شین و ڕۆڕۆ بەشی ٥ نوێژێکی وردی یەهودا بۆ یەزدان دەخاتەڕوو، کە باسی ئازارە قووڵەکانیان و سووکایەتییەکانیان دەکاتەوە کە لە ئەنجامی گوناه و سەرپێچییەکانیانەوە هاتبوون. نوێژەکە زیانەکانیان، ستەمەکانیان، و بێدەسەڵاتییان دەژمێرێت، دان بە گوناهەکانی باوباپیرانیان و گوناهەکانی خۆشیاندا دەنێن. سەرەڕای ئەم بارودۆخە سەختانە، بەشەکە متمانە دەردەبڕێت بە سروشتی هەتاهەتایی خودا و دڵسۆزییەکەی بۆ هەردوو هۆشدارییەکانی و بەڵێنەکانی بۆ ڕزگاریی داهاتوو.
لێکدانەوەکانی کتێبی پیرۆز شین و ڕۆڕۆ ٥ تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
چیرۆکی وردی ئازارەکانی یەهودا لەم بەشی کۆتاییەدا لەبەردەم یەزداندا بڵاوکراوەتەوە، بەڵام ڕۆح لەسەر ئەو ڕاستییە وەستاوە کە یەکێک ماوەتەوە، کاتێک هەموو شتێکی تر ڕاماڵراوە. ئارامی و متمانە هەیە سەرەڕای ئەو بارودۆخە ناخۆشانەی کە بەهۆی گوناه و سەرپێچییەوە هاتوونەتە ئاراوە. هەموو شتێک لەبەردەم خودادا تێپەڕیوە، و تێیدا دڵەکانی یەرمیا و ئەو کەمینەیەی کە لە گەلەکەی ماونەتەوە دەتوانن ئارامی بدۆزنەوە. ئەو شکست نەهێناوە لە هەموو ئەوەی کە پێشبینی کردبوو سەبارەت بەو ناخۆشییانەی کە بەهۆی ڕێگا خراپەکانیانەوە هاتوونەتە ئاراوە. ئەو شکست ناهێنێت لە بەجێهێنانی بەڵێنەکانی سەبارەت بە ڕزگاریی داهاتوو و گەڕاندنەوەی میهرەبانی. چەند ئایەتێکی کۆتایی پەیوەندییەکی نزیکیان هەیە لەگەڵ بابەتی بەشی 3:22-26.
تەواوی بەشەکە شێوەی پاڕانەوەیەکە، نەک ناڵە.
ئەی خوداوەند، لەبیر مەکە چی بەسەرمان هاتووە: تێڕامێنە، و ڕیسواییەکەمان ببینە (ئایەتی ١).
ئاسوودەییەکی گەورەیە بۆ دڵێکی خەمبار کە هەست بکات یەکێک لە ئاسماندا هەیە کە چاودێری هەموو تاقیکردنەوەیەک دەکات کە منداڵەکانی تووشی دەبن، و ئەوەی کە ئەو هەموو شتێکی بەپێی حیکمەت و خۆشەویستی بێسنووری خۆی ڕێکخستووە. ئاسوودەیی هەیە لە زانینی ئەوەی کە چاوی لەسەرە، و ئەوەی کە ئەو بینەرێکی بێباک نییە.
بە دڵنیاییەوە، وەک ئەوەی هێشتا گرنگییە قووڵەکەی خودایان پێ بزانن، هەرچەندە زۆر بە خراپی شکستیان هێناوە، هۆکارەکانی ئازار و سەرزەنشتەکانیان دەژمێرن.
"میراتەکەمان بووە بە هی بێگانەکان، ماڵەکانمان بۆ نامۆکان" (ئایەت 2).
خاکی چاک، کە قەدری نەزانرابوو، کەوتبووە ژێر دەسەڵاتی گەلان. خودا پێی خۆش نەبوو وا بێت؛ بەڵکوو بۆ ئەوەی هی خۆی تێبگەن لە گەمژەیی دوورکەوتنەوە لێی.
