عیسا و قوتابییەکانی بە دۆڵی قیدرۆن دەپەڕنەوە بۆ باخێک، لەوێ یەهودا لەگەڵ کۆمەڵێک پیاو دەگات بۆ گرتنی. عیسا خۆی دەناسێنێت، وای لێدەکات پیاوەکان پاشەکشە بکەن، و پاشان ڕێگە دەدات بگیرێت، دڵنیایی دەدات لە سەلامەتی قوتابییەکانی. پەترۆس هەوڵ دەدات بە شمشێرێک دەستێوەردان بکات، بەڵام عیسا سەرزەنشتی دەکات، کە پاشان دەبەسترێتەوە و دەبرێتە لای حەننا.
یۆحەننا 18:1-14
کاتێک عیسا ئەم قسانەی کرد، لەگەڵ قوتابییەکانی چوونە سەر چۆمی قیدڕۆن، لەوێ باخچەیەک هەبوو، ئەو و قوتابییەکانی چوونە ناوی. یەهوداش، کە خیانەتی لێکرد، ئەو شوێنەی دەزانی: چونکە عیسا زۆرجار لەگەڵ قوتابییەکانی دەچووە ئەوێ. ئینجا یەهودا، کە دەستەیەک پیاو و ئەفسەری لە کاهینە گەورەکان و فەریسییەکان وەرگرتبوو، بە چرا و مەشخەڵ و چەکەوە هاتە ئەوێ. بۆیە عیسا، کە هەموو ئەو شتانەی دەزانی کە بەسەریدا دەهاتن، چوو بۆ پێشەوە و پێی گوتن: کێتان دەوێت؟ ئەوانیش وەڵامیان دایەوە: عیسای ناسیرە. عیسا پێی گوتن: منم. یەهوداش، کە خیانەتی لێکرد، لەگەڵیاندا وەستابوو. هەر کە پێی گوتن: منم، ئەوان پاشەکشەیان کرد و کەوتنە سەر زەوی. ئینجا دووبارە لێی پرسین: کێتان دەوێت؟ ئەوانیش گوتیان: عیسای ناسیرە. عیسا وەڵامی دایەوە: پێم گوتوون کە منم: بۆیە ئەگەر منتان دەوێت، با ئەمانە بڕۆن: بۆ ئەوەی ئەو قسەیە بێتە دی کە فەرمووی: لەوانەی تۆ پێت دام، هیچم لێ ون نەبووە. ئینجا شیمۆن پەترۆس شمشێرێکی هەبوو، دەریهێنا و لە خزمەتکاری سەرۆک کاهینەکەی دا و گوێی ڕاستی بڕی. ناوی خزمەتکارەکە مەلخۆس بوو. ئینجا عیسا بە پەترۆسی گوت: شمشێرەکەت بکەرەوە ناو کێلانەکەی: ئایا ئەو جامەی باوکم پێی داوم، نایخۆمەوە؟ ئینجا دەستەکە و سەرکردەکە و ئەفسەرەکانی جولەکە عیسایان گرت و بەستیان، و یەکەم جار بردیانە لای حەننا؛ چونکە ئەو خەزووری قەیافا بوو، کە لەو ساڵەدا سەرۆک کاهین بوو. قەیافاش ئەو کەسە بوو کە ئامۆژگاری جولەکەکانی کردبوو، کە باشترە یەک پیاو لە پێناوی گەلدا بمرێت.
ئێستا دێینە سەر تێڕامان لە کاتژمێرەکانی کۆتایی ژیانی خوداوەندە پیرۆزەکەمان لەسەر ئەم زەوییە. بە درێژایی ئەو ماوەیەی لەم جیهانەدا مایەوە، چاوەڕێی ئەو کاتژمێرە بوو کە تێیدا خۆی دەکردە فیدیەیەک بۆ گوناهەکانمان لەسەر خاچ.
ئێستا ئەو چێژی لە کاتێکی هاوڕێیەتی پیرۆز وەرگرتبوو لەگەڵ ئەو کۆمەڵە بچووکەی کە لە جیهان بانگی کردبوون بۆ ئەوەی ببنە هاوڕێی ژیانە تەنیاییەکەی. ئەوان گوێیان لێ ببوو کە ئەو دڵی بۆ خودا بەرز دەکردەوە لە نوێژی نێوەندگیریدا، و ئێستا بەسەر جۆگەی قیدرۆندا ڕۆیشتن، بە پردێکی بچووکدا پەڕینەوە، و پاشان بەسەر لێژایی کێوی زەیتووندا سەرکەوتن بۆ باخچەیەک، باخچەی گەتسیمانی. هەندێک دەڵێن گەتسیمانی بە واتای "گوشەرەی زەیت" دێت. زەیتوونەکان فڕێ دەدرانە ناو گوشەرەکە بۆ ئەوەی زەیتە دەوڵەمەند و زێڕینەکە لەوان دەربکرێت. لەوێ بوو کە گەورەی پیرۆزمان، کوڕی خودا، دەبوو بەناو گوشەرەی زەیتدا تێپەڕێت، وەک بڵێی، ئەو فشارە ترسناکەی کە دەخرایە سەر دڵ و مێشکی بەهۆی قوربانییە داهاتووەکەی کە خەریک بوو لە گۆلگۆسە پێشکەشی بکات.
سێ نووسەری سینوپتیک، مەتیو، مارک، و لۆقا، هەموویان پێمان دەڵێن کە لەم خاڵەدا، لەو ئازارە گەورەیەی کە لە باخچەکەدا پێیدا تێپەڕی، نوێژەکەی ئەوە بوو،
"ئەی باوکم، ئەگەر دەکرێت، با ئەم جامە لە من دوور بکەوێتەوە: بەڵام نەک وەک من دەمەوێت، بەڵکو وەک تۆ دەتەوێت" (مەتتا ٢٦:٣٩؛ بڕوانە هەروەها مەرقۆس ١٤:٣٦؛ لۆقا ٢٢:٤٢).
لوقا باس دەکات چۆن، لەژێر ئەو فشارە ترسناکەدا، خوێن لە کونیلەکانی نێوچاوانی تەقی و بە دڵۆپی گەورە کەوتە سەر زەوی، و چۆن فریشتەیەک هات و بەهێزی کرد. هیچ وشەیەکمان لەبارەی ئەوەوە لە یۆحەنناوە نییە. بۆچی نا؟ یۆحەننا یەکێک بوو لەو سێ کەسەی کە لەگەڵی چوونە ناو باخچەکە. ئەو هەشتیانی لەلای دەروازەی باخچەکە بەجێهێشت و پەترۆس و یەعقوب و یۆحەننای زیاتر بردەوە ژوورەوە. و ئەو کەمێک زیاتر چوو پێشەوە و کەوتە سەر دەموچاوی، و ئەو ماوە ترسناکەی ئازاری ڕۆحی بەرگە گرت. کەچی یۆحەننا یەک وشەش لەبارەیەوە ناڵێت. بۆچی؟
ئۆه، لەمەدا، وەک هەموو شتێکی تر، ئێمە تەواوێتیی پەرتووکی پیرۆز دەبینین. چوار ئینجیلەکە تەنها تۆماری مرۆیی نین، بەڵکوو گێڕانەوەی خودایی پێدراون دەربارەی ژیان و مردن و هەستانەوەی خودا. هەر یەکێکیان ئەو لە گۆشەنیگایەکی تایبەتەوە پێشکەش دەکات، بەپێی ڕۆح. زۆرجار تێبینی کراوە، وەک پێشتر باسمان کردووە، بابەتی مەتتا مەسیحە وەک پاشای جولەکەکان. مەبەستی مەرقۆس ئەوەیە کە ئەو وەک پێغەمبەر-خزمەتکارە گەورەکە پێشکەش بکات، کە ویستی باوکی لە هەموو کاتێکدا جێبەجێ دەکات. لۆقا ئەو لە تەواوێتیی مرۆڤبوونی خۆیدا پێشکەش دەکات، کوڕی مرۆڤ کە خۆی لە پێناوی ئێمەدا بەخشی. بەڵام مەبەستی تایبەتی یۆحەننا ئەوەیە کە کوڕایەتیی هەتاهەتاییی ئەو پێشکەش بکات. ئەو وەک خوداییەکە دەیهێنێتە بەردەممان. بۆیە لەم ئینجیلەدا هیچ دیمەنێکی ئازارچەشتن لە باخچەکەدا نییە، چونکە خوداوەندیی مەسیح نەبوو کە لەو دیمەنەدا پەیوەندیدار بوو. بەڵام لە لایەکی ترەوە، هیچ گێڕانەوەیەکیش بۆ گۆڕانکاریی شێوە نییە، چونکە لە ئینجیلی یۆحەننادا شکۆمەندی بە درێژایی ڕێگاکە دەدرەوشێتەوە. کەواتە لێرەدا ئازارچەشتنەکە لابراوە. بەڵام باشە بۆمان کە بیری لێ بکەینەوە و ئەوەمان بیر بێتەوە کە ئینجیلەکانی تر چیمان پێ دەڵێن.
چی بەڕاستی لەو نوێژەی ئەودا تێدابوو؟ «ئەی باوکم، ئەگەر بکرێت، با ئەم جامە لە من دوور بکەوێتەوە.» ئەو جامە نهێنییە چی بوو کە ئەو باسی دەکات؟ کاتێک دەگەڕێینەوە بۆ پەیمانی کۆن (و دەبێت لەبیرمان بێت کە خوداوەندە پیرۆزەکەمان، وەک مرۆڤ، لە پەیمانی کۆنەوە خۆراکی وەرگرتووە – ئەوە کتێبی پیرۆزی ئەو بوو)، هەندێک ئاماژەی زۆر جدی دەدۆزینەوە بۆ جامی سزادان.
لە زەبوور 11:6 دەخوێنینەوە،
لەسەر خراپەکاران تەڵە، ئاگر و گۆگرد، و گەردەلوولێکی سامناک دەبارێنێت: ئەمە دەبێتە بەشی جامیان.
لە زەبوورەکان 75:8، ئەم وشانە جدییانە دەدۆزینەوە،
چونکە لە دەستی یەزداندا پەرداخێک هەیە، و شەرابەکە سوورە؛ پڕە لە تێکەڵە؛ و ئەو لێی دەڕێژێت: بەڵام تاڵییەکەی، هەموو بەدکارانی زەوی دەبێت بیفشارن و بیخۆنەوە.
لەم بەشانەدا دەربارەی جامێک دەخوێنینەوە، جامێکی سزای خودایی، جامێک پڕ لە تووڕەیی و قینی خودا دژی گوناه. و کاتێک دەگەینە دوایین کتێبی کتێبی پیرۆز، ئەو کتێبە گەورە پێشبینییەی، دەربارەی ئەوانە دەخوێنینەوە کە دڕندەکە و وێنەکەی دەپەرستن،
"ئەگەر چ کەسەک پەرستنا گیانەوەرێ و وێنەیێ وی بکەت، و نیشانا وی ل سەر چاڤێ یان ل دەستێ خۆ وەرگریت، ئەو دێ ژ مەیا توڕەییا خودێ ڤەخۆت، یا بێ تێکەلکرن د کوپا توڕەییا وی دا هاتیا رێتن؛ و دێ ب ئاگر و گۆگردێ ئێشینیت ل بەر چاڤێن فریشتەیێن پیرۆز، و ل بەر چاڤێن بەرخی” (دەرکەفتن 14:9)."
