ئەم بەشە باس لە پێشبینیی لەناوچوونی بابیلۆن و ڕزگاربوونی پاشماوەی ئیسرائیلی دەکات، بە بەراوردکردنی نێوان بابیلۆنی ڕاستەقینە و بابیلۆنی نهێنیی وهحی. نووسەرەکە لێکدانەوە جیاوازەکان تاوتوێ دەکات سەبارەت بەوەی ئایا بابیلۆنی ڕاستەقینە دووبارە دروست دەکرێتەوە، لە کۆتاییدا لایەنگری ئەو بۆچوونە دەکات کە بابیلۆنی کۆتاییزەمانی ئاماژەیە بۆ ڕۆما. پاشان دەقەکە دەست دەکات بە شیکردنەوەیەکی ئایەت بە ئایەتی یهرمیا 50، کە وردەکاریی کەوتنی بابیلۆن و گەڕانەوەی ئیسرائیل و یههودا دەخاتە ڕوو.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
لە پەیمانی نوێدا دوو بەشی گرنگ تەرخانکراون بۆ گێڕانەوەی شکۆمەندی دنیایی و ڕووخانی ترسناکی بابلی نهێنی، یان ڕۆحی (وهحی ١٧:١٨). لە پێغەمبەرەکەماندا، دوو بەش بە وردی شکۆمەندی و وێرانی بابلی ڕاستەقینە، شارەکەی سەر فورات، دەخەنەڕوو، کە وەک نموونە بۆ دژە-نموونە وەڵامی بابلی وهحی دەداتەوە.
لای زۆر کەس پرسیارێک بووە سەبارەت بەوەی ئایا شاری ڕاستەقینە لە دەشتی شینار دووبارە دروست دەکرێتەوە و بڕیارە ببێتە شاری شاژنی جیهان یان نا. ئەوانەی وا بیر دەکەنەوە، بابلەکەی وهحی بەوە دەزانن کە ئاماژە دەکات، نەک بە ڕۆما و سیستەمی سیاسی-ئایینی ناپیرۆزی، بەڵکو بە شاری ڕاستەقینەی کلدانی، کاتێک لە خەوی سەدەکان بەئاگا دێتەوە. ئەوان ئاماژە بەو ڕاستییە دەکەن کە بابل و هەروەها ڕۆما لەسەر حەوت گرد یان تەپۆڵکە دروست کراوە؛ و لەبەر ئەوەی پێشبینییەکەی یەرمیا زۆر بە وردی پەیوەندی نێوان نۆژەنکردنەوەی ئیسرائیل و وێرانبوونی بابل دەبەستێتەوە، پێیان وایە کە بۆ وردبینیی پێشبینییەکان زۆر گرنگە کە ئەم شارە جارێکی تر ببێتە سەرسوڕهێنەری جیهان.
لە لایەکی ترەوە، نەیارانی ئەم بۆچوونە زیندووبوونەوەی بابلی ڕاستەقینە بە خەونێکی بێهوودە دەزانن، کە بە تەواوی دژە بە فێرکردنی ئەم بەشانەی ئێستا لەبەردەستماندان. ئەوان پێیان وایە کە هەر پیاوێکی سادە، بە خوێندنەوەی وەسفە زیندووەکەی یەرمیا بۆ ڕووخانی پایتەختی شینار، تەنها دەتوانێت لێی تێبگات کە بۆ هەمیشە ڕووخاوە. بە بڕوای ئەوان، مەگەر کەسێک تیۆرییەکی هەبێت بۆ پشتگیریکردن، ئەوا ئەمە واتای ڕوونی دەقەکەیە. پێیان وایە هیچ هۆکارێکی گونجاو نییە بۆ گریمانەکردن کە بابلی کۆتایی جیهان جگە لە ڕۆما بێت، وەک زۆرینەی مەسیحییەکانی هەموو سەردەمەکان پێیان وایە. وەسفەکە بە تەواوی هاوتایە لەگەڵ ڕۆمای پاپایی و بتپەرستی لە ڕابردوودا، هەروەها لەگەڵ ئەوەی کەسێک بە ئاسانی چاوەڕێی دەکات پاپایەتی لە داهاتوودا گەشە بکات، کاتێک کەنیسە بەرزکرایەوە – و ئەم بۆچوونە بە تەواوی لەگەڵ پێشبینییەکانی دانیال و پێغەمبەرانی تری هەردوو پەیمانی کۆن و نوێدا دەگونجێت – کەسێک بە زەحمەتی باوەڕ بە پێویستیی دووبارە بنیاتنانەوەی شارە ڕاستەقینەکە دەکات بۆ ئەوەی جێبەجێ بکرێت
"فەرمایشتی مسۆگەری پێغەمبەرایەتی." (پەترۆسی دووەم ١:١٩)
بێ ئەوەی بیەوێت بە شێوەیەکی هێرشبەرانە دۆگماتیک بێت، نووسەر خۆی لەم پۆلەدا دەبینێتەوە، و ناچارە، لەوەی دێت، بەشی ئێستای یەرەمیا لەم ڕوانگەیەوە ببینێت. با خوێنەر بە وریاییەوە هەوڵ بدات بۆ
"هەموو شتێک تاقیبکەنەوە، و ئەوەی چاکە بیگرنەبەر.." (1 تسالۆنیکی 5:21) لەبەر ئەم بۆچوونە ناکۆکانە، ئێمە بە سەرپێیی سەیری ئەم بەشانە ناکەین وەک ئەوانەی تر کە پێشبینی نەتەوەکانیان تێدایە؛ بەڵکوو ئایەت بە ئایەت سەیریان دەکەین، هەوڵدەدەین ئاراستەی گشتیی فێرکردنەکە دەستنیشان بکەین کاتێک بەردەوام دەبین.
