لازارۆس، برای مریەم و مارتا، نەخۆش دەکەوێت و دەمرێت پێش ئەوەی عیسا بگاتە بێتانی. دوای دڵنەوایی خوشکە خەمبارەکان، عیسا دەچێتە گۆڕەکەی لازارۆس، لەوێ بە شێوەیەکی پەرجوویی لازارۆس بانگ دەکات، و دوای چوار ڕۆژ لە مردن زیندووی دەکاتەوە. ئەم ڕووداوە وای لە زۆرێک لە شایەتحاڵەکان کرد باوەڕ بە عیسا بهێنن، لە کاتێکدا ئەوانی تر ڕاپۆرتیان دا بە فەریسییەکان.
پیاوێک نەخۆش بوو، ناوی لازارۆس بوو، خەڵکی بێتانییا بوو، شارۆچکەی مریەم و خوشکەکەی مارتا. (ئەمە ئەو مریەمە بوو کە خوداوەندی بە ڕۆن چەور کرد و قاچەکانی بە قژی خۆی سڕی، کە براکەی لازارۆس نەخۆش بوو.) بۆیە خوشکەکانی ناردیان بۆ لای و گوتیان: «خوداوەند، ئەوەتا ئەوەی تۆ خۆشت دەوێت نەخۆشە.» کاتێک عیسا ئەمەی بیست، فەرمووی: «ئەم نەخۆشییە بۆ مردن نییە، بەڵکو بۆ شکۆمەندیی خودایە، بۆ ئەوەی کوڕی خودا بەهۆیەوە شکۆمەند بێت.» عیسا مارتا و خوشکەکەی و لازارۆسی خۆش دەویست. کاتێک بیستی کە ئەو نەخۆشە، دوو ڕۆژ لە هەمان شوێن مایەوە. پاشان پێی بە قوتابییەکانی گوت: «با دیسان بچینەوە جیهوستان.» قوتابییەکانی پێیان گوت: «مامۆستا، جولەکەکان تازە هەوڵیان دا بەردبارانت بکەن؛ ئایا دیسان دەچیتە ئەوێ؟» عیسا وەڵامی دایەوە: «ئایا دوازدە کاتژمێر لە ڕۆژدا نییە؟ ئەگەر پیاوێک بە ڕۆژ بڕوات، هەڵناسوڕێت، چونکە ڕووناکیی ئەم جیهانە دەبینێت. بەڵام ئەگەر پیاوێک بە شەو بڕوات، هەڵدەسوڕێت، چونکە هیچ ڕووناکییەک لە ناخیدا نییە.» ئەم قسانەی کرد: پاشان پێی گوتن: «هاوڕێکەمان لازارۆس خەوتووە؛ بەڵام من دەچم بۆ ئەوەی لە خەو هەڵیبسێنم.» ئینجا قوتابییەکانی گوتیان: «خوداوەند، ئەگەر خەوتبێت، باش دەبێت.» بەڵام عیسا باسی مردنی دەکرد: ئەوان وایان دەزانی کە باسی حەوانەوە لە خەودا دەکات. ئینجا عیسا بە ڕوونی پێی گوتن: «لازارۆس مردووە. منیش لەبەر ئێوە دڵخۆشم کە لەوێ نەبووم، بۆ ئەوەی باوەڕ بکەن؛ بەڵام با بچین بۆ لای.» ئینجا تۆما، کە پێی دەگوترا دیدیمۆس، بە قوتابییەکانی دیکەی گوت: «با ئێمەش بچین، بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بمرین.» کاتێک عیسا هات، بینی کە ئەو چوار ڕۆژە لە گۆڕدا بوو. بێتانییا نزیک بوو لە ئۆرشەلیم، نزیکەی پازدە فێرڵۆنگ دوور بوو: زۆرێک لە جولەکەکان هاتبوون بۆ لای مارتا و مریەم، بۆ ئەوەی دڵنەواییان بکەن لەسەر براکەیان. ئینجا مارتا، هەر کە بیستی عیسا دێت، ڕۆیشت و چاوی پێی کەوت: بەڵام مریەم لە ماڵەوە دانیشتبوو. ئینجا مارتا بە عیسای گوت: «خوداوەند، ئەگەر تۆ لێرە بوویتایە، براکەم نەدەمرت.» بەڵام من دەزانم، تەنانەت ئێستاش، هەرچییەک داوا بکەیت لە خودا، خودا پێت دەدات.» عیسا پێی فەرموو: «براکەت زیندوو دەبێتەوە.» مارتا پێی گوت: «دەزانم کە لە هەستانەوە لە ڕۆژی دواییدا زیندوو دەبێتەوە.» عیسا پێی فەرموو: «من هەستانەوە و ژیانم: ئەوەی باوەڕم پێ بکات، ئەگەر مردبێت، دیسان زیندوو دەبێتەوە: و هەرکەسێک بژی و باوەڕم پێ بکات هەرگیز نامرێت. ئایا تۆ باوەڕت بەمە هەیە؟» ئەویش پێی گوت: «بەڵێ، خوداوەند: من باوەڕم وایە کە تۆ مەسیحیت، کوڕی خودا، کە دەبێت بێتە جیهان.» کاتێک ئەو قسەی کرد، ڕۆیشت و بە نهێنی بانگی مریەمی خوشکی کرد و گوتی: «مامۆستا هاتووە، و بانگت دەکات.» هەر کە ئەو قسەیەی بیست، خێرا هەستا و هات بۆ لای. عیسا هێشتا نەهاتبووە شارۆچکەکە، بەڵکو لەو شوێنە بوو کە مارتا چاوی پێی کەوتبوو. ئینجا جولەکەکان کە لەگەڵی بوون لە ماڵەکەدا، و دڵنەواییان دەکرد، کاتێک مریەمیان بینی، کە بە پەلە هەستا و چووە دەرەوە، دوای کەوتن و گوتیان: «دەچێتە سەر گۆڕەکە بۆ ئەوەی لەوێ بگریێت.» ئینجا کاتێک مریەم هاتە ئەو شوێنەی عیسا لێی بوو، و بینی، کەوتە سەر پێیەکانی و پێی گوت: «خوداوەند، ئەگەر تۆ لێرە بوویتایە، براکەم نەدەمرت.» کاتێک عیسا بینی کە ئەو دەگریێت، و جولەکەکان کە لەگەڵی هاتبوونیش دەگریان، لە ڕۆحیدا ناڵاندی، و دڵتەنگ بوو، و فەرمووی: «لە کوێ ناشتووتانە؟» ئەوانیش پێیان گوت: «خوداوەند، وەرە و ببینە.» عیسا گریا. ئینجا جولەکەکان گوتیان: «سەیر بکەن چەند خۆشی دەویست!» هەندێکیان گوتیان: «ئایا ئەم پیاوە، کە چاوی نابیناکانی کردەوە، نەیدەتوانی وا بکات کە تەنانەت ئەم پیاوەش نەمرێت؟» ئینجا عیسا دیسان لە ناخی خۆیدا ناڵاندیەوە و هاتە سەر گۆڕەکە. ئەشکەوتێک بوو، و بەردێک لەسەری دانرابوو. عیسا فەرمووی: «بەردەکە لابەرن.» مارتا، خوشکی مردووەکە، پێی گوت: «خوداوەند، ئێستا بۆگەن بووە: چونکە چوار ڕۆژە مردووە.» عیسا پێی فەرموو: «ئایا پێت نەگوتم، ئەگەر باوەڕ بکەیت، شکۆمەندیی خودا دەبینیت؟» ئینجا بەردەکەیان لەو شوێنە لابرد کە مردووەکە لێی دانرابوو. عیسا چاوەکانی بەرز کردەوە، و فەرمووی: «باوک، سوپاست دەکەم کە گوێت لێم بووە. منیش دەمزانی کە تۆ هەمیشە گوێت لێم دەبێت: بەڵام لەبەر ئەو خەڵکە کە لێرە وەستاون من ئەمەم گوت، بۆ ئەوەی باوەڕ بکەن کە تۆ منت ناردووە.» کاتێک ئەو قسەی کرد، بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد: «لازارۆس، وەرە دەرەوە.» ئەوەی مردبوو هاتە دەرەوە، دەست و قاچی بە کفن بەسترابوو: و ڕوخساری بە دەستەسڕێک بەسترابوو. عیسا پێی گوتن: «لێی بکەنەوە، و با بڕوات.» ئینجا زۆرێک لە جولەکەکان کە هاتبوون بۆ لای مریەم، و ئەو شتانەیان بینیبوو کە عیسا کردی، باوەڕیان پێی هێنا. بەڵام هەندێکیان چوونە لای فێریسییەکان، و پێیان گوتن کە عیسا چ شتێکی کردبوو.