ئێمە دڵنیاین لەوەی کە ئەو جامی تووڕەییە بوو کە خوداوەند عیسای مەسیح لەبەردەمیدا بینی کاتێک نوێژی دەکرد: "باوکە، ئەگەر دەکرێت، با ئەم جامە لە من دوور بکەوێتەوە." یان من و تۆ دەبوو ئەو جامە بخۆینەوە، یان ئەو دەبوو لە جێگەی ئێمە بیخواتەوە. و ئەو جامە بریتی بوو لەوەی کە ئەو لەسەر خاچ کرا بە گوناه. بریتی بوو لەوەی خودا مامەڵەی لەگەڵدا بکات وەک ئەوەی ئەو تاوانباری هەموو گوناه، هەموو خراپەکاری، هەموو گەندەڵییەک بێت کە پیاوان و ژنان لە هەزاران ساڵدا تاوانباری بوون. هەموو گوناهەکانی ئێمە دەبوو لەسەر ئەو دابنرێن، و ئەو دەبوو لە جەستەی خۆی و ڕۆحی خۆی لەسەر خاچ هەڵبگرێت هەموو ئەوەی کە ئەو گوناهانە شایستەی بوون. ئەمە ئەو جامە بوو کە ئەو خۆی لێ گرتەوە. ئەو نەیدەتوانی پیرۆزترین کەس بێت ئەگەر لە خواردنەوەی ئەم جامە ترسناکە نەترسابا. بۆیە سێ سینوپتیکەکە پێمان دەڵێن چۆن ئازاری کێشا، چۆن جەستەی بە ئازارەوە پڕ بوو کاتێک ڕووبەڕووی ئەم کاتە بووەوە، تا وای لێهات ئارەقەکەی وەک دڵۆپە گەورەکانی خوێن دەڕژایە سەر زەوی.
بەڵام ئەو لەوێ لە گەتسیمانی گوناهی هەڵنەگرتبوو. لەوێ نەکرابووە گوناه. هەموو ئەمانە لەبەردەمی ئەودا بوون. ئەو پێشبینی ئەمەی دەکرد و چاوەڕێی دەکرد. تەنها لەسەر خاچ پرسی گوناهی یەکلایی کردەوە. بۆیە لە کۆتاییدا گوێمان لێیەتی کە دەڵێت،
"باوک، ئەگەر ئەم جامە لێم دوور نەکەوێتەوە، تەنها ئەگەر بیخۆمەوە، با ویستی تۆ بێت" (مەتتا ٢٦:٤٢).
و لەو ساتەوە ململانێکە کۆتایی هات. ئەو بە ئارامییەکی تەواوەوە خۆی ئامادە کرد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی دوژمنەکانی و یههودا، ناپاکەکە، و پاشان بچێت بۆ هۆڵی دادگا و بۆ مردن.
و بەم شێوەیە دەبینین کە ئەم هەموو دیمەنەی ئازارکێشانی ئەو دەکەوێتە نێوان ئایەتی یەکەم و دووەمی ئەم بەشی هەژدەهەمە.
"کاتێک عیسا ئەم قسانەی کرد، لەگەڵ قوتابییەکانی چوو بەسەر ڕووبارۆچکەی قەدرووندا، لەوێ باخێک هەبوو، چووە ناوی، ئەو و قوتابییەکانیشی" (v. 1).
و ئازارەکە دەستبەجێ بەدوادا هات.
ئێستا دەخوێنینەوە،
"یەهوداش، کە خیانەتی لێ کردبوو، شوێنەکەی دەزانی: چونکە عیسا زۆر جار لەگەڵ قوتابییەکانی دەچووە ئەوێ." (ئایەتی ٢).
ئەو زۆرجار لەوێ بوو بۆ ئەوەی دڵی خۆی لە نوێژدا لە پڕترین و خۆشترین هاوبەشیدا لەگەڵ باوک دەرببڕێت. ئێستا ئەو بە ئەزموونێکی زۆر جیاوازدا تێپەڕی. لە قووڵترین خەمباریی ڕۆحیدا دڵی خۆی بۆ باوک دەربڕی، بەڵام بەبێ هیچ یاخیبوونێک. کاتێک هیچ ڕێگەیەکی تر نەبوو، ئەو جامەکەی بە ملکەچییەکی تەواو قبوڵ کرد.
"یەهودا پاشان، دەستەیەک پیاو و ئەفسەری لە سەرۆک کاهینەکان و فریسییەکان وەرگرتبوو، هاتە ئەوێ بە چرا و مەشخەڵ و چەکەوە" (v. 3).
مەسیح لەسەر ئەژنۆکانی هەستابووەوە و گەڕابووەوە لای ئەو سێ کەسە، پیتەر، جەیمس، و یۆحەننا، و بە نەرمی سەرزەنشتی کردن لەبەر خەوتنەکەیان. و پاشان پێیانی وت: "هەستن، با بڕۆین؛ ئەوەتا، ئەوەی خیانەتم لێ دەکات نزیکە" (مەرقۆس 14:42). پاشان چاویان کەوت بە ئەفسەرەکان و یەهودا کە دەهاتن بۆ ئەوەی بیبەن.
"بۆیە عیسا، کە هەموو ئەو شتانەی دەزانی کە بەسەریدا دەهاتن، ڕۆیشتە دەرەوە و پێیانی وت: «بەدوای کێدا دەگەڕێن؟»" (ئایەتی ٤).
هیچ شتێک سەرسامی نەکرد. ئەو هەموو ئەوەی دەیزانی کە دێت و بە خۆبەخشانە چوو بۆ بینینیان، پرسیاری کرد، "کێتان دەوێت؟" و وەڵامەکە هات، "عیسای ناسری. عیسا پێی گوتن، من ئەوم" (آیەی ٥أ). لە ڕاستیدا، ئەوەی ئەو گوتی ئەمە بوو، "من هەم." ئەو خودی ناوی خودای بەکارهێنا، "من هەم،" وەک چۆن زۆر جار پێشتر کردبووی.
ئێمە دەخوێنینەوە، «یەهوداش، ئەوەی خیانەتی لێکرد، لەگەڵیاندا وەستابوو» (ئایەت 5ب). یەهودا، ئەوەی زۆر باش دەیناسی؛ یەهودا، ئەوەی بۆ ئەو سێ ساڵ و نیوە لەگەڵ کۆمەڵەکەدا بوو، و هێشتا ویژدانی هەرگیز بەڕاستی کاری تێنەکردبوو؛ یەهودا ئەوەی هەرگیز بەڕاستی دڵی خۆی ڕادەستی مەسیح نەکردبوو. ئەمە نیشان دەدات چەندە مومکینە بۆ خەڵک کە هاوڕێیەتی ئەوانە بکەن کە منداڵی خودان و بەردەوام سەردانی ماڵی خودا بکەن، و هێشتا هەرگیز دڵیان بۆ ڕزگارکەر نەکەنەوە.
"کاتێک ئەو پێی گوت، من ئەوم، ئەوان پاشەکشەیان کرد و کەوتنە سەر زەوی" (ئایەتی ٦)،
لەبەر پێیەکانی چەمینەوە. پاشان کاتێک هەستانەوە، ئەو جارێکی تر سوڕایەوە و فەرمووی: «بەدوای کێدا دەگەڕێن؟» ئەوانیش [جارێکی تر] گوتیان: «عیسای ناسرە.» عیسا وەڵامی دایەوە: «پێم گوتوون کە من ئەوم: کەواتە ئەگەر بەدوای مندا دەگەڕێن، با ئەمانە بڕۆن بە ڕێگەی خۆیاندا» (ئایەتەکانی ٧-٨). دڵی بۆ قوتابییەکانی دەسووتاند. نەیدەویست لەگەڵیدا بگیرێن. نەیدەویست لەم کاتەدا بە مردنێکی شەهیدانەدا تێپەڕن. ئەرکی پاراستنی خۆیانی گرتە ئەستۆ. بە باوکی فەرمووبوو: «ئەوانەی تۆ پێت بەخشیم، من پاراستوومن، هیچ کامیان ون نەبوون» (١٧:١٢). وە ئەگەر بتوانێت ڕۆحەکانیان بۆ هەتاهەتایە بپارێزێت، دەتوانێت ژیانیشیان لەم جیهانەدا بپارێزێت. بۆیە دەفەرموێت: «با ئەمانە بڕۆن بە ڕێگەی خۆیاندا.»
بەڵام، لەو ساتەدا چالاکی لە نێوانیاندا دەستی پێکرد. چالاکییەکی زۆر جەستەیی بوو.
"سیمۆن پەترۆس شمشێرێکی پێبوو، دەریهێنا و لە خزمەتکارەکەی سەرۆک کاهینی دا، و گوێی ڕاستی بڕییەوە" (18:10).
چەند کارێکی گەمژانەیە، بەبێ بیرکردنەوە و بەبێ هیچ فەرمانێک لە پەروەردگارەوە! سەرەڕای هەموو شتێک، تەنها بریندارکردنی خزمەتکارێکی هەژار کە بەرپرسیار نەبوو لەوەی ڕوویدا. لێرەدا درێژەی چیرۆکەکەمان پێ ناگوترێت، بەڵام ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ ئینجیلەکانی تر فێر دەبین کە عیسا پیاوە بریندارەکەی چاک کردەوە. کەسێک وتوویەتی،
چەند جارێک ئێمە وەک پیتەرین. چەند سەرقاڵمان کردووە پەروەردگار بە دانانەوەی ئەو گوێیانەی کە خۆمان بڕیمانەوە.
ڕەنگە مەبەستمان نەبێت بیکەین، بەڵام قسەی ناخۆش و گەمژانە دەکەین کە خەڵک ئازار دەدەین لە جیاتی یارمەتیدانیان. دڵنیام پەترۆس زۆر زەحمەتی دەبوو لە ڕێنماییکردنی مەلخۆس بۆ لای مەسیح دوای ئەوەی گوێی لێکردەوە! گوێی خەڵک مەبڕە و پاشان چاوەڕێ بکەیت پەیامەکەت ببیستن. پەترۆس لەبیری کرد کە نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە هات. ئەو دەیویست بۆ پەروەردگارەکەی شەڕ بکات، بەڵام بە شێوازێکی زۆر جەستەیی بوو. دواتر تووشی کێشەی کرد، چونکە کێشەکانی زیاتر کرد کاتێک کاتی تاقیکردنەوە هات.
“ئینجا عیسا بە پەترۆسی فەرموو، شمشێرەکەت بکەرەوە ناو کێلانەکەی: ئایا ئەو جامەی باوکم پێی داوم، نەیخۆمەوە؟” (v. 11).
پێشتر، لە ئازارەکەیدا، نوێژی کرد، "با ئەم جامە تێپەڕێت،" و دواتر، "گەر ئەم جامە لێم دوور ناکەوێتەوە، مەگەر بیخۆمەوە، با ویستی تۆ بێت." ئێستا ئەو بە ئارامییەکی تەواوی ڕۆحەوە دەڕوات. جەنگەکە کۆتایی هاتووە؛ سەرکەوتن بەدەست هاتووە. ئەو دەڵێت، "من دەچم ئەو جامە وەربگرم، نەک لە مرۆڤەوە، بەڵکوو لە دەستی باوکمەوە." لە بەشی پەنجا و سێیەمی ئیشایادا دەخوێنینەوە،
“بەڵام خوداوەند پێی خۆش بوو ئازاری بدات؛ خستوویەتییە ناو خەم” (v. 10).
ترسم هەندێک جار تێگەیشتنێکی زۆر ڕووکەشمان لەبارەی کاری خاچەوە هەیە. تەنها ئازارە جەستەییەکانی عیسا نەبوو کە کەفارەتی بۆ گوناه کرد. ئەو لە جەستەیدا زیاتر لە هەر کەسێک ئازاری چەشت، چونکە کاتێک لەسەر ئەو خاچە هەڵواسرابوو، هەموو دەمارێک، هەموو ڕیشاڵێکی بوونی کاری تێکرابوو، بەڵام ئەوە نەبوو کە پرسی گوناهی یەکلایی کردەوە. کاتێک یەهۆڤا گیانی ئەوی کردە قوربانییەک بۆ گوناه؛ کاتێک خودا پێی خۆش بوو کە ئازاری بدات. بە واتایەکی تر، ئەوە نەبوو کە عیسا لە دەستی مرۆڤ ئازاری چەشت کە کەفارەتی بۆ گوناه کرد، بەڵکو ئەوە بوو کە لە دەستی خودا ئازاری چەشت. خودا بوو کە جامی حوکمی خستە سەر لێوەکانی. ئەو ئەو جامەی لە دەستی باوکەوە وەرگرت و تا دوا دڵۆپی خواردەوە.
