مارکۆس ١٣، لەگەڵ مەتتا ٢٤ و لۆقا ٢١، وتاری زەیتوونی عیسا تۆمار دەکەن، کە بە پێشبینی بارودۆخی فەلەستین و لەنێو نەتەوەکانی غەیرەجوو دەخاتەڕوو دوای ڕەتکردنەوەی، کە بە دووەم هاتنەوەی کۆتایی دێت. ئەم وتارە وەک وتارێکی تەواو جوولەکە پێشکەش کراوە، کە ئاراستەی کڵێسای ئەم سەردەمە نییە. عیسا پێشبینی وێرانبوونی پەرستگای کرد و سەردەمی ئێستای وەک سەردەمێک وەسف کرد کە بە مەسیحە درۆینەکان، جەنگەکان، قاتوقڕی و ناڕەحەتی دیاریکراوە، کە تەنها سەرەتای ناڕەحەتییەکانن پێش ئەوەی چەوساندنەوەی توندتری پیرۆزەکان لە ڕۆژانی کۆتاییدا ڕووبدات.
مارکۆس ١٣:٠ دەبێت بە وریاییەوە بخوێنرێتەوە و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت بەستراوە بە مەتتا ٢٤:٠ و لۆقا ٢١:٠. هەر سێ بەشەکە ڕاپۆرتێکمان پێدەدەن دەربارەی وتارەکەی پەروەردگارمان لە کێوی زەیتوون، کە تێیدا بە پێشبینییەوە شوێنپێی ئەو بارودۆخانەی گرتووە کە بڕیار بوو لە فەلەستین و لەنێو نەتەوەکانی غەیرەجوولەکەدا باڵادەست بن دوای ڕەتکردنەوە و هەستانەوەی. پێشبینییەکانی ئەو وێرانکردنی ئۆرشەلیم لەژێر دەستی تیتۆس و – بەردەوامبوون تا لووتکە – دووەم هاتنەوەی کوڕی مرۆڤ و دامەزراندنی شانشینی خودا لەسەر زەوی بە هێز و شکۆمەندییەوە لەخۆگرتبوو. جێگەی سەرنجە کە کاتێک ئەو وەک خزمەتکارێک قسەی دەکرد وەک پێغەمبەری یەهوڤا، خۆبەسنووردارکردنی خۆی ڕاگەیاند:
"دەربارەی ئەو ڕۆژە و ئەو کاتژمێرە هیچ کەسێک نازانێت، نە فریشتەکانی ناو ئاسمان، نە کوڕ، بەڵکو تەنها باوک." (مەرقۆس 13:32)
وەک خزمەتکارە تەواوەکە، ئەو هەڵیبژارد کە نەیزانێت ئەوەی کە باوک پێی خۆش نەبوو ئاشکرای بکات (دێوتێرۆنۆمی ١٨:١٥؛ دێوتێرۆنۆمی ١٨:١٨-١٩دێوتێرۆنۆمی ١٨:١٨-١٩).
ئێمە لەم سێ بەشەدا هیچ ئاماژەیەک بە کڵێسای ئەم قۆناغەی ئێستا نادۆزینەوە. کاتێک عیسا ئەم وشانەی فەرموو، ڕاستییەکە سەبارەت بە جەستەی مەسیح هێشتا ئاشکرا نەکرابوو. ئەم نهێنییە ئاشکرا نەکرا تاوەکو بە ڕووناککردنەوەیەکی تایبەت بە پۆڵسی نێردراو و لە ڕێگەی ئەوەوە بۆ کەسانی تر درا، ماوەیەک دوای ئەوەی سەردەمی ئێستای نیعمەت دەستی پێکرد. بۆیە لە خوێندنەوەی وتاری زەیتووندا باشتر وایە دان بە سروشتی تەنیا جوولەکەییەکەیدا بنێین. لە کاتێکدا وتارەکە زۆر شت ئاشکرا دەکات کە تا ئێستا نهێنی بوون، هیچ ئاماژەیەک تێیدا نییە بۆ سەرچاوە، ڕێڕەو، یان چارەنووسی کڵێسا - گەلی ئاسمانی کە ئێستا بە ڕۆحەوە بە مەسیحی هەستاوەوە بەستراونەتەوە.
