ئەم بەشە باس لە گوناهەکانی کاهینایەتی دەکات، تیشک دەخاتە سەر شکستیان لە پاراستنی متمانە پیرۆزەکەیان و بەدواداچوونیان بۆ قازانجی کەسی لەسەر بانگەوازە پیرۆزەکەیان. بەراوردی ناپاکیەکەیان دەکات لەگەڵ پەیمانی ڕەسەنی ژیان و ئاشتی کە لەگەڵ لێڤی بەسترابوو، جەخت دەکاتەوە لەسەر گرنگی پاراستنی زانیاری لەلایەن کاهینەکانەوە و فێرکردنی یاسا. پاشان دەقەکە دەگۆڕێت بۆ قسەکردن لەگەڵ خەڵکی یەهودا، سەرکۆنەی مامەڵە ناپاکانەیان دەکات لەگەڵ یەکتر و گڵاوکردنی پەیمانەکە.
تەفسیرەکانی کتێبی پیرۆز مەلەخی 2 تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
لەم بەشی دووەمەدا، گوناهەکانی کاهنایەتی بە شێوەیەکی تێروتەسەلتر و ڕوونتر خرایە سەر ویژدانیان. ئەوانەی بۆ خزمەتی پەرستگا دەستنیشانکرابوون، بۆ پیرۆزی تەرخانکرابوون، و بۆ پیرۆزترین هەموو ئەرکەکان خۆیان تەرخانکردبوو، “بۆ خەڵک دەستنیشانکراون، لەو شتانەی پەیوەندییان بە خوداوە هەیە، بۆ پێشکەشکردنی دیاری و قوربانییەکان،” ئەوان ناپاکییان کردبوو لەو متمانە پیرۆزەی پێیان سپێردرابوو، و تەنها بیریان لە قازانجی خۆیان دەکردەوە.
بەو گریمانەیەی کە قازانج دیندارییە،
ئەوان هیچ دەرفەتێکیان لەدەست نەدا بۆ خزمەتکردنی ئارەزووەکانی خۆیان، لەکاتێکدا بانگەوازە پیرۆزەکەیان پشتگوێ خست.
لە ئێستادا هیچ ڕێبازێکی کاهینی فەرمی لەلایەن خوداوە ناسێنراو نییە، بەڵام ئێستا هەموو باوەڕداران کاهینانی دەستنیشانکراون، هەم پیرۆز و هەم شاهانە، کە دەستڕاگەیشتنی ڕاستەوخۆیان هەیە بە شوێنی هەرە پیرۆز بەهۆی خوێنی عیساوە. وەک پەرستکاران دەچنە لای خودا بۆ ئەوەی قوربانییە ڕۆحییەکان پێشکەش بکەن. وەک کاهینانی شاهانە کە بۆ خۆی جیاکراونەتەوە، دێنە دەرەوە بۆ ئەوەی ستایشەکانی ئەوی نیشان بدەن بە جیهانێکی پێویستدار، و وەک کاهینانی پیرۆزیش دەستنیشانکراون بۆ ئەوەی تکا بکەن لە جیاتی ئەوانەی کە بۆ خۆیان نوێژ ناکەن. ئەی کەواتە، چ هۆکارێک هەیە بۆ شەرمەزاری و سووکایەتی کاتێک پێیەکانمان هەڵدەخلیسکێن و ڕێگاکانمان خوارن! هەموو ئەوەی لێرەدا بە کاهینییەتی زەمینی گوتراوە، دەکرێت بە باشی لەلایەن کۆمەڵی ئاسمانییەوە بیر لێ بکرێتەوە، کاتێک ویژدانمان تاقی دەکەینەوە سەبارەت بەوەی ئایا ئێمەش بە توندی شکستیان نەهێناوە، وەک ئەوان.
"ئەی قەشەکان، ئەم فەرمانە بۆ ئێوەیە."