"وشەکە کە یەزدان فەرمووی دژی بابل و دژی خاکی کلدانییەکان بە دەستی ئیرمیای پێغەمبەر(یەرمیا ٥٠:١).
جێی سەرنجە کە هەمان ئەو پیاوەی پێشتر پێشبینی بەرزبوونەوەی بابلی کردبوو، ئێستا لەناوچوونی پێشبینی دەکات. ئەو کە ئامۆژگاری ملکەچبوونی بۆ دەسەڵاتەکەی کردبوو، ئێستا پاشماوەی ئیسرائیل هان دەدات کە لێی ڕابکەن، بۆ ئەوەی بەشدار نەبن لە گوناهەکانی و سزاکەی. ئەمە هەمووی بە تەواوی یەکگرتووە. ئیریمیا نە سیاسەتمەدار بوو، نە دەربارنشین بوو، نە کەسێک بوو کە خەڵک ڕازی بکات. ئەو قسەی دەکرد
"وەک ڕازیکردنی خودا کە دڵ تاقی دەکاتەوە." (1 تەسەلۆنیکی 2:4) کاتێک خودا دەیویست یەهودا سزا بدات، نەبووخەدنەسەری هەڵبژارد تا ببێتە گۆچانەکەی، کاتێک بابل خۆی لە دژی ئەو بەرز کردەوە، ئەویش دەبێت بکەوێت، و زۆر نزمتر لە یەهودا بکەوێت، و هەرگیز هەڵنەسێتەوە.
"ڕایبگەیەنن لەنێو نەتەوەکاندا، و بڵاوی بکەنەوە، و ئاڵا هەڵبکەن؛ بڵاوی بکەنەوە، و مەیشارنەوە: بڵێن، بابل گیرا، بێل ڕیسوا بوو، مەرۆداخ وردوخاش کرا؛ بتەکانی ڕیسوا بوون، وێنەکانی وردوخاش کران(یەرمیا ٥٠:٢).
خودا باسی ئەو شتانە دەکات کە نین وەک ئەوەی هەبن. بە ڕوونی باس لە ڕووخانی ئەو جۆرە تایبەتەی بتپەرستی دەکات کە تایبەتمەندی بابل بوو، لەگەڵ داگیرکردنی شارەکە لەلایەن سوپا یەکتاپەرستەکانی کۆرشەوە. بێل خوداوەندی خۆر بوو کە لەلایەن نەتەوە جیاوازەکانەوە بە ناوی بەعل، زیووس، ژوپیتەر، ئۆسیریس و هتد، پەرستراوە. مێرۆداخ تەنها ناوێکی دیکەیە بۆ هەمان خوداوەند-شەیتان. لە نووسراوە بابلییەکاندا پێی دەوترێت مەردووک. زۆرجار هەردوو ناوەکە پێکەوە بەکاردەهێنرێن، وەک بێل-مەردووک. بێل ئەو ناوە بوو کە لەژێر ناوی ئەودا لەنێو ئەکەدییە کۆنەکاندا پەرستراوە. هەندێک جار پێی دەوترێت بێلی نیپوور. لەبەردەم هێزی توانای پەروەردگاردا شەرمەزار دەکرێت، و هەموو وێنەکان وردوخاش دەکرێن.
"چونکە لە باکوورەوە نەتەوەیەک دێتە سەری، کە خاکەکەی وێران دەکات و کەس تێیدا ناژی: ئەوان دەڕۆن، ئەوان جێدەهێڵن، مرۆڤ و ئاژەڵیش.(یەرمیا ٥٠:٣).
نەتەوەی باکوور یەکێتیی ماد و فارس بوو، کە کۆتاییەکەی لە بەشی ٤٩دا ئاماژەمان پێداوە. فارسەکان بە گشتی باوەڕیان بە یەک خودای نەبینراو هەبوو، کە لەژێر هێمای ئاگردا پەرستشیان دەکرد. ئەوان بە ڕقێکی بێوچان قێزیان لە بتپەرستی دەکردەوە، و نەتەوەیەکی بتشکێن بوون. گونجاو بوو کە گەلێکی لەو شێوەیە بەکاربهێنرێت بۆ ڕووخاندنی دایکی هەموو کارە بتپەرستییەکان - بابل، لەگەڵ کاستی قەشەی نهێنی و بەهێزی خۆی. بەم شێوەیە ڕێگا خۆش دەکرایەوە بۆ گەڕانەوەی دیلەکانی ئیسرائیل و یەهودا بۆ خاکی زێدی خۆیان.
"لەوە ڕۆژانەدا، و لەو کاتەدا، خودا دەفەرموێت، منداڵانی ئیسرائیل دێن، ئەوان و منداڵانی یەهودا پێکەوە، دەڕۆن و دەگرین: دەڕۆن و خودای خۆیان دەگەڕێن. ڕێگای سییۆن دەپرسن ڕوویان لەوێیە، دەڵێن، وەرن، با خۆمان بە خوداوە ببەستینەوە لە پەیمانێکی هەتاهەتاییدا کە لەبیر ناکرێت.(یەرمیا 50:4-5).