بابەتی سەرەکی ئەم بەشی یازدەهەمە بریتییە لە زیندووکردنەوەی لازارۆس لە مردووان. لە ڕۆما 1:4 پێمان وتراوە کە خوداوەند یەسووعی مەسیحمان "بە هێزەوە کوڕی خودا ڕاگەیەندراوە... بەهۆی هەستانەوە لە مردووان." ئەوە شێوازی خوێندنەوەی ڕستەکەیە لە وەشانی پەسەندکراوماندا. زانایانی یۆنانی ئاماژەیان بەو ڕاستییە کردووە کە وشەی "مردووان" لەوێ لە ڕاستیدا کۆیە. ڕەنگە وامان بیرکردبێتەوە کە ئەو دەقە بە سادەیی مەبەستی ئەوە بووە کە خوداوەند بە هێزەوە کوڕ ڕاگەیەندراوە بەهۆی هەستانەوەی خۆی لە مردووان. بەڵام ڕەنگە باشتر بێت دەقەکە وەرگێڕدرێت "بەهۆی هەستانەوەی مردووانەوە." ئەوە، بێگومان، سەرکەوتنی خۆی بەسەر مردندا دەگرێتەوە، بەڵام ئەوەش دەگرێتەوە ئەو زیندووکردنەوەکانی تری مردووان کە لە ئینجیلەکاندا دەیانخوێنینەوە. سێ جار خوداوەندمان ئەم هێزی زیندووکردنەوە سەرسوڕهێنەرەی بەکارهێناوە، و هەر سێ حاڵەتەکە جیاوازن و هەر یەکێکیان، پێم وایە، زۆر گرنگە.
لە یەکەم حاڵەتدا کچی جەیرۆس، سەرۆکی کەنیشتەکەی کەفەرناحوممان هەیە. ئەوە منداڵێکی بچووک بوو کە مردبوو. گەورە عیسا چوو بۆ ئەو ژوورەی کە تێیدا ڕاکشابوو، و بەو هەموو نەرمییەوە پێی گوت، "بچووکەکەم، هەستە،" و ئەویش هەستا (بڕوانە مەرقۆس ٥:٤١). ئەو لە خەوی مردن بەخەبەری هێنایەوە. ئەوە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ شێوازی میهرەبانانەی گەورەکەمان لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو منداڵانەی کە لە تاوان و گوناهەکاندا مردوون، و پێویستە گوێیان لە دەنگی ئەو بێت وەک چۆن گەورەکان ئەمڕۆ پێویستیانە.
پاشان نموونەی زیندووکردنەوەی کوڕی بێوەژنەکەی ناینمان هەیە. خوداوەند عیسا و نێردراوانی نزیک دەبوونەوە لە گوندەکە کاتێک ئەو گرووپە پرسەیی خەمناکە هاتنە دەرەوە کە تەرمی مردووی ئەم گەنجەیان هەڵگرتبوو، و دایکی هەژاریشی لە دوایانەوە بوو. خوداوەند عیسا ئەو کاروانی پرسەییەی ڕاگرت، دەستی لە تابووتەکە دا، و بە گەنجەکەی فەرموو: «پێت دەڵێم، هەستە» (لۆقا ٧:١٤). ئێمە دەخوێنینەوە کە «ئەوەی مردبوو هەستا... و [عیسا] دایەوە دەستی دایکی» (ئایەتی ١٥). ئەوەش، بە بڕوای من، وانەیەکی ڕۆحی تێدایە. زۆر گەنج، کە مردوون لە تاوان و گوناهەکاندا، یان ڕەنگە کچێکیش، خەم و پەژارە بۆ باوک و دایکێکی خوداپەرست دروست دەکەن. ئۆه، چەندە ئەو دایک و باوکە تامەزرۆی ئەو کاتەن کە دەستی عیسا لەسەر ئەو خۆشەویستانە دادەنرێت، و زیندوویان دەکاتەوە بۆ ژیانی هەتاهەتایی!
بەڕێز موودی جارێکیان گوتی، "شتێکی سەیرە، ناتوانیت هیچ ڕێنماییەک لە کتێبی پیرۆزدا وەرگریت دەربارەی چۆنیەتی بەڕێوەبردنی پرسە، چونکە عیسا هەموو پرسەیەکی تێکدا کە هەرگیز تێیدا ئامادە بوو بە زیندووکردنەوەی مردووەکان."
ئێستا سێیەمین نموونە ئەوەیە کە لەبەردەمماندایە، زیندووکردنەوەی لازارۆس. لێرەدا دەتوانم بڵێم وێنەی کەسێکمان هەیە کە ساڵانێکی زۆر لە گوناهدا بەسەر بردووە، و بە تەواوی گەندەڵ بووە و لە هەموو هیوایەکی مرۆیی تێپەڕیوە. کەچی یەسووع هات و لازارۆسی لە مردووان هەستاندەوە دوای ئەوەی چوار ڕۆژ تێپەڕیبوو. با ئەم دەقە تا ڕادەیەک بە وریاییەوە تاوتوێ بکەین.
پێمان دەوترێت، "پیاوێک نەخۆش بوو، ناوی لازار بوو، خەڵکی بێتانی بوو، گوندی مریەم و خوشکەکەی مارتا بوو" (یۆحەننا ١١:١). ئەوە سەرنجڕاکێشە، وانییە؟ دڵنیام زۆر خەڵکی دیکە لە بێتانی دەژیان. بەڵام بۆ پەروەردگار کە لەو شارە دەڕوانی، بۆ خودا خۆی، ئەو گوندەی مریەم و مارتا بوو. ئەوە چی دەگەیەنێت؟ دوو دڵی دڵسۆز لەوێ بوون، و ئەوە لای خودا گرنگتر بوو لە هەموو ئەو خەڵکەی دیکە کە لەو گوندە دەژیان. سەبارەت بە کۆمەڵگاکەتان بیر دەکەمەوە. ئایا ئێوە ئەوەندە دڵسۆزن بۆ پەروەردگار عیسای مەسیح، ئەوەندە بۆ شکۆمەندی خودا دەژین، کە ئەو کۆمەڵگاکەتان بەو شوێنە تایبەتە بزانێت کە ئێوە تێیدا دەژین؟ ئایا ئەو بەلای دەوڵەمەند و گەورەکاندا، بەهێز و ناسراوەکاندا، لە ڕوانگەیەکی دنیاییەوە تێدەپەڕێت، و دەربارەی ئێوە دەڵێت، "ئەوە یەکێکە لە هاوڕێکانم، کە منی خۆشدەوێت،" و، بۆیە، بە شار یان ناوچەی ئێوەی دەزانێت؟
من پێم وایە کە ئەمە گرنگترینە.
"بێتانی، شارۆچکەی مریەم و خوشکەکەی مارتا. ئەو مریەمە بوو کە گەورەی بە ڕۆن چەور کرد و قاچەکانی بە قژی سڕی، کە براکەی ئیلعازەر نەخۆش بوو" (ئایەتەکانی ١-٢).
جا خوشکانەکە، کاتێک براکەیان لاواز و لەسەرەمەرگدا بینی، پەیامێکیان بۆ خوداوەند عیسا نارد، کە لە دوورەوە بوو. ئەو لە بێتئابارا بوو، نزیک لەوەی کە ئێستا پێی دەوترێت پردی ئەلەنبی. بە شێوەیەکی ئاسایی، دوو ڕۆژی تەواوی دەویست بۆ ئەوەی لەوێوە بێت بۆ بێتانی، یان ڕەنگە سێ ڕۆژ ئەگەر بە پێ بڕۆن و دوو ئەگەر بە سواری بڕۆن.
بۆیە پەیامێکیان نارد. و چەند کورت بوو:
گەورەم، ئەوەتا ئەوەی تۆ خۆشت دەوێت نەخۆشە (ئایەت ٣).
ئەوان هەستیان دەکرد ئەوە بەسە. ئەوان دەیانزانی ئەو لازارۆسی خۆشدەوێت. ئەوان دەیانزانی براکەیان زۆر خۆشەویستە لەلای دڵی ئەو، و دڵنیا بوون کە ئەگەر عیسا تێبگات کە ئەو نەخۆشە، دەستبەجێ دێت و نەخۆشییەکە چارەسەر دەکات و ژیانی هاوڕێکەی ڕزگار دەکات.
بەڵام سەیر ئەوە بوو، کاتێک گوێی لێبوو، فەرمووی،
“ئەم نەخۆشییە بۆ مردن نییە، بەڵکو بۆ شکۆمەندیی خودایە، تا کوڕی خودا بەهۆی ئەوەوە شکۆمەند بکرێت” (v. 4).