بەم شێوەیە بە ڕوونی و بە ئاشکرایی ئاستەباڵا لە ئایەتی 1دا ئاماژەی پێکراوە. ئەگەر ڕەتیان کردەوە گوێ بگرن و گوێڕایەڵی ئەو وشەیە بن کە بەو شێوەیە بە شکۆمەندی درابوو، یەزدان نەفرەتێکی قەبەیان بەسەردا دەنارد، نەفرەت لە بەرەکەتەکانیان دەکرد، وەک چۆن پێشتر دەستی پێکردبوو. نەوەکانیان ڕەت دەکرانەوە، و بەم شێوەیە بنەماڵەی لێڤی لە شوێنی تایبەتی خۆیان دوور دەخرانەوە، وەک چۆن لە کاتی دڕانی پەردەکەوە وا بووە، هەرچەندە تەنها بە ئاشکرا لە دوای وێرانکردنی قودس لەلایەن ڕۆمانەکانەوە لە ژێر دەستی تایتەس. جەژنە شکۆمەندەکانیشیان گڵاو دەکران، و خۆشیان بە شێوەیەکی ڕێوڕەسمی پیس دەکران، بۆ ئەوەی پیسیی دڵ و دەستەکانیان دەربخەن (ئایەتەکانی 2، 3).
لە کۆنەوە پەیمانەکەی ژیان و ئاشتییەکەی لەگەڵ لێڤی بوو، کاتێک لە براکانی جیاکرایەوە تا هەموو شتێکی خۆی لە خودا بدۆزێتەوە. لەبەر ئەو ترسەی کە لێی دەترسا لە یەهوە، کاتێک ئیسرائیل گوێرەکەکەی لە چۆڵەوانی دروست کرد (دەرچوون 32:25-29)، پەیمانێکی هەتاهەتایی بۆی پشتڕاست کرابووەوە؛ بەڵام ئەمە نابێت ڕێگر بێت لە ڕژانی تووڕەیی خودایی لە کاتی بڵاوبوونەوەی ئیسرائیلدا بەهۆی گوناهەکانیانەوە. ئیتر لەبەردەم ناوی نەتترسان، وەک چۆن لەو ڕۆژانی چۆڵەوانییەدا ترسابوون. ئەوکات یاسای ڕاستی لە دەمیاندا بوو و گوناه لە لێویاندا نەدۆزرایەوە، کاتێک بە دڵێکی پاکەوە لەگەڵ خودا بە ئاشتی و دادپەروەریدا ڕۆیشتن، و ئامرازی ڕێزلێنراوی ئەو بوون لە جێبەجێکردنی دادوەری لەسەر خراپە (ئایەتەکانی 4-6). ئەمە وەسفێکی جوانە بۆ دڵسۆزی ڕاستەقینە بۆ پەروەردگار. تەنها کاتێک کاهین بەم شێوەیە دڵی دەپارێزێت و ڕێگاکانی دەگرێت، خودا لە ژیانیدا شکۆدار دەکرێت. قسەکردن لەسەر جیاکردنەوە و گرتنی ڕاستی لە کاتێکدا پشتگوێخستنی ئەوەی لێرەدا خراوەتەڕوو تەنها فێڵ و دووڕووییە.
لێوی کاھین دەبێت زانیاری بپارێزێت و خەڵک دەبێت یاسا لە دەمی ئەودا بگەڕێن، بەو شێوەیە خۆی وەک نێردراوی یەزدانی سوپاسالاران دەسەلمێنێت (ئایەتی ٧). بۆیە پێویستە بە جدی و بە نوێژەوە لێکۆڵینەوە بکرێت لە تەواوی ووشەی خودا، بە مەبەستی ھێنانە ژێر دەسەڵاتی کرداریی تەواوی ژیان بۆی. خزمەتکاری خودا لە پەیمانی نوێدا ھان دەدرێت بۆ
هەوڵ بدە خۆت بە پەسەندکراو نیشانی خودا بدەیت، کرێکارێک کە پێویست ناکات شەرمەزار بێت، بە دروستی وشەی ڕاستی لێکبداتەوە» (2 تيمۆساوس 2:15).