مەرگ و نەفرەت لەو جامەدا بوون، >ئەی مەسیح، پڕ بوو بۆ تۆ؛ >بەڵام تۆ دوا قەوزە تاریکەکانت هەڵمژیت، >ئێستا بۆ من بەتاڵە.
و ئەمەیە کە ئێمە بیری دەکەینەوە کاتێک لەسەر خوانی پەروەردگار کۆدەبینەوە. ئێمە بیری ئەو دەکەینەوە، ڕزگارکەری پیرۆزمان، کە دەچێتە سەر ئەو خاچە و پەرداخی حوکمی تا دوا دڵۆپ دەخواتەوە. ئەگەر ئەو پەرداخە لەسەر لێوی ئێمە دانرابایە، هەموو هەتاهەتایەکی دەویست بۆ ئەوەی بەتاڵی بکەینەوە، بەڵام ئەو هەمووی خواردەوە لەو سێ کاتژمێرە تاریکەدا لەسەر دارەکە. "ئەو پەرداخەی کە باوکم پێی داوم، ئایا نایخۆمەوە؟"
خۆی دایە دەستیان و ڕێگەی پێدان کە بیگرن.
"ئینجا دەستەکە و فەرماندەکە و کاربەدەستانی جولەکە عیسایان گرت و بەستیانەوە، و سەرەتا بردیان بۆ لای حەننا، چونکە ئەو خەزووری قەیافا بوو، کە لەو ساڵەدا سەرۆک کاهین بوو." (یۆحەننا 18:12-13).
دانیشتنێکی نیوەشەوی لەو شێوەیە لە سەنھەدرین بە تەواوی نایاسایی بوو، بەڵام ئەوان نەوەستان بۆ ئەوەی بیر لەوە بکەنەوە.
ئێستا کایافاس ئەو بوو کە ئامۆژگاریی جولەکەکانی کرد، کە پێویستە پیاوێک لە پێناوی گەلدا بمرێت (v. 14).
و، سوپاس بۆ خودا، ئەو وشانەی کە قسەی پێکردن بە ڕاستییەکی پیرۆز بوون. پێویست بوو کە یەک پیاو لە پێناو گەل بمرێت و هەموو نەتەوەکە لەناو نەچێت. ئەمەی وت ئاماژەدان بەوەی کە عیسا بمرێت نەک تەنها لە پێناو نەتەوەکە، بەڵکو لە پێناو هەموو جیهان. لە ڕێگەی ئەو مردنەوە هەموو ئەوانەی کە دەیانەوێت دەتوانن ژیانی هەتاهەتاییان هەبێت و "ئاشتی لەگەڵ خودا" (ڕۆما ٥:١).
ئێمە ئەمڕۆ یادی ئەومان دەکەینەوە وەک ئەو کەسەی کە لە پێناوی ئێمەدا مرد. ئێمە، ئەوانەی کە سوودێکی ڕزگارکەرانەمان لە خوێنی ئەودا هەیە، ئەوانەی کە متمانەمان پێی کردووە وەک ڕزگارکەرەکەمان، هەرگیز ناچار نابین پەرداخی حوکم بخۆینەوە، چونکە ئەو بۆ ئێمەی خواردەوە، و پەرداخی ڕزگاری دەداتە ئێمە.
کاتێک دەڕوانمە خاچە سەرسوڕهێنەرەکە >کە شازادەی شکۆ لەسەری مرد، >بەنرخترین دەسکەوتەکانم بە زیان دایدەنێم، >و سووکایەتی بە هەموو لووتبەرزییەکەم دەکەم.
یۆحەننا 18:15-27
شیمۆن پەترۆس دوای عیسا کەوت، و قوتابییەکی دیکەش. ئەو قوتابییە سەرۆکی کاهینانی دەناسی، و لەگەڵ عیسا چووە ناو کۆشکی سەرۆکی کاهینان. بەڵام پەترۆس لە دەرەوەی دەرگاکە وەستا. ئینجا ئەو قوتابییە دیکەیە کە سەرۆکی کاهینانی دەناسی، هاتە دەرەوە و قسەی لەگەڵ ئەو کچە کرد کە دەرگاکەی دەگرت، و پەترۆسی هێنایە ژوورەوە. ئینجا ئەو کچەی دەرگاکەی دەگرت بە پەترۆسی گوت: «تۆش یەکێک نیت لە قوتابییەکانی ئەم پیاوە؟» ئەویش گوتی: «نا، نیم.» خزمەتکاران و پاسەوانان لەوێ وەستابوون، کە ئاگری خەڵووزیان کردبووەوە؛ چونکە سارد بوو: ئەوانیش خۆیان گەرم دەکردەوە: پەترۆسیش لەگەڵیان وەستا و خۆی گەرم کردەوە. ئینجا سەرۆکی کاهینان پرسیاری قوتابییەکانی و فێرکردنەکانی لە عیسا کرد. عیسا وەڵامی دایەوە: «من بە ئاشکرا قسەم بۆ جیهان کرد؛ هەمیشە لە کەنیشت و لە پەرستگا فێرم دەکرد، کە جوولەکەکان هەمیشە کۆدەبنەوە؛ و بە نهێنی هیچم نەگوتووە. بۆچی پرسیارم لێ دەکەیت؟ پرسیار لەوانە بکە کە گوێیان لێم بوو، چییان پێم گوتوون: ئەوەتا، ئەوان دەزانن چییان گوتووم.» کاتێک ئەو قسانەی کرد، یەکێک لە پاسەوانەکان کە لەوێ وەستابوو، زلـلەیەکی لە عیسا دا و گوتی: «ئایا بەم شێوەیە وەڵامی سەرۆکی کاهینان دەدەیتەوە؟» عیسا وەڵامی دایەوە: «ئەگەر خراپەم گوتووە، شایەتی لەسەر خراپەکە بدە: بەڵام ئەگەر باش بوو، بۆچی لێم دەدەیت؟» حەننا پێشتر بە بەستراوی ناردبووی بۆ لای قەیافای سەرۆکی کاهینان. شیمۆن پەترۆسیش وەستا و خۆی گەرم کردەوە. بۆیە پێیان گوت: «تۆش یەکێک نیت لە قوتابییەکانی؟» ئەویش نکۆڵی لێکرد و گوتی: «نا، نیم.» یەکێک لە خزمەتکارەکانی سەرۆکی کاهینان، کە خزمایەتی لەگەڵیدا هەبوو و پەترۆس گوێی لێکردبووەوە، گوتی: «ئایا من تۆم لە باخچەکەدا لەگەڵیدا نەبینی؟» ئینجا پەترۆس دووبارە نکۆڵی کرد: و دەستبەجێ کەڵەشێر خوێندی.
لەم بەشەدا دوو گێڕانەوەمان هەیە کە بە شێوەیەکی زۆر سەرنجڕاکێش پێکەوە پێچراونەتەوە. شکستی گەورەی نێردراو پیتەر، نکۆڵیکردنی لە پەروەردگارەکەی، و دادگاییکردنی پەروەردگارمان – دادگاییکردنە گاڵتەجاڕییەکەی – لەبەردەم سەرۆکی کاهینان، قەیافا.
سەرەتا، سەرنجمان لەسەر نێردراو پیتەرە. چ پیاوێکی سەرسوڕهێنەر بوو پیتەر! کاتێک هەموو ئەوە دەخوێنینەوە کە وشە دەربارەی ئەو پێمان دەڵێت، و پاشان چەند نموونەیەکی کەمیشی بۆ زیاد دەکەین کە لە ڕێگەی ئەوەی وادیارە مێژووی کەنیسەیی متمانەپێکراوەوە گەیشتووەتە دەستمان، پڕ دەبین لە سەرسامبوون بەم پیاوە بوێر و چالاکە کە بە دڵسۆزییەکی زۆرەوە پەروەردگارەکەی خۆشویستووە و لە هەندێک کاتیشدا بە شێوەیەکی زۆر خراپ شکستی هێناوە، بەڵام لە کۆتاییدا بوو بە دیارترین نێردراو لە نێو هەموو نێردراواندا تاوەکو سۆلی تارسوس باوەڕی هێنا و خزمەتێکی تایبەتی پێدرا بۆ نەتەوەکان.
دوایین جار سەیری دیمەنی باخچەکەمان کرد، کە بە دەستگیرکردنی خوداوەندە پیرۆزەکەمان و بردنی بۆ لای حەننا و قەیافا کۆتایی هات. خوداوەند یەسووع پێشبینی کردبوو کە پەترۆس جێی بهێڵێت، بەڵام پەترۆس وتی،
"هەرچەندە هەموو کەس وازت لێ بهێنێت، بەڵام من وازت لێ ناهێنم" (مەرقۆس ١٤:٢٩؛ هەروەها بڕوانە مەتتا ٢٦:٣٣).
بەڵام عیسا پێی فەرمووی،
"شیمۆن، ئاگادار بە، شەیتان داوای کردووە ئێوەی دەستبکەوێت، بۆ ئەوەی وەک گەنم بتانتاشێت: بەڵام من نوێژم بۆ تۆ کردووە، بۆ ئەوەی باوەڕەکەت لەدەست نەدەیت... ئەمڕۆ کەڵەشێر ناخوێنێت، پێش ئەوەی سێ جار نکۆڵی لەوە بکەیت کە منت ناسیوە" (لۆقا 22:31-32؛ لۆقا 22:34لۆقا 22:34).
ئەمە لێدوانێکی زۆر سەرنجڕاکێشە: "شەیتان داوای کردووە [بە واتای وشەیی، داوای کردووە^ کە ئێوەی دەست بکەوێت، بۆ ئەوەی وەک گەنم بتانپژێنێت." کەواتە، شەیتان گەنمپژێنەری گەنمی خودایە. بە واتایەکی تر، کاتێک هەندێک لە منداڵانی خودا پێویستە کا و گەنمەکەیان لێک جیا بکرێتەوە، پەروەردگار بە شێوەیەکی کاتی دەیانداتە دەست شەیتان. لە 1 کۆرنسۆس 5:0دا بیرتان دێت کە خوێندمانەوە دەربارەی پیاوێک کە ڕادەست کرا
بۆ شەیتان، بۆ لەناوبردنی جەستە، تا ڕۆح ڕزگار بکرێت لە ڕۆژی خوداوەند عیسادا (1 کۆرنسۆس 5:5).
ئەم پیاوە، کە مەسیحییەکی دانپێدانراو بوو، زۆر بە خراپی شکستی هێنابوو و خەم و بێڕێزییەکی زۆری بەسەر ناوی پەروەردگاردا هێنابوو، تا ڕادەیەک کە ڕۆحی پیرۆز، لە ڕێگەی نێردراو پۆڵسەوە، فەرمانی بە کڵێسای کۆرنس کرد کە ڕەتی بکەنەوە چیتر هاوبەشی مەسیحییانەی لەگەڵدا بکەن. دەبوو بیخەنەوە ناو ئەو جیهانەی کە جارێک بانگەشەی جیاکردنەوەی خۆی لێ دەکرد، و لەوێ لە سنووری شەیتاندا دەبوو، کە ئەویش تووشی زنجیرەیەک کێشە و خەمۆکی دەکرد. ئێمە دەزانین ئەنجامەکەی چی بوو: پیاوەکە لەبەردەم خودا شکایەوە و دانینا بە گوناه و شکستەکەیدا. چیتر خۆی بە شایستەی هاوبەشی مەسیحییانە نەدەزانی و نەدەگەڕایەوە ئەگەر گەلی خودا بە وریاییەوە نیعمەت و چاکەیەکی تایبەتییان پێنیشان نەدایە. پۆڵس دووبارە نووسییەوە و داوای لێکردن کە ئەمە بکەن لە 2 کۆرنس 2:4-11.