واتە، مەرگ نایەوێت ئەم پیاوە لە ئێستادا داوا بکات و ڕایبگرێت، بەڵکو خودا بە شێوازێکی سەرسوڕهێنەر لە حاڵەتە تایبەتەکەی ئەودا شکۆدار دەکرێت. کەواتە، عیسا هیچ پەلەیەکی نەبوو. ئەمە زۆر تاقیکەرەوەیە بۆ ئێمە کە باوەڕمان پێی هەیە. کاتێک دێین و کێشەیەک دەخەینە ڕوو، هیوادارین ئەو دەستبەجێ دەستێوەردان بکات و وەڵامی نوێژەکەمان بداتەوە بەو شێوەیەی کە حەز دەکەین ئەو بیکات، بەبێ هیچ دواکەوتنێک. بەڵام زۆرجار وادیارە زۆر چاوەڕێ دەکات و بە ئاشکرا بێباک دەردەکەوێت. ئەو هەرگیز بێباک نییە؛ ئەو هەمیشە گرنگیدەرە. وە دەتوانین دڵنیا بین لەمە: ئەگەر ئەو ڕێگە بە دواکەوتن بدات لە وەڵامی نوێژدا، ئەوا لەبەر ئەوەیە کە پلانێک هەیە ئەو دەیەوێت لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئەو وەڵامەدا جێبەجێی بکات. دەبێت ئێمە بە باوەڕەوە چاوەڕێ بکەین تا ئەو کار بکات.
دەزانن کتێبی پیرۆز باس لە پشت بە خودا بەستن و چاوەڕوانی خودا کردن دەکات. شتێکی نایابە فێربین کە پشت بە خودا ببەستین. دەتوانین لە هەموو کاتێکی سەختی و سەرلێشێواویدا بێینە لای، بەپێی فەرمایشتی خۆی، کە دەڵێت،
هیچ شتێک نیگەرانتان نەکات؛ بەڵکو لە هەموو شتێکدا بە نوێژ و پاڕانەوە و بە سوپاسگوزارییەوە داواکارییەکانتان بە خودا ڕابگەیەنن (فیلیپییەکان ٤:٦-٧).
"ڕۆحی من،" داود دەڵێت، "تەنها چاوەڕێی خودا بکە، چونکە چاوەڕوانی من لەووە."
بەڵام ئەوکاتە باوەڕێکی زۆرتری دەوێت بۆ چاوەڕوانی خودا. دوای ئەوەی داواکارییەکەت پێشکەش بە خودا کرد، تەنها هەموو شتێک لە دەستەکانی ئەودا جێبهێڵە، دڵنیا بە لەوەی کە لە کاتی گونجاوی خۆیدا، ئەو بە باشترین شێوە کار دەکات.
ئەم خوشکانە، وەک من پێم وایە، هەموو ساتێک چاوەڕێی پەروەردگار بوون دوای ئەوەی پێیان وابوو پەیامەکە کاتی ئەوەی هەبووە پێی بگات، بەڵام کاتژمێر لەدوای کاتژمێر تێپەڕی، تەنانەت ڕۆژ لەدوای ڕۆژیش، و هێشتا عیسا نەهات. پاشان ئیلعازەر کۆچی دوایی کرد. دەبێت وتبێتیان، "چەند سەیرە! یەک وشەش لە عیساوە نەهات، هیچ پەیامێکیش نەهات! و ئەو لێرە نییە، و دەیتوانی بە ئاسانی ڕێگری لە هەموو ئەمانە بکات، بەڵام نەهات." ئایا ئەمە بەو مانایە بوو کە ئەو گرنگی پێ نەدەدا، کە ئیلعازەری خۆش نەدەویست، و خەمی دڵە شکاوەکانیانی نەبوو؟ هەرگیز نا. بەڵام ئەوان وانەیەک فێر دەبوون کە هەرگیز بە هیچ شێوەیەکی تر فێری نەدەبوون.
پێمان وتراوە کە
عیسا مارتا و خوشکەکەی و ئیلعازەری خۆشدەویست. کەواتە کاتێک بیستی نەخۆشە، دوو ڕۆژ لەو شوێنە مایەوە کە تێیدا بوو. پاشان دوای ئەوە بە قوتابییەکانی گوت: «با دووبارە بچینەوە یەهودیا.» (آیەتەکانی ٥-٧).
ئەو لە جوودیا بە توندی چەوسێنرابووەوە، و قوتابییەکان پێیان باشتر بوو ڕووی بکاتە باکوور و بگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی خەڵک بە خۆشحاڵییەوە گوێیان لێی دەگرت. کاتێک باسی گەڕانەوەی بۆ جوودیا کرد، وتیان،
“مامۆستا، جوولەکەکان ئەم دواییانە هەوڵیاندا بەردبارانت بکەن؛ و ئایا دیسان دەچیتەوە ئەوێ؟” (v. 8)
بەڵام
"عیسا وەڵامی دایەوە: «ئایا دوازدە کاتژمێر لە ڕۆژدا نییە؟ ئەگەر هەر کەسێک بە ڕۆژدا بڕوات، ناگەوزێت، چونکە ڕووناکی ئەم جیهانە دەبینێت. بەڵام ئەگەر کەسێک بە شەودا بڕوات، دەگەوزێت، چونکە ڕووناکی تێدا نییە» (ئایەتەکانی 9-10)."
مەبەستی ئەمە بوو، "من دەزانم ڕێگاکەم چۆن دەبێت. باوک بە تەواوی بۆمی ڕوون کردووەتەوە بۆ کوێ بڕۆم، و بە گەڕانەوەم بۆ یەکێتی من بەو ڕووناکییەدا دەڕۆم کە بەسەر هەنگاوەکانمدا دەدرەوشێتەوە." پاشان ئەو زیاد دەکات،
"هاوڕێمان لازارۆس خەوتووە؛ بەڵام من دەچم بۆ ئەوەی لە خەو هەڵیبسێنم" (ئایەتی ١١).
بۆ باوەڕدار، مردن هەر ئەمەیە. تەنها خەوێکە. "ئۆه،" دەڵێیت، "هەموو مرۆڤەکە، ڕۆح، گیان، و جەستە؟" ئۆه، نەخێر، بەڵکو خەوی جەستەی داماو و ماندوو. ڕۆح و گیان، کە هەرگیز لە ژیان یان مردندا لێک جیانابنەوە، مرۆڤی نەبینراو لە جەستە دوورە و لەگەڵ خوداوەند ئامادەیە. بەڵام بەداخەوە، لە حاڵەتی ڕزگارنەکراواندا، کاتێک جەستە دەمرێت، ڕۆح دەچێتە دەرەوە بۆ بینینی خودا لە دادگاییکردندا لەبەر ڕەتکردنەوەی خوداوەند عیسای مەسیح.
“بۆ مرۆڤ دانراوە یەک جار بمرێت، بەڵام لەدوای ئەوە دادگاییکردنە” (عیبرانییەکان ٩:٢٧).
بەڵام بۆ باوەڕدار مردن خەوێکە، خەوی جەستەیە تا کاتی هەستانەوە.
کەواتە عیسا دەڵێت،
“هاوڕێمان لازارۆس خەوتووە؛ بەڵام من دەچم، بۆ ئەوەی لە خەو هەڵیبسێنم. ئینجا قوتابییەکانی گوتیان، خوداوەند، ئەگەر خەوتبێت، باش دەبێت” (ئایەتەکانی ١١-١٢).
ئەوان وایان بیر دەکردەوە کە مەبەستی خەوی جەستەییە، بۆیە دەبوو لەسەر زەمینەی خۆیان پێیان بگات. لە ئایەتی داهاتوودا دەخوێنینەوە،
ئینجا عیسا بە ڕوونی پێیانی گوت: لازارۆس مردووە. و من دڵخۆشم لەبەر ئێوە کە لەوێ نەبووم، بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن؛ بەڵام با بچین بۆ لای. (ئایەتەکانی ١٤-١٥)
ئەوان دەبوو وانەیەکی نایاب لە هەموو ئەمانەوە فێربن. ئەم شتە دەبوو ببێتە بەرەکەتێکی گەورە بۆیان. دەبوو ببێتە هۆکارێک بۆ جێگیرکردنی باوەڕیان بە شێوەیەک کە چاکبوونەوەی لازارۆس نەیدەتوانی بیکات.
"سەرەڕای ئەوەش با بچین بۆ لای ئەو."
پاشان تۆماس قسە دەکات. ئێمە هەندێک جار پێی دەڵێین "تۆماسی گومانکار"، بەڵام نازانم کە هەمیشە شایەنی ئەوە بووبێت بەو شێوەیە باسی بکرێت.
"ئینجا تۆماس، کە پێی دەگوترێت دیدیمۆس، گوتی" (ئایەت ١٦أ).
دیدیمۆس واتای "دووانە"یە. سەیرمە دووانەکەی تر کێ بوو. ڕەنگە ئەگەر سەیری ناو ئاوێنە بکەیت، ئەوەی تر ببینیت. تۆماس، دووانەکە، گوتی
"بۆ قوتابییەکانی دیکەی، با ئێمەش بڕۆین، تا لەگەڵیدا بمرین" (ئایەتی 16ب).
وەک ئەوەی بڵێت، "باشە، ناتوانین ژیانی ڕزگار بکەین تەنانەت ئەگەر بمانەوێت، کەواتە با لەگەڵی بین. لەگەڵی دەچینە خوارەوە و دەمرین." تۆماس دڵسۆز بوو بۆ مامۆستاکەی، تەنانەت کاتێکیش کە لێی تێنەدەگەیشت.