مەسەلەکە ئەوە نییە کە شوێنی مامۆستایەکی دڵخواز بکەوین یان پابەند بین بە هێڵێکی دیاریکراوی بنەماکانەوە، بەڵکو بەخشینی کتێبە پیرۆزەکانە، بە تەواوەتی، ئەو شوێنە ڕێزلێگیراوەی کە خودا مەبەستی بوو بیگرن وەک ڕێبەری تەواو بۆ گەلەکەی و خۆراکی گونجاو بۆ ڕۆحەکانیان.
تەنها خوێندنی کتێبی پیرۆز نییە کە فەرمانمان پێکراوە، بەڵکو بانگکراوین بۆ ئەوەی ببینە "جێبەجێکارانی وشەکە،" ڕێگە نەدەین هیچ بەشێکی ببێتە پیتێکی مردوو بۆمان، بەڵکو هەموو کێش و دەسەڵاتێکی شایستەی خۆی بدەینێ بەسەر دڵ و ویژدانماندا، هەوڵبدەین بەپێی هەموو ئەوە بڕۆین کە تێیدا نووسراوە.
ئەمە، ئەو کاهینانەی مەلاخی قسەی لەگەڵ کردبوون بە تەواوی پشتگوێیان خست. خۆیان لە ڕێگای گوێڕایەڵی لایاندابوو، بوونە هۆی ئەوەی سادەکان لە یاساکەدا هەڵە بکەن و لە فەرمایشتی خودا لابدەن. بۆیە پەیمانی لێڤی گەندەڵ ببوو، چونکە خۆیان نیشاندابوو کە هیچ نین جگە لە نەوەی ڕەوشتیی فینحاس، کە ڕمەکەی پەتای ڕاگرت و دڵسۆزییەکەی بۆ هەموو نەوەکان بەبیر دەهێنرایەوە. بە سووکایەتیکردن بە یاساکە، ئەم کاهینە ناپاکانە خۆیان سووک و بێ نرخ کردبوو، و دەبوو لەلایەن ئەو خەڵکەوە ڕیسوا بکرێن کە گومڕایان کردبوون. ڕێگاکانیان شایەتییان لە دژیان دەدا، بۆیە خودا خزمەتەکەیانی ڕەتکردەوە (ئایەتەکانی ٨، ٩).
ئایەتی دەیەم سەرەتای بەشی دووەمی کتێبەکەیە، کە تا کۆتایی پێشبینییەکە بەردەوام دەبێت. ئێستا گەلی یەهودا بە گشتی قسەیان لەگەڵ دەکرێت لە دوا پەیامدا کە تا ئێستا ڕاستەوخۆ لە خوداوە وەریانگرتووە تا هاتنی دادپەروەرەکە، ئامین، شایەتی دڵسۆز و ڕاستگۆ، کە خزمەتی گشتییەکەی لەلایەن یۆحەنناوە پێشی کەوتووە، ئەو نێردراوەی کە هاتنی لە ئایەتی یەکەمی بەشی 3دا پێشبینی کراوە.
هەموویان لە یەک باوکی هاوبەشەوە سەریان هەڵدابوو، ئیبراهیم، و لەلایەن یەک خوداوە، یەهوای سوپاسالارەکان، دروستکرابوون. کەواتە بۆچی دەبێت برایان بە خیانەتەوە مامەڵە لەگەڵ یەکتردا بکەن بە گڵاوکردنی پەیمانی باوکانیان؟ (ئایەتی ١٠). ئەوەی لێرەدا ڕاگەیەندراوە، ئەوە نییە کە پێی دەوترێت "باوکایەتی خودا". هیچ بەڵگەیەکی بچووکیش نییە کە "یەک باوک" ئاماژە بێت بۆ خودا. گەورە عیسا بوو کە باوکی ناساند. تەنها بە مانای نەتەوەیی ئیسرائیل دەیانتوانی بڵێن، "بێگومان تۆ باوکمانیت." بەڵام، بە شێوەیەکی تاکەکەسی، هەموویان یەک باوکیان هەبوو کە شانازییان پێوە دەکرد، ئەویش ئیبراهیم بوو، کە هەموویان نەوەی ئەو بوون. بەو شێوەیە ئەوان نەتەوەیەکی برایان بوون. بەڵام، ئای چەندە نا برایانە مامەڵەیان کردبوو!