ئێمە دەزانین کە تەنها ژمارەیەکی کەم بوون کە بەو شێوەیە وەڵامی ئەو دەرفەتەیان دایەوە کە لەلایەن کورشەوە پێدرابوو. سەرەڕای ئەوەش، ئەوان لە ڕێگەیاندا سەرکەوتوو بوون و لە خاکەکەیاندا نیشتەجێ بوون کاتێک مەسیح دەرکەوت. بەڵام پەیمانی هەمیشەیی بە ڕاستی ناچێتە بوون تا گەڕانەوەی داهاتوویان. یەکەمەکە تەنها وێنەیەک بوو لە نۆژەنکردنەوەی کۆتایی، کاتێک دەهێنرێنە ناو بەرەکەتەکانی هەزار ساڵە.
بە شێوەیەکی کاریگەر، یەزدان بارودۆخی لێقەوماوی گەلەکەی خۆی لە ژێر دەسەڵاتی بابلدا وەسف دەکات:
"گەلەکەم مەڕی ونبوو بوون؛ شوانەکانیان گومڕایان کردوون، لەسەر کێوەکان لایانداونەتەوە: لە کێوێکەوە بۆ گردێک ڕۆیشتوون، شوێنی حەوانەوەیان لەبیر کردووە. هەموو ئەوانەی دۆزیویاننەتەوە خواردیانن: و نەیارەکانیان گوتیان، ئێمە تاوانبار نین، چونکە ئەوان دژی خوداوەند گوناهیان کردووە، خوداوەند، شوێنی دادپەروەری، تەنانەت خوداوەند، هیوای باوکانیان.(ئیرمیا ٥٠:٦-٧).
بەم شێوەیە نەتەوەکان یەکیان گرتبوو بۆ ئەوەی شەرمەزاری و سەرزەنشت بڕێژنە سەر ئەو نەتەوە شکستخواردووەی کە لە سەرووی هەموو نەتەوەیەکی ترەوە بەرەکەتدار کرابوو. بەڵام هەرچەندە گەورە ڕێگەی بە هەموو ئەمانە دابوو بۆ تەمبێکردنیان، ئەو لە بیری نەچووبوو سەرنجی ئەو ڕق و کینەیە بدات کە لەلایەن هێزە لووتبەرزە بێگانەکانەوە بەرامبەریان نیشان درابوو. کات نزیک بوو کاتێک ئەو دەبوو بەئاگا بێتەوە بۆ ڕزگارکردنی گەلەکەی خۆی، و دادگاییکردنی ستەمکارەکانیان. بۆ سەرکردەکانی ناو دیلێتی، ئەو پەیامەکە دەنێرێت،
"هەڵبێ(یان، لابردن)لە ناوەڕاستی بابلەوە، و بچنە دەرەوە لە خاکی کلدانییەکان، و وەک نێرەبزنەکان بن لەپێش مێگەلەکان(یەرەمیا ٥٠:٨). مەڕە سەرلێشێواوەکانی دەبێت بگەڕێندرێنەوە بۆ مەڕگەی خۆیان لەژێر ڕێنمایی و چاودێرییشوانی ئیسرائیل." (یەرمیا 31:10)
""چونکە، ئەوا، من کۆمەڵێک نەتەوەی گەورە لە وڵاتی باکوورەوە بەرز دەکەمەوە و دەیانهێنمە سەر بابل: و ئەوان خۆیان لە دژی ئەو ڕیز دەکەن؛ لەوێوە دەگیرێت؛ تیرەکانیان وەک هی پیاوێکی بەهێز و شارەزا دەبێت؛ هیچ یەکێکیان بە فیڕۆ ناگەڕێتەوە. و کلدان دەبێتە تاڵان: هەموو ئەوانەی تاڵانی دەکەن تێر دەبن، خودا دەفەرموێت.(یەرمیا 50:9-10).
ئەو
"کۆبوونەوەی نەتەوە گەورەکان لە باکوورەوە(یەرمیا ٥٠:٩) لەژێر دەسەڵاتی کۆرشدا پێکهاتبوو لە فارسەکان و مادەکان، لەگەڵ ئیلامییەکان و نەتەوەکانی دەوروبەر کە بووبوونە باجگر بۆ داگیرکەرە بەهێزەکە، کە دانیال بە ڕوونی سەرکەوتنەکەی پێشبینی کردبوو لە خودی کۆشکی پاشاکانی بابل.
هۆکاری وێرانبوونی ئەم شارە شکۆدارەی جاران لە دوو ئایەتی داهاتوودا دراوە، هەروەها پوختەیەکی لەناوچوونەکەشی.
"چونکە ئێوە دڵخۆش بوون، چونکە ئێوە شاد بوون، ئەی ئێوەی وێرانکەرانی میراتی من، چونکە ئێوە قەڵەو بوون وەک گوێرەکەیەکی لەسەر لەوەڕ. و وەک گا دەنگ هەڵدەبڕن؛ دایکت زۆر سەرلێشێواو دەبێت؛ ئەوەی تۆی بوو شەرمەزار دەبێت: بزانە، دواکەوتووترین نەتەوەکان دەبێتە چۆڵەوانی، زەوییەکی وشک، و بیابانێک(یەرمیا 50:11-12).
