئەوەی کە زۆر دژە بە پیرۆزییەکەی، و شیرینیی بەزەیی گەڕێنەرەوەی بسەلمێنین. خودای ئێمە بارانەکەی گرتووەتەوە (یەرەمیا 3:3) تاوەکو بێبەریی ژیانێک بسەلمێنین کە لە دەرەوەی هاوبەشییە لەگەڵ خۆی؛ بەڵام ئەو تامەزرۆیە بۆ ئەو ساتەی کە، بە تێگەیشتن لە قووڵایی لادانەکەمان، دڵ دەگەڕێتەوە لای خۆی بەم هاوارەوە:
باوکم، تۆ ڕێبەری لاوێتیمیت!(ئیرمیا 3:4)
لێرەدا سەرنج بدە، کە هەرچەندە خودا دەیویست ئیسرائیل بگریێت
باوکم(یەرمیا 3:4)
ئەمە زۆر جیاوازە لە گریان.
ئاببا، باوکە(ڕۆما 8:15)
بە ڕۆحی کوڕایەتی، کە ئێمە هەیە، بەڵام ئەوان نەیانبوو. لە ڕووی نەتەوەییەوە ئیسرائیل کوڕی خودا بوو (هۆشەع ١١:١؛ دەرچوون ٤:٢٢-٢٣).
تەنها لە دوای خاچەوەیە کە باوەڕداران ئەوی دەناسن لە پەیوەندیی تاکەکەسیی باوکدا - نەک تەنها وەرگرتنی نەتەوەیی - و، ژیانیان لێیەوە هەیە، وەک ئەوەی کە لەلایەن کوڕەوە لە هەستانەوەدا ئاشکرا کراوە وەک
باوکم و باوکت. (یۆحەننا 20:17)
ئیمتیازاتەکانی ئێمە زۆر گەورەترن لە هی ئەوان. ژیانمان دەبێت چەند پیرۆزتر بێت!
پێشبینیی داهاتوو یەکێکی فراوانترە، کە تا کۆتایی بەشی شەشەم درێژ دەبێتەوە، و لە سەردەمی فەرمانڕەوایی پاشا یۆسیای خواناسدا گوتراوە (یەرمیا 3:6)؛ بەڵام لە چ کاتێکی دیاریکراودا، پێمان نەوتراوە.
وردەکارییەکانی لادانی هەردوو شانشینی باکوور و باشوور لە خودا (یەکەمینیان پێشتر لە دیلیدا بوو) لێرەدا بە وردی زیاتر خراونەتەڕوو؛ بەڵام بەڵێنی بەنرخی گەڕانەوە و بەرەکەت تێدایە لەسەر تۆبەکردنیان، کە چاکەی خودا هێشتا بەرەو ئەوەیان دەبات، هەرچەندە لە ڕێگەی سەختترین ناخۆشییەوە بێت.