چی دەتوانێت شۆکهێنەرتر بێت لەوەی بە ناوێک بانگ بکرێیت کە هێندە ئاماژە بێت بۆ خۆشەویستی و نەرمی (هەر وەک ئیبراهیم خۆی بە لۆتی وت،
“ئێمە برایانین”
), و کەچی مامەڵە لەگەڵ یەکتر بکەن بە بێباکی و دڵساردی، کە هەندێک جار تەنانەت دەگاتە ئاستی دوژمنایەتی و ڕق.
"ئەم برا و خوشکانە کێن؟"
باس دەکرێت کە یەکێک پرسیویەتی، دەربارەی هەندێک گرووپی پیرۆزە ناکۆکەکان.
“ئەوان خەڵکن،” وەڵامەکە ئەوە بوو، “کە زۆر وردبینن لە شکاندنی نان، و زۆر بێباکن لە شکاندنی دڵەکان!”
چەند جێگەی داخە کە شایەتییەکی لەو شێوەیە دەربارەی هیچ مەسیحییەک هەرگیز نابێت زیاتر بێت لە بوختانێکی خراپ کە باوکی درۆکان دروستی کردبێت!
با خۆشەویستیی برایانە بەردەوام بێت.
ئامۆژگاری خودایە بۆ هەموومان. و با لەبیرمان بێت کە، لەبەر ئەوەی سەرۆکەکەمان گەڕاوەتەوە بۆ شکۆمەندی، ئێمە خۆشەویستی خۆمان بۆ ئەو دەردەبڕین بە خۆشەویستی بۆ ئەندامەکانی لەسەر زەوی.
پاشماوە لاوازەکە، کە گەڕابووەوە بۆ شوێنی ناوەکە، لە نەتەوەکان جیاکرابووەوە، بێگومان پێویستی بەو هێزە بوو کە لە یەکێتی دڵ و خۆشەویستی یەکتر و هاندانی برایانەوە وەربگیرێت. لە دەرەوە، گورگەکان تووڕە بوون و دەغەڵیان دەکرد. لە ناوەوە، مەڕەکان یەکتریان دەگەست و دەخوارد! ئەمە وێنەیەکی بەزەییپێداهاتوو بوو. بەداخەوە، زۆرجار لەو کاتەوە لەلایەن مەڕەکانی مەسیحەوە دووبارە کراوەتەوە. ئەوە دژایەتی دەرەوە نەبوو کە دڵی نەحەمیای بریندار کرد: بەڵکو کاتێک بینی خەڵکە جیاکراوەکە سوویان لە یەکتر دەسەند و بە دڵڕەقی و توندوتیژی مامەڵەیان لەگەڵ براکانیاندا دەکرد، ڕۆحە گەورەکەی هەژا تا قوڵاییەکانی. مەلاخی ئەوە ڕوون دەکاتەوە کە خراپەکە هەرگیز بەڕاستی لێی دوور نەکەوتبووەوە، تەنها بە شێوەیەکی کاتی ڕاگیرابوو.
هەر پیاوێک بە فێڵبازی دژی براکەی مامەڵەی دەکرد، تەنها چاوەڕوانکراو بوو کە ئەوان خیانەت لە خوداکەیان بکەن. و ئەمە پێغەمبەرەکە ڕاستەوخۆ تۆمەتی خستە سەر هەموو یەکودا و ئیسرائیل. ئەوان بێڕێزییان کردبوو بە پیرۆزیی یەهوە، ئەو پیرۆزییە
کە خۆشی ویست
(چەندە کاریگەرە ئەم دەربڕینە!)، و هاوسەرگیرییان لەگەڵ کچانی خوداوەندە نامۆکاندا کردبوو (ئایەتی ١١). ئەم هاوسەرگیرییە تێکەڵاوانە لە نەحەمیا و عەزرادا باس کراون، بەمەش یارمەتیمان دەدات بۆ بڕیاردان لەسەر کاتی ڕاستەقینەی خزمەتەکەی مەلاخی. نە دڵسۆز بوون بۆ یەکتری و نە بۆ خودا، خۆیان گڵاو کرد بە دروستکردنی هاوپەیمانی ناپیرۆز لەگەڵ گەلانی بتپەرستی دەوروبەریان. کاتێک خۆشەویستی برایانە کەم بێت، جیاکردنەوەی ڕاستەقینەی خودایی زوو تەنها ناوێک دەبێت، و پێویست ناکات کەس سەرسام بێت ئەگەر نەوەی نوێ ڕوو بکەنە جیهان بۆ هاوڕێیانیان کاتێک ناکۆکی و جیاوازییان لە نێوان ئەوانەدا بینیوە کە بە ئاشکرا خۆیان تەرخان کردووە بۆ تەنها یەک ناو.