تەنها باوەڕی ڕاستەقینە بە ووشەی خودا دەیتوانی وای لە هەر کەسێک بکردایە کە پێشبینییەک بەو شێوەیە دوور لە جێبەجێبوون بە مێشکی مرۆڤی سروشتی بسپێرێت. کاتێک یەرمیا قسەی دەکرد، یان دەینووسی، بابل گەورەترین شاری جیهان بوو، بە بەرگرییەکی وا کە دیار بوو ناتوانرێت تێکبشکێنرێت. دیوارە زەبەلاحەکانی، لەگەڵ سەد دەروازەکەی، وا دەردەکەوت کە بۆ بەرگەگرتنی گەمارۆی سەدان ساڵ دانرابن؛ بەتایبەتی کە ڕووبەری فراوانی ناوەوەی، کە گونجاو بوو بۆ کشتوکاڵ، دیار بوو دژی هەموو ئەگەرێکی برسێتی دابینکرابوو.
بەڵام خودا قسەی کردبوو؛ و هەرچەندە دانیشتووانەکەی نەیاندەزانی، چارەنووسی بابلی لووتبەرز، خۆشگوزەران، و بتپەرست یەکلایی کرابووەوە. لەو شوێنەی شارەکە جارێک لێی بوو، ئێستا هەمووی بیابانە، وەک یەرمیا و ئیشایا پێشبینییان کردبوو (بڕوانە ئیشایا ٤٧:٠). بە زەحمەتێکی زۆر بوو کە شوێنەوارناسان توانییان شوێنەکەی بدۆزنەوە، کە لەژێر پاشماوەی سەردەمەکاندا بە قووڵی نێژرابوو. هەرگیز دووبارە دروست ناکرێتەوە؛ چونکە ئەو کە ناتوانێت درۆ بکات ڕایگەیاندووە،
"لەبەر تووڕەیی یەزدان ئاوەدان ناکرێتەوە، بەڵکو بە تەواوی وێران دەبێت: هەموو ئەوانەی بەلای بابلدا تێدەپەڕن سەرسام دەبن، و فیکە لێدەدەن بە هەموو بەڵاکانی.(ئیرمیا ٥٠:١٣).
لەژێر ڕۆشنایی ئەم ئایەتەدا، ئەگەر هیچ بەڵگەیەکی دیکەی پشتڕاستکەرەوە نەبووایە، ناتوانین هیچ بوارێک بۆ ئەو بیرۆکەیە ببینینەوە کە شارەکە هێشتا دەبێت دووبارە دروست بکرێتەوە بۆ ئەوەی جارێکی تر وێران بکرێتەوە. هیچ کەسێک، بەبێ تیۆرییەک بۆ پاراستن، ناتوانێت لەم وشانە تێبگات جگە لەوەی کە، کاتێک وێران کرا، بۆ هەمیشە هەڵناسێتەوە. گوێگرانی یەرمیا دەبێت بەو شێوەیە لێی تێگەیشتبن. هیچ ئاماژەیەک نەبوو کە ئەو ئاماژەی بە وێرانکارییەکی تر کردبێت جگە لەوەی کە لەژێر دەستی کورش دەستی پێکرد. بێهوودەیە دژی ئەمە بڵێین کە وێرانکارییەکە یەکسەر ئەنجام نەدرا، کاتێک بەلشەزار لەلایەن سوپاکانی کورشەوە شکێنرا و کوژرا. پێغەمبەرەکە پێشبینی لەناوچوونێکی لەناکاو ناکات. سەرەتا دەبێت ببێتە
"دواکەوتووترین گەلان;" پاشان، لە کۆتاییدا،"چۆڵەوانییەکand `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` and `.` andنووسراوەکە ناتوانرێت پووچەڵ بکرێتەوە." (یۆحەننا 10:35)
وەک ئەوەی سەیری سوپای داگیرکەر بکات کە شارەکەی گەمارۆ دابوو، یەرمیا بە ڕوونی هێرشی کۆهۆرتە فارسییەکانی وەسف دەکات.
"خۆتان لە دەوروبەری بابل ڕیز بکەن: هەموو ئەوانەی کە کەوان دەچەمێننەوە، تەقەی لێ بکەن، هیچ تیرێک مەپارێزن؛ چونکە ئەو گوناهی لە دژی یەزدان کردووە. لە دەوروبەریدا هاواری لێ بکەن: ئەو خۆی ڕادەست کردووە: بناغەکانی ڕووخاون، دیوارەکانی ڕووخێنراون: چونکە ئەوە تۆڵەی یەزدانە: تۆڵەی لێ بکەنەوە؛ وەک چۆن ئەو کردوویەتی، ئێوەش بەو شێوەیە لەگەڵی بکەن. جووتیار لە بابل ببڕنەوە، و ئەوەی کە داس بەکار دەهێنێت لە کاتی دروێنەدا: لە ترسی شمشێری ستەمکار، هەموو یەکێکیان ڕوو لە گەلەکەی خۆی دەکات، و هەموو یەکێکیان بەرەو خاکەکەی خۆی هەڵدێن.(یەرمیا 50:14-16).