"ئێمە هەتیوین و بێباوکین، دایکەکانمان وەک بێوەژنن" (v.3).
ئەمە مافێکی تایبەتی پێدان بۆ چاودێریی ئەو کە باوکی بێباوکان و دادوەری بێوەژنانە. بەو شێوەیە کە باسی خۆیان دەکەن، بێچارەیی تەواوی خۆیان و متمانەیان بەو دەردەبڕن کە ڕێبەری لاوێتییان بووە. پاڕانەوەیەکی وا دڵسۆزانە پشتگوێ ناخرێت. کەس هەرگیز بە فیڕۆ بانگی ئەوی نەکردووە کاتێک هەستی بە پێویستی کردووە و بەڕاستیش تۆبەکاریش بووە.
"ئاومان بۆ پارە خواردووەتەوە؛ دارەکەمان پێمان فرۆشراوە" (ئایەتی ٤).
هەموو ئەوەی ئەم جیهانە هەیەتی بۆ ڕۆحێک کە دوورە لە خودا، گران دەکەوێت. ڕەنگە وا دەربکەوێت کە زۆر شت بەدەست دێت بە گرتنەبەری ڕێگای خۆی و پشتگوێخستنی ترسی خودا. شەیتان هەروەها پێشنیار دەکات کە ژیان بۆ خودا زۆر گرانە، و بە نێچیری فریودەر دڵی پێشتر ناخۆش ڕادەکێشێت کە دەستی کردووە بە ئارەزووکردنی شتەکانی تر؛ بەڵام لە کۆتاییدا تەنها ئەوە دەسەلمێنێت کە گوێڕایەڵنەبوون بە خودا خۆشگوزەرانییەکی گرانبەهایە، خۆشگوزەرانییەکی ناپیرۆزە، ئەگەر بتوانین ئەم زاراوەیە بەکاربهێنین، کە هیچ کەسێک ناتوانێت بەڕاستی توانای هەبێت. ئەوانەی لێرە سکاڵا دەکەن کە ئاویان بە پارە خواردووەتەوە، بە گەمژەیی وازیان لەو هێناوە کە هەیە
کانیی ئاوی زیندوو
کە هەمووان بە ئازادی لێی بخۆنەوە)، و بۆ خۆیان بیرەکانیان هەڵکەندبوو کە ئاو ڕانەگرێت (یەرەمیا ٢:١٣). کاتێک داوایان لە دوژمنانی یەزدان کرد، نرخێکی لەسەر دانرا کە قورس بوو بۆیان بیدەن. و پاشان، لە هەموو ئەوەی بەو گرانبەهاییە کڕییان، دەکرا بوترێت،
هەرکەسێک لەم ئاوە بخواتەوە، دووبارە تینووی دەبێتەوە؛
لە کاتێکدا ئاوی زیندووی یەهۆڤا گیانی ماندوو تێر دەکات. دوورکەوتنەوە لە خودا گەمژانەترین و خراپترین وەبەرهێنانە کە هەر منداڵێکی نیعمەت تا ئێستا کردبێتی.
ملەکانمان لەژێر چەوساندنەوەدان: ماندوو دەبین، و حەوانەوەمان نییە (v.5).
چۆن دەتوانێت بە شێوەیەکی تر بێت؟ ئایا ئارامی لە گرتنەبەری ڕێگای خۆیاندا دەدۆزرایەوە؟ نەیدەتوانی وابێت.
"تۆ ئێمەت بۆ خۆت دروستکردووە،" ئۆگۆستینی هیپۆ وتی، "و ڕۆحەکانمان هەرگیز ئارام ناگرن تاوەکو لە تۆدا ئارام نەگرن."