بەڵام خودا دژی هەموو ئەوانەیە کە بەو شێوەیە ڕەفتار دەکەن، و لێیان دەبڕێتەوە. نەیدەتوانی قوربانییەکان لە گەلێک قبوڵ بکات کە ئەوەندە بێباک بوون بەرامبەر سروشتی پیرۆزی خۆی، هەرچییەک بێت دەربڕینی دەرەکی خەم و پەشیمانی (ئایەتەکانی ١٢، ١٣).
شێوازی پرسیارکردنیان،
"بۆچی؟"
لە وەڵامی قسەی پڕ لە سۆز و شکۆمەندیی لەو شێوەیەدا، دۆخی ڕاستەقینەی ڕۆحیان دەردەخات. ئەو درەنگ وەڵامی ناداتەوە. ئەو شایەتی هەموو خراپەکارییەکانیان بوو. قەدەغە کرابوو هاوسەرگیری لەگەڵ بێباوەڕان بکەن، ئەو لەناو گەلی خۆیدا دوو کەسی کردبوو بە یەک جەستە. بەڵام ئەوان پەیمانی هاوسەرگیرییان شکاندبوو بە هێنانی ژنانی نامۆ بۆ ماڵەکانیان کە ئەوانیان لە خودا دوور دەخستەوە. بۆ ئەوەی نەوەیەکی خوداپەرست بێنێتە کایەوە، ئەو بەو شێوەیە بڕیاری دابوو سەبارەت بە پەیوەندییە خێزانییەکانیان. بەڵام سستی لەبارەی تەڵاقەوە، و هاوسەرگیرییە تێکەڵاوەکان، بە خێرایی نەوەی خودایان گەندەڵ دەکرد (ئایەتەکانی ١٤، ١٥).
کرداری دوورخستنەوەی ژنەکانیان (کە بەداخەوە، زۆر باوە لەم سەردەمە خراپەی خۆماندا) بۆ تێرکردنی حەزێکی کاتی، قێزەون بوو لە چاوەکانی ئەودا. ڕقی لێیەتی جیابوونەوە. توندوتیژیی شاراوە هەمووی دەدۆزرایەوە، و نەیدەتوانی بۆ هەمیشە داپۆشراو بمێنێتەوە. هەموو شتێک دەبێت لە کاتی خۆیدا ئاشکرا بێت.
“کەواتە وریای ڕۆحی خۆتان بن،” وشەی ئەو بوو، “تا خیانەت نەکەن”
(ئایەت 16).
تەنها پێویستە بگەڕێینەوە بۆ بەشی نۆزدەهەمی مەتتا بۆ ئەوەی بزانین ئەم سەرزەنشتە چەندە کەم کاریگەریی لەسەریان هەبوو. تەڵاقەکان بە بیانووی زۆر بێمانا و پووچ دەدران، و لەم نێوەندەدا هەموو سەرپێچییەکانیان بە پۆشاکێکی وردبینیی زۆرەوە لە ڕێوڕەسمە ئایینییە دەرەکییەکاندا داپۆشرابوو. چەندە ئاسانە گرنگییەکی زۆر بە شتە دەرەکییەکان بدرێت لە کاتێکدا بەردەوام بێباکن سەبارەت بە لەخواترسیی ڕاستەقینە و گوێڕایەڵیی دڵسۆزانە بۆ بابەتە گرنگترەکانی ووشەی خودا!