یاسای نەگۆڕی فەرمانڕەوایی خودایە کە
"هەرچی مرۆڤێک بچێنێت، ئەوەش دەدوورێتەوە(غەلاتییەکان ٦:٧)
“خودا گاڵتەی پێ ناکرێت. (گالاتییەکان ٦:٧) ئەو هێشتا لەسەر تەخت دانیشتووە وەک فەرمانڕەوای ڕەوشتی گەردوون. کەواتە چەند گرنگە بۆ نەتەوەکان، هەروەها بۆ تاکەکانیش، کە ووتەکانی پەروەردگارمان عیسا لەبیربکەن و کاری پێبکەن:وەک چۆن دەتانەوێت خەڵک لەگەڵ ئێوەدا بکەن، ئێوەش بە هەمان شێوە لەگەڵ ئەواندا بکەن.." (لۆقا 6:31)
دووبارە پێغەمبەرەکە ڕوو دەکاتە ئیسرائیل بۆ ڕاگەیاندنی بەڵێنە نەگۆڕەکانی خودا. ئەوان گوناهیان کردووە، و زۆر بە توندی گوناهیان کردووە، بەڵام ووشەکەی ناتوانرێت بەم شێوەیە پووچەڵ بکرێتەوە.
"ئیسرائیل مەڕێکی پەرشوبڵاوە؛ شێرەکان ڕاویانناوە: سەرەتا پاشای ئاشوور قووتیدا؛ و لە کۆتاییدا ئەم نەبووخەدنەسسەرەی پاشای بابل ئێسکەکانی شکاند. لەبەر ئەوە پەروەردگاری سوپاسالاران، خودای ئیسرائیل، ئاوا دەفەرموێت: سەیری بکەن، من سزای پاشای بابل و خاکەکەی دەدەم، وەک چۆن سزای پاشای ئاشوورم دا. و ئیسرائیل دەهێنمەوە بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی، و لەسەر کەرمل و باشان دەلەوەڕێت، و ڕۆحی لەسەر کێوی ئەفرایم و گیلعاد تێر دەبێت.(یەرمیا 50:17-19).
هەر وەک چۆن هێزی لووتبەرزی ئاشوور بە دڵنیاییەوە شکێنرابوو، ئاواش بابل دەبوو بکەوێت؛ و هەر وەک چۆن ئەم ڕووداوە کە وا دەردەکەوت مەحاڵ بێت بە دڵنیاییەوە دەبوو ڕووبدات، ئاواش ئیسرائیل دەبوو بگەڕێنرێتەوە بۆ ماڵی باوباپیرانیان.
نە تەنها گەڕانەوە کاتییەکەی ژێر دەسەڵاتی عەزرا و زەروبابل بوو کە لێرەدا ئاماژەی پێکراوە، چونکە:
"لەوە ڕۆژانەدا، و لەو کاتەدا، پەروەردگار دەفەرموێت، گوناهی ئیسرائیل بەدوایدا دەگەڕێندرێت، و هیچ نابێت؛ و تاوانەکانی یەهودا، و نادۆزرێنەوە: چونکە من لێیان خۆش دەبم ئەوانەی کە هەڵمدەگرم.(یەرمیا ٥٠:٢٠).
ئەمە تەنها کاتێک دەبێت
"سەیری ئەو دەکەن کە کونجاندوویانە:" (زەکەریا 12:10) و پاشماوەی یەهودا، وەک دواتر پاشماوەی دە هۆزەکە، دەڵێن،"وەرن، با بگەڕێینەوە بۆ لای یەزدان: چونکە ئەو دڕاندوویەتی، و چاکمان دەکاتەوە؛ ئەو لێیداوین، و پێچمان دەکاتەوە.(هۆشەع ٦:١).
دووبارە گەڕانەوە بۆ بابەتی سەرەکی، یەرمیا بەردەوام دەبێت لە وێناکردنی وێرانیی بابل، وەک لە بینینێکدا.
"بڕۆ سەر خاکی مەرەتایم، تەنانەت دژی ئەوە، و دژی دانیشتووانی پێقۆد: وێرانی بکە و بە تەواوی لەناویان ببە لە دوای ئەوان، یەزدان دەفەرموێت، و هەموو ئەوە بکە کە فەرمانم پێکردوویت.(یەرمیا 50:21).
مەراتایم واتای "دوو یاخیبوون", بەپێی باشترین سەرچاوەکان، و لێرەدا بە شێوەیەکی هێمایی بۆ کالدیا بەکارهاتووە. پێکۆد هەندێک دەڵێن بە واتای "سەردان; و بە ئاماژەکردن بە حزقیال ٢٣:٢٣ وا دەردەکەوێت کە ئاماژە بێت بۆ شارێکی سەر بە پایتەخت. ئەگەر وایە، ئێستا مەحاڵە هیچ شوێنەوارێکی بدۆزرێتەوە. هەندێک پێیان وایە ڕەنگە تەنها ئاماژە بێت بۆ گەڕەکێک یان شارۆچکەیەکی دەوروبەری شاری ئیمپراتۆری.
"دەنگی جەنگ و وێرانکارییەکی گەورە لە زەویدا هەیە. چۆن چەکوشی هەموو زەوی لەت کراوە و شکاوە! چۆن بابل بووەتە وێرانە لە نێوان نەتەوەکاندا! من داوێکم بۆت داناوە، و تۆش گیراوی، ئەی بابل، و تۆ ئاگات لێ نەبوو: تۆ دۆزرایتەوە، و هەروەها گیراوی، چونکە تۆ دژایەتی یەزدانت کردووە.(یەرمیا 50:22-24).
لەمەدا بوو تاوانە گەورەکەی. ئەو خۆی بەرز کردبووەوە بەرامبەر هەرە بەرز.