پاشەکشێی ئیسرائیلبە ئاشکرا لە پەروەردگار یاخی ببوون لەو ڕۆژەوەی کە گوێرەکە زێڕینەکانی یەرۆبۆعام دانران. ناوەندی خودا ڕەتکرایەوە و وشەکەی (بەتایبەت سەیری پەرتووکی دووەمی یاسا ١٢:٠ بکە) سووکایەتی پێکرا. ئەمە ڕاستییەکە کە زۆر جار ئاماژەی پێدەکرێت کە تەنها یەکێک لە پاشاکانیان دەبینین کە گوتراوە پەروەردگاری گەڕاوە، و تەنها کاتێک کە لەلایەن داگیرکاریی سوورییەوە گوشاری خرابووە سەر (پەرتووکی پاشاکانی دووەم ١٣:٤-٥)؛ لەو بۆنەیەدا، وەک لە سەردەمی دادوەراندا (کە بە کردەوە گەڕابوونەوە بۆی، چونکە
هەموو پیاوێک ئەوەی دەکرد کە لە چاوی خۆیدا ڕاست بوو(دادوەران 17:6, دادوەران 21:25))
یەزدان ڕزگارکەرێکی دایە ئیسرائیل، بۆ ئەوەی لە ژێر دەستی سورییەکان بچنە دەرەوە؛ و نەوەی ئیسرائیل وەک جاران لە خێمەکانیاندا نیشتەجێ بوون.. (پادشایانی دووەم ١٣:٥)
بەڵام هەرچەندە **خودا** میهرەبان بوو، وەڵامی لاوازترین نیشانەی پێویستیی هەستپێکراوی دەدایەوە، خەڵکەکە نەگۆڕان:
ئەوان لایان نەدا لە گوناهەکانی ماڵی یەربۆعام.. . .و دارستانەکەش لە سامیریا مایەوە. (2 پاشایان 13:6)
ئەمە تەنها یەک نموونە بوو لە زۆرێک لەوانەی کە تێیدا فەرمووی،
گەڕێوە بۆ من,
بەڵام نەگەڕایەوە. لە کۆتاییدا، وەک ژنێکی داوێنپیس، دوورخرایەوە کاتێک دە هۆزەکە بران بۆ ئاشوور (یەرمیا 3:6-7).
خوشکە خائینەکەی یەهوداحاڵەتەکە (یەرمیا 3:7)، بەڵام، زۆر جیاواز بوو.
بە گشتی، گوێڕایەڵی یەزدانی دەربڕیبوو. لانی کەم، بتپەرستیی ئاشکرا هەمیشە تایبەتمەندیی ئەو نەبوو. لادان هێندەی ناپاکی بوو، هێندەی گوناهی بەردەوام نەبوو. پابەندبوونێکی توند بە ڕێوڕەسمە دەرەکییەکانی پەرستنی پەرستگا، بەڵام دڵ بەرەو گڵاویی نەتەوەکان دەچوو، بە گشتی ڕێچکەی ئەو بوو؛ وەک چۆن لە ڕۆژگاری سولەیمانیشدا وابوو – کە ماڵی یەزدانی دروست کرد و قوربانگای بۆ خوداوەندەکانی ژنە بتپەرستەکانی دروست کرد!
ئەمە ئەوەیە کە زۆربەی ئەوەی ئەمڕۆ پێی دەوترێت مەسیحییەت بە شێوەیەکی بەرچاو دیاری دەکات..
قسە لەسەر دڵسۆزی بۆ پەروەردگار دەکرێت، قسەوباس لەسەر وەفاداری بۆ مەسیح؛ بەڵام ئای، ئای، چەند کەم دەزانرێت دەربارەی جیاکردنەوە لەوەی کە بێڕێزی پێدەکات!
لە ڕاستیدا، پێگەی یەرمیا لەم کتێبەدا دەبێت زۆر وەک پیاوی ئەمڕۆ بێت کە لە پێناوی مەسیحدا دەوەستێت و بە ڕاستیدا دەڕوات. یەهودا، لە کۆتاییدا، تەنها لاسایی ئیسرائیلی کردبووەوە، هەرچەندە هەمیشە بەو شێوەیە ئاشکرا نەبوو.
کەچی سەرەڕای هەموو ئەمانەش، خوشکە خائینەکەی یەهودا بە هەموو دڵییەوە نەگەڕاوەتەوە بۆ لام، بەڵکو بە ساختەییەوە، یەزدان دەفەرموێت.(ئیرمیا 3:10).
پاشا، و زۆرێکی تر کە پەیوەندییان پێوەی هەبوو لەو ژیانەوەیەی کە ئەوکات دەستی پێدەکرد، بێگومان ڕاستەقینە بوون؛ بەڵام کەسانێکیش هەبوون کە کەم نەبوون، وەک ئەنانیاس و سەفیرا لە ڕۆژانی سەرەتایی کڵێسادا، کە ناوبانگێکیان بۆ لەخواترسی و دڵسۆزی دەویست لەکاتێکدا هەرگیز بەڕاستی لە گوناهی زۆر دوورنەکەوتبوونەوە.