پەروەردگار بێزار بوو لە ئاییندارییە پووچەکەیان – تەنها وشە بوون لەسەر لێوەکان، نەک دەربڕینی ڕاستەقینەی دڵ کە لەبەرچاوی ئەو پەسەند بێت. بەڵام دیسانەوە بە پرسیارێکی مشتومڕاوییانە وەڵامیان دایەوە و گوتیان،
"لە چیدا ماندوومان کردووی؟"
ئەو وەڵام دەداتەوە،
“کاتێک دەڵێن، هەموو ئەوانەی خراپە دەکەن لەبەرچاوی خودا باشن، و ئەو پێیان دڵخۆشە؛ یان، خودای دادپەروەری لە کوێیە؟”
(ئایەتی ١٧). بەم شێوەیە وشەی ئاشکراکراوی خودایان وەلا دەنا و پیرۆزباییان لە خۆیان دەکرد کە نەوەی ئیبراهیمن، و لەبەر ئەوە لە ڕێچکەی بەڵێندان. چاکەکانی باوکان وا لێکرابوو کە هەموو سەرپێچییە ئەگەرییەکانی لە ژیانی خۆیاندا داپۆشێت. ئەوان وایان بیر دەکردەوە کە ناکرێت، خودا بە حوکم سەردانی ئەوانە بکات کە خوێنی ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب لە دەمارەکانیاندا دەڕژا. بەم شێوەیە ئەوان بە کەمتەرخەمی دەژیان لە بەهەشتێکی گەمژانەدا، لە کاتێکدا وانەی دیلیی بابلییان لەبیر کردبوو. کەنیسەش بە شێوەیەکی جیاواز نەبووە. وێرانکاری و کارەسات زوو هاتنە ناوەوە، بەهۆی دوورکەوتنەوە لە خودای زیندوو. بۆ چەندین سەدە بابلی ڕۆحی زاڵ بوو بەسەر ویژدانی منداڵەکانی خودا، و ئەوانی لە کۆیلایەتی و نەزانیدا هێشتەوە.
لە کۆتاییدا، لە ڕێگەی گەڕانەوەی وشەی خوداوە، ڕزگاری و بەرەکەت هات، کە دواتر، تەنانەت لە سەردەمی چاکسازەکاندا، ئۆرتۆدۆکسییەکی بێ گیان هاتە ئاراوە، لەگەڵ خاوبوونەوەی ڕەوشتەکان و بێباکی بەرامبەر بەو وشەیەی کە بە میهرەبانییەوە پێیان سپێردرابوو.
لەوەتەوە، چەندین قۆناغی جیاوازی بووژانەوە هەبوون کاتێک کاری تایبەتی ڕۆح ئەوە بووە کە جەخت لەسەر خوداپەرستیی کرداری و دڵسۆزی بۆ مەسیح بکاتەوە. هەر بزووتنەوەیەکی یەک لە دوای یەک بە کەم یان زۆر دڵسۆزی بۆ خودا و بۆ وشەکەی دەستی پێکردووە. بەڵام زوو داڕمان و لەیەکترجیابوونەوە بەدوایدا هاتووە. لە کۆتاییدا ڕاستیی نهێنیی مەسیح و کەنیسە ئاشکرا کرا، و ناوی عیسا بوو بە ئاڵای کۆکردنەوەی زۆرێک لە گەلەکەی، کە ماندوو ببوون لە سیستەمە شکستخواردووەکانی مرۆڤەکان. بەڵام دیسانەوە لووتبەرزی و خۆویستی زیانێکی خەمناکیان لێدا؛ و ئێستا دەبێت ببینین تا چەند دادوەریی ئەو شتانە دەکرێت کە بەم شێوەیە شایەتییە جوانەکەیان ناشرین کردووە کە بۆ شکۆمەندیی ناوی بێهاوتای گەورە بەرز کرابووەوە.
کات درەنگە. دادوەر لە دەرگایە. هاتنی پەروەردگار نزیک دەبێتەوە. کەمینوەیی و خۆ-دادگاییکردن شایستەی هەموومانە. با نیعمەتمان پێبدرێت بۆ ئەوەی نیشانەکانی کاتەکان بناسینەوە، و دڵەکانمان بۆ وشەی ئەوی چەمێنینەوە.