لە هیچ شارێکی تردا بتپەرستی شێوەیەکی هێندە ترسناک و ڕوخسارێکی هێندە سامناکی وەرنەگرت وەک لە شاری گەورەی بابلدا. ئەو، وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، دایکی نزیکەی هەموو سیستەمێکی بتپەرستی بوو. لەویشەوە، بابلی نهێنی زۆر زیاتری وەرگرت لەوەی زۆر کەس تێگەیشتنی هەبێت. نزیکەی هەموو کردەوەیەکی نالەبار لە کفر و گومڕایی گەورەی ڕۆمانیدا دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ ڕێوڕەسم و دابونەریتەکانی بابل.
بەهۆی بێدینییە ترسناکەکەیەوە:
"پەروەردگار چەکخانەکەی کردووەتەوە و چەکەکانی تووڕەیی خۆی دەرهێناوە: چونکە ئەمە کاری پەروەردگار خودای سوپاکانە لە خاکی کلدانییەکان.(یەرمیا 50:25).
نە ستراتیژییە باڵاکەی کورش، نە ئازایەتی سەربازە باکوورییەکانی، نە بێباکیی بەرگریکارەکانی، بابلی تێکنەشکاند. دەستی خودا بوو کە ئەو ئیمپراتۆرییە گەورەیەی ڕووخاند کاتێک گوناهەکانی گەیشتبوونە ئەوپەڕی.
هەرچەندە لەشکرەکانی مادۆ-فارسی ئەویان نەدەناسی، ئەو بوو کە بانگی کردن، و فەرمووی:
"وەرنە سەری لەوپەڕی سنوورەوە، کۆگاکانی بکەنەوە: بیکەن بە کەڵەکە، و بە تەواوی وێرانی بکەن: با هیچی لێ نەمێنێتەوە. هەموو گاجووتەکانی سەرببڕن؛ با بڕۆنە سەر سەربڕین: قوڕبەسەریان! چونکە ڕۆژیان هاتووە، کاتی سزادانیان.(ئیرمیا 50:26-27).
گوێی پێغەمبەرایەتی، کە تیژ کراوە بۆ بیستنی شتەکانی داهاتوو، دەنگەکە دەگرێت کە لە ساڵانی داهاتووەوە دێتە خوارەوە، لە
"دەنگی ئەوانەی ڕادەکەن و دەرباز دەبن لە خاکی بابلەوە، بۆ ڕاگەیاندن لە سیۆن تۆڵەسەندنەوەی یەزدانی خودامان، تۆڵەسەندنەوەی پەرستگاکەی(یەرمیا ٥٠:٢٨).
ئەو پەرستگایە لەلایەن سوپاکانی بێبەزەیی کلدانەوە تاڵان کرابوو و بە ئاگر سووتێنرابوو. قاپوقاچاغە پیرۆزەکانی گوازرابوونەوە بۆ بابل؛ و، دواتر، لە پەرتووکی دانیالەوە فێر دەبین کە گەیشتە لووتکەی بێدینی بەلشەزار کاتێک وای کرد ئەم قاپوقاچاغە پیرۆزانە گڵاو بکرێن لە جەژنە بتپەرستییەکانی بە تێکردنی قوربانی خواردنەوە تێیاندا بۆ خوداوەندە درۆینەکانی، و بەکارهێنانیان بۆ ئاهەنگە ترسناکەکانی دواین سووکایەتی گەورەی بەرامبەر بە خودای ئیسرائیل.
"تۆڵەسەندنەوەی پەرستگاکە(یەرمیا 50:28) دڵنیا بوو. هیچ دەستێک نەیدەتوانی ڕایبگرێت. تەنانەت لە کاتێکدا کە جەژنەکە بەردەوام بوو، چارەنووسی پاشا بەدبەختەکە یەکلایی کرابووەوە. لە تەرازوودا کێشرایەوە، کەمی تێدا دۆزرایەوە؛ شانشینەکەی، ژمێردراو و کۆتاییهاتوو، درا بە مادەکان و فارسەکان.
"کەوانگیرەکان کۆ بکەنەوە دژی بابل: هەموو ئەوانەی کە کەوان دەچەمێننەوە، لە دەوروبەریدا خێوەت هەڵدەن؛ با هیچ کەسێکی لێ دەرباز نەبێت: پاداشتی بدەنەوە بەپێی کارەکانی؛ بەپێی هەموو ئەوەی کردوویەتی، لێی بکەن: چونکە لووتبەرز بووە دژی خودا، دژی پیرۆزی ئیسرائیل.(یەرمیا 50:29).
لە لایەن ئەوەوە نەزانی نەبوو. شایەتی لە دوای شایەتی بە خودای ڕاستەقینە و زیندوو درابوو، بەڵام ئەو بە ئەنقەست هەموویانی ڕەتکردەوە و بە شێوەیەکی شێتانە پەلەی کرد بۆ سەر
"قۆپچە ئەستوورەکانی خودای هەرە بەتوانا""بۆیە گەنجەکانی لە شەقامەکاندا دەکەون، و هەموو پیاوە جەنگاوەرەکانی لەو ڕۆژەدا لەناو دەبرێن، یەزدان دەفەرموێت.(یەرمیا 50:30).
کەوتنە دەست خودای دادوەری، فێردەبێت هێزی سامناکەکەی، کاتێک تۆبە بۆ هەمیشە زۆر درەنگە.