زۆرێک لەوانەی گوێیان لەم وتارە بوو تێکەڵ بە کڵێسای سەردەمی ئێستا کران بە لەئاوهەڵکێشانی ڕۆحی پیرۆز لە پەنتیکۆست و دوای ئەوە. بەڵام هەموو ئەوانەی گوێیان لێبوو بە پاشماوەی جوولەکە دادەنرێن کە چاوەڕێی تەواوبوونی پێشبینیی پەیمانی کۆن دەکەن – دامەزراندنی شانشینی مەسیح کاتێک خزمەتکاری یەهۆڤا کە جارێک ڕەتکرایەوە، دەگەڕێتەوە بۆ حوکمڕانی گەلان بە گۆچانی ئاسنینی ڕاستودروستیی نەگۆڕ (زەبوورەکان 2:0). کەواتە هەڵبژێردراوان کە لە سەرانسەری وتارەکەی مەرقۆس 13:0دا مەبەستن، قەشە سەرەتاییەکانن – هەردوو جوولەکە و ناجوولەکە گۆڕاوەکان لە ڕۆژانی کۆتاییدا (هەفتەی حەفتایەمی دانیال 9:0) – کە لە هەموو بەشەکانی جیهانەوە کۆدەکرێنەوە بۆ پێشوازیکردن لە پاشا کاتێک تەختی خۆی لەسەر کێوی سییۆن دادەنێت. ئەگەر ئەم ڕەچاوکردنانە لەبەرچاو بگیرێن، زۆرێک لە سەرلێشێواندن دوور دەکەوێتەوە.
عیسا و شوێنکەوتووانی ئێوارەی ئەو ڕۆژە شارەکەیان بەجێهێشت کە تێیدا مشتومڕی لەگەڵ سەرکردە بێباوەڕەکاندا هەبوو سەبارەت بە چەند پرسیارێکی دیاریکراو. کاتێک ئۆرشەلیمیان بەجێهێشت، قوتابییەکان وەک جوولەکە شانازییەکی ڕەوایان دەکرد بە ڕاکێشانی سەرنجی ئەو بۆ بینا گەورەکانی پەرستگا و کۆشکەکانی نزیکی. بێگومان وایان بیردەکردەوە کە عیسا بەم زووانە ئەمانە دەگرێتە دەست، و ئەوان لەگەڵیدا تێیاندا نیشتەجێ دەبن و یارمەتی دەدەن لە بەڕێوەبردنی کاروباری شانشینەکە. بەڵام بە سەرسوڕمانی ئەوانەوە، ئەو ڕایگەیاند کە لە هەموو ئەو بینا گەورانە یەک بەردیش لەسەر یەکێکی تر نامێنێتەوە، بەڵکو هەموویان وێران دەکرێن.
وەستا، عیسا لەسەر ئەو کێوە دانیشت کە ڕووی لە پەرستگاکە بوو، و چوار لە قوتابییەکان – پیتەر، یەعقوب، یۆحەننا، و ئەندرۆس – بە نهێنی لێیان پرسی: «پێمان بڵێ، کەی ئەم شتانە ڕوودەدەن؟ و نیشانەکە چی دەبێت کاتێک هەموو ئەم شتانە دێنە دی؟»
لە مەرقۆس ١٣:٥-٨ پەروەردگار باسی ڕێڕەوی ئەم سەردەمەی ئێستای کردووە و باسی ئەو تایبەتمەندییە گشتییانە دەکات کە لە کاتی نەبوونی جەستەیی ئەودا لە جیهان زاڵ دەبن. هیچ باشبوونێک لە ڕەوشت و لە کاروباری نەتەوەکاندا نابێت. شازادەی ئاشتی ڕەتکراوەتەوە. لە ئەنجامدا هیچ ئاشتییەکی هەمیشەیی نابێت تا ئەو نەگەڕێتەوە بۆ فەرمانڕەوایەتی و هەموو ناڕاستییەک نەهێڵێت.
زۆر مەسیحی درۆینە پێشبینی کرابوون و پێشبینییەکان بە زۆری جێبەجێ کراون، بەڵام مەڕە ڕاستەقینەکانی مێگەلەکە بە دەنگی ئەم نامۆیانە فریو نەدراون. جەنگ و دەنگوباسی جەنگ دەبێت چونکە تاکە کەسێک کە دەیتوانی نەتەوەکان لەم کارەساتانە ڕزگار بکات، ڕەتکراوەتەوە و خاچ دراوە. عیسا بە ڕوونی هەموو ئەمانەی پێشبینی کردبوو و بۆیە بە تەواوی ئەو سەردەمەی وێنا کرد کە دوای ڕەتکردنەوەی لەلایەن جیهانەوە و بەرزبوونەوەی بۆ ئاسمان دێت.