زۆرجار گوێمان لێبووە خەڵک پرسیاریان کردووە، "بۆچی خودا شەیتان ناکوژێت؟" باشە، خودا کاری پێیەتی. کاتێک خودا چیتر کاری پێی نەما، لە دەریاچەی ئاگردا لەناوی دەبات. بەڵام تا ئەو کاتە، خودا نەک تەنها تووڕەیی مرۆڤ دەکاتە هۆی ستایشکردنی خۆی، بەڵکو بە شێوەیەک شەیتانیش دەکاتە خزمەتکاری مەبەستەکانی. کاتێک لووتبەرزی و خۆبەسەربوونی لە باوەڕداران دەبینێت، ڕێگە بە شەیتان دەدات بیانتاوێنێتەوە، تەنانەت دەبێتە هۆی کەوتنێکی زۆر سەخت تاوەکو بەئاگا بێنەوە و بێنە سەر خۆیان. یەرمیا دەڵێت،
گوناهی خۆت چاکت دەکاتەوە، و لادانەکانت سەرزەنشتت دەکات (یەرمیا 2:19).
خودا ڕێگەی دا ئیسرائیل ئەوەندە بە سەختی بکەوێت، تاوەکو وەک هیچ کاتێک پێشتر تێبگەن چەندە لەو دوور کەوتوونەتەوە و چۆن پێویستە ڕاست ببنەوە.
بۆیە لە حاڵەتی پیتەردا، یەزدان ڕێگەی دا شکستەکە ڕووبدات بۆ ئەوەی ڕاست بکرێتەوە، و ئەو لێرەدا گێڕاویەتییەوە بۆ ئەوەی لە هەمان کاتدا ببێتە ئاگادارکەرەوەیەک و هاندانێک بۆ ئێمە.
ئێمە دەخوێنین،
«شیمۆن پەترۆس دوای یەسووع کەوت، و قوتابییەکی دیکەش بە هەمان شێوە: ئەو قوتابییە لای سەرۆکی کاهینان ناسراو بوو [ئەم «قوتابییە دیکەیە» بێگومان یۆحەننا خۆیەتی. ئەو ئەم دەربڕینەی بەکارهێناوە وەک ڕێگایەک بۆ ئەوەی خۆی لە پاشخاندا بهێڵێتەوە.]، «و لەگەڵ یەسووع چووە ناو کۆشکی سەرۆکی کاهینان. بەڵام پەترۆس لە دەرەوە لەلای دەرگاکە وەستا» (یۆحەننا 18:15-16أ).
لەوێ بوو لە شوێنی مەترسیدا. ئەگەر لەگەڵ یۆحەننا و عیسا لە ژوورەوە بوایە، سەلامەت دەبوو. چۆن بوو کە بڕیاری دا لەوێ بمێنێتەوە لە جیاتی ئەوەی بە تەواوی خۆی بە مەسیحەوە بناسێنێت؟ پاشەکشەکردن هەرگیز شتێکی کاتی نییە. هەندێک جار کەسێک کە بە مەسیحییەک دایانناوە، وادیارە لەناکاو تووشی گوناهێکی قورس دەبێت. دەستەکانمان بەرز دەکەینەوە و دەڵێین، "چەند جێگەی داخە، کە ئەو کەسە بەو شێوەیە بە خراپی لەناکاو کەوت!" هەڵەین لەوەی بەو شێوەیە بیر لەوە دەکەینەوە. هەرگیز لەناکاو نییە. پاشەکشەکردن هەمیشە دابەزینێکی وردە وردەیە.
ئێستا لەگەڵ پیتەر، لادانەکەی لە ڕێگا بەڕاستی دەستبەجێ دوای یەکێک لە گەورەترین ئەزموونەکانی دەستی پێکرد. زۆرجار کاتێک خودا بە شێوەیەکی تایبەت مامەڵەی لەگەڵمان کردووە، دەردەکەوێت کە ئەوە کاتی گەورەترین مەترسییە. هەندێک جار لەگەڵ خزمەتکارێکی خودا کاتێک پەروەردگار سەرکەوتنێکی تایبەتی پێدەبەخشێت و بە شێوەیەکی نائاسایی بەکاری دەهێنێت بۆ ڕزگارکردنی گیانەکان، ئەوە ئەو کاتەیە کە ئەو لە گەورەترین مەترسیدایە. مەترسیی شانازیی ڕۆحی، مەترسیی خۆ-خەریککردن، بە واتایەکی تر، مەترسیی متمانەکردن بە جەستە هەیە.
لە بەشی شازدەهەمی مەتا دەبیستین پەروەردگار دەفەرموێت،
«پیاوان دەڵێن من، کوڕی مرۆڤ، کێم؟» (v. 13).
ئەوان وەڵام دەدەن،
"هەندێک دەڵێن تۆ یۆحەننای لەئاوهەڵکێشیت: هەندێکیش، ئیلیاسیت" (ئایەتی ١٤).
یەسووع پاشان فەرمووی،
“بەڵام ئێوە دەڵێن من کێم؟ شیمۆن پەترۆس وەڵامی دایەوە و گوتی، تۆ مەسیحی، کوڕی خودای زیندووی” (ئایەتەکانی ١٥-١٦).
ئەوە دانپێدانێکی نایاب بوو. تا ئەو ساتە کەسی تر هەرگیز دانپێدانێکی هێندە گەرموگوڕ و تەواوی نەکردبوو. ڕزگارکەرەکە ڕوو دەکاتە پیتڕۆس و دەڵێت،
“خۆزگە بە تۆ، سیمۆن بار-یۆنا: چونکە گۆشت و خوێن ئەوەی بە تۆ ئاشکرا نەکردووە، بەڵکو باوکم کە لە ئاسمانە” (v. 17).
ئەگەر مەسیح هەرگیز بە هیچ ڕۆحێکی مرۆڤ بناسرێتەوە وەک کوڕی خودای زیندوو، تەنها لە ڕێگەی عەقڵەوە نییە. دەبێت وەحییەکی ئیلاهی بێت. بۆیە ناتوانیت پیاوان بە خوداوەندێتی مەسیح قایل بکەیت بە بەڵگەهێنانەوە. ڕەنگە ئایەت لە دوای ئایەت ڕیز بکەیت و هەموو ناڕەزاییەکانیان تێکبشکێنیت، و هێشتا ئەگەر ڕۆحی خودا خوداوەندێتی خودا ئاشکرا نەکات، خەڵک هەر وەک جاران بێباوەڕ دەڕۆنەوە. کاری ڕۆحی پیرۆزە کە ڕاستی بکاتە ڕاستی بۆ دڵ و ویژدانی پیاوان. بۆیە خوداوەند یەسووع دەفەرموێت، "گۆشت و خوێن ئەوەی بۆ تۆ ئاشکرا نەکردووە، بەڵکو باوکم کە لە ئاسمانە."
پاشان پەروەردگار فەرمووی،
"هەروەها من بە تۆ دەڵێم، کە تۆ پەترۆسی، و لەسەر ئەم بەردە [ڕاستییە گەورەکە کە مەسیح کوڕی خودای زیندووە] من کەنیسەکەم بنیاد دەنێم" (ئایەتی ١٨).
ئێستا بە هەڵە لە پەروەردگار تێمەگەن. سەیرە کە هەر کەسێک بیر بکاتەوە کە پەروەردگارمان مەبەستی بووبێت کەنیسەکەی لەسەر پیاوێکی سادە دابمەزرێنێت. نەک پیتەر، بەڵکو مەسیح "تاشەبەردەکە"یە. پیتەر لەگەڵ ئەمەدا هاوڕایە، چونکە لە یەکەمین نامەکەیدا باسی مەسیح دەکات وەک بەردی زیندوو، و باسی خۆی و هەموو باوەڕداران دەکات وەک بەردی زیندوو کە هاتوونەتە لای مەسیح و لەسەر ئەو بنیاد نراون.
جا پەروەردگار دەفەرموێت،
"کلیلەکانی شانشینی ئاسمانت پێدەدەم، هەرچییەک لەسەر زەوی گرێ بدەیت، لە ئاسمان گرێ دەدرێت، هەرچییەکیش لەسەر زەوی بکەیتەوە، لە ئاسمان دەکرێتەوە." (ب. ١٩).
ئەوە شەرەفێکی نایاب بوو، کە زۆر کەس لێی تێنەگەیشتوون. زۆرجار وێنەتان بینیوە - وانییە؟ - کە پێترۆس کلیلێکی پێیە لە دەروازەی ئاسمان. بەڵام عیسا کلیلەکانی ئاسمانی نەدا بە پێترۆس. عیسا کلیلەکانی شانشینی ئاسمانی دا بە پێترۆس. شانشینی ئاسمان ئاسمان نییە، بەڵکو ئەو مەیدانەیە لەسەر زەوی کە مەسیح وەک گەورە قبوڵ دەکرێت. لە پەنتیکۆست، پێترۆس کلیلەکانی بەکارهێنا بۆ کردنەوەی دەرگای شانشینی ئاسمان بۆ جوولەکەکان. لە ماڵی کۆرنێلیۆس، ئەو بەکاریهێنان بۆ کردنەوەی دەرگا بۆ نەجوولەکەکان.
لە مەتتا ١٨:٠ فێردەبین کە هەموو قوتابییەکان دەسەڵاتی بەستن و کردنەوەیان پێدرا. واتە، مۆڵەتیان پێدرابوو بچنە لای خەڵک بە ناوی خوداوەند یەسووعی مەسیح و بڵێن،
"ئەگەر باوەڕت بە خوداوەند عیسای مەسیح هەبێت، لە گوناهەکانت ئازاد دەبیت، وە ئەگەر نا، گوناهەکانت بەسەرتەوە دەمێنێتەوە."
ئەو ئەرکە بە هەموو خزمەتکارانی مەسیح دراوە.
ئەوە بەڕاستی وەحییەکی سەرسوڕهێنەر بوو کە باوک بە پیتەری دابوو، و گەورە بە شێوەیەکی زۆر تایبەت پەسەندی کرد. بەڵام ئەوە ڕاستییەکی سەرنجڕاکێشە کە لە هەمان بەشی شازدەیەمی مەتتا تۆ گوێت لێدەبێت گەورە کەمێک دواتر بەو پیاوە، پیتەر، بڵێت،
"بڕۆ دواوەم، شەیتان: ... چونکە تۆ بیر لە شتەکانی خودا ناکەیتەوە، بەڵکو بیر لە شتەکانی مرۆڤ دەکەیتەوە" (v. 23).
ئەو پێیانی گوتبوو لەبارەی دادگاییکردن و خاچکردنی داهاتووی خۆی، و پەترۆس ڕووی تێکرد و جورئەتی کرد ئامۆژگاری کوڕی خودا بکات، وەک ئەوەی لەو ژیرتر بێت. گوتی: "خودا نەکات، گەورەم: ئەمە بەسەر تۆدا نایەت" (ئایەتی ٢٢). و عیسا گوتی: "بڕۆ دواوەم، شەیتان." ئەمە چی دەگەیەنێت؟ پەترۆس ئەوەندە سەرسام ببوو، ئەوەندە بەرز و خۆبەزلزان بوو، بوو بە لووتبەرزێکی ڕۆحی و جورئەتی کرد سەرزەنشت بکات ئەو کەسەی کە ماوەیەکی کەم پێشتر دانی نابوو بە کوڕی خودا.