گەمژەییەکی بێئەندازەیە کە لە شوێنێکی تر بەدوایدا بگەڕێیت. ئەوەی خەڵکی دنیایی وا هەڵەیەک بکەن جێگەی سەرسوڕمان نییە: ئەوان هەرگیز شتێکی باشتر لە فێڵ و تەڵەکەبازییە سەرنجڕاکێشەکانی شانشینی شایەتان نەیانزانیوە: بەڵام بۆ کەسێک کە بەشداری کردووە لە ئاشتی قووڵ و ڕاستەقینەدا کە ڕۆح دەیدات بەوانەی گوێڕایەڵی دەکەن، پشت لە تاکە سەرچاوەی ئارامی بکات و لەو جیهانەدا بەدوایدا بگەڕێت کە جارێک لێی ڕزگار کرابوو، نائاسایییەکە لە دەرەوەی لێکدانەوەیە، تەنها لەسەر بنەمای لادانی شاراوەی دڵ لە زۆر پێشترەوە نەبێت. ئێمە دەزانین کە ئەمە حاڵەتی یەهودا بوو. دڵیان سەرەتا بەدوای شتە ناپیرۆزەکاندا ڕۆیشت؛ پاشان پێیەکان زوو شوێنیان کەوت. بەڵام ئەوان دۆزییانەوە، وەک کۆترەکە کە لە کەشتییەکەوە نێردرابوو، هیچ ئارامییەک بۆ بنی پێیەکانیان نییە. قەلەڕەشێک، جۆرێک لە سروشتی خراپ لە هەموو مرۆڤێکدا، دەیانتوانی لەسەر لاشەیەکی سەرئاوکەوتوو بحەسێنەوە، لەکاتێکدا گۆشتی مردارەوەبوویان دەخوارد؛ بەڵام کۆترە پاک و بێگەردەکە، هێمای ڕۆحی پیرۆز و سروشتی نوێ کە هەموو منداڵانی خودا وەریانگرتووە، نە ئارامی و نە خواردنی لەو دیمەنەدا نەدۆزییەوە، بەڵکو دەبوو بگەڕێتەوە بۆ کەشتییەکە، جۆرێک لە مەسیح، بۆ هەردووکیان.
"دەستمان داوەتە میسرییەکان و ئاشوورییەکان، بۆ ئەوەی بە نان تێر بین" (v.6).
بەڵام میسر زوو پشتی تێکردن، و ئاشوور تەنها ستەمی لێکردن. هەموو پشتوپەنا مرۆییەکان شکێنران، پاشماوەکە خۆیان خستە سەر خودا بە تەنها، کە دەبوو لە سەرەتاوە پشتیان پێ ببەستایە.
لە درێژەی دانپێدانانەکەیاندا، دانی پێدادەنێن،
"باوکەکانمان گوناهیان کردووە، و نەماون؛ و ئێمە تاوانەکانی ئەوانمان هەڵگرتووە" (ئایەتی ٧).
ئەوان منداڵی باوکانی گومڕا بوون، و لە هەمان ڕێگای ناپیرۆزدا گومڕا ببوون. بە تاڵی گلەییان دەکرد کە خزمەتکاران حوکمیان بەسەردا کردبوون، و هیچ ڕزگارکەرێک نەبوو. بە مەترسی ژیانیانەوە نانی خۆیان دەهێنا،
"لەبەر شمشێری بیابان" (v.8-9).
برسێتی لێیدابوون، پێستیان بوو بە
ڕەش وەک فڕنێک.
ژنانی سیۆن و کچانی شارەکانی یەکودا تەسلیم بە شەرمەزاری کران لەلایەن دەستدرێژیکەرانی سوپاکانی بتپەرستەوە. میرەکان بە شێوەیەکی شەرمەزارانە بە دەستەکانیان هەڵواسران؛ پیرەکان بێڕێزییان پێکرا؛ لە کاتێکدا گەنجان و منداڵان بران بۆ ئەوەی ببنە خزمەتکاری ماڵان (vers.13).