لەو کاتەوەی ئەو زەویی بەجێهێشت، ئەوەی لە ئایەتی ٨دا ئاماژەی پێکراوە، نموونەی بۆ هێنراوەتەوە. نەتەوە لە دژی نەتەوە هەستاوە، و شانشین لە دژی شانشین. ئاژاوە گەورەکان دڵی پیاوانی بە ترس پڕ کردووە، لە کاتێکدا قاتوقڕی و کێشەکانی تر ئەم جیهانەیان کردووەتە گۆڕەپانێکی خەم و ناڕەحەتی. کەچی ئەم شتانە تەنها سەرەتای ناخۆشییەکانن، هەرچەندە نزیکەی بیست سەدەیە بەردەوامن. خراپترین هەموو ئازارەکان هێشتا لە داهاتوودایە.
مەترسییەکان زۆر خراپترن کە مرۆڤەکان تێیدا تووشی دەبن لە کاتی کۆتاییدا، کاتێک حوکمە کۆتاییەکانی خودا بەسەر زەویدا دێنە خوارەوە. بەڵام تەنانەت ئەو کاتەش-لە کاتی تەنگانەی یەعقوبدا و سەردەمی تاقیکردنەوە کە بەسەر هەموو ئەوانەدا دێت کە لە جیهاندا دەژین-پەیامی ئینجیل ڕادەگەیەنرێت تا کۆتاییهاتنی کۆتایی سەردەمەکە.
ئێمەی ئەم سەردەمە دەتوانین وشەکانی مەرقۆس ١٣:٩-١٣ بۆ خۆمان بگونجێنین کاتێک لە بارودۆخی هاوشێوەداین، بەڵام گرنگە کە بەکارهێنانی وردی ئەوان ببینین. قەشە پیرۆزە ئازاردراوەکان کە لێرەدا ئاماژەیان پێکراوە بە ڕوونی ئەوانەی ئیسرائیلن کە دەبنە شایەتە کۆتاییەکانی خودا دوای ئەوەی کەنیسە وەک ئەوەی ئێمە دەیناسین بۆ بەهەشت بەرزکرایەوە و هەفتەی کۆتایی دانیال ٩:٠ دەستیپێکرد. ئینجا خودا کۆمەڵێک لە داناکان (ماسکیلیمەکانی دانیال ١٢:٠) بەرز دەکاتەوە بۆ ئەوەی شایەتی بدەن و مزگێنی پادشاهێتی لە نێو هەموو نەتەوەکاندا ڕابگەیەنن. ئەم قەشە پیرۆزانە دەبنە ئامانجی تایبەتی دوژمنایەتی شەیتان و ڕووبەڕووی ئازارێکی ترسناک و چەوساندنەوەیەکی بێوچان دەبنەوە. سەرەڕای ئەوەش، دەبێت مزگێنی بە هەموو نەتەوەکان ڕابگەیەنرێت پێش ئەوەی کۆتایی بێت.
لە کاتێکدا ئەم سەردەمی چەوساندنەوەیە وێنا دەکات، مارکۆس ١٣:١١-١٣ هەروەها دڵنەوایی و هاندان دەدات بەوانەی کە لەو ڕۆژە تاریکانەدا تووشی دەستگیرکردن و زیندانیکردن دەبن. ڕۆحی پیرۆزی خودا توانایان پێدەبەخشێت بۆ وەڵامدانەوەی ئەوانەی بە درۆ تۆمەتباریان دەکەن. گەردیسەکان توانای وەڵامدانەوەیان پێدەدرێت بە شێوەیەک کە نەیارەکانیان ناتوانن بەرگری لێبکەن. ئەم دەقە ڕەنگە تەنها بۆ ئەم سەردەمی ئێستای نیعمەتە جێبەجێ بێت کاتێک ڕۆحی پیرۆز لە هەموو باوەڕداران نیشتەجێیە. بەڵام پێویستە لەبیرمان بێت کە تەنانەت کاتێک کاری ئێستای لە کەنیسەدا کۆتایی دێت و چیتر بە شێوەیەکی کەسی لە گەردیسەکان نیشتەجێ نابێت، هێشتا لە هەموو شوێنێک دەبێت. لەگەڵ هەموو ئەوانەدا دەبێت کە لەو ڕۆژە تاریکانەدا ڕوو لە مەسیح دەکەن، تەنانەت وەک چۆن پێش پەنتیکۆست لەگەڵ گەردیسەکانی پەیمانی کۆن بوو.