وادانێ خودا بەو شێوەیە ڕەفتاری بکردایە و بیوتایە، "باشە، من ناچمە دەرەوە و نامرم." چ حاڵەتێک پیتەر تێیدا دەبوو! عیسا زانی کە شەیتان لە ڕێگەی پیتەرەوە قسە دەکات. ئێمە تۆمارەکانی پیتەر لەو کاتەوە بەدواوە بەدوادا دەچین، و دەبینین کە هەموو کاتێک دەمی دەکاتەوە شتێکی هەڵە دەڵێت. لەسەر کێوی گۆڕانکاری بوو کە وتی، "با لێرە سێ چادر دروست بکەین؛ یەکێکیان بۆ تۆ، و یەکێکیان بۆ موسا، و یەکێکیان بۆ ئیلیاس" (مەتتا ١٧:٤؛ هەروەها بڕوانە مەرقۆس ٩:٥؛ لۆقا ٩:٣٣). و خودا ئەوسا وتی، "ئەمە کوڕە خۆشەویستەکەمە، کە لێی ڕازیم؛ گوێی لێ بگرن" (مەتتا ١٧:٥؛ هەروەها بڕوانە مەرقۆس ٩:٧؛ لۆقا ٩:٣٥). پاشان کاتێک عیسا بە قوتابییەکانی وت، "هەمووتان بەهۆی منەوە تووشی لەنگەر دەبن" (مەتتا ٢٦:٣١؛ هەروەها بڕوانە مەرقۆس ١٤:٢٧). پیتەر وتی، "[ئۆه، نەخێر، خودایە، من نا.] هەرچەندە هەموو خەڵک بەهۆی تۆوە تووشی لەنگەر ببن، بەڵام من هەرگیز تووشی لەنگەر نابم" (مەتتا ٢٦:٣٣؛ هەروەها بڕوانە مەرقۆس ١٤:٢٩). ئەم پیاوە بەڕاستی لاوازیی خۆی نەیدەزانی. ئەو خودای خۆی خۆشدەویست و مەبەستی بوو دڵسۆزی بێت بۆی. بەڵام ئەو مامۆستاکەی لە باخچەکەدا شکستی هێنا. ئەو خەوت کاتێک دەبوو نوێژی بکردایە. ئەو شمشێرەکەی بە وزەی جەستەیی بەکارهێنا کاتێک دەبوو بێدەنگ بوایە. ئەو لە دوورەوە شوێنی کەوت کاتێک دەبوو لە خوداوە نزیک بوایە. پاشەکشەی ڕۆحی هەمیشە بە پشتگوێخستنی نوێژ دەستپێدەکات. ئەگەر دەتەوێت لە پاشەکشەی ڕۆحی پارێزراو بیت، ئەوا دەتەوێت دڵنیا بیت کە کاتێکی زۆر بە نهێنی لەگەڵ خودا بەسەر دەبەیت.
ئێمە دەخوێنینەوە کە
"پەترۆس لە دەرەوەی دەرگاکە وەستا. ئینجا ئەو قوتابییە دیکە چووە دەرەوە ... و قسەی لەگەڵ دەرگاوانەکە کرد" (یۆحەننا ١٨:١٦).
ئێستا ئەو تەنها لە ژوورەوەیە لەسەر ڕاڕەوەکە. و کچەکە باش سەیری پیتەری کرد و گوتی،
“ئایا تۆش یەکێک نیت لە قوتابییەکانی ئەم پیاوە؟ ئەو دەڵێت: من نیم” (v. 17).
ئەو هەرگیز مەبەستی ئەوە نەبوو کە ئەوە بڵێت، بەڵام کاتێک بیری لە هەموو ئەو کەسانە کردەوە کە سەیریان دەکرد کاتێک ئەم کچە تەحەدای کرد، لەناکاو ئازایەتییەکەی لەدەست دا و درۆکە لە دەمی هاتە دەرەوە—ئەو کەسەی کە گوتبووی، "هەرچەندە هەموو پیاوان وازت لێ بهێنن، بەڵام من وازت لێ ناهێنم." چەند باش بوو کە خودا قسەکانی ئەوی بە ڕاست وەرنەگرت! خودا پێتری دەناسی و ڕێگەی پێدا کە زیاتر بچێتە خوارەوە.
خزمەتکارەکان و کاربەدەستان لەوێ وەستابوون کە ئاگری خەڵووزیان دروستکردبوو. ئەو ئاگرە خەڵووزییە لەبیر مەکە. کاتێک دەگەیتە گەڕانەوەی پێترۆس، لەسەر ئاگری خەڵووزە. و پێترۆس لەگەڵیان وەستا – لەگەڵ جیهان وەستا، لەگەڵ دوژمنانی گەورەکەی وەستا – و لەبری ئەوەی قسە بۆ مەسیح بکات، بێدەنگ بوو. و سەرۆکی کاهینان لە عیسای پرسی دەربارەی قوتابییەکانی و فێرکردنەکەی.
"عیسا وەڵامی دایەوە، من بە ئاشکرا قسەم لەگەڵ جیهان کرد؛ من هەمیشە لە کەنیشت و لە پەرستگا فێرم دەکرد، کە جوولەکەکان هەمیشە کۆدەبنەوە؛ و بە نهێنی هیچم نەوتووە" (ئایەتی ٢٠).
هەموو شتێک لەگەڵ مەسیح وەک کتێبێکی کراوە بوو. هیچی نەبوو بیشارێتەوە، هیچ شتێک نەبوو تەنها لە شوێنە تاریکەکاندا چرپەی لێ بکرێت، بەڵکو هەموو شتێک ئاشکرا و ڕوون بوو: "بە نهێنی هیچم نەوتووە."
“بۆچی پرسیارم لێ دەکەیت؟ لەوانە بپرسە کە گوێیان لێم بوو، چییم پێ گوتوون: ئەوان دەزانن چییم گوت. کاتێک ئەو بەم شێوەیە قسەی کرد، یەکێک لەو ئەفسەرانەی کە لەوێ وەستابوون زلـلەیەکی لە عیسا دا بە لەپی دەستی، و گوتی، ئایا بەم شێوەیە وەڵامی سەرۆکی کاهینان دەدەیتەوە؟” (vv. 21-22).
بەڵام لە لایەن خوداوەند عیساوە هیچ تووڕەییەک نییە، هیچ تۆڵەسەندنەوەیەک نییە، بەڵکوو تەنها فرووتەنییەکی تەواو هەیە.
عیسا وەڵامی دایەوە: «ئەگەر خراپەم وتووە، شایەتی لەسەر خراپەکە بدە؛ بەڵام ئەگەر باشم وتووە، بۆچی لێم دەدەیت؟» حەنا پێشتر بە بەستراوی ناردبووی بۆ لای قەیافای سەرۆکی کاهینان. شیمۆن پەترۆسیش وەستابوو و خۆی گەرم دەکردەوە. ئیتر پێیان وت: «ئایا تۆش یەکێک نیت لە قوتابییەکانی؟» (ئایەتەکانی ٢٣-٢٥).
لەبارەی ئەم پیاوە، پیتەر، شتێکی سەیر هەبوو. ڕەنگە یەکێک بێت لە کۆمەڵەکە، بەڵام ئەوان هەستیان دەکرد کە لەگەڵ ئەوەشدا، شتێکی جیاواز لەبارەی ئەوەوە هەبوو. بۆیە دووبارە پرسیاریان کردەوە، بەڵام "ئەو نکۆڵی لێکرد، و گوتی، من نیم." چ دەرفەتێک! دەیتوانی بڵێت، "بەڵێ، من یەکێک لە هی ئەوم، و ئەگەر پێویست بێت، ئامادەم بۆی بمرم." بەڵام ئێستا لە کاتی تاقیکردنەوەدا ئازایەتی ئەوەی نەبوو. ئەو نکۆڵی کرد و گوتی، "من نیم."
ئێستا یەکێکی تر لەناو قەرەباڵغییەکەدا هەبوو کە بەتایبەتی سەرنجی لەسەر پەترۆس بوو، چونکە ئەمە خزمەکەی ئەم پیاوە بوو کە پەترۆس گوێی لێکردبوو لە باخچەکەدا. عیسا وتبووی کاتێک پەترۆس و یەعقوب و یۆحەننای لەگەڵ خۆی بردبووە باخچەکە، "لێرە دانیشن، و چاودێری بکەن و نوێژ بکەن،" و ئەو ڕۆیشت. پاشان لەبەردەم خودا چەمایەوە لەو کاتی ئازارەدا. پاشان گەڕایەوە و بینی کە ئەوان لە خەمدا خەوتبوون. ئەوان بێ نوێژ بوون کاتێک دەبوو ئاگادار بوونایە. پاشان کاتێک پەروەردگار بەو هێمنی و بێدەنگییە خۆی دایە دەستی سەربازەکان، پەترۆس شمشێرەکەی دەرهێنا و گوێی خزمەتکارەکەی سەرۆکی کاهینانی بڕی. ئەوە کاری جەستە بوو، و ئێستا ئەوە بۆی دەگەڕێتەوە. خزمەکەی ئەم پیاوە وتی،
"ئایا من تۆم لە باخچەکەدا لەگەڵیدا نەبینی؟" (ئایەتی ٢٦).
ئێستا پیتەر گەیشتووەتە نزمترین ئاست کە پەروەردگار ڕێگەی پێدەدات بڕوات. سێ جار نکۆڵی لە پەروەردگارەکەی کرد، وەک ئینجیلەکانی تر پێمان دەڵێن، تەنانەت بە سوێند و نەفرەتەوە (بڕوانە مەتتا ٢٦:٧٤؛ مەرقۆس ١٤:٧١).
بەڵام جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان پاشەکشەکەرێک و هەڵگەڕاوەیەک. پاشەکشەکەرێک بەڕاستی منداڵی خودایە کە شکستی هێناوە و دواجار خودا دەیگەڕێنێتەوە. هەڵگەڕاوەیەک کەسێکە کە هەرگیز لە نوێ لەدایک نەبووەتەوە. یوداس هەڵگەڕاوە بوو؛ پەترۆس پاشەکشەکەر بوو.
ئۆه، ئەگەر هەر کەسێکی گەڕاوە ئەمڕۆ ئەمە دەخوێنێتەوە، با پێت بڵێم کە ئەو کە پیتەری گەڕاندەوە چاوەڕێیە تۆش بگەڕێنێتەوە. ئەو دەڵێت،
"بگەڕێنەوە، ئەی منداڵە لادەرەکان، یەزدان دەفەرموێت؛ چونکە من هاوسەرگیریم لەگەڵتان کردووە" (یەرەمیا ٣:١٤).
ئەگەر دانی بە پاشەکشەکردنتدا بنێیت، دەتوانیت دڵنیا بیت کە ئەو نۆژەنت دەکاتەوە. ئەو بۆ پیتەری کرد، بۆ تۆشی دەکات.
لە ئینجیلێکی تردا پێمان وتراوە کە خودا ئاوڕی دایەوە و سەیری پیتەری کرد، و پیتەر چووە دەرەوە و بە تاڵی گریا. ئەو فرمێسکانە نیشانەی دەستپێکی گەڕانەوەی بوون، و لە بەشی کۆتاییدا دەبینین چەند بە سەرسوڕهێنەری خودا گەڕاندییەوە.
بگەڕێوە، ئەی گەڕیدە، بگەڕێوە، >و ڕووی باوکێکی بریندار بدۆزەوە؛ >ئەو ئارەزوو گەرمانەی لە تۆدا دەسووتێن >بە نیعمەتی گەڕێنەرەوە داگیرساون. >بگەڕێوە، ئەی گەڕیدە، بگەڕێوە، >و دڵی باوکێک بدۆزەوە کە دەتوێتەوە؛ >چاوە بەزەییدارەکانی خەمەکەت دەبینن، >دەستی ئازاری ناوەوەت ساڕێژ دەکات. >بگەڕێوە، ئەی گەڕیدە، بگەڕێوە؛ >ڕزگارکەرەکەت فەرمان بە ڕۆحەکەت دەکات بژی؛ >بڕۆ بۆ پێیە خوێناوییەکانی، و فێر بە >چۆن عیسا بە ئازادی دەتوانێت ببەخشێت. >بگەڕێوە، ئەی گەڕیدە، بگەڕێوە، >و فرمێسکە داباریوەکە بسڕەوە؛ >خودایە کە دەڵێت، "ئیتر شین مەکە"؛ >دەنگی بەزەییە بانگت دەکات نزیک بیتەوە.
یوحەننا 18:28-40
پاشان عیسایان لە قەیافاوە برد بۆ حەوشەی دادگا: و بەیانی زوو بوو؛ و خۆیان نەچوونە ژوورەوە بۆ حەوشەی دادگا، نەوەک گڵاو ببن؛ بەڵکو بۆ ئەوەی جەژنی فەسح بخۆن. پیلاتۆسیش چووە دەرەوە بۆ لایان و گوتی: چ تۆمەتێکتان هەیە لەسەر ئەم پیاوە؟ ئەوانیش وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: ئەگەر ئەو خراپەکار نەبووایە، ئێمە نەماندەدایە دەست تۆ. پیلاتۆسیش پێی گوتن: خۆتان بیبەن و بەپێی یاسای خۆتان دادگایی بکەن. جوولەکەکان بۆیە پێیان گوت: بۆ ئێمە ڕێگەپێدراو نییە هیچ پیاوێک بکوژین: بۆ ئەوەی قسەکەی عیسا بێتە دی، کە گوتبووی، ئاماژە بوو بەوەی چ مردنێک دەمرێت. پاشان پیلاتۆس دووبارە چووە ژوورەوە بۆ حەوشەی دادگا، و بانگی عیسای کرد، و پێی گوت: ئایا تۆ پاشای جوولەکەکان؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئایا تۆ ئەمە لە خۆتەوە دەڵێیت، یان کەسانی تر پێیان گوتیت دەربارەی من؟ پیلاتۆس وەڵامی دایەوە: ئایا من جوولەکەم؟ گەلەکەی خۆت و سەرۆک کاهینەکان تۆیان داوەتە دەست من: چیت کردووە؟ عیسا وەڵامی دایەوە: شانشینەکەی من هی ئەم جیهانە نییە: ئەگەر شانشینەکەی من هی ئەم جیهانە بووایە، ئەوا خزمەتکارەکانم دەجەنگان، بۆ ئەوەی نەدرێمە دەست جوولەکەکان: بەڵام ئێستا شانشینەکەی من لەم شوێنەوە نییە. پیلاتۆسیش بۆیە پێی گوت: ئایا تۆ پاشایەکیت کەواتە؟ عیسا وەڵامی دایەوە: تۆ دەڵێیت من پاشام. بۆ ئەم مەبەستە لەدایک بووم، و بۆ ئەم هۆکارە هاتمە ناو جیهان، بۆ ئەوەی شایەتی بۆ ڕاستی بدەم. هەموو ئەوانەی لە ڕاستین گوێ لە دەنگی من دەگرن. پیلاتۆس پێی گوت: ڕاستی چییە؟ و کاتێک ئەمەی گوت، دووبارە چووە دەرەوە بۆ لای جوولەکەکان، و پێیان دەڵێت: من هیچ هەڵەیەک لەم پیاوەدا نابینم. بەڵام ئێوە نەریتێکتان هەیە، کە من یەکێک لە جەژنی فەسحدا بۆتان ئازاد بکەم: ئایا بۆیە دەتانەوێت من پاشای جوولەکەکانتان بۆ ئازاد بکەم؟ ئەوانیش هەموویان دووبارە هاواریان کرد، و گوتیان: ئەم پیاوە نا، بەڵکو باراباس. ئێستا باراباس دزێک بوو.
کەواتە، ئێمە نیوەی یەکەمی گەورەترین دادگاییکردن، یان دادگاییکردنی ساختە، کە تا ئێستا لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ڕوویدابێت، خوێندوومانەتەوە، کاتێک لەبەردەم پۆنتیۆس پیلاتۆس خوداوەندمان شایەتییەکی باشی دا.
هەندێک شتی زۆر سەرنجڕاکێش لەم دەقەدا سەرنجمان ڕادەکێشرێت، و یەکەم جار تێبینی دەکەین کە چۆن پیاوان لەوانەیە زۆر وردبین بن سەبارەت بە پابەندبوونی دەرەکی بەوەی کە پێی دەڵێن ئایین، لە کاتێکدا بە تەواوی بێبەشن لە هەر ڕۆحانییەتییەکی ڕاستەقینە و زانیارییەکی دیاریکراو سەبارەت بە پەیوەندییان لەگەڵ خودا. لێرەدا دەخوێنینەوە کە تۆمەتبارکەرانی خوداوەندە پیرۆزەکەمان، ئەویان لە هۆڵی دادگای کایافاس، سەرۆکی کاهینان، برد بۆ هۆڵی دادگای ڕۆمانی. لە کاتێکدا ئەوان دادگای خۆیان هەبوو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو کەیسانەی کە پەیوەندییان بە ئایین و دابونەریت و نەریتەکانی خۆیانەوە هەبوو، بەڵام مافیان لێ زەوت کرابوو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو کەیسانەی کە تاوانەکانی دژی حکومەتیان تێدابوو یان سزای لەسێدارەدان جێبەجێ بکەن. شێوازی جوولەکە بۆ جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان بەردبارانکردن بوو تا مردن، بەڵام ڕێگەیان پێنەدرا بەو شێوەیە مامەڵە لەگەڵ تاوانبارەکانیان بکەن. شێوازی ڕۆمانی خاچکردن بوو.
کەواتە، دوای ئەوەی بە بەڵگەی درۆیینە بڕیاریان دا کە خوداوەند یەسووعی مەسیحی ئێمە تاوانباری کفرە، سەرۆک کاهینەکان بردیانە بەردەم پیلاتۆس بۆ ئەوەی سزای مەرگی بەسەردا بسەپێنرێت. ئەوان لە بەیانی زوودا بردیان، بەڵام خۆیان نەچوونە ناو هۆڵی دادگا نەوەک پیس ببن، بۆ ئەوەی بتوانن جەژنی پەسخە بخۆن. ئەگەر لە ڕۆژی پەسخەدا دوو هەنگاو بەسەر بەردەرگای هۆڵێکی بێگانەپەرستاندا بڕۆیشتنایە، ئەوا بە شێوەیەکی ئایینی پیس دەبوون و نەیاندەتوانی بەشداری لەو خزمەتگوزارییە ساڵانەیەی کۆمەڵی جولەکەدا بکەن. ئەم پیاوانەش کە سوور بوون لەسەر کوشتنی کوڕی خودا، ئەوەندە وردبین بوون لەسەر شتە بچووکەکانی یاسا کە جورئەتیان نەکرد بەسەر بەردەرگای هۆڵی پیلاتۆسدا بپەڕنەوە نەوەک پیس ببن. کەچی، لەوێ لەبەردەمیاندا ئەو کەسە وەستابوو کە هەموو بەرخێکی پەسخە کە تا ئێستا قوربانی کرابوو، لە یەکەمین پەسخەی میسرەوە تا ڕۆژی خۆیان، نیشانەیەک بوو بۆی. دەخوێنینەوە،
"مەسیحی پەسخەی ئێمە لە پێناوی ئێمەدا سەربڕدرا، کەواتە با جەژنەکە بگێڕین، نەک بە خەمیری کۆن، نە بە خەمیری بەدخوازی و خراپەکاری؛ بەڵکو بە نانی بێخەمیری ڕاستگۆیی و ڕاستی" (1 کۆرنسۆس 5:7-8).
بۆ ماوەی هەزار و پێنج سەد ساڵ، جگە لە کاتە ناوبەناوەکان کاتێک لە ویستی خودا لایاندابوو یان دوور بوون لە خاکەکەیان، گەلی جوو دڵسۆز بوون لە جێبەجێکردنی جەژنی پەسخەدا. وەک چۆن ئەو بەرخانە ساڵ بە ساڵ سەردەبڕدران، ئەوان وێنەی "بەرخی خودا، کە گوناهی جیهان لادەبات"یان دەکێشا (یۆحەننا ١:٢٩). وەک چۆن خوێنیان ڕژا، وێنەی خوێنی بەنرخی مەسیحی دەکێشا کە لە هەموو گوناهێک پاک دەکاتەوە ئەوانەی متمانەیان پێی دەکەن. خودا لە میسر لە شەوی یەکەمین جەژنی پەسخەدا ڕایگەیاند،
"کاتێک خوێنەکە دەبینم، بەسەرتاندا تێدەپەڕم" (دەرچوون 12:13).
ئەمە جۆرێکی مزگێنی بوو. خوێنەکە لەسەر سەردەرگا ئەو شەوە سەلامەتیی ئیسرائیلی پاراست. فریشتەی وێرانکەر نەیتوانی بچێتە ژوورەوە.
کەواتە ئەمڕۆ، ئەوانەی، جا جولەکە بن یان نەجولەکە، کە متمانە بەم بەرخی پەسخەی ڕاستەقینە دەکەن، خوداوەندمان عیسا، پەنا لەژێر خوێنی بەنرخی ئەودا دەدۆزنەوە و بە تەواوی لە سزاوە پارێزراو دەبن. خوداوەند عیسا، خۆی، فەرموویەتی،
"بەڕاستی، بەڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوەی گوێ لە قسەی من دەگرێت و باوەڕ بەوە دێنێت کە منی ناردووە، ژیانی هەتاهەتایی هەیە و ناچێتە ژێر حوکمدانەوە، بەڵکو لە مردنەوە بۆ ژیان تێپەڕیوە" (یۆحەننا ٥:٢٤).
سەیرکە ئەو دەربڕینەی مەحکومکردن. پێم خۆشە وەرگێڕانە کاسۆلیکییەکەی ئەو ئایەتە. گوێی لێ بگرە،
"ئامین، ئامین، پێتان دەڵێم، ئەوەی گوێ لە قسەی من دەگرێت و باوەڕ بەوە دەکات کە منی ناردووە، ژیانی هەتاهەتایی هەیە و نایەتە ناو دادگایی، بەڵکو لە مردنەوە بۆ ژیان تێپەڕیوە."
ئەوە لە وەشانی دوایەوەیە. ئەوە چەند وتەیەکی نایابە! ئەوە ڕاگەیاندنی کوڕی خودایە کە هەموو ئەوانەی متمانەی پێ دەکەن بۆ هەمیشە لە سزاوە پارێزراون. و ئەوانەی بەم شێوەیە متمانەی پێ دەکەن دەزانن کە وێرانکەرەکە هەرگیز دەستیان لێ نادات.
بەڵام لێرە، وەک دەبینیت، خەڵکانێک هەبوون کە زۆر پابەند بوون بە شتە دەرەکییەکانی شەریعەتەوە و لەگەڵ ئەوەشدا نەیانتوانی ئەو یەکێک بناسن کە جۆری شەریعەتەکە باسی دەکرد، خوداوەند عیسا مەسیح.
و بۆیە ئەوان نەپەڕینەوە بەردەرگای ئەم دادگایە نەوەک بە شێوەیەکی ئایینی گڵاو ببن، کەچی، دوای ماوەیەکی کەم دەیانبیستین داوای مردنی کوڕی خودا دەکەن. بێگومان، پەلە دەکەین بڵێین ئەوەی کە کتێبی پیرۆز پشتڕاستی دەکاتەوە، ئەوان نەیاندەزانی ئەو کوڕی خودا بوو. پەترۆس دوای پەنتیکۆست وتی،
"برایان، من دەزانم کە بەهۆی نەزانی ئێوە ئەوتان کرد" (کردارەکان 3:17).