کەواتە عیسا لەگەڵ قوتابییەکان هات و کاتێک گەیشتنە نزیک بێتانی، بینییان کە لەسەر چوار ڕۆژ بوو لە گۆڕدا بوو.
«و زۆرێک لە جولەکەکان هاتنە لای مارتا و مریەم، بۆ دڵدانەوەیان سەبارەت بە براکەیان. ئینجا مارتا، هەر کە بیستی عیسا دێت، ڕۆیشت و پێشوازی لێ کرد، بەڵام مریەم لە ماڵەوە دانیشتبوو. ئینجا مارتا بە عیسای گوت: «گەورەم، ئەگەر تۆ لێرە بوویتایە، براکەم نەدەمرت» (vv. 19-21).»
ئایا ئەو بەڕاستی گلەیی لە خوداوەند عیسا دەکرد لەسەر مردنی براکەی؟ لانیکەم ئەوە ئاماژە بە پرسیارەکە دەکات، "بۆچی تۆ نەهاتی کاتێک ئێمە یەکەمجار ناردمان بەدوای تۆدا؟ ئەوکات ئێمە شینمان بۆ براکەمان نەدەگێڕا."
“بەڵام من دەزانم، کە تەنانەت ئێستاش، هەرچییەک تۆ لە خودا داوا بکەیت، خودا پێتی دەدات” (ئایەتی ٢٢).
پێم وایە مەبەستی ئەوە بوو کە بتوانن هێز وەرگرن لە کاتی تاقیکردنەوەیاندا. بەڵام عیسا پێی گوت،
"براکەت زیندوو دەبێتەوە" (ئایەتی ٢٣).
و مارتا گوتی،
“من دەزانم کە ئەو لە زیندووبوونەوەدا لە ڕۆژی دواییدا زیندوو دەبێتەوە” (ئایەتی ٢٤).
و ئەوەیە کە زۆر کەس وای بیر دەکەنەوە، کە لە ڕۆژی دواییدا ڕزگاربووان و ڕزگارنەبووان هەموویان زیندوو دەکرێنەوە.
بەڵام عیسا پەیامێکی شیرینتری لەوە بۆی هەبوو. پێی فەرموو،
"من هەستانەوە و ژیانم: ئەوەی باوەڕم پێ بێنێت، هەرچەندە مردبێت، بەڵام دەژیێتەوە: و هەرکەسێک بژیێت و باوەڕم پێ بێنێت، هەرگیز نامرێت. ئایا باوەڕت بەمە هەیە؟" (vv. 25-26)
چی پێی دەڵێت؟ ئۆه، پێی دەڵێت، "پێویست ناکات چاوەڕێ بکەیت هەتا هەستانەوە لە ڕۆژی دواییدا. من خۆم هەستانەوە و ژیانم، و کاتێک من دێمە ناو دیمەنەکە، مردن کۆتایی دێت." و زیاد دەکات، "ئەوەی باوەڕم پێ بکات، هەرچەندە مردبێت، هێشتا دەژیێت." کەی ئەوە دەبێت؟ لە گەڕانەوەی خۆیدا لە ئاسمانەوە، کاتێک بە هاوارێکەوە دادەبەزێت و هەموو ئەو گۆڕانە بەتاڵ دەکاتەوە کە مردووە مەسیحییەکان تێیدا خەوتوون.
[هەرکەسێک] باوەڕی پێی بێت، ئەگەر مردبێتیش، هێشتا زیندوو دەبێتەوە.
پاشان ئەو سەیری ئەو کاتە دەکات کە ئەوانەی هەرگیز نەمردوون، بەڵام لەسەر زەوی دەژین کاتێک ئەو دەگەڕێتەوە، بەبێ مردن دەگۆڕدرێن و دەڵێت،
هەرکەسێک بژی و باوەڕم پێ بکات، هەرگیز نامرێت.
چ ئاشکراکردنێکی نایاب! و پاشان ئەو پرسیارەکە دەکات،
ئەمەت باوەڕ پێیەتی؟
پێموایە ئەو کەمێک سەرلێشێواو بوو. وتی،
“بەڵێ، گەورەم: من باوەڕم وایە کە تۆ مەسیحیت، کوڕی خودایت، کە دەبوو بێتە جیهانەوە” (ئایەتی ٢٧)."
بۆیە، بێگومان، ئەو ئاماژە بەوە دەکات، «هەرچی تۆ بیڵێیت دەبێت ڕاست بێت.» جا ئەو لێی تێبگات یان نا، دەبێت ڕاست بێت، چونکە لەو کەسەوە هاتبوو کە ئەو وەک کوڕی خودا ناسیبووی.
ئەو ڕۆیشت و خوشکەکەی بانگ کرد. مریەم لە دەرەوەی شارەکە چاوی پێیان کەوت. جوولەکەکان بینییان کە ئەو ڕۆیشت و گوتیان،
“ئەو دەچێت بۆ گۆڕەکە بۆ ئەوەی لەوێ بگریێت” (ئایەتی ٣١)
بەڵام، نەخێر، لە کاتی ڕۆیشتندا چاوی بە عیسا کەوت، و ئەویش بەو گوت ئەوەی مارتا گوتبووی. بەڵام گومانم هەیە ئاخۆ ئاهەنگێکی جیاواز نەبووبێت لەوەی مارتا بەکاری هێنابوو.
"گەورەم، ئەگەر تۆ لێرە بوویتایە، براکەم نەدەمرت" (v. 32).
عیسا سەیری کرد لە خەم و پەژارەکەیدا، و دڵی بۆی سووتا. جولەکەکان کە لە دوایەوە هاتبوون دەگریان، و عیسا لە ڕۆحدا ناڵاندی و بێتاقەت بوو. ئەو پیاوێکی ڕاستەقینە بوو. تەنها خوداوەند نەبوو کە لە جەستەیەکی مرۆڤدا نیشتەجێ بێت، بەڵکو ئەو ڕۆح و گیانێکی ڕاستەقینەی مرۆڤی هەبوو، وەک چۆن جەستەیەکی مرۆڤی هەبوو. بۆیە ئەو لە ڕۆحدا ناڵاندی و بێتاقەت بوو.
و فەرمووی،
"لە کوێ داتانناوە؟ ئەوان پێیان گوت، گەورەم، وەرە و ببینە" (ئایەتی ٣٤).
وە ئێستا کورتترین ئایەت لە بایبڵی ئینگلیزییەکەماندا هەیە. بە وەرگێڕانی وشەیی، ئەوەیە
"عیسا فرمێسکی ڕشت" (ئایەت ٣٥).
فرمێسک، کاتێک تێفکری دەکرد لە وێرانییە ترسناکەکان کە مردن هێنابوویە کایەوە لەبەر گوناه.
“ئینجا یەهودییەکان گوتیان، سەیری بکەن چەند خۆشی دەویست! و هەندێکیان گوتیان، ئایا ئەم پیاوە، کە چاوی کوێرەکانی کردەوە، نەیدەتوانی وای بکردایە کە ئەم پیاوەش نەمرێت؟ بۆیە عیسا دیسانەوە لە ناخی خۆیدا ناڵاندی و هاتە سەر گۆڕەکە. ئەشکەوتێک بوو، و بەردێکیش لەسەری دانرابوو” (ئایەتەکانی ٣٦-٣٨).
شتێکی تایبەت بوو. هەمیشە وەک ئەشکەوتێک لە لای گردەکەدا بیرم لێ دەکردەوە، وەک حاڵەتی ئەو گۆڕەی کە خوداوەند یەسووعی مەسیح تێیدا نێژرا، تاکوو چوومە بیتانی و گۆڕێکی هاوشێوەم بینی. دەچوویتە خوارەوە بۆ ناو ئەشکەوتەکە و بەردێک بەسەریدا دانرابوو. و بەم شێوەیە لێرەش وابوو. بەردەکە بەسەر گۆڕەکەدا دانرابوو.
“عیسا فەرمووی، «بەردەکە لابەن.» مارتا، خوشکی مردووەکە، پێی گوت، «گەورەم، ئێستا بۆگەن بووە، چونکە چوار ڕۆژە مردووە» (ئایەتی ٣٩).”
باوەڕەکەی نەگەیشتە ئەو شتە شکۆدارەی کە خەریک بوو ڕووبدات.
"عیسا پێی گوت: پێت نەگوتم کە ئەگەر باوەڕ بکەیت، شکۆمەندیی خودا دەبینیت؟" (ئایەتی ٤٠).
بەوەڕ بەسەر هەموو بارودۆخەکاندا سەردەکەوێت، بە پشت بەستن بە خودای زیندوو.
"پاشان بەردەکەیان لادا لەو شوێنەی مردووەکەی لێ دانرابوو. و عیسا چاوەکانی بەرز کردەوە و گوتی: باوکە، سوپاست دەکەم کە تۆ گوێت لێم بووە (ئایەت 41)."