شوێنی دادگایی و شوێنی شایی هەردووکیان چۆڵ بوون. پیران چیتر لە دەروازە نەدەبینران، و گۆرانیی لاوان وەستابوو. خۆشیی دڵیان کۆتایی هاتبوو، و سەمایان گۆڕابوو بۆ ماتەمێکی پرسەیی. دەنگی ماتەمگێڕ جێگەی دەنگی گۆرانیبێژی گرتبووەوە (v.14,16).
بە توندی هەست بە پەیوەندییە ڕاستەوخۆکە دەکەن لە نێوان خراپەکارییەکانیان و بەڵاکانیان، بە پەشیمانی و تۆبەکردنەوە دەگرین،
"تاجەکە لە سەرمان کەوتووە: قوڕبەسەرمان بێت، چونکە گوناهمان کردووە!" (ئایەتی ١٦).
سوپاس بۆ خودایەکی میهرەبان، بەرەکەت دوور نییە کاتێک ڕۆح بەم شێوەیە ملکەچی گۆچانەکە دەبێت و دان بە ڕاستودروستیی سزاکەدا دەنێت.
خوداوەند هەمیشە سەرکۆنە ناکات، نە تووڕەییەکەشی بۆ هەتاهەتایە دەهێڵێتەوە.
دڵنیاترین ڕێگا بۆ دۆزینەوەی ڕزگاری لە گۆچانی حوکومڕانی خودا، ئەوەیە کە بە کزییەوە لە حزووری ئەودا سەرمان دانەنوێنین و بە ڕاشکاوی دان بەوەدا بنێین کە چەندە بە تەواوی شایستەی ئەو سزایە بووە.
یەهودا زۆر نزم کرابووەوە؛ بەڵام ئەوەی کە خستیانی، دەتوانێت هەڵیانبگرێتەوە، کاتێک وانە پێویستەکە لە دڵدا جێگیر بووبێت و بەرهەمی خۆی دابێت. دڵ شەکەتی، بە چاوە فرمێسکاوییەکانەوە،
لَبەر کێوی سییۆن، کە وێرانە،
و شوێنی نیشتەجێبوونی ڕێوی، ئەوان سەیری ئەو دەکەن کە هەموو بەرەکەتەکانی ڕابردوویان لێوە هاتووە، و کێ پێویستی بینی کە ئەوان بەناو هەموو ناخۆشییەکانیاندا تێپەڕێنێت: بە زانینی ئەوەی کە ئەو تاکە سەرچاوەیانە، هاوار دەکەن،
تۆ، ئەی یەزدان، بۆ هەتاهەتایە دەمێنیتەوە؛ تەختەکەت لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی ترە" (v.17-19).
هەموو شتێکی تر ڕەنگە ڕاماڵرابێت، بەڵام ئەو بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە.
چ دڵنەوایییەکی بێوێنە، هاوپیرۆزی خۆشەویست، لەم ڕاستییە بەنرخەدا هەیە بۆ هەر منداڵێکی خودا کە تاقیکراوەتەوە و ئازار دەچێژێت! بارودۆخ ڕەنگە زۆر سەخت بێت؛ زەبر لەدوای زەبر بێت؛ کارەسات لەدوای کارەسات بێت؛ هەتا دڵی لێدراو هیچ شتێکی دنیایی نەماوە بۆ ئەوەی پێوەی بگرێت. لە کاتێکی وادا شەیتان حەز دەکات ڕۆح بەرەو ئەوە ببات کە خوداش ڕۆیشتووە: کە چیتر جێگەی بایەخی ئەو نییە، کە بە تەنیا جێی هێشتووە بۆ ئەوەی بمرێت. بەڵام نەخێر! ناتوانێت وابێت. باوەڕ سەیری سەرەوە دەکات و هاوار دەکات،
تۆ، ئەی خوداوەند، دەمێنیتەوە!
چونکە ئەو نەگۆڕە
دوێنێ، و ئەمڕۆ، و هەتاهەتایە.