"ببینە، من دژت دەوەستم، ئەی لووتبەرزترین، یەزدانی خودای سوپاسالاران دەفەرموێت: چونکە ڕۆژەکەت هاتووە، کاتی ئەوەی کە سەردانت دەکەم. و لووتبەرزترینەکە گۆڕ دەبێت و دەکەوێت، و کەس ناتوانێت هەڵیبسێنێتەوە: و من ئاگرێک لە شارەکانی داگیرسێنم، و هەموو دەوروبەری دەخوات.(یەرمیا ٥٠:٣١-٣٢).
ئایا وشەکان نین،
"لوتبەرزترین هەڵدەخلیسکێت و دەکەوێت، و کەس بەرزیناکاتەوە," (یەرەمیا ٥٠:٣٢) بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەکەن کە هیچ بنیاتنانەوەیەکی داهاتوو نابێت بۆ ئەم شارە قێزەونە؟ ڕۆژی دەرفەتی خۆی هەبوو. بە کوێری ڕەتی کردەوە ئەو شتانەی کە هی ئاشتییەکەی بوون.
کاتێک کاتی سەردانیکردنی هات، کەوتنەکەی تەواو و یەکجارەکی بوو.
بەنرخە ئەو وشەیەی کە دێت بۆ پاشماوەی ئیسرائیل و بۆ ئێمە:
"وا یەزدانی سوپاسالار دەفەرموێت: نەوەی ئیسرائیل و نەوەی یەهودا پێکەوە چەوسێنرانەوە: و هەموو ئەوانەی بەدیلیان گرتبوون توند گرتبوویان؛ ڕەتیانکردەوە ئازادیان بکەن. ڕزگارکەرەکەیان بەهێزە؛ یەزدانی سوپاسالار ناوی ئەوە: ئەو بە تەواوی بەرگرییان لێ دەکات، تا ئارامی بداتە خاکەکە، و دانیشتووانی بابل بێزار بکات.(ئیرمیا 50:33-34).
ئیسرائیل و یەهودا دەبێت هێشتا ئەویان بناسن وەک خودایەکی ڕزگارکەر، کە ڕزگاریان دەکات لە هەموو ئەوانەی کە چەوساندنیانییەوە. لە خۆشەویستی و لە بەزەیی خۆیدا، لە کۆنەوە ڕزگاری کردبوون، هەرگیز وازیان لێ ناهێنێت، بەڵام لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا هەڵدەستێت بۆ ڕزگارکردنیان. خۆشەویستییەکەی بۆ هەتاهەتایە بەردەوامە. نیعمەتەکەی دەبێت بە تەواوی دەربکەوێت، هەرچەندە ئەو کەسانەی لێی سوودمەند دەبن، شایستە نەبن.
بەڵام ئەگەر دەربارەی بەزەیی و میهرەبانی بۆ گەلەکەی خۆی بخوێنینەوە، ئەوا شمشێری تووڕەییەکەی دەبینین کە بۆ سزادانی دوژمنەکانی هەڵکێشراوە.
"شمشێرێک بەسەر کالدانەکاندا دێت، پەروەردگار دەفەرموێت، و بەسەر دانیشتووانی بابلدا، و بەسەر میرەکانیاندا، و بەسەر پیاوە ژیرەکانیاندا. شمشێرێک بەسەر درۆزناندا دێت(یان، خۆهەڵکێشەکان);و ئەوان سەرسام دەبن(واتە، بێمانایی تەواو):شمشێرێک بەسەر پیاوە بەهێزەکانییەوەیەتی؛ و ئەوان تووشی شڵەژان دەبن. شمشێرێک بەسەر ئەسپەکانیانەوەیە، و بەسەر گالیسکەکانیانەوەیە، و بەسەر هەموو ئەو گەلانە تێکەڵاوانەی کە لە ناوەڕاستیدان؛ و ئەوان وەک ژنان لێیان دێت: شمشێرێک بەسەر گەنجینەکانییەوەیەتی؛ و ئەوان تاڵان دەکرێن.(یەرمیا 50:35-37).
ئەوە وێناکردنێکی ڕوونی دادگاییکردنێکی بێبەزەییانەیە. پێویست بە قسەی ئێمە ناکات، چونکە خۆی زۆر ئاشکرایە.
ئایەتی دواتر بە ڕوونی هۆکاری کارەساتێکی وا سامناک باس دەکات:
"وشکەساڵییەک بەسەر ئاوەکانیدا هاتووە؛ و وشک دەبنەوە: چونکە ئەو خاکێکی بتە هەڵکەندراوەکانە، و ئەوان شێت بوون بە بتەکانیانەوە.." (یەرمیا ٥٠:٣٨)
کێشەی یەزدان تەنها لەگەڵ خەڵکی بابل و کلدان نەبوو، بەڵکو لەگەڵ هەموو سیستەمی شەیتانی بوو کە لە ڕۆژگاری نمرودەوە، ناوەندەکەی لە دەشتەکانی شینار بوو.
"بۆیە دڕندەکانی بیابان لەگەڵ دڕندەکانی دوورگەکان لەوێ نیشتەجێ دەبن، و کوندەپەپووەکان تێیدا دەژین؛ و بۆ هەمیشە چیتر ئاوەدان ناکرێتەوە، و نە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر تێیدا نیشتەجێ دەبن.(یەرمیا 50:38-39).
ئەمە بە دڵنیاییەوە یەکلاکەرەوەیە. گەڕان بەدوای زیندووبوونەوەی بابل تەنها بۆ ئەوەی دووبارە وێران بکرێتەوە، بە بڕوای ئێمە، خەونێکی پووچە. لە ڕووی زەوییەوە سڕاوەتەوە، و بۆ هەتاهەتایە بەو شێوەیە دەمێنێتەوە.