چەند هاوبەشییەکی شیرینە ئەمە، لە نێوان باوک و کوڕدا!
“و من زانیم کە تۆ هەمیشە گوێت لێمە: بەڵام لەبەر ئەو خەڵکەی کە لێرە وەستاون من وتم، بۆ ئەوەی باوەڕ بکەن کە تۆ منت ناردووە” (v. 42).
ئەو بەم شێوەیە دوعای کرد بۆ ئەوەی ئەوان بە دوعاکەی بنیات بنرێن، بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن.
کاتێک بەم شێوەیە قسەی کرد، بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد، لازارس، وەرە دەرەوە! (ئایەتی ٤٣).
ئای، ئەو دەنگە بەهێزە ڕۆژێک دەبیسترێت، و هەموو مردووەکانی ناو مەسیح دێنە دەرەوە. ئەو ڕۆژە لە بێتانی ئەو یەک کەسی دیاریکرد. ئەگەر ئەو وشەی لازارۆسی بەجێبهێشتایە، ئەوا هەموو گۆڕستانەکەی چۆڵ دەکرد! بەڵام ئەو وتی،
"لازارۆس، وەرە دەرەوە! و ئەوەی مردبوو هاتە دەرەوە" (ئایەتەکانی 43-44أ).
و دەڵێت ئەو بوو
دەست و قاچی بە کفن بەسترابوو: و ڕوخساری بە دەسماڵێک بەسترابوو (ئایەتی ٤٤ب).
ئەوە شێوازی ناشتنی مردووەکانی جوولەکەکان بوو. ئەوان بە تەواوی بە قوماشی کەتان دەیانپێچانەوە.
"عیسا پێی گوتن، لێی بکەنەوە و با بڕوات" (v. 44c).
لێرەشدا وانەیەک هەیە – ژیان یەکەم، پاشان ئازادی. هەموو ئەوانەی گوێ لە دەنگی مەسیح دەگرن، ژیانیان هەیە –
“ئەوەی باوەڕ بە کوڕەکە دێنێت، ژیانی هەتاهەتایی هەیە” (3:36).
بەڵام زۆرێک لە باوەڕداران هێشتا ئازادی نازانن. زۆرێک هێشتا بە کەفنی نەریت، یان تێگەیشتنی هەڵە، یان بێباوەڕی بەسترانەوەن. ئۆه، چەند سەرسوڕهێنەرە کاتێک عیسا دەفەرموێت، "لێی بکەرەوە و با بڕوات."
“ڕاستی دەناسن، و ڕاستی ئازادتان دەکات” (8:32).
کەواتە لازارۆس هەڵسێنرایەوە و کرایەوە.
"ئینجا زۆرێک لە جولەکەکان کە هاتبوونە لای مریەم، و ئەو شتانەیان بینیبوو کە عیسا کردیبوونی، باوەڕیان پێی هێنا. بەڵام هەندێکیان چوونە لای فەریسییەکان و پێیان گوتن عیسا چ شتێکی کردبوو" (ئایەتەکانی ٤٥-٤٦).
نزیک بوو لەوەی وا دەربکەوێت کە ئەوان دوژمنی ئەوبوون، و ئەوان ئەم شتانەیان ڕاپۆرت دەکرد، بەدوای ئەوەدا بوون کە فریسییەکان لە دژی ئەو هان بدەن.
ئینجا سەرۆک کاهینەکان و فەریسییەکان ئەنجوومەنێکیان کۆکردەوە و گوتیان: «چی بکەین؟ چونکە ئەم پیاوە زۆر موعجیزە دەکات. ئەگەر وازی لێ بهێڵین، هەموو خەڵک باوەڕی پێ دەهێنن. ئینجا ڕۆمەکان دێن و شوێن و نەتەوەکەمان لێ دەسێنن.» یەکێکیشیان، بە ناوی قەیافا، کە سەرۆک کاهینی ئەو ساڵە بوو، پێی گوتن: «ئێوە هیچ نازانن، بیر لەوە ناکەنەوە کە باشترە پیاوێک لە پێناوی گەل بمرێت، نەک هەموو نەتەوەکە لەناو بچێت.» ئەمەی لە خۆیەوە نەگوت، بەڵکو لەبەر ئەوەی سەرۆک کاهینی ئەو ساڵە بوو، پێشبینی ئەوەی کرد کە عیسا لە پێناوی ئەو نەتەوەیە دەمرێت، نەک تەنها لە پێناوی ئەو نەتەوەیە، بەڵکو بۆ ئەوەی منداڵانی خوداش کە پەرشوبڵاو بوون، لە یەک شوێندا کۆبکاتەوە. لەوە ڕۆژەوە پیلانیان گێڕا بۆ ئەوەی بیکوژن. لەبەر ئەوە عیسا چیتر بە ئاشکرا لەنێو جوولەکەکاندا نەدەڕۆیشت، بەڵکو لەوێوە چوو بۆ وڵاتێک لە نزیک چۆڵەوانی، بۆ شارێک بە ناوی ئەفرایم، و لەوێ لەگەڵ قوتابییەکانی مایەوە. جەژنی پەسخەی جوولەکەکان نزیک بوو، زۆر کەسیش لە گوندەکانەوە پێش جەژنی پەسخە چوونە ئۆرشەلیم بۆ ئەوەی خۆیان پاک بکەنەوە. ئینجا بەدوای عیسادا دەگەڕان و لەنێو خۆیاندا، کاتێک لە پەرستگادا وەستابوون، دەیانگوت: «چی دەڵێن، ئایا نایەت بۆ جەژنەکە؟» سەرۆک کاهینەکان و فەریسییەکانیش فەرمانیان دابوو، ئەگەر کەسێک زانی لە کوێیە، دەبێت ئاشکرای بکات بۆ ئەوەی بیگرن.
ئێمە سەرلەنوێ زیندووکردنەوەی لازارۆسمان تاوتوێ کردووە، کە گەورەترین نیشانە و موعجیزەی پەروەردگارمان بوو، کە دەسەڵاتی ئەوی بەسەر مردندا نیشان دەدا، سەلماندنی ئەوەی کە ئەو بەڕاستی مەسیح بوو کە دەبوو بێتە جیهان نەک تەنها بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل، بەڵکو بۆ ئەوەی ببێتە مایەی بەرەکەت بۆ هەموو نەتەوەکان و جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنەی کە بە ئیبراهیم درابوو.
پێدەچوو کە بە دڵنیاییەوە نیشانەیەکی هێندە سەرسوڕهێنەر قسەی لەگەڵ دڵەکانی خراپترین دوژمنانی پەروەردگار عیسای مەسیحیشدا کردبێت، بۆ ئەوەی بۆیان بسەلمێنێت کە ئەم پیاوەی بە شێوەیەکی زۆر سادە لە ناویان دەگەڕا و کارە سەرسوڕهێنەرەکانی بەزەیی ئەنجام دەدا، بەڕاستی عیممانوێل بوو. بەڵام نا، ئەگەر ویژدانی خەڵک بەئاگا نەیەتەوە، ئەگەر خەڵک سوور بێت لەسەر بەرگری کردن لە ڕاستی، موعجیزەکان نایانکەنە مەسیحی.
ئایا بیرت دێتەوە ئەو چیرۆکەی کە عیسا گێڕایەوە دەربارەی پیاوە دەوڵەمەندەکە؟ دەخوێنینەوە کە ئەو مرد و چوو بۆ دۆزەخ، و لە دۆزەخدا چاوەکانی بەرز کردەوە – ئەو پیاوەی کە لەسەر زەوی هەموو ئیمتیاز و دەرفەتێکی بەدەست هێنابوو، بەڵام تەنها بۆ تێرکردنی ئارەزووەکانی خۆی ژیابوو – و دەستی کرد بە نوێژکردن بۆ پێنج براکەی. چ خێزانێک: شەش برا، یەکێکیان لە دۆزەخ و پێنجەکەی تر لە ڕێگادا! و هاواری کرد و نوێژی کرد بۆ ئیبراهیم، کە لە بەهەشتدا دەیبینی، و گوتی،
"لازەری بنێرە، تاکوو سەری پەنجەیەکی لە ئاودا تەڕ بکات و زمانم فێنک بکاتەوە؛ چونکە لەم گڕەدا ئازار دەچێژم" (لۆقا 16:24).
کاتێک پێی وترا کە ئەوە مەحاڵە، وتی،
“داوا دەکەم لێت کەواتە، بینێرە بۆ پێنج براکەم تاکو نەیەن بۆ ئەم شوێنی ئازاردانە” (بڕوانە ئایەتەکانی ٢٧-٢٨).
و ئیبراهیم گوتی،
"ئەوان موسا و پێغەمبەرانیان هەیە، با گوێیان لێ بگرن" (ئایەتی ٢٩).