چیرۆکێکی ڕاستەقینە هەیە دەربارەی ژنێکی مەسیحی بێوەژن کە ساڵانێک لەمەوبەر لە سکۆتلەندا دەژیا. لەگەڵ چەندین منداڵی بچووک کە پشت بەو دەبەستن، لە کۆتاییدا تووشی تەنگانەیەکی زۆر بوو، و بۆ ئەوەی خێزانە بچووکەکەی خۆی تێر بکات و جلوبەرگیان بۆ دابین بکات، ناچار بوو زۆرترین پاشەکەوت بکات. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، دڵی لەسەر پەروەردگار جێگیر ببوو، و بە هەردوو فێرکردن و کردار وانەی متمانە و دڵنیایی فێر بە منداڵەکانی کرد.
بەڵام ڕۆژێک هات کە جانتاکە بەتاڵ بوو و کەنتۆرەکەش هیچی تێدا نەمابوو. لە بەرمیلە ئاردەکەدا تەنها مشتێک ئارد مابوو؛ وەک بێوەژنەکەی زارەفاس، چوو تا بیهێنێت بۆ ئەوەی کەمێک خواردن دروست بکات بۆ تێرکردنی منداڵە برسییە بچووکەکان، بێ ئەوەی بزانێت داهاتوو لە کوێوە دێت. کاتێک بەسەر بەرمیلەکەدا چەمایەوە، دوا پاشماوەی ئاردەکەی کۆدەکردەوە، دڵی بۆ ساتێک شکا، و لە نۆرەیەکی گوماندا فرمێسکە گەرمەکان دەستیان بە بارین کرد، و هەستی بەوە دەکرد کە بە تەواوی جێهێڵراوە. کوڕە بچووکەکەی ڕۆبی، کە گوێی لە گریانەکەی بوو، لێی نزیک بووەوە بۆ دڵدانەوە. قوماشی جلەکەی ڕاکێشا تا سەرنجی ڕاکێشا، بە سەرسوڕمانەوە سەیری ڕوخساری کرد و بە شێوەزاری سکۆتلەندییە تایبەتەکەی پرسی،
Dayê, tu çima digrî? Ma Xwedê qirçîna te ya binê bermîlê nabihîze, dayê?
لە ساتێکدا باوەڕە لاوازەکەی خۆی دووپات کردەوە. ئا، بەڵێ، خودا گوێی لێ بوو. هەموو شتێکی تر ڕەنگە نەما بێت، بەڵام ئەو مایەوە، و وشەکەی ڕایگەیاند کە هەموو پێداویستییەکانی دابین دەکرێت. و هەرواش بوو؛ چونکە یارمەتی دابین کرا لە سەرچاوەیەکی زۆر چاوەڕواننەکراوەوە، کاتێک دوا شت کە هەیبوو نەما.
ئەوە کاتی تاقیکردنەوەیە کە باوەڕ تاقی دەکاتەوە؛ و هەرگیز زیاتر لەوە نا، وەک کاتێک کەسێک ئاگادارە کە تاقیکردنەوەکە لەلایەن خۆیەوە هێنراوە. ئەوانەی یەهودا کە ڕزگار کران، هەست بەمە دەکەن، دەپرسن،
بۆچی تۆ بۆ هەمیشە لەبیرمان دەکەیت، و بۆ ماوەیەکی زۆر وازمان لێدەهێنیت؟ (v.20.)
بەڵام بە متمانەوە زیاد دەکەن،
"بمانگێڕەوە بۆ لای خۆت، ئەی یەزدان، و ئێمەش دەگەڕێینەوە؛ ڕۆژگارەکانمان نوێ بکەرەوە وەک جاران" (ئایەتی ٢١).
ئەگەر ئەو بیانگۆڕێت، هەموو شتێک باش دەبێت. ناتوانن متمانە بە خۆیان بکەن. هەمیشە ناپاک و درۆزن بوون؛ بەڵام ئەو دەتوانێت لە ڕۆژی دەسەڵاتی خۆیدا بیانکات بە خوازیار. ئینجا ئەوان دەبن بەو شێوەیەی کە ئەو دەیەوێت.
پێدەچێت کە نە لە وەشانی پەسەندکراودا و نە لە وەشانی پێداچوونەوەدا، ئایەتی کۆتایی بە شێوەیەکی گونجاو وەرگێڕدراوە. وەک لە هەردووکیاندا هاتووە، ئەوە دەگەیەنێت کە ئەوان بێ هیوا بوون لە هەر چاکبوونەوەیەک، و ڕەتکردنەوەکەیان بە کۆتایی زانی، و نوێژەکەیان بێ سوود بوو.
بەڵام تۆ بە تەواوی ڕەتت کردووینەتەوە؛ تۆ زۆر لێمان تووڕەی.
ئەوە شێوازێکە هەردووکیان دەیخوێننەوە. بەڵام پەراوێزی ئار. ڤی. جێی سەرنجە. تێیدا هاتووە:
مەگەر بە تەواوی ڕەتمان کردبێتەوە و زۆر تووڕە بیت.
بەڵام ئێمە زۆر زیاتر شێوازی پرسیاریی وەرگێڕانێکی دیکەمان پێ باشترە.
ئایا تۆ بە یەکجاری ڕەتکردووینەتەوە؟
پرسیار دەکەن؛ و خودی پرسیارەکە متمانەیەک دەگەیەنێت کە بە پێچەوانەوەیە، وەک یەرمیا باش دەیویست؛ هەرچەندە بە دادپەروەرانە زیاد دەکەن،
تۆ زۆر لێمان تووڕە بوویت.
ئەمە بەڕاستی ڕاست بوو، بەڵام پێشتر تووڕەیی توندی خودا تێدەپەڕی. ئەو بەم زووانە هەڵدەستایەوە، بۆ ئەوەی جارێکی تر ببێتەوە ڕزگارکەریان. ئەمە بەشێکی ڕوویدا کاتێک، بە مۆڵەتی کۆرش، هەموو ئەوانەی ئارەزوویان هەبوو گەڕانەوە بۆ ئەو شارانەی کە باوکەکانیان و هەندێک لە خۆیان لێوە بە دیل گیرابوون.
بەڵام ڕۆژی شیوەنەکانی یەهودا هەرگیز بەڕاستی کۆتایی نایەت تاوەکو خۆری ڕاستودروستی هەڵدێت لەگەڵ شیفا لە باڵەکانی، بۆ وشککردنەوەی هەموو فرمێسکێکیان، و بۆ گەڕاندنەوەیان بۆ ئەو خاکەی کە بە ئیبراهیم بەڵێنی پێدراوە وەک میراتێک بۆ هەتاهەتایە. ئینجا سییۆن جلە گونییەکەی دادەکەنێت؛ و، بە جلە جوانەکانی ڕازاوەتەوە، دەبێتە شاری شاژنی جیهان، کاتێک پاشاکەی فەرمانڕەوایی دەکات و سەرکەوتوو دەبێت.
"لەو ڕۆژەدا،" لە جیاتی شیوەن و گریان، "ئەم گۆرانییە لە خاکی یەهودا دەگوترێت: شارێکی بەهێزمان هەیە؛ خودا ڕزگاری دەکاتە دیوار و قەڵا. دەروازەکان بکەنەوە، با نەتەوەی ڕاستودروست کە ڕاستی دەپارێزێت بێتە ژوورەوە. تۆ لە ئاشتییەکی تەواودا دەیپارێزیت، ئەو کەسەی مێشکی لەسەر تۆ جێگیرە: چونکە متمانەی بە تۆیە. هەتاهەتایە متمانە بە یەزدان بکەن: چونکە لە یەزدانی یەهوەدا هێزی هەتاهەتایی هەیە" (ئیشایا 26:1-4).
پاشان شیوەنی ئۆرشەلیم تەواو دەبێت؛ جەنگەکەی کۆتایی دێت!