خیانەت لەلایەن خزم و کەسی خۆیەوە، تەنانەت منداڵی ناپەسەند کە شایەتی لە دژی دایک و باوکی خوداپەرست دەدەن، پێویستی بە ئارامگرتنێکی زۆر دەبێت لەلایەن ئەوانەی کە دەبنە شایەت بۆ پاشای داهاتوو لەو کاتە سەختەدا. ئەوانەی دان بە مەسیحدا دەنێن وەک پاشای ڕاستەقینەی زەوی، تاوپەڕی تاقیدەکرێنەوە. لەلایەن هەموو ئەوانەوە ڕقیان لێدەبێتەوە کە لەژێر دەسەڵاتی شەیتاندان و کار دەکەن لە ڕێگەی حکومەتە بێدینەکانی ڕۆژانی کۆتاییەوە.
بەڵام ئەوەی تا کۆتایی خۆڕاگر بێت، ئەوا ڕزگاری دەبێت.
ئەمە بەو مانایە نییە کە ڕزگاری لەو کاتە قەیراناوییەدا پشت بە دڵسۆزیی تاکەکەسی ببەستێت، بەڵکو ئەوەیە کە خۆڕاگری تا کۆتایی بەڵگەی ڕاستییە. تەنها دانپێدانان ئەوکات، وەک ئێستا، دادەڕمێت. بەڵام ئەگەر کەسێک بەڕاستی لەنوێ لەدایک بووبێتەوە، گرنگ نییە چەند ناچار بێت بەرگە بگرێت، هێزی پێ دەدرێت بۆ بەردەوامبوون لە ڕێچکەی خۆتەرخانکردن بۆ پەروەردگار.
ڕوونە لە بەشی نۆیەمی دانیالەوە کە هەفتەی کۆتایی دابەش دەبێت بۆ دوو بەش. تەواوی ئەو ماوەیە پێی دەوترێت "کاتی ناخۆشی" (دانیال ١٢:١)، و "کاتی ناخۆشیی یەعقوب" (یەرمیا ٣٠:٧). بەڵام بەشی کۆتایی -سێ ساڵ و نیو کە بە ئاشکرابوونی تەواوی پیاوی گوناه دەست پێدەکات- ئەوەیە کە بە "تەنگانەی گەورە" دیاری کراوە. ئەمە دەست پێدەکات بە دامەزراندنی قێزەونی وێرانکەر کە لە دانیال ١٢:١١ پێشبینی کراوە.
پێویستە جیاوازی بکەین لە نێوان "قێزەونیی وێرانکەرەکە" کە لە دانیال ١١:٣١دا باس کراوە، کە ئاماژەیە بۆ پەیکەری موشتەری کە لە پەرستگادا لەلایەن ئەنتیۆخۆس ئەپیفانسەوە لە ڕابردوویەکی دووردا دانرا، و "قێزەونیی وێرانکەرەکە"ی دانیال ١٢:١١، کە ئاماژەیە بۆ پیسکردنێک کە هێشتا ڕووی نەداوە. ئەم قێزەونییە دووەمەیە کە پەروەردگارمان قسەی لێوە دەکرد. ئایا ئەو قێزەونییە وێنەیەکی ڕاستەقینەی دڕندەکە دەبێت (وهحی ١٣:١٤-١٥) کە لەلایەن پێغەمبەری درۆزن، دڕندەی وەک بەرخ (دژە-مەسیح)ی ڕۆژانی کۆتاییەوە دادەمەزرێت، یان هێمای دەزگایەکی نهێنی دەبێت کە لەبری سەرۆکی کفرکەری ئیمپراتۆرییەتی جیهانیی داهاتوو کار دەکات، ڕەنگە دڵنیا نەبین. بەڵام بەپێی ووشەکانی پەروەردگار، پاشماوەکە کە لەو کاتژمێرەی تاقیکردنەوەدا دەژین، تێدەگەن. ئەوانیش دەزانن کە هێزی خراپە تەنها ١٢٦٠ ڕۆژ دوای ئەوە دەتوانێت بمێنێتەوە، و لە کۆتایی ئەو کاتەدا پاشایەتییەکە دادەمەزرێت. لەمبەرەوە، تەنگانە گەورەکە بە درێژایی سێ و نیو ساڵ بەردەوام دەبێت دوای ئەوەی ئەم قێزەونییە ئاشکرا دەبێت. ئەمە ئەو کاتە دەبێت کە تووڕەیی خودا بەسەر مەسیحییەتی لادەر و جوولەکایەتیی لادەردا دەڕژێت. بە مەسیحییەکان بەڵێن دراوە کە ئەوان تووشی تووڕەیی نابن. چاوەڕێی پەروەردگارمان عیسا دەکەین کە ڕزگارمان بