بەشی ٤ شین بۆ دابەزینی ڕۆحیی یەکێتی دەکات، بەراوردی شکۆمەندیی ڕابردوویان لەگەڵ دۆخی ئێستایان کە تێیدا کەوتوون، کە "زێڕە پاکەکەیان" کاڵ بووەتەوە. دەقەکە ئاماژە بە شێوازێکی دووبارەبووەوەی شکستی مرۆڤ دەکات لە سەرانسەری مێژوودا، لە ئادەمەوە تا کڵێسای ئێستا، کە تێیدا خەڵک بە بەردەوامی ڕوو لە خودا وەرگێڕن سەرەڕای نیعمەتەکانی. ئەم داڕمانی ڕۆحییە دەبێتە هۆی لەدەستدانی زیندوویی و نەتوانین بۆ گەشەپێدانی گەنجان، و بەجێهێشتنیان بە برسێتی ڕۆحی.
خەم و پەژارەی دەربڕدراو لە شیوەنی بەشی چوارەمدا، سروشتێکی ڕۆحیی قووڵی هەیە. ئێستا خەمە کاتییەکانی خەڵکی یههودا و ئۆرشەلیم مێشکی پێغەمبەرەکەی داگیر نەکردووە، بەڵکو حاڵەتی ناخۆشییانە کە لە خودا دوورن و چیتر شایەتییەک نین بۆ خودا لەسەر زەوی. ڕابردوو و ئێستا بە شێوەیەکی زۆر جیاواز دەردەکەون. لە ڕۆژانی ڕابردوودا، چەندە نیعمەت لە ناویاندا دەرکەوتووە! ئێستا، ئای چەندە بە تەواوی کەوتوون!
"چۆن زێڕەکە کاڵ بووەتەوە! چۆن زێڕە هەرە پاکەکە گۆڕاوە! بەردەکانی پەرستگاکە لە سەرەتای هەموو شەقامێکدا ڕژێنراونەتە دەرەوە. کوڕە بەنرخەکانی سیۆن، کە وەک زێڕی پاک بوون، چۆن وەک گۆزەی گڵین، کاری دەستی گۆزەگەرەکە، دادەنرێن!" (ئایەتی ١-٢).
شکست تایبەتمەندی هەموو سەردەمێک بووە لەوەتەی حەوا دەستی درێژ کرد و لەوەی خودا قەدەغەی کردبوو خوارد.
مرۆڤ کە لە شکۆدایە، نامێنێتەوە، بەڵکو وەک ئەو ئاژەڵانەیە کە لەناو دەچن.
هەر تاقیکردنەوەیەکی نوێ کە خودا بە مرۆڤی بەخشیوە، تەنها بۆنەیەکی ڕەخساندووە بۆ دەرکەوتنی زیاتری خراپەی چاکنەبووەوەی دڵی. لەژێر ویژداندا، لە ئادەمەوە تا نووح، گەندەڵی و توندوتیژی زەوییان پڕکردەوە. لەژێر حوکمڕانیدا، لە نووحەوە تا ئیبراهیم، دەستبەرداری حاکمی ڕاستەقینەی گەردوون بوو؛ و چونکە حەزی نەدەکرد خودا لە زانیاریدا بهێڵێتەوە، پەرستشی دروستکراوەکەی دەکرد و خزمەتی دەکرد زیاتر لە دروستکەرەکە. لەژێر بەڵێن و یاسادا، لە ئیبراهیمەوە تا مەسیح، هەموو فەرمانێکی پێشێل کرد و هەموو بەڵێنێکی شکاند؛ و لە کۆتاییدا، ڕێڕەوە ترسناکەکەی لە خۆسەری و یاخیبووندا گەیشتە لووتکە بە خاچکردنی شازادەی ژیان. لەژێر نیعمەتدا، ئەم قۆناغەی ئێستای ڕۆحی پیرۆز، ئەو نیعمەتەی گۆڕیوە بۆ بێشەرمی، و هەموو ڕاستییەکی گەندەڵ کردووە کە سپێردراوە بە کەنیسە.
ئەگەر ئەو ماوە درێژەی نێوان ئیبراهیم و مەسیح دابەش بکرێت بۆ ئەو بەشە زۆرانەی کە بە ئاسانی دەکەوێتە ناویان، ئەوا هەر یەکێکیان دەبێتە شایەتی هەمان شکستی خەمناک. ڕۆژگاری باوکسالارەکان شایەتی ناپاکیی کوڕەکانی یەعقوب بوون، و دابەزینی دواتریان بۆ میسر. چۆڵەوانییەکە تۆمارێکی چل ساڵەی دڵسۆزیی خودا و بێمتمانەیی مرۆڤ بوو. ڕۆژگاری دادوەرەکان تەنها هەمان چیرۆکی پشتڕاست کردەوە؛ لە کاتێکدا مێژووی شانشینەکانی یەهودا و ئیسرائیل زیاتر فێڵبازیی دڵی مرۆڤیان خستەڕوو. لە کاتێکەوە بۆ کاتێکی تر خودا بە هێز و نیعمەتەوە کاری دەکرد، ژیانەوە و بەرەکەتی دەبەخشی؛ بەڵام زۆری نەخایاند خەڵکەکە لە یاساکەی ماندوو بوون، و خۆیان ڕادەستی ئەنجامدانی ئارەزووەکانی خۆیان کرد، "هەتا چارەسەرێک نەمابوو،" و ئاشوور و بابل گەلە دڵخوازەکەیان قوتدا.
هەرچی شتێک پێشتر نووسرابوون، بۆ ئامۆژگاریی ئێمە نووسرابوون.
مێژووی ئیسرائیل زۆرجار لەلایەن کەنیسەی دانپێدانەرەوە دووبارە کراوەتەوە؛ چونکە
وەک چۆن لە ئاودا ڕوو ڕەنگ دەداتەوە، ئاواش دڵی مرۆڤ بۆ مرۆڤ.
تەنها، لە مەسیحییەتدا، گەندەڵی زۆر قێزەونتر بووە و دوورکەوتنەوە لە خودا زۆر ئاشکراتر بووە. ئەو، پیرۆز بێت ناوی، هەرگیز خۆی بێ شایەت نەهێشتووەتەوە؛ وەک لە سەردەمی ڕابردوودا، بە هەمان شێوە لەم سەردەمەشدا، هەمیشە و لە کات و ساتە جیاوازەکاندا بە هێزەوە کاری کردووە و هەستانەوەی تایبەتی هێناوەتە کایەوە، بەم شێوەیە ئەوانەی لەنێو مردوواندا خەوتبوون هان دەدات بۆ چالاکییەکی نوێ و بڕیاردانێکی دڵسۆزانە لەسەر ئەوەی کە بینییان وشەی خودا سەرزەنشتی دەکات. بەڵام چەند زوو وزەی دەرکەوتووی ڕۆح کەم دەبێتەوە، بەهۆی گەڕانەوە بۆ ڕێگاکانی کۆن، یان خراپتر لەوان، لەلایەن نەوەی داهاتووەوە. ئەوەی لە یەشوع ٢٤:١٣دا لەبارەی ئیسرائیلەوە پێشبینی کراوە، دووبارە و سێبارە هاوشێوەی خۆی هەبووە لە سەدەکانی ڕابردوودا لەدوای بەرزبوونەوەی خوداوەند یەسووع و هاتنەخوارەوەی ڕۆحی پیرۆزەوە.
و ئیسرائیل خزمەتی یەزدانی کرد هەموو ڕۆژانی یەشوع، و هەموو ڕۆژانی پیرانیش کە لەدوای یەشوع ژیابوون، و ئەوانەی هەموو کارەکانی یەزدانیان زانیبوو کە ئەو بۆ ئیسرائیلی کردبوو.
بەڵام نەوەکانی دواتر زوو دەکەونەوە ناو ڕواڵەتپەرستی و دنیاییبوون. زێڕی پاک زوو کاڵ دەبێتەوە، و تازەیی ڕۆژانی سەرەتا نامێنێت. بەڵام پێویست ناکات وا بێت. ئەگەر وریابین بۆ پاراستنی ویژدانێکی پاک لەبەردەم خودا؛ ئەگەر چاودێر بین بۆ یەکەمین سەرەتای لادان لە شوێنی هاوبەشی؛ لە هەمووی گرنگتر، ئەگەر نوێژکەر و پشت بەستوو بین، شەونمەی گەنجێتی هەرگیز ون نابێت: یان، ئەگەر واش بێت، تەنها جێگا بۆ نیعمەتی پێگەیشتووتر و پڕ لە ڕۆحی تەمەنی پیری دەکاتەوە. ئەمە بە هەمان شێوە بۆ بزووتنەوەکان ڕاستە وەک بۆ تاکەکان؛ تەنها ئەوەی کە سەختییەکەی لەوێ گەورەترە، چونکە بزووتنەوەکان لە تاکەکان پێکدێن، و تەنها بەوەی کە هەر یەکەیەکیان لەگەڵ خودا بەردەوام بێت، دەتوانێت کۆمەڵەکەش وا بکات.
لە حاڵەتی یەهودادا ئەوە، وەک بە شێوەیەکی فەرمی و ئاشکرا دەرکەوتووە، زۆر بە پێچەوانەوە بووبوو.
کوڕە گرانبەهاکانی سەیۆن، وەک زێڕی پاک،
وەک قاپ و قاچاخی گڵین سەیر دەکران. شکۆمەندییەکە ڕۆیشتبوو. هیچ هێزێک نەبوو بۆ بەخێوکردنی گەنجەکان.
"کچی گەلەکەم،" یەرمیا گلەیی دەکات، "وەک نەعامەکان لە بیاباندا دڵڕەق بووە،"
ئەوانەی نەوەکانیان بەجێدەهێڵن بۆ ئەوەی خۆیان بژین. بەفیڕۆ منداڵەکان هاواریان بۆ نان دەکرد؛ هیچ کەسێک نانی پێنەدان؛ لە کاتێکدا زمانی کۆرپەکە بە سەربانی دەمییەوە نووسابوو لە تینوێتی (ئایەتی 3-4). حاڵی گەلی خودا زۆر خەمناکە کاتێک کۆبوونەوەکانیان وەک باخچەی ساوایان نین کە کۆرپە تازە لەدایکبووەکان و گەنجە پیرۆزەکان بتوانن خۆراکی بەسوود بدۆزنەوە کە گونجاو بێت بۆیان. جێگەی ترسە کە پێداویستییەکانی بەرخەکان زۆرجار لەبیر دەکرێن؛ و، ئای، زۆرجار هێشتا هیچ شتێک نییە بۆ ئەوەی پێیان بدەن چونکە هەمووی وشک و قاقڕە. ئەگەر پیرۆزە بەتەمەنەکان بۆ دنیا بژین، سەیر نییە کە کۆرپەکان لاواز دەبن و لە کۆتاییدا بەهۆی کاریگەرییە وشککەرەوەکانی دەوروبەریانەوە لەناو دەچن، تا ئەو ڕادەیەی کە پەیوەندی بە خۆشی و شایەتییەکەیانەوە هەیە.
لەبەر بارودۆخی برسێتی خۆیان، دایکانى یەهودا نەیانتوانی منداڵەکانیان بەخێو بکەن.
ئەوانەی بە ناز و نیعمەت گۆشکراون، لە شەقامەکاندا وێران و بێ کەسن؛ ئەوانەی بە جلوبەرگی سوور پەروەردە کراون، زبڵخانەکان لە باوەش دەگرن. (ئایەتی ٥)؛
بۆ ئەوەی سزاکەیان تەنانەت گەورەتر دەربکەوێت لە هی سۆدۆم، کە لە یەک ساتدا ڕووخێنرا، لە کاتێکدا بۆ یەهودا ئازارەکە ماوەیەکی زۆر بەردەوام بوو.
"نازیرییەکانی پاکتر بوون لە بەفر، سپیتر بوون لە شیر، ڕەنگی جەستەیان سوورتر بوو لە یاقووت، درەوشانەوەیان وەک سەفایر بوو؛ ڕوخساریان ڕەشترە لە خەڵوز؛ لە شەقامەکاندا ناناسرێنەوە: پێستیان بە ئێسکەکانیانەوە نووساوە؛ وشک بووەتەوە، وەک دارێک لێهاتووە" (ئایەتی ٧-٨).
بۆ ئەوەی تێبگەین پێغەمبەرەکە لەم ئایەتانەدا ئاماژە بە چی دەکات، پێویستە مرۆڤ تا ڕادەیەک ئاشنا بێت بە یاسای نازیری وەک لە ژمارەکان 6:0 دا هاتووە. بۆ زۆرێک لە خوێنەرانمان ئەم بەشە بەسوودەی کتێبی پیرۆز ئاشنایە؛ بەڵام لەوانەیە بۆ هەندێکیان وا نەبێت، لەوانەیە سوودبەخش بێت کەمێک لابدەین بۆ ئەوەی بیر لەوە بکەینەوە چی لەوێدا خراوەتەڕوو.
نەزیرییەکە، وەک لە ناوەکەیەوە دیارە (لە ڕەگێکەوە کە بە واتای جیاکردنەوە دێت)، کەسێک بوو بە شێوەیەکی تایبەت تەرخانکرابوو بۆ یەزدانی خودای. هەموو ئیسرائیل ڕزگارکرابوون بۆ ئەوەی ببنە گەلی خودا، بەڵام هەموویان نەزیری نەبوون. لەگەڵ ئەوەشدا، هەموو مەسیحییەکان، وەک نەزیرییەکان، بانگکراون بەبێ مەرج بۆ ئەوەی خۆیان تەرخان بکەن بۆ یەزدان. بۆ هەموو کەسێکی ڕزگاربووە کە نێردراوەکە خۆی ئاڕاستە دەکات کاتێک دەنووسێت،
کەواتە داواتان لێ دەکەم، برایان، بە بەزەییەکانی خودا، کە جەستەی خۆتان پێشکەش بکەن وەک قوربانییەکی زیندوو، پیرۆز و پەسەندکراو لای خودا، کە ئەمەش خزمەتکردنی ژیرانەی (یان تێگەیشتووانەی) ئێوەیە. و خۆتان لەگەڵ ئەم جیهانەدا نەگونجێنن، بەڵکو بە نوێبوونەوەی مێشکتان بگۆڕێن، تاکو بسەلمێنن کە کامەیە ویستی خودا، چاک و پەسەند و تەواو" (ڕۆما ١٢:١-٢).
دەبینرێت کە لە ڕاستیدا ئەمە زۆر دوورە لەوەی کە بۆ هەموو باوەڕداران ڕاست بێت، یان ڕەنگە بۆ هیچ کامیان لە هەموو کاتێکدا ڕاست نەبێت. خوداوەند عیسا نازریتی ڕاستەقینە بوو، لە خودا جیاکرابووەوە لە لەدایکبوونە سادەکەیەوە تا مردنە شەرمەزارانەکەی لەسەر دارەکە. بێگومان بانگکراوین بۆ ئەوەی 'شوێن هەنگاوەکانی بکەوین؛' بەڵام بەڕاستی خەمناکە کە بزانین چەند کەمن ئەوانەی کەسایەتیی نازریت دەپارێزن.
سێ شتی سەرەکی هەبوون کە نازرییەکە لە کۆندا تێیدا تایبەتمەند بوو.
(1) لە ژمارەکان ٦:٣-٤، نووسرابوو،
دەبێت خۆی لە شەراب و خواردنەوەی بەهێز دوور بخاتەوە.
بە ڕوونی دیاریکرابوو کە ئەو نابێت هیچ بەرهەمێک لە دار مێو بخوات، "لە ناوکەوە تا توێکڵەکەی."
(2) لە ئایەتی ٥ دەخوێنینەوە،
هەموو ڕۆژانی نەزری جیاکردنەوەکەی، گوێزان نایەتە سەر سەری.
دەبوو واز لە پرچەکانی بهێنێت تا درێژ ببنەوە وەک قژی ژنێک.
(3) دووبارە، لە ئایەتی ٦دا پێمان دەوترێت،
هەموو ئەو ڕۆژانەی کە خۆی بۆ پەروەردگار تەرخان دەکات، نابێت نزیک ببێتەوە لە هیچ لاشەیەکی مردوو.
بەتایبەتی ئاماژە بەوە کراوە کە ئەو لەم ڕووەوە نەبوو خۆی پیس بکات تەنانەت بۆ باوکی، دایکی، یان هیچ یەکێک لە خزمەکانی.
هەر فەرمانێک وانەیەکی جیاوازی تێدایە، شەراب، لە کتێبی پیرۆزدا، هێمای خۆشییە (دادوەران ٩:١٣؛ زەبوورەکان ١٠٤:١٥). نازری دەبێت وازی لێبهێنێت. ئەم جیهانە ناتوانێت خزمەتی خۆشیی ئەوانە بکات کە لەگەڵ خودا دەڕۆن. زۆرێک لە مەسیحییەکان وادیارە هەرگیز ئەمە فێر نەبن. بەڵام ڕاستییەکە هەر وایە؛ و هەرچی زووتر فێر بکرێت باشترە. نازری بێ خۆشی نییە؛ بەڵام خۆشییەکانی ئەو قووڵتر و پاکترن لەوانەی کە ڕەزەکانی ئەم جیهانە دەتوانن پێشکەشی بکەن. شەرابی زەوی ڕەنگە خەیاڵ وروژێنێت و هانی بدات، بەمەش بۆ ساتێک هەستێکی خۆشی دروست بکات؛ بەڵام هەرگیز ناتوانێت ئەو خۆشییە قووڵە دروست بکات کە تایبەتمەندیی ئەو کەسەیە کە وەک ئەنوخ، لەگەڵ خودا دەڕوات.
خۆشیی پەروەردگار هێزی ئێوەیە" (نەحمیا ٨:١٠)،
بەڵام لە ئاسمانەوە دێتە خوارەوە. هیچ ڕووەکێک لەم دیمەنە نەفرەتکراوەی گوناهدا بەرهەمی ناهێنێت، دووەم، ناازیری ڕێگەی دا قژی سەری گەشە بکات. بەپێی 1 کۆرنسۆس 11:0، قژی درێژ داپۆشەرێکی گونجاوە بۆ ژن، کە باس لە شوێنی ملکەچییەکەی دەکات لە ڕیزبەندی ئێستای شتەکاندا لەدوای کەوتن (پەیدابوون 3:16؛ 1 کۆرنسۆس 11:4-15). ئەگەر پیاو قژی درێژ بێت، شەرمەزارییە بۆی؛ بەڵام شکۆمەندییە بۆ ژن، چونکە
قژی پێدراوە بۆ داپۆشینێک.
قژی درێژ، کەواتە، ئاماژە دەکات بە شوێنی وابەستەیی. لە نەزیردا کەسێک دەبینین کە بە ویستی خۆی وازی لەوە هێناوە کە مرۆڤ پێی دەڵێت "مافەکانی" و سەربەخۆییەکەی، بۆ ئەوەی بە تەواوی ملکەچی خودا بێت. خوداوەند یەسووع نموونەیەکی مەزنە لەمەدا، وەک لە هەموو شتێکی تردا، چونکە دەیتوانی بڵێت،
من نەهاتووم ویستی خۆم بکەم، بەڵکو ویستی ئەوەی کە منی ناردووە.
ئەمە زیاتر جێگەی سەرنج بوو تێیدا، چونکە ئەو تاکە مرۆڤ بوو کە هەرگیز مافی ئەوەی هەبوو ویستی خۆی بکات: بەڵام ئەو بە ویستی خۆی دەستبەرداری ئەو مافە بوو؛ و خۆی بچووک کردەوە، بوو بە مرۆڤی ملکەچ بە تەواوترین شێوە. بە هەمان شێوە دەبێت پیاوی خودا واز لە بیر و ویستەکانی خۆی بهێنێت بۆ ئەوەی ویستی پەروەردگار لە ژیانیدا باڵا بێت.
سێیەم، نازریت نابوو بە مردووان گڵاو بێت. بۆیە باوەڕدارەکە کە خۆی تەرخان دەکات بۆ پەروەردگار داوای لێدەکرێت کە لە هەموو کاریگەرییە گڵاوەکانی ئەم دیمەنە دوور بکەوێتەوە. بە بیستنی وشەی عیسا،
با مردووەکان مردووەکانی خۆیان بنێژن، تۆ شوێن من بکەوە.
دەبێت ئەو دەستبەجێ لە هەموو شتێک دوور بکەوێتەوە کە ڕۆحی پیرۆز غەمبار دەکات و هەستە ڕۆحییەکانی سست دەکات، بۆ ئەوەی تەنها هی خودا بێت. زۆر مومکینە کەسێک هەندێک جار نازیری بێت و هەندێک جاری تر نەبێت. بەشەکەی تری ئەم بەشە ئەنجامە قورسەکەی پیسبوون نیشان دەدات. ئەگەر تووشی مردن ببوایە، هەموو ڕۆژانی جیاکردنەوەی پێشووی لەدەست دەچوو، چونکە جیاکردنەوەکەی پیس ببوو (ئایەتی ٩-١٢). تەنها دەیتوانی بگەڕێنرێتەوە بۆ ئەو شوێنە پڕ لە بەرەکەت و ئیمتیازە تایبەتە، هەروەها بەرپرسیارێتی، بە هێنانی قوربانییە دیاریکراوەکان، کە خاچ و خودا پیرۆزەکە کە لەوێ هەڵواسرابوو، دەردەخەن.
تەنها کاتێک ڕۆژانی جیاکردنەوەی تەواو بوون، دەبوو سەری بتاشێت و ئازاد بێت بۆ خواردن یان خواردنەوەی میوەی مێو. بۆ باوەڕدار، ئەمە تەنها کاتێک دەبێت کە گەشتی بیابان تەواو بووبێت و چووبێتە ناو شکۆمەندییەوە. ئینجا، لەگەڵ خودا کە خۆشی ویستین، شەرابی نوێ دەخۆینەوە لە پادشاهێتیی باوک، کە تێیدا خۆشییە پاکەکان، بێگەرد لە گوناه، بۆ هەمیشە بەشی دڵمان دەبێت.
لە کاتێکدا ڕاستییەکەمان لەبەردەستدایە کە ڕۆحی خودا دەیەوێت دەربارەی نەزیرەکە پێمان ببەخشێت، ئێمە بە گرنگییەکی ناسک و خەمناکەوە ڕوو دەکەینە ئایەتەکانی ٧ و ٨ی بەشی خۆمان. ڕۆژانی ڕابردووی دڵسۆزی بۆ خودا بەراورد دەکرێن لەگەڵ شکستی ترسناکی بارودۆخی ئێستایان.
نازیرییەکانی پاکتر بوون لە بەفر: .ڕوخساریان ڕەشتر بوو لە خەڵوز.
چەندە ترسناکە ئەم دابەزینە! کوڕە دیندارترین و جوانترینەکانی یەهودا، کە جارێک شانازی ڕاستەقینەی خۆی بوون، ئێستا لە شەقامەکاندا نەناسراون، ئەوەندە گۆڕاون بەهۆی برسێتی و تاعونەوە. چارەنووسیان تەنانەت سەختتر بوو لە هی ئەوانەی بە شمشێر کوژرابوون، چونکە
"ئەوانە ژاکاون، لێدراون بەهۆی نەبوونی بەروبوومی کێڵگە" (v.9).
هیچ نیشانەیەک لە پیسکردنی بە ئەنقەست لەلایەن نازیرییەکانەوە نییە؛ بەڵام مردووەکان لە هەموو شوێنێک بوون، و ڕزگاربوون لە پیسبوون بەهۆیانەوە مەحاڵ بوو: ئەوان بەشداری ناخۆشییەکانی ئەو نەتەوەیە دەکەن کە خۆیان بەشێکن لێی. بە واتایەکی قووڵتر، ئەمە ڕاستە بۆ ئەوانەی کە، لە ڕێگەی ئاوەشۆرانی ڕۆحی پیرۆزەوە، ئەندامی کڵێسا، جەستەی مەسیحن.
ئەگەر یەک ئەندام ئازار بچێژێت، هەموو ئەندامەکان لەگەڵی ئازار دەچێژن.
گوناهی مەسیحییەت، بە جۆرێک، گوناهی هاوبەشی ئێمەیە؛ هەموومان بە پێی بەشی خۆمان بەرپرسیارین لە شکستەکەی. بۆیە پێویستە کاتمان بەسەر نەبەین بە ئاماژەدان بۆ سەرزەنشتکردن، یان گاڵتەپێکردن، بە خراپەکان و گەمژەییەکانی کە هاوئەندامەکانمان ڕەنگە تێی کەوتبن. لەبری ئەوە، باشتر وایە ئێمە دان بە بەشی خۆماندا بنێین لە گوناهەکەیدا و وێرانبوونی دواتر، و ڕوو لە خودا بکەین بۆ ڕەحمەتەکەی بۆ بووژانەوە و بەرەکەت.
لە تەنگانەی ئۆرشەلیمدا، پێشبینییە ترسناکەکانی موسا (دانیشتنی دووەم ٢٨:٥٦-٥٧؛ لێڤییەکان ٢٦:٢٩) دووبارە هاتنە دی، وەک چۆن لە چەندین بۆنەی پێشوودا هاتبوونە دی (٢ پاشاکان ٦:٢٦-٢٩). کاتێک
دەستەکانی ژنە داماوەکان
دەتوانرا بەو شێوەیە درێژ بکرێتەوە دژی منداڵە برسی و هەژارەکانیان، ئاشکرایە کە قەیرانی برسێتی خراپترین کاری خۆی کردبوو (v.10). بۆیە ئایەتی داهاتوو ڕایدەگەیەنێت کە
پەروەردگار تووڕەییەکەی تەواو کردووە؛ تووڕەیی توندەکەی ڕژاندووە، و ئاگرێکی لە سییۆن داگیرساندووە، و بناغەکانی خواردووە. پاشاکانی زەوی، و هەموو دانیشتووانی جیهان، باوەڕیان نەدەکرد کە نەیار و دوژمن بتوانن بچنە ناو دەروازەکانی ئۆرشەلیم.
بەڵام بوو
لەبەر گوناهەکانی پێغەمبەرەکانی و ناڕەواییەکانی کاهینەکانی، کە خوێنی ڕاستودروستانیان لە ناوەڕاستیدا ڕشتووە" (v.11-13).
خودا بە تووڕەیی ڕاستودروستی خۆیەوە سیۆنی گەیاندبووە نزمترین قووڵایی، ئەگەر نا، نەتەوەکان چییان دەتوانی دژی بکەن؟
شایەنی بیرهێنانەوەیە کە لە یەرمیا ٥:١ دا پەروەردگار بەڵێنی دا شارەکە ببەخشێت ئەگەر تەنها یەک کەسیشی تێدا بدۆزرایەتەوە کە دادپەروەری جێبەجێ بکات و بەدوای ڕاستیدا بگەڕێت. ڕەنگە کەسێک سەری سوڕمابێت بۆچی لە ئۆرشەلیم چەند کەسێکی ڕاستودروست نەدۆزرایەوە، وەک چۆن لە ڕۆژانی پێشوودا لە سەدۆم دۆزرانەوە؛ بەڵام، بەداخەوە، هەموویان کوژرابوون یان دەرکرابوون لەلایەن ئەم کاهینە بێدینانە و پێغەمبەرە درۆزنانەوە. وەرگێڕانێکی نوێ، کە لێرەدا پەیڕەوی دەکەین، ئایەتەکانی خوارەوە ڕوونتر دەکاتەوە:
ئەمە لەبەر گوناهەکانی پێغەمبەرەکانی و ناڕەواییەکانی کاهینەکانی بوو، ئەوانەی خوێنی ڕاستودروستانیان لە ناوەڕاستیدا ڕژاندووە. کوێرانە بەسەر شەقامەکاندا دەسووڕانەوە، بە خوێن گڵاو ببوون، تا خەڵک نەتوانن دەست لە جلەکانیان بدەن. هاواریان لێ دەکردن: «بڕۆن، گڵاوەکان! بڕۆن، بڕۆن، دەست لێ مەدەن!» کاتێک ڕایانکرد و وێڵ بوون، لە نێو نەتەوەکاندا گوترا: «چیتر لەوێ نامێننەوە.» ڕووی یەهۆڤا لێکی جیا کردنەوە؛ چیتر گرنگییان پێنادات. ڕێزی کەسایەتی کاهینەکانیان نەگرت، گرنگییان بە پیرەکان نەدا" (v.13-16).
پێغەمبەرانی درۆزن و کاهینانی درۆزن ڕاستودروستەکانیان کوشتبوو، یان دووریان خستبوونەوە بۆ تاراوگە. ئەم پیاوە دڵسۆزانە
بە گاڵتەپێکردنی دڕندانە و قامچی لێدان تاقی کرانەوە، بەڵێ، جگە لەوەش بە بەندکردن و زیندانیکردن: بەردباران کران، بە مشار دوو لەت کران، تاقی کرانەوە، بە شمشێر کوژران: بە پێستی مەڕ و بزنەوە دەسووڕانەوە؛ هەژار، چەوساوە، ئازاردراو بوون؛ کە جیهان شایستەی ئەوان نەبوو: لە چۆڵەوانی و شاخ و ئەشکەوت و کونەکانی زەویدا دەسووڕانەوە (عیبرانییەکان ١١:٣٦-٣٨).