واتە، ئەوان ووشەی خودا، پەیمانی کۆنیان هەیە. با بیانخوێننەوە و باوەڕ بە کتێبی پیرۆزەکانیان بکەن. بەڵام پیاوە دەوڵەمەندەکە وەڵامی دایەوە،
"نەخێر، باوکە ئیبراهیم: بەڵام ئەگەر یەکێک لە مردووانەوە بچێتە لایان، ئەوا تۆبە دەکەن" (ئایەتی ٣٠).
بەڵام وەڵامەکە بە هێزێکی وێرانکەرەوە گەڕایەوە:
"ئەگەر گوێیان لە موسا و پێغەمبەران نەگرت، قایل نابن، ئەگەرچی یەکێکیش لە مردووان هەستێتەوە" (v. 31).
چ ڕاستییەکی قورس و گرنگمان لێرەدا ئاشکرا کرد! ئەگەر مرۆڤەکان سوور بن لەسەر ئەوەی ڕێگەی خۆیان بگرنەبەر، ئەگەر سەری دانەنەوێنن بۆ شایەتیی ووشەی خودا، ئەوا نیشانە و پەرجووەکان هەرگیز ناگەنە دڵە ڕەقەکانیان و نایانهێننە تۆبە کردن. ئەم مامۆستایانی یاسا و فەریسییانە خۆیان لە دژی ووشەی خودا دانابوو. هەموو پەیامێکیان ڕەتکردبووەوە، و زیندووکردنەوەی لازار تەنها هانی دان بۆ ئەوەی هەست بکەن کە لەوانەیە کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر خەڵکدا لەدەست بدەن. پێشبینی یاخیبوونێکی گونجاویان دەکرد لەناو خەڵکدا بۆ ئەوەی عیسا بکەنە پاشا، و ئەنجامەکەش ناردنی لەشکری ڕۆمانی دەبوو بۆ جێبەجێکردنی ویستی قەیسەر بەسەریاندا بە زۆری شمشێر.
ئەوان گوتیان، "ئێستا، چی لەبارەیەوە دەکەین؟" تۆ وات بیر دەکردەوە کە ئەوان شتێکی وایان گوتووە: "دەبێت ڕوو بکەینە خودا و دان بە گوناهەکانماندا بنێین و ڕووبەڕووی ناڕەوایی خۆمان ببینەوە. دەبێت لەگەڵ خودا ڕاست بینەوە. هێزی هەستانەوەی عیسا دەیسەلمێنێت کە ئەو لەگەڵ باوک یەکە." بەڵام نا، ئەوان گوتیان، "ئەم شتە پێدەچێت پیاوان بەدوای خۆیدا ڕابکێشێت. دەبێت بە چالاکی دژی ئەم پیاوە و موعجیزەکانی بوەستینەوە."
"چونکە ئەم پیاوە زۆر موعجیزە دەکات" (یۆحەننا 11:47).
ئەوان پێشتر جورئەتیان کردبوو بە خەڵک بڵێن کە ئەو موعجیزەکانی بە هێزی بەعلزەبووب دەکرد، بەم شێوەیە کفرکردن بوو دژی ڕۆحی پیرۆز کە لە ڕێگەی ئەوەوە کاری دەکرد. ئێستا گوتیان،
"ئەگەر وا بەتەنیا بەجێی بهێڵین، هەموو خەڵک باوەڕی پێ دێنن" (v. 48).
تەنیا تێفکرە! ئەوان ترسان خەڵک باوەڕ بە عیسا بهێنن.
من ماوەیەک لەمەوبەر خانمێکم بانگهێشت کرد بۆ کۆبوونەوەیەکی مزگێنی. ئەو گوتی، "دەترسم بڕۆم لە ترسی ئەوەی کە باوەڕدار بم." ترساو! ترساو لەوەی کە کەسێک لەگەڵ خودا ڕاست بێتەوە! پیاوێکی بەڕێزم بیردێتەوە کە لە بازنەکانی بازرگانیدا لە کەناراوەکانی ڕۆژئاوا پێگەیەکی بەرزی هەبوو. ڕۆژێک بە ژنەکەی گوت، "ماوەیەکی زۆرە مێردەکەت نەبینیوە. ئایا حەزی لەدەستداوە؟" ئەو گوتی، "باشە، ئەو دەترسێت بێت. چونکە کاتێک دێت و فەرمایشتی خودا دەبیستێت، نزیکەی دوو هەفتەی پێدەچێت تاوەکو لێی ڕزگاری بێت." چۆن دەبێت بە کەمترین نیشانەشەوە بەهای پێبدەین کە ڕۆحی خودا قسە لەگەڵ هەر یەکێک لە ئێمە دەکات! من دەترسم، ئەمڕۆ لەم جیهانەدا خەڵکانێک هەن کە دوا پەیامی فەرمایشتی خودایان بیستووە کە هەرگیز دەیبیستن. شتێکی قورسە کاتێک خودا واز لە قسەکردن لەگەڵ ڕۆحێک دەهێنێت.
بەڵام ئەم فەریسییانە سوور بوون لەسەر ئەوەی ڕێگەی خۆیان بگرنەبەر و مەسیح ڕەت بکەنەوە. گوتیان: "دەبێت کاریگەرییەکەی لەسەر خەڵک بشکێنین. ئەگینا ڕۆمەکان شار و نەتەوەکەمان وێران دەکەن." و سەرنج بدەنە ئەمە، هەر ئەو شتەی لێی دەترسان، هەر ئەو شتە بوو کە ڕوویدا. بەڵام ڕوویدا، نەک لەبەر ئەوەی خەڵکەکە باوەڕیان بە عیسا هێنا، بەڵکو لەبەر ئەوەی نیعمەتەکەی ئەویان ڕەتکردەوە. ئەوان ڕەتیان کردەوە کاتێک وەک میری ئاشتی پێشکەش کرا. کاتێک پیلاتۆس گوتی،
“ئایا پاشاکەتان لە خاچ بدەم؟”
ئەوان گوتیان،
“هیچ پاشایەکمان نییە جگە لە قەیسەر” (19:15).
چی ڕوویدا؟ عیسا خاچ درا، لەلایەن خەڵکەوە ڕەتکرایەوە، لەوێ لەسەر خاچی گۆلگۆتا مرد بۆ ڕزگارکردنی جیهان.
بەڵام نەتەوەکە چی؟ زۆری پێنەچوو ڕۆمانەکان بەڕاستی هاتن و شوێنەکەیان لێ سەندنەوە و بەسەر هەموو جیهاندا بڵاویان کردنەوە. و هەموو ئەو ئازار و ناخۆشییانەی کە پێیدا تێپەڕیون، ئەنجامێکی خەمناک بووە لەبەر ئەوەی ڕۆژی بەسەرکردنەوەیان نەدەزانی.
کەواتە هەر ئەو شتەی کە ئەم فەریسییانە وایاندەزانی بە ڕەتکردنەوەی عیسا لێی دوور دەکەونەوە، هەر ئەو شتە بوو کە بەسەریاندا هات چونکە ئەویان ڕەتکردەوە. مرۆڤەکان ئەوەندە کورت بینن، ئەوەندە ناتوانن داهاتوو ببینن، کە شایەتییەکەی خودا خۆی داویەتی ڕەتدەکەنەوە.
کاتێک ئەوان باسی ئەم شتەیان دەکرد، یەکێکیان سەرکردایەتیی گرتە دەست – قەیافا، کە ئەو ساڵە سەرۆک کاهین بوو. ئەوە خۆی نیشانەی ناڕەزایی خەڵکە بەرامبەر بە دەسەڵاتی ڕۆمانی. بەپێی دامەزراندنی ڕەسەنی خودا، کاتێک کوڕێکی هارون دەستنیشان دەکرا بۆ پۆستی سەرۆک کاهین، تێیدا دەمایەوە تا مردنی. بەڵام نەتەوەکە ئەوەندە نزم ببووەوە کە ڕۆماییەکان پۆستی سەرۆک کاهینیان ساڵ بە ساڵ بەو کەسە دەفرۆشت کە زۆرترین نرخ دەدات. لەم کاتە تایبەتەدا قەیافا سەرۆک کاهین بوو. چەند پیاوێکی تریش هەبوون کە سەرۆک کاهین بووبوون بەڵام لابرا بوون.
کەواتە ئێستا قەیافا، سەرۆک کاهینی ئەو ساڵە، پێی گوتن،
“ئێوە هیچ شتێک نازانن” (v. 49).
ئەوە ڕێگایەکی باشە، کەسێک وتوویەتی، کاتێک دەتەوێت هەر مشتومڕێک بوەستێنیت. تەنها دەستپێبکە، "تۆ هیچ شتێک نازانیت. تۆ نازانیت باسی چی دەکەیت." ناتوانیت لەگەڵ کەسانی وادا گفتوگۆ بکەیت. ئەوان هەموو شتێک دەزانن، و بۆ یەک ساتیش دان بەوەدا نانێن کە تۆ هیچ زانیارییەکت هەیە کە ڕەنگە هیچ بەهایەکی بۆ ئەوان هەبێت. پێموایە هاوڕێکانی ئەیوب شتێکی لەو شێوەیە بوون. بیرت دێت لە یەکێک لە بۆنەکاندا وەڵامی دانەوە،
"ئێوە گەلن، و دانایی لەگەڵ ئێوەدا دەمرێت" (ئەیوب 12:5)
واتە، “تۆ وا بیر دەکەیتەوە کە کەس هیچ نازانێت جگە لە خۆت.”