ئەمە تەڵەیەکی گەورەیە، و زۆر باوە لە ڕۆژگاری ئێمەدا..
لە ڕاستیدا، ئەوە خودی ماهییەتی لاودیکیایەتییە. فێنکی لە شتە ئیلاهییەکاندا خیانەتە دژ بە مەسیح. باشترە سارد بیت لەو شێوەیە. بۆیە لێرەدا دەڵێت،
ئیسرائیلی لادەر زیاتر لە یەکودای ناپاک خۆی پاساو داوەتەوە(یەرمیا 3:11).
لە هەر حاڵەتێکدا، ئەو هەوڵی نەدا بارودۆخەکەی بشارێتەوە. ئەو بانگهێشتێکی میهرەبانەی بۆ گەڕانەوە پێدەبەخشێت (هەرچەندە ئەو نامەی تەڵاقیدابوو)، لەگەڵ دڵنیاییەکدا کە هێشتا هاوسەری بوو! (یەرەمیا 3:12-14). بە نرخە بزانین کە کوڕەکانی، لە
سەردەمی داهاتوو,
ڕێگای سیۆن بپرسن و بگەڕێنەوە بۆ لای خۆی. بەڵام یەک شت پیرۆزییەکەی داوای دەکات:
تەنها دان بە گوناهەکەتدا بنێ(یەرمیا 3:13)
بەزەییەکەی حەزی دەکرد بڕواتە دەرەوە؛ تووڕەییەکەی پێشتر خەریک بوو تەواو بێت؛ بەڵام دەبێت دانپێدانان هەبێت. دەبێت ئەو دادوەریی بکات لەسەر ڕێگاکانی، و پەشیمان بێتەوە لە لادانەکانی. دانپێدانانەکە دەبێت ڕوون بێت، و خراپەکان دیاری بکرێن.
تەنها دانپێدانێکی گشتی بە شکست بەسنین ناکات (یەرمیا ٣:١٣):
(١)تۆ سەرپێچیت بەرامبەر من کردووە،
(2) “و ڕێگاکانتت بۆ بێگانەکان پەرش و بڵاو کردووەتەوە؛
(3) “ئێوە گوێڕایەڵی دەنگم نەکردووە.
ناتوانێت تەنها تۆبەیەکی نەتەوەیی بێت. نەتەوەکان، وەک خۆیان، تۆبە ناکەن. دەبێت کارێکی تاکەکەسی بێت؛ بۆیە ئەو دەڵێت،
بگەڕێنەوە، ئەی منداڵە لادەرەکان
(یان کوڕان)، هەرچەندە سیمای ژنێک هێشتا ماوەتەوە؛ بەڵام نەتەوەکە لە پاشماوەکەدا ڕزگار دەکرێت.
من یەکێکتان لە شارێک و دووانتان لە خێزانێک دەبەم و دەتانهێنم بۆ سییۆن؛ و شوانەکانتان پێدەدەم بەپێی دڵی خۆم، کە بە زانین و تێگەیشتن خواردنتان پێدەدەن.(یەرمیا 3:14-15).
یەرۆبۆعام، لەگەڵ زۆرێک لە جێنشینەکان کە شوێنپێی ئەویان گرتبوو، شوانێکی خراپ بوو، تا ئێستا بە ڕێگەی هەڵەدا بردوونی، کە ئێستا بەرهەمەکەیان دەخوارد؛ بەڵام خودا شوانی بۆیان هەبوو کە بە دڵخۆشییەوە پێیەکانیان ئاڕاستەی لەوەڕگەی سەوز دەکەن لەوێ ڕۆح خۆراکی لە شتەکانی خودادا دەدۆزییەوە.