وە لەبەر ئەوە، شارێکی پەنا بۆیان کرابووەوە. خودا مامەڵەیان لەگەڵ دەکات نەک وەک بکوژان، بەڵکو وەک بکوژانی بێمەبەست، ئەگەر پەنا بگرنە ئەو پەناگایەی کە ئەو دابینی کردووە- بەڵام ئەو پەناگایە لە هەمان ڕزگارکەردا دەدۆزرێتەوە کە ئەوان لە خاچیان دا.
بەڵام با ئێمەی ناجولەکە وا بیر نەکەینەوە کە کەمتر تاوانبارین لە خاچدانی کوڕی خودا. ناجولەکەکان، ئەوانیش پەیوەست بوون بەو ڕووداوە گەورەیەوە، بەڵام تەنانەت لەوێش خودا بەزەیی نیشان دەدات. پۆڵسی نێردراو دەڵێت،
“کە هیچ کام لە میرەکانی ئەم جیهانە نەیانزانی: چونکە ئەگەر بیانزانیایە، ئەوا پەروەردگاری شکۆیان لە خاچ نەدەدا.” (یەکەم قۆرینتیۆس ٢:٨).
کەواتە لێرەدا، دەبینن، جولەکەکان و ناجولەکەکان یەکیان گرت لە نەزانی و تێنەگەیشتنیاندا بۆ ڕەتکردنەوەی ئەوەی هات بۆ ڕزگارکردن.
باشە، لێرەدا جەماوەرەکە چاوەڕێ دەکەن، و پیلاتۆس بە میهرەبانی داواکەیانی قبوڵ کرد. کاتێک لە گومانە ویژدانییەکانیان تێگەیشت، چووە دەرەوە بۆ لایان و گوتی،
“چ تۆمەتێک دژی ئەم پیاوە دەهێنن؟” (یۆحەننا ١٨:٢٩).
لەبری ئەوەی هیچ تۆمەتێکی زۆر دیاریکراو بخەنەڕوو، وتیان،
“ئەگەر ئەو خراپەکار نەبووایە، ئەوا ئێمە نەماندەدایە دەست تۆ” (ئایەتی 30).
مەبەستیان ئەوە بوو، "ئەوەی کە ئێمە ئەومان هێناوە ڕایدەگەیەنێت کە ئەو شایەنی دادگاییکردنە."
«ئینجا پیلاتۆ پێی گوتن: «ئێوە بیبەن و بەپێی یاسای خۆتان دادگایی بکەن» (ئایەتی ٣١أ).»
بەڵام وتیان، "نەخێر، ناتوانین ئەوە بکەین."
‘یاسایی نییە بۆ ئێمە هیچ کەسێک بکوژین’ (v. 31b).
ئەو شایەنی مردنە، بەڵام حکومەتی ڕۆمانی دەسەڵاتی ژیان و مردنی لێ سەندوینەتەوە.” بەڵام هەموو ئەمانە کران
“بۆ ئەوەی قسەکەی عیسا بەدی بێت، کە فەرمووی، ئاماژەی بەوە دابوو کە بە چ مردنێک دەمرێت” (v. 32).
چونکە لە چەندین بۆنەدا خوداوەندی پیرۆزمان مەرگی خۆی پێشبینی کردبوو. قوتابییەکانی خۆی لەوەی کە دێت ئاگادار کردبووەوە. فەرمووی،
"کوڕی مرۆڤ ڕادەستی دەستی پیاوان دەکرێت، و ئەوان دەیکوژن؛ و دوای ئەوەی دەکوژرێت، لە ڕۆژی سێیەمدا هەڵدەستێتەوە" (مەرقۆس 9:31).
هیچ شتێک پێشبینینەکراو نەبوو. ئەو بەتەواوی دەیزانی چی لەبەردەمیدا بوو کاتێک لە ئاسمانەوە وەک کوڕی خودا هات و بە نیعمەتی خودایی وەک منداڵێک لێرە لەسەر زەوی لەدایک بوو. ئەو هات، و گوتی،
"من دڵخۆشم بە جێبەجێکردنی ویستی تۆ، ئەی خودای من" (زەبوورەکان ٤٠:٨)
و ئەو دەیزانی کە جێبەجێکردنی ئەو ویستە بە واتای چوون بۆ خاچی کەلڤاری بوو. بە درێژایی ژیانی، ئەوە لەبەردەمی بوو. ئەو تاکە ئیسرائیلی بوو کە لەو خاکەدا گەورە بوو و واتای تەواوی جەژنی فەسحی دەزانی. ئەو تاکە ئیسرائیلی بوو کە دەیزانی هەموو ئەو قوربانییانەی پەرستگا ئاماژە بە چی دەکەن. ئەو دەیزانی کە ئەو کەسە بوو کە دەبوو هەموویان بەجێبهێنێت و خۆی، بێگەرد، پێشکەش بە خودا بکات. بەڵام هەرگیز دوودڵ نەبوو، و کاتێک لە کۆتاییدا ئەم خزمەتەی نیعمەت بەرەو کۆتایی دەچوو، دەخوێنینەوە، "ڕووی خۆی وەک بەردێک قایم کرد بۆ ئەوەی بچێتە ئۆرشەلیم" (لۆقا 9:51، وەرگێڕانی نووسەر). ئەو لەو کارەدا جێگیر بوو کە بۆی هاتبوو بیکات. تەنانەت لە باخچەی گەتسیمانیشدا، کاتێک مرۆڤایەتییە پیرۆزەکەی لە ترسناکیی بوون بە هەڵگری گەورەی گوناه پاشەکشەی دەکرد، هێشتا گوتی،
باوکم، ئەگەر ئەم جامە لێم تێپەڕ نەبێت، مەگەر بیخۆمەوە، با ویستی تۆ بێت» (مەتتا ٢٦:٤٢).
کەواتە ئەو لێرەدا لە هۆڵی دادگای پیلاتۆسدا وەستاوە، وەک بەرخێک بۆ سەربڕین براوە. ئەو هیچ هەوڵێکی نەدا بۆ ئەوەی خۆی بێتاوان بکات. ئەو ئامادە بوو بمرێت، ئامادە بوو بچێتە سەر خاچ بۆ ئەوەی ئێمە بژین.
پیلاتۆس دیسانەوە چووە ژوورەوە بۆ هۆڵی دادگا، و بانگی عیسای کرد بۆ لای خۆی و پێی گوت،
“ئایا تۆ پاشای جوولەکەکان؟” (یۆحەننا 18:33).
ئەوان ئەم تۆمەتەیان خستبووە پاڵی، کە خۆی بە پاشای جولەکەکان ڕاگەیاندبوو. پیلاتۆس ڕاهاتبوو لەسەر ئەوەی کە کەسانی جیاواز هەڵدەستان و بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە مەسیحن. حکومەتی ڕۆمانی زۆر بە توندی مامەڵەی لەگەڵیان کردبوو.
"تۆ پادشای یەهودییەکانى؟" عیسا وەڵامی دایەوە: "ئەمە لە خۆتەوە دەڵێی، یان کەسانی تر پێیان گوتی دەربارەی من؟" (ئایەتەکانی ٣٣-٣٤).
وەک ئەوەی بڵێی، "ئایا تۆ ئەم پرسیارە دەکەیت لەبەر ئارەزوویەکی ڕاستگۆیانە بۆ زانینی ڕاستی، یان تەنها دەنگۆیەکی پێت گەیشتووە و دەتەوێت بەدوایدا بگەڕێیت؟" بزانە، هەر کاتێک مرۆڤەکان بە ڕاستگۆیی ویستبایان ڕاستی بزانن، خوداوەند یەسووع ئامادە بوو ڕوونی بکاتەوە بەڵام هەرگیز بۆ تێرکردنی پرسیارکەرێکی بێباک نەبوو. کەواتە، پێت دەڵێم، ئەگەر بەڕاستی دەتەوێت بزانیت ئایا یەسووع کوڕی خودایە، ئەگەر لەگەڵ خۆتدا دەڵێیت، "خۆزگە دەمزانی ئایا ئەو بەڕاستی مەسیحی ئیسرائیلە. خۆزگە دەمزانی ئایا ئەو بەڕاستی پاشا بەڵێندراوەکەیە کە بەرەکەت بۆ ئەم جیهانە داماوە دەهێنێت،" با پێت بڵێم چۆن دەتوانیت بزانیت.
"ئەگەر هەر کەسێک بیەوێت ویستی خودا بکات، ئەو دەربارەی فێرکردنەکە دەزانێت، ئایا لە خوداوەیە یان ئایا من لە خۆمەوە قسە دەکەم" (7:17).
ئەگەر بەڕاستی ئارەزووی زانینت هەیە، ئەگەر بچیتە لای خودا، وەک گوناهبارێک لەبەردەمی دابنیشیت، دان بە گوناه و تاوانەکانتدا بنێیت و هاوار بۆ ئەو بکەیت بۆ ڕێگەی ڕزگاری و چاوەڕێی بکەیت ڕووناکیت پێ بدات، ئەوا ئەو بەڵێنی داوە کە وای بکات.
ئای، ئەگەر پیلاتۆس تەنها لەو ڕۆژەدا بە جدی بوایە! بەڵام ئێمە دەبینین کە ئەو وەک کەسێک تاوانبار دەکرێت کە گاڵتە بە ڕاستییە هەتاهەتاییەکان دەکات. ئەو بەڕاستی گرنگی نادات بزانێت ئایا عیسا پاشایە. لە چاوی پیلاتۆسدا، ئەو تەنها جوولەکەیەکی سەیر و توندڕەوە کە هیچ شتێکی ئەوتۆی نەکردووە شایەنی مردن بێت، بەڵام جۆرێکە لە بێزارکەری گشتی و دەبێت بە شێوەیەک مامەڵەی لەگەڵ بکرێت کە خەڵکەکە بێدەنگ بکات.
جا پیلاتۆس بە سووکایەتییەوە دەپرسێت،
“ئایا من یەهوودیم؟ نەتەوەی خۆت و سەرۆک کاهینەکان تۆیان ڕادەستی من کردووە: چی کردووە؟” (18:35).
بە واتایەکی تر، "ئێستا پێم بڵێ، هەڵەکەت چییە؟ سەرپێچییەکەت چییە؟ چیت کردووە؟" بە ئاسانی دەتوانرێت خواربوونەوەی لێوی بە سووکایەتییەوە وێنا بکرێت کاتێک ئەو پرسیارانەی دەکرد.
عیسا بە بێدەنگی سەیری سەرەوەی کرد و گوتی،
"شانشینەکەم هی ئەم جیهانە نییە" (v. 36a).
کەواتە، "ئەوە لەم جۆرە نییە،" یان، "من خۆم بە پاشایەک دانانێم بەو مانایەی کە پاشاکانی سەر زەوی پاشان. شانشینی من لەم گەردوونە نییە، بەڵکو بە تەواوی لە جۆرێکی ترە. شانشینی من هی ئاسمانە." ئەوە بەڕاستی ئەوە بوو کە مەبەستی بوو. ئەو پیلاتۆسی بەجێهێشت بۆ ئەوەی پرسیار بکات، ئەگەر بە جدی بێت بۆ ئەوەی بیکات.
"ئەگەر شانشینەکەم هی ئەم جیهانە بوایە، ئەوا خزمەتکارەکانم دەجەنگان، بۆ ئەوەی نەدرێمە دەست جولەکەکان: بەڵام ئێستا شانشینەکەم لەم شوێنەوە نییە" (v. 36b).
ئەو نکوڵی لەوە ناکات کە ڕۆژێک پاشایەتییەکەی لەم جیهانەدا دادەمەزرێت. ڕۆژێک هەموو پێشبینییەکان دەربارەی ئەو دێنە دی. بەڵام کاتێک ئەو ڕۆژە دێت، پاشایەتییەکەی لە جۆری زەمینیی ئەم جیهانە نابێت. ئەوە دەبێتە پاشایەتییەکی ئاسمانی کە لێرە لەسەر زەوی دادەمەزرێت.