ئەوە ئەو هەڵوێستە بوو کە قەیافا گرتی:
“ئێوە هیچ نازانن، وە بیر لەوە ناکەنەوە کە باشترە بۆ ئێمە، کە یەک پیاو لە پێناوی گەلدا بمرێت، و هەموو نەتەوەکە لەناو نەچێت” (v. 49-50).
و لەمەدا گوێبیستی دەنگی سیاسەتمەدارێکی سووک و ترسنۆک دەبیت. ئەو دەیزانی کە عیسا بێتاوان بوو لەو تۆمەتانەی کە دەخرانە پاڵی. دەبوو ئەو ڕزگارکەری بێتاوانان بووایە، بەڵام ئەو، لەبەر بەرژەوەندی سیاسی، دژی عیسا بوو. بیری کردەوە، "دەبێت لە ڕێگەی لابدەین یان ئێمە ئازار دەچێژین، بۆیە باشترین شت ئەوەیە لێی ڕزگار بین. تۆمەتی درۆ بخەنە پاڵی، ئەگەر پێویست بوو، بۆ ئەوەی نەتەوەکە ڕزگار بێت." ئەوە ئامۆژگارییەکی ترسنۆکانە بوو. بەڵام شتە سەرسوڕهێنەرەکە ئەوەیە کە خودا لە پشت هەموو ئەمانەوە بوو، و وای لێکرد کە پلانەکەی خۆی جێبەجێ بکات. ئێمە بۆ یەک ساتیش قسەکانی قەیافا پەسەند ناکەین، بەڵام، لە لایەکی ترەوە، لێرەدا شایەتی ڕۆحی پیرۆزمان هەیە بۆ ئەوەی پێمان بڵێت کە ئەو زیاتر لەوەی کە خۆی دەیزانی قسەی دەکرد. هۆکاری قسەکردنەکەی لەبەر خۆپەرستی بوو، بەڵام ئەوەی کە ئەو بەم شێوەیە پێشنیاری کرد، بە واتایەکی بەرزتر لەوەی کە هەرگیز بتوانێت لێی تێبگات، بۆ جێبەجێکردنی مەبەستی خودا بوو لە ڕزگارکردنەکەدا نەک تەنها بۆ ئیسرائیل بەڵکو بۆ جیهانێکی پێویستیش.
لێرە دەخوێنین،
“ئەمەی لە خۆیەوە نەوت” (v. 51a).
واتە، ئەو وای بیر دەکردەوە کە ئامۆژگارییەکی سروشتی سیاسییان پێدەدات، بەڵام ڕۆحی خودا زاڵ بوو و کۆنترۆڵی دەکرد لە سەرووی بیرکردنەوەی خۆیەوە. بیر بکەرەوە کە ڕۆحی خودا دەتوانێت پیاوێکی خراپ بەو شێوەیە بەکاربهێنێت! لە حاڵەتی بەلعامدا، کە حەزی لە کرێی ناڕاستی بوو، ئێمە سێ بەشمان لە کتێبی ژمارەکاندا هەیە کە هەندێک لە شکۆمەندترین پێشبینییەکانی کتێبی پیرۆزی تێدایە، کە لە لێوە ناپیرۆزەکانی ئەوەوە هاتبوون. خودا زاڵ بوو بۆ بەرەکەت.
کەواتە خودا لێرە سەرپەرشتی دەکرد، و ئەو پیاوێکی خراپ، سیاسەتمەدارێکی هەلپەرستی بەکارهێنا، بۆ ئەوەی ڕاستییەکی مەزن بڵێت.
"ئەمەی لە خۆیەوە نەگوت: بەڵکوو لەبەر ئەوەی ئەو ساڵە سەرۆکی کاهینان بوو، پێشبینی کرد کە عیسا لە پێناوی ئەو نەتەوەیە دەمرێت" (ئایەتی ٥١).
ئەو نەیدەزانی، بەڵام ڕۆحی خودا لە ڕێگەی ئەو لێوانە پیسانەوە قسەی دەکرد.
ئەو پێشبینی کرد کە عیسا بمرێت بۆ ئەو نەتەوەیە،
هەرچەندە بەو مانایە نەبوو کە ئەو مەبەستی بوو. ئەو مەبەستی بوو کە مردنی ئەم پیاوە بێتاوانە بەکاربهێنرێت بۆ ڕزگارکردنی نەتەوەکە لە ڕۆمانەکان. بەڵام ئەوەی نەکرد، چونکە جوولەکەکان لە کاتی خۆیدا ڕاپێچ کران. بەڵام پێشبینییەکە ڕاست بوو بەو مانایەی کە ئەو دەبوو بە قوربانی گەورەی گوناه، تاوانی ئەو نەتەوەیەی لەسەر خۆی گرت، ئەو باری گوناهە، و لەبەردەم خودا هەڵیگرت و بەرگەی ئەو دادگاییکردنەی گرت کە گوناه شایەنی بوو. ئەمە ئەوە بوو کە ئیشایا بینی کاتێک، بە چاوەکانی باوەڕەوە بەناو سەردەمەکاندا دەڕوانی، وتی،
"ئەو لەبەر گوناهەکانمان بریندار کرا؛ ئەو لەبەر تاوانەکانمان لێی درا: سزای ئاشتییەکەمان لەسەر ئەو بوو؛ و بە لێدانەکانی ئەو ئێمە چاک بووینەوە. هەموومان وەک مەڕ گومڕا بووین؛ هەریەکەمان گەڕاینەوە بۆ ڕێگای خۆی؛ و خودا تاوانی هەموومانی خستە سەر ئەو” (53:5).
پیاوێک پێویستە لە پێناو گەل بمرێت.
لێرەدا کڕێنەری خزمە گەورەکە بوو کە سەیری گەلەکەی خۆی کرد، کە لەژێر گوناهدا فرۆشرابوو، و گوتی، "من نرخەکە بە خوێنی بەنرخی خۆم دەدەم،" و بەم شێوەیە خۆی کردە فیدیەیەک بۆ هەمووان. بەڵام مردنەکەی تەنها بۆ ئەو گەلە نەبوو. دەخوێنینەوە:
“کە عیسا لە پێناوی ئەو نەتەوەیەدا بمرێت، و نەک تەنها لە پێناوی ئەو نەتەوەیەدا، بەڵکوو ئەوەی کە... منداڵانی خودا کە پەرتەوازە بوون، لە یەک جێگادا کۆبکاتەوە” (vv. 51b-52).
واتە، کاری پەروەردگارمان عیسای مەسیح لەسەر گۆلگۆتا تەنها بۆ نەتەوەی ئیسرائیل نەبوو. بۆ ئەو نەتەوەیە بوو. ئەو هات بۆ هەڵگرتنی گوناه و تاوانی ئەو نەتەوەیە؛ ئەو هات بۆ ڕزگارکردنی گەلی خۆی. بەڵام ئەویش فەرمووی،
“مەڕی دیکەم هەیە، کە لەم مەڕگەیە نین: ئەوانیش دەبێت بهێنم، و گوێ لە دەنگی من دەگرن؛ و یەک [ڕانە] دەبێت، و یەک شوان.” (یۆحەننا ١٠:١٦)
ئەو "مەڕە ترییانە" نەتەوەکانن، ئەو نەتەوانەی لە دەرەوەی ئیسرائیل بوون، ئەو نەتەوانەی کە لەو کاتەدا هیچ وەحییەکی نووسراویان لە خوداوە پێنەگەیشتبوو. ئەوان کتێبی پیرۆز، پێغەمبەر و مامۆستایان نەبوو. ئەوان شایەتیی دروستکراوەکانیان هەبوو و لێی لایاندبوو. لەبەر ئەمە خودا ڕادەستی هەموو جۆرە گوناه و گڵاوییەکی کردبوون، بەڵام دڵی بۆیان دەسوتا. ئەو بڕیاری دابوو کە کوڕە پیرۆزەکەی خۆی بکاتە قوربانییەک بۆ هەمووان. ئای، نیعمەتە سەرسوڕهێنەرەکە، کە خودا عیسا بنێرێت و عیساش بە خۆشحاڵییەوە بێت بۆ مردن لە پێناو جیهانێکی تاوانباردا. ئێمە دەخوێنینەوە،
“ئەمە قسەیەکی ڕاستە و شایەنی ئەوەیە هەمووان قبوڵی بکەن، کە عیسای مەسیح هاتە جیهان بۆ ڕزگارکردنی گوناهباران [و پۆڵسی نێردراو دەیتوانی زیاد بکات]؛ کە من گەورەترینیانم” (1 تیمۆساوس 1:15).