لەوانەیە باش بێت لێرەدا ئەوە بڵێین کە گەڕانەوەیەکی ڕاستەقینەی ئیسرائیلییە پەرتەوازەبووەکانە، بۆ سییۆنێکی ڕاستەقینە لەو خاکەی کە لێیەوە بردرابوون، کە پێغەمبەر بە درێژایی قسەی لەسەر دەکات، وەک بە تایبەتی زیاتر دەیبینین کاتێک سەیری بەشەکانی 30 و 31 دەکەین. وشەکان زۆر ڕوون و ئاشکران بۆ ئەوەی پێویستیان بە ڕۆحانی کردن بێت، وەک بە هەڵە کراوە.
لە یەرەمیا 3:16 دواین ئاماژەمان بە تابووتی پەیمان هەیە؛ وەک لە 2ی دیرۆکەکان 35:3 دواین ئاگاداریی مێژوویییمان لێی هەیە..
لە پەرستگای دووەمدا سندوقی پەیمان نەبوو. لەوەشدا کە یەحزەقیل بۆ هەزار ساڵە وێنای دەکات، هیچ سندوقێکی پەیمانێک نابێت. تەنها ئەفسانەیەکە، چونکە ناتوانین بە زیاتر لەوەی دابنێین، پێمان دەڵێت کە لە کاتی وێرانکردنی شار و پەرستگادا، یەرمیا سندوقی پەیمانی لە ئەشکەوتێکدا شاردەوە، هەروەها قوربانگای بخووریشی شاردەوە. ئەم چیرۆکە لە 2 مەکابیز 2:4-8 تۆمارکراوە.تۆمارێکی ئەپۆکریفی بە دەسەڵاتێکی زۆر گوماناوییەوە. بەڵام هەرچۆنێک بێت، دڵنیاین کە
لەو ڕۆژانەدا
(ڕۆژەکانی پاشایەتیی داهاتوو)
دەفەرموێت یەزدان، ئیتر ناڵێن، تابووتی پەیمانی یەزدان: نە دێتە بیر؛ نە بیری دەکەنەوە؛ نە سەردانی دەکەن؛ نە ئیتر ئەوە دەکرێت.; (ئیرمیا 3:16)
یان، بەپێی ئاماژەیەکی پەراوێزی،
نە لێی ون دەبن، نە چیتر دروست دەکرێتەوە..
لە کۆندا، لەژێر پەیمانی یەکەمدا، تەختی پەروەردگار بوو لە ناوەڕاستی ئیسرائیلدا: بەڵام قودس ناودەبرێت
تەختی پەروەردگار؛ و هەموو نەتەوەکان کۆدەبنەوە بۆ لای، بۆ ناوی پەروەردگار، بۆ قودس: ئیتر بەدوای خەیاڵی دڵی خراپیاندا ناڕۆن.(ئیرمیا 3:17).
لەو ڕۆژەدا پەروەردگار عیسا، کە ئەو نوێنەرایەتی دەکردی، - ئەو کەسەی کە دار و زێڕ، مرۆڤایەتی و خودایی، لە یەک کەسایەتیدا تێیدا کۆبوونەتەوە، خۆی لە ناوەڕاستیاندا دەبێت؛ سندوقەکە، کە تەنها بە لاوازی پێشبینی ئەوی دەکرد، چیتر پێویست نابێت.
لە کۆتایی بەشەکەدا، لە یەرمیا 3:19-25، تۆبەکردنی گەلەکەمان هەیە کە پێشتر بە باوەڕ باش کراوە. ئەمە پێشبینییەکە بۆ ئەوەی کە هێشتا ڕوودەدات کاتێک تێدەگەن کە بێهوودەیە هیوای ڕزگاری لە هیچ کەسێک جگە لە پەروەردگار نەبێت، کە ماوەیەکی زۆر پشتگوێ خراوە. ئەمە دوای ئەوە ڕوودەدات کە پەروەردگار سەرەتا خێمەکانی یەهودا ڕزگار دەکات (زەکەریا 12:0).