شایەتەکانی خودا ڕیسوا کران و ڕقیان لێدەبووەوە لەلایەن هەمان ئەو کەسانەی کە هەوڵیان دەدا خزمەتیان بکەن. ئیشایا، بەپێی نەریتی جوولەکە، بە مشار دوو لەت کرا. هەوڵی کوشتنی ئیلیا لەلایەن ئیزەبێل و ئەحاڤەوە درا؛ عۆبەدیا ناچار بوو پێغەمبەرانی خودا لە ئەشکەوتێکدا بشارێتەوە؛ ئەمازیا هەوڵی دا عامۆس بترسێنێت (عامۆس 7:12-13)؛ یەرمیا چەندین جار زیندانی کرا، و لە چاڵەکەدا بەجێدەهێڵدرا بۆ ئەوەی بمرێت ئەگەر عەبەدمەلەک نەبووایە؛ ژیانی باروخ بە لەدەستچوو ڕاگەیەندرا. بەم شێوەیە، لە ڕۆژێکی دواتردا، ستێڤن دەیپرسی،
"کام لە پێغەمبەران باوکەکانتان ستەمیان لێ نەکردووە؟ و ئەوانەیان کوشت کە پێش هاتنی دادپەروەرەکە ڕایانگەیاندبوو، کە ئێوە ئێستا بوونەتە خائین و بکوژەکانی" (کردارەکان 7:52).
بە ڕەتکردنەوەی ئەوانەی خودا ناردبوونی، ئەوان ناردەریان ڕەتکردەوە: بۆیە ئەو بەڵایانەی بەسەریاندا هاتبوون.
میسر بە ڕوونی لە ئایەتی ١٧دا ئاماژەی پێکراوە، وەک ا
نەتەوەیەک کە نەیتوانی ڕزگارمان بکات."
تا کۆتایی زەدەکیا و وەزیرەکانی پشتیان بە یارمەتیی فیرعەون بەستبوو، بەڵام بێ سوود بوو. خودا فەرمووبووی کە میسر قامیشێکی شکاوبوو، و هەر وای دەرچوو.
لە چاوی تیژی بابلییە هەمیشە ئامادەکان نەیانتوانی دەرباز بن. هەنگاوەکانی پیاوانی یەهودا تێبینی کران. جورئەتیان نەکرد خۆیان لە شەقامەکاندا نیشان بدەن. چەوسێنەرەکانیان بوون
خێراتر لە هەڵۆکانی ئاسمان:
لە سەر چیاکان و لە دەشتەکان ڕاویان دەکردن یان بۆسەیان بۆ دانابوون (ئایەتی ١٨-١٩). پاشا گیرابوو، سەرەڕای هەوڵەکانی بۆ هەڵاتن لەگەڵ چەند خزمەتکارێکی دڵسۆز.
هەناسەی لووتەکانمان، دەستنیشانکراوی یەزدان، لە چاڵەکانیاندا گیرا، کە ئێمە گوتمان، لەژێر سێبەری ئەودا لەناو گەلاندا دەژین" (v.20).
تا کاتێک 'مەسیحی ڕاستەقینەی یەزدان' نەیەت، فەرمانڕەوایەک نابێت کە گەلەکەی لەژێر سێبەری ئەودا بە ئاسایشی تەواو بژین.
ئیدۆم لە ڕۆژی بەڵای یەهودا شادمانی کردبوو. جامەکە بەم زووانە دەگەیشتە بۆی. دەبوو سەرخۆش و ڕووت بکرێتەوە لەبەر شادمانییەکەی لە ڕووخانی شاری خودا، و گەلێک تاوانەکانی (ئایەتی ٢١). سزای کچی سییۆن تەواو ببوو. گەڕانەوە لەبری دیلێتی بەم زووانە دەبوو بەشی ئەو بێت، بەڵام سزای ئیدۆم خەریک بوو دەست پێ بکات.
ئەگەر ڕاستودروستەکان بە ئەستەم ڕزگار بکرێن، بێدینەکان و گوناهبارەکان لە کوێ دەردەکەون؟