ئێمە ئەمڕۆ گۆرانی دەڵێین،
ڕزگارکراو بە خوێنی خاچکراو، >لە گوناه کڕدراومەتەوە و ژیانێکی نوێ دەستی پێکردووە؛ >ستایش دەکەم بۆ باوک، و ستایش بۆ کوڕ، >من ڕزگارکراوم بە خوێنی خاچکراو.
ئێمە بوێری ئەوە دەکەین بڵێین کە هیچ گوناهبارێک لە هەموو جیهاندا ئەمڕۆ ئەوەندە قێزەون و تاوانبار نییە. بەڵام ئەگەر ئەو بە شایستەیی ئەو قوربانییە بێت کە لەسەر خاچەکە کرا، خودا وەری دەگرێت بۆ لای خۆی، بەخۆڕایی لێی خۆش دەبێت، و ژیانێکی نوێی پێ دەبەخشێت. ئایا من قسە لەگەڵ کەسێک دەکەم کە تێی نەگەیشتووە کە ئەو مرد بۆ ئەوەی "منداڵانی خودا کە بڵاوبوونەتەوە لە یەک شوێندا کۆبکاتەوە"؟ هەر شوێنێک بیت ئەمڕۆ، ئەگەر سەرشۆڕ بوویت بەهۆی هەستی گوناه و تاوانتەوە، ئەگەر ویژدانت تۆ تاوانبار دەکات لەبەردەم خودایەکی پیرۆزدا و تۆ دەڵێیت، "ئای، خۆزگە دەمزانی چۆن دەتوانم لەگەڵ خودا ئاشتی بکەم، چۆن دەتوانم لەگەڵی ڕاست بمەوە،" پێویست ناکات خۆت لەگەڵی ئاشتی بکەیت. عیسا بە خوێنی خاچەکەی ئاشتی دروست کرد. بە دڵێکی شکاو و پەشیمانەوە وەرە بۆ لای. دان بە گوناهەکانتدا بنێ و متمانەی پێ بکە وەک ڕزگارکەرت. تۆ دەتوانیت ئەمڕۆ نیعمەتی ڕزگارکەرانەی ئەو بزانیت. دەتوانیت هەر وەک خۆت بێیت.
بەڵام زیاتر سەرنج بدەن، لە پەیوەندیدا لەگەڵ گێڕانەوەی ئەم هەوڵە بۆ ئەوەی کوڕی خودا بە زۆر بەرەو مەرگی تاوانبارێک ببەن لە لایەن ئەو پیاوانەی کە دەیانزانی بێتاوانە، دەخوێنینەوە،
“ئیتر لەو ڕۆژەوە پێکەوە پیلانیان گێڕا بۆ ئەوەی بیکوژن” (یۆحەننا ١١:٥٣).
نە دڵیان نەرم بووەوە و نە هەستیان بە خراپەکاریی خۆیان کرد. گوناه شتێکی ڕەقکەرەوەیە. ئاگادار کراوینەتەوە لە مەترسیی ڕەقبوونەوە بەهۆی فێڵبازیی گوناهەوە. تاکە ڕێگا بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ گوناه ئەوەیە کە بە ڕاستگۆیی لەبەردەم خودا ڕووبەڕووی ببینەوە، کە تەنها ئەو دەتوانێت ڕزگاری بدات لە دەسەڵاتی گوناه لە ڕێگەی باوەڕەوە بە خوداوەند یەسووعی مەسیح.
پاش ئەمە، پێمان دەوترێت کە
“عیسا…ئیتر بە ئاشکرا لەناو جولەکەکاندا نەدەسووڕایەوە؛ بەڵکو لەوێوە چوو بۆ وڵاتێک لە نزیک چۆڵەوانییەک، بۆ شارێک بە ناوی ئەفرایم، و لەوێ لەگەڵ قوتابییەکانی مایەوە” (ئایەتی ٥٤).
کاتەکە هێشتا نەهاتبوو کە ئەو ڕادەست بکرێت بۆ مردن، بۆیە ئەو بەردەوام بوو لە خزمەتکردن لە ناوچەیەکی تردا.
و پێمان دەوترێت جەژنی پەسخەی جولەکەکان نزیک بوو. ئەوە دەربڕینێکی سەیرە وەک پێشتر تێبینیمان کرد - جەژنی پەسخەی جولەکەکان. لە بنەڕەتدا جەژنێکی خوداوەند بوو، بەڵام ئەوان بەردەوام بوون لەسەر ڕێوڕەسمە دەرەکییەکان لە کاتێکدا مەسیحیان ڕەت دەکردەوە کە جەژنەکە باسی دەکرد. پێم وایە لە ئێستادا شتێکی لەم شێوەیە دەبینین. ترسم هەیە کە هەزاران کەس هەن کە زۆر وردبینن سەبارەت بە ئەندامێتی کڵێسا و ئامادەبوون لە خزمەتی خوداییدا، کە گرنگییەکی زۆر دەدەن بە ڕێوڕەسمە مەسیحییەکان وەک ڕێوڕەسمە پیرۆزەکانی لەئاوباپتێزکردن و خوانەکەی خوداوەند، و هێشتا لە دڵیاندا ڕزگارکەرەکە ڕەت دەکەنەوە کە ئەم شتانە باسی دەکەن. خودا، کە سەیری خوارەوەیان دەکات، بە ڕێوڕەسم و مەراسیمی بەتاڵیان دەبینێت کە مرۆڤەکان بە جەستە ئەنجامی دەدەن و هیچ سوودێکیان پێ ناگەیەنێت چونکە ئەوان خوداوەند یەسووعی مەسیح ڕەت دەکەنەوە.
بیر لە جدییەتەکە بکەرەوە، بۆ نموونە، لە بەجێهێنانی عشای ربانی و خواردنی نان و شەرابەکە کە باس لە ڕزگارکەرێکی خاچدراو دەکەن لە کاتێکدا ئەو ڕزگارکەرە ڕەتدەکەیتەوە، ڕەتکردنەوەی متمانەکردن پێی، ڕەتکردنەوەی نیعمەتەکەی، خواردن و خواردنەوەی حوکم بۆ گیانی خۆت، و تێگەیشتن نەکردن لە جەستەی پەروەردگار. با ڕاستگۆ بین و ڕووبەڕووی شتەکان ببینەوە وەک ئەوەی کە لە ڕاستیدا هەن لەبەردەمیدا.
جەژنی پەسخەی جولەکەکان نزیک بوو. زۆر کەس لە دەرەوەی وڵاتەوە چوونە ئۆرشەلیم بۆ ئەوەی خۆیان پاک بکەنەوە. ئەمانە خەڵکی گوندنشین بوون، نەک خەڵکی شار کە ئەویان ڕەتکردبووەوە، و لەبارەی هەندێک لەمانەوە دەخوێنینەوە،
"خەڵکی ئاسایی بە خۆشحاڵییەوە گوێیان لێگرت" (مەرقۆس 12:37).
کاتێک هاتن بۆ بەڕێوەبردنی جەژنی پەسخە، پرسیاریان دەکرد، «ئایا دەرفەتمان دەبێت بۆ ئەوەی بیبینین؟» پەرۆش بوون بۆ ئەوەی بیبینن و گوێ لە فێرکردنەکانی بگرن. بەدوایدا دەگەڕان و لەناو خۆیاندا قسەیان دەکرد:
“ئێوە چی بیر دەکەنەوە، کە ئەو نایەتە جەژنەکە؟” (یۆحەننا ١١:٥٦).
ئای، بەڵێ، ئەو لەوێ دەبوو. لە ماوەیەکی کەمدا ئەوان دەیانبینی، بەڵام بەداخەوە، هەموو نیعمەتە سەرسوڕهێنەرەکانی ئەو هەڵوێستی سەرکردەکانی نەدەگۆڕی.
ئێمە دەخوێنینەوە،
"ئێستا هەردوو سەرۆک کاهینەکان و فەریسییەکان فەرمانێکیان دابوو، کە ئەگەر هەر پیاوێک زانی لە کوێیە، دەبێت نیشانی بدات، بۆ ئەوەی ئەوان بیگرن” (v. 57).
بۆچی؟ بۆ ئەوەی بانگەشەکانی تاقی بکەنەوە و بە ڕاستگۆیی ڕووبەڕووی شتەکان ببنەوە لەبەردەم خودا و بڕیار بدەن ئایا ئەمە بەڕاستی مەسیح بوو یان نا؟ ئۆه، نەخێر، ئەوە نا. ئەوان دایان
فەرمان، کە ئەگەر هەر کەسێک زانی لە کوێیە، دەبێت نیشانی بدات، تاوەکو بیگرن
و دەستگیری بکەن، و بەم شێوەیە ببنە هۆی مردنی. چەند کەم تێگەیشتبوون کە یەکێک هێشتا دەهاتە پێشەوە کە ڕادەستی ئەوانی دەکرد، و ئەو یەکێک بوو لە هاوڕێیانی خۆی!