کەواتە ئەو هەموو پێشنیارەکانی چاوەڕوانیکردنی ڕووخاندنی دەسەڵاتی ڕۆمانی ڕەت دەکاتەوە. پیلاتۆس بە بیرکردنەوە سەیری دەکات و دەڵێت، زیاتر بۆ خۆی وەک لە عیسا،
«کەواتە تۆ پاشایت؟» (ئایەت 37أ).
ئۆه، شتێکی زۆر سەرنجڕاکێش هەبوو دەربارەی ئەم دارتاشە سادەیە لە ناسرەتەوە کاتێک ئەو لەوێ بێ ترس وەستابوو و سەیری ڕووی نوێنەری گەورەترین هێز لەسەر زەوی دەکرد، و باسی شانشینێک دەکرد کە هی ئەم جیهانە نییە. پیلاتۆس سەری سوڕمابوو ئەم پیاوە سەیر و نهێنییە کێ بێت. "ئایا تۆ پاشایەکیت کەواتە؟"
پاشان عیسا وەڵامی دایەوە و فەرمووی،
"تۆ دەڵێیت کە من پاشایەکم" (37b).
ئەو بەڕاستی پاشایەک بوو – پاشایەک بێ شانشینێک لێرە، پاشایەک بێ ژمارەیەکی زۆر لە ژێردەستەکان بۆ داننان بە دەسەڵاتی ئەودا، بەڵام ئەو یەکێک بوو کە خودا، باوک، فەرمووبووی،
“بەڵام من پاشای خۆمم لەسەر کێوی پیرۆزی سییۆن دامناوە.” (زەبوورەکان 2:6)
"بۆ ئەم مەبەستە لەدایکبووم، و بۆ ئەم هۆکارە هاتمە جیهان، تا شایەتی بۆ ڕاستی بدەم" (v. 37c)
یان، "تاکو ببمە شەهیدێک بۆ ڕاستی." و هەندێک وتوویانە کە ئەوە هەموو شتێک بووە کە عیسا بووە، تەنها وەک شەهیدێک بۆ ڕاستی مردووە. ئەو بەو شێوەیە مرد، بەڵام ئەوە هەمووی نەبوو. ئەو وەک قوربانییە گەورەکەی گوناه مرد، خۆی بەبێ گەرد پێشکەش بە خودا کرد بۆ ڕزگارکردنمان.
بەڵام لەوێ لە هۆڵی دادگای پیلاتۆس وەستاوە، شایەتحاڵی ڕاستییە. خۆی، ڕاستیی بەرجەستەکراو بوو. فەرمووی، "من ڕێگا و ڕاستی و ژیانم" (١٤:٦). بۆیە ئێستا دەفەرموێت،
"هەموو ئەوانەی لە ڕاستییەوەن دەنگی من دەبیستن" (١٨:٣٧د).
ئایا تۆ ئاستەنگەکە لەو ڕستەیەدا دەبینیت؟ ئەو بە کردەوە دەڵێت، "هەموو پیاو و ژنێکی ڕاستگۆ گوێم لێ دەگرن کاتێک گوێیان لێم دەبێت." مەڵێ، "خۆزگە دەمزانی ئایا عیسا کوڕی خودا بوو یان نا،" و پاشان ڕوو وەرگێڕیت و تاقیکردنەوەکە ڕەت بکەیتەوە کە ئەو لە وشەکەدا دەیدات، چونکە هەموو کەسێک کە بە تەواوی ڕاستگۆ بێت لە گەڕان بۆ زانین، دەزانێت. "هەموو ئەوانەی لە ڕاستییەوەن، گوێیان لە دەنگی من دەبێت."
"پیلاتۆس پێی گوت: ڕاستی چییە؟" (v. 38b).
وە لێرەدا پرسیارەکەی گومانکارەکە هەیە. مێشک و دڵی بێئارامی هیچ شتێک ئارامی پێنەبەخشیبوو. گەیشتبووە ئەو شوێنەی کە هەست دەکات کەس نازانێت لە کوێوە هاتووین یان بۆ کوێ دەچین. "کێ دەتوانێت بڵێت؟" "ڕاستی چییە؟"
ئای، ئەگەر پیلاتۆس لەو ڕۆژەدا تەنیا جدی بوایە! بەڵام ئێمە دەبینین کە ئەو وەک کەسێک سزا درا کە گاڵتە بە ڕاستییە ئەبەدییەکان دەکات. ئەو بەڕاستی حەزی لەوە نییە بزانێت ئایا عیسا پاشایە. لە چاوی پیلاتۆسدا، ئەو تەنیا جووێکی سەیر و توندڕەوە کە هیچ شتێکی تایبەت نەکردووە شایەنی مردن بێت، بەڵام جۆرێکە لە بێزارکەری گشتی و دەبێت بە شێوەیەک مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت کە خەڵکەکە بێدەنگ بکات.
"پیلاتۆس پێی گوت: ڕاستی چییە؟ کاتێک ئەمەی گوت، دووبارە چووە دەرەوە بۆ لای جولەکەکان" (v. 38a-b).
ئەو چاوەڕێی وەڵامێک بۆ پرسیارەکەی ناکات، و بۆیە لە گومان و تاریکیدا دەمێنێتەوە. ئەو بە جوولەکەکان وتی،
“من هیچ تاوانێکم تێیدا نادۆزمهوه” (ئایەت ٣٨ج).
بە واتایەکی دیکە، "هیچ هۆکارێک نابینم بۆ ئەوەی ئەم پیاوە بکوژم."
پاشان بە مێشکیدا هات کە ڕێگەیەک هەیە بتوانێت خەڵکەکە ئارام بکاتەوە و لە هەمان کاتدا عیسا لە مردن ڕزگار بکات. چەند ساڵێک پێشتر ڕێکخرابوو کە لە هەر وەرزی جەژنی فەسحێکدا زیندانییەکی دەوڵەتی ئازاد بکرێت، بۆ ئەوەی خەڵکەکە هەست بکەن کە ڕۆما ڕێزی لە هەستە نەتەوەییەکانیان دەگرت. بە مێشکیدا هات کە ڕەنگە ناوی عیسا پێشنیاز بکات، و ئەوانیش ئازادی بکەن. بۆیە گوتی،
"ئێوە نەریتێکتان هەیە، کە من لە جەژنی پەسخەدا یەکێکتان بۆ ئازاد بکەم: ئایا دەتانەوێت من پاشای جولەکەکانتان بۆ ئازاد بکەم؟" (v. 39).
(گوێ لە گاڵتەجاڕی ئەم پرسیارە بگرە.) بەڵام لەسەر ئەمە هاواریان کرد،
“ئەم پیاوە نا، بەڵکو باراباس” (ئایەت ٤٠).
باراباس لە چاوی یاسادا دزێک بوو، ڕاستە، بەڵام ئەو نیشتمانپەروەرێکی جوولەکە بوو. هەمان شت کە تۆمەتیان خستە پاڵ عیسا، ڕاست بوو لەسەر باراباسیش. ئەو یاخیبوویەک بوو. ئەوان باراباسیان بەردەدا و عیسایان خستە سەر خاچ. "ئەم پیاوە نا، بەڵکو باراباس." و ئەوە دەنگی بووە، نەک تەنها جوولەکەکان، بەڵکو جیهان بە درێژایی سەدەکان. ئەوان دز و بکوژەکەیان هەڵبژاردووە. جیهان زاڵ بووە بەسەر دز و بکوژەکەدا، و عیسا هێشتا ڕەتکراوەتەوە.
ئایا هەڵبژاردەکەت کردووە؟ ئایا لە دڵتدا دەڵێیت، "نەک ئەم پیاوە، بەڵکو باراباس؟" "نەک ئەم پیاوە، بەڵکو-" چی لە جێگەی عیسا دادەنێیت لە دڵتدا؟ ئۆه، خۆزگە بڕیارەکەت هەڵدەگێڕایەوە.
چەند ساڵێک لەمەوبەر لە شارێکی ڕۆژهەڵاتی، بازرگانێکی جووی ناسراو هاوڕێیەکی مەسیحیی دڵگەرمی هەبوو. ئەم دوو بازرگانە لە کاتی نانی نیوەڕۆدا پێکەوە کۆدەبوونەوە و پێکەوە قسەیان لەسەر شتەکان دەکرد، و مەسیحییەکە بە ڕاشکاوی بانگەشەکانی خوداوەند عیسای مەسیحی دەخستەڕوو. هاوڕێ جووەکەی بە ئەدەبەوە گوێی دەگرت بەڵام هەرگیز هیچ لێدوانێکی نەدەدا. دواتر، ئەم بازرگانە جووە زۆر نەخۆش کەوت، و هەواڵ هات کە لەسەرەمەرگدایە. هاوڕێ مەسیحییەکە ویستی بچێت بۆ بینینی بەڵام پێی وترا کە ناتوانێت. هەواڵ هات کە زۆر ناژی، و هاوڕێکەی هەوڵێکی تری دا بۆ بینینی. پزیشکەکە وتی، "ڕێگەی پێبدە بێتە ژوورەوە. ئێستا ناتوانێت هیچ زیانێکی پێبگەیەنێت." ئەو بەڵێنی دا قسەی لەگەڵ نەکات، و چوو بۆ ژوورەکە، بە هێواشی چوو بۆ لای جێگاکەی، و لەوێ چۆکی دادا، دەستە لاواز و باریکەکەی هاوڕێکەی گرت بە دەستی خۆیەوە. بە بێدەنگی دڵی بەرز کردەوە بۆ خودا لەسەر ناوی بازرگانە جووە مردووەکە. پاشان کاتێک پیاوە نەخۆشەکە بە چاو داخراوی و بە قورسی هەناسەی دەدا، گۆڕانکارییەک ڕوویدا. چاوەکانی کردەوە، ڕووی کردە هاوڕێکەی، و بە میهرەبانییەوە سەیری کرد. پاشان لێوەکانی کرانەوە، و تەنها پێش ئەوەی بچێتە ناو هەتاهەتاییەوە، وتی: "نەک باراباس، بەڵکو ئەم پیاوە."
ببینە ئەوە چی دەگەیاند. ئەو سزاکەی گەلەکەی لە هۆڵی دادگای پیلاتس هەڵیوەشاندبووەوە. تۆ چی دەڵێیت؟ "ئەم پیاوە نا، بەڵکو باراباس"؟ تۆ چی دەڵێیت؟ "کەسی تر نا، بەڵکو ئەم پیاوە، مەسیح"؟
ئایا هیچ جێگایەکت بۆ یەسووع هەیە، >ئەوەی باری گوناهەکانی تۆی هەڵگرت؛ >کاتێک لێدەدات و داوای چوونە ژوورەوە دەکات، >ئەی گوناهبار، ئایا ڕێگەی پێدەدەیت بێتە ژوورەوە؟ >جێگا بۆ خۆشی، جێگا بۆ کار، >بەڵام بۆ مەسیحی خاچکراو، >هیچ شوێنێک نییە بتوانێت بچێتە ناوی، >لەو دڵەی کە لە پێناویدا مرد؟ >ئایا هیچ جێگایەکت بۆ یەسووع هەیە، >کاتێک بە نیعمەتەوە دووبارە بانگت دەکات؟ >ئۆه، ئەمڕۆ کاتی قبوڵکراوە، >سبەی لەوانەیە بە بێهوودەیی بانگ بکەیت. >ئێستا جێگا و کات بدە بە یەسووع، >زوو ڕۆژی نیعمەتی خودا تێدەپەڕێت؛ >زوو دڵت سارد و بێدەنگ دەمێنێتەوە، >و پاڕانەوەی ڕزگارکەرەکەت کۆتایی دێت.