"وەک چۆن خودا سەدۆم و گۆمۆڕا و شارەکانی دراوسێی ڕووخاند، گەورە دەفەرموێت، کەواتە هیچ پیاوێک لەوێ نامێنێتەوە، وە هیچ کوڕێکی مرۆڤیش لەوێ نیشتەجێ نابێت.(یەرمیا ٥٠:٤٠).
وێرانییەکە تەواو و چارەسەرنەکراوە. گردە بێدەنگەکانی لای فورات هێندەی دەشتە سوێرەکانی لای دەریای مردوو، شایەتییەکی ڕوونن بۆ پیرۆزیی خودا.
یەرەمیا ٥٠:٤١-٤٢ وەسفێکی زیندوون بۆ سوارەیی فارسی، لەگەڵ هاوپەیمانەکانیان کە بەرەو گەمارۆدانی شاری خۆشگوزەران پێشڕەوی دەکەن.
"بڕوانن، گەلێک لە باکوورەوە دێت، و نەتەوەیەکی گەورە، و زۆر پاشا لە کەنارەکانەوە هەڵدەستن(یان، دوورترین بەشەکان)لە زەوی. ئەوان کەوان و ڕم دەگرن: دڵڕەقن و بەزەیی ناناسن: دەنگیان وەک دەریا دەزریکێنێت، و سواری ئەسپ دەبن، هەموویان ڕیزکراون، وەک پیاوێک بۆ جەنگ، لە دژی تۆ، ئەی کچی بابل.
نزیکە دەتوانیت سوپاکانی پێشڕەو ببینیت، بە دارستانێک لە ڕم و ئاڵا، کاتێک نزیک دەبنەوە لەو شارەی کە بە شانازییەوە خۆی بە نەبەزێنراو دادەنا.
"پاشای بابل هەواڵی ئەوانی بیستووە، و دەستەکانی سست بوون: خەم و خەفەت دایگرت، و ژان و ئازار وەک ژنێک لە کاتی منداڵبووندا(یەرمیا ٥٠:٤٣).
هەموو هێزی سوپاکانی کەلدیا، لێهاتوویی ئەفسەرەکانی، و دیوار و قەڵاکانی دەوروبەری پایتەختەکەی، نەیتوانی هیچ بکات بۆ دوورخستنەوەی ئەو کارەساتە ترسناکە. بابل خۆی لە دژی پەروەردگار بەرز کردبووەوە. هەوڵی دەدا هێزی خۆی لەگەڵ خودای گەورەدا بپێوێت. دەبێت وردوخاش بکرێت بۆ خۆڵ و هەرگیز جارێکی تر سەری بەرز نەکاتەوە.
کورش، هەڵبژێردراوی خودا، کە ئیشایا زۆر لەمێژ بوو بە ناوی خۆی بانگی کردبوو (ئیشایا 45:1-4)، وەک شێرێک وەسف دەکرێت کە لە لافاوی ئوردنەوە سەرکەوتووە، پاڵنراوەتە ناو وڵاتی ئاوەدان لە چۆڵەوانییەوە بەهۆی بەرزبوونەوەی ئاوەکانەوە.
"ئەوا، ئەو وەک شێرێک لە لافاوی ئوردنەوە سەر دەکەوێت بۆ نیشتەجێبوونی بەهێزەکان: بەڵام من وا دەکەم لەناکاو لێی ڕابکەن: و کێ پیاوێکی هەڵبژێردراوە، کە من بیکەمە سەرپەرشتیاری؟ چونکە کێ وەک منە؟ و کێ کاتم بۆ دیاری دەکات؟ و کێ ئەو شوانەیە کە لەبەردەم مندا دەوەستێت؟ (یەرمیا ٥٠:٤٤).
نزیکەی هەمان وشە لە یەرمیا ٤٩:١٩ بەکارهاتوون بۆ وەسفکردنی دوژمنی ئەدۆم. هیچ شوێنێکی نیشتەجێبوونی بەهێز نەیدەتوانی بەرگەی هێرشی سوپایەک بگرێت کە لەلایەن خوداوە نێردرابوو وەک سزایەک بۆ گوناهی نەتەوەیی.
"کەواتە گوێ بگرن لە ئامۆژگاریی پەروەردگار، کە ئەو دژی بابل گرتوویەتییە بەر؛ و مەبەستەکانی، کە ئەو دژی خاکی کلدانییەکان دایناوە. بێگومان بچووکترینی مێگەلەکە دەریان دەهێنێت: بێگومان ئەو شوێنی نیشتەجێبوونیان وێران دەکات لەگەڵیاندا.(یەرمیا 50:45).
تەنانەت لاوازترینیش دەیانتوانی بەسەر بەهێزترینەکاندا زاڵ بن، کاتێک لە شەڕەکانی یەزدان دەجەنگان. تەنها پێویست بوو فەرمان بدات، و هەموو بەرگرییەکانی بابل بوون بە دیواری ڕووخاوی ئەریحا. سەرسوڕمانی نەتەوەکان لە ئایەتی کۆتایی ئەم بەشەدا دەربڕدراوە.
"لە دەنگی گرتنی بابل زەوی دەهەژێت، و هاوار لە نێو نەتەوەکاندا دەبیسترێت(یەرمیا ٥٠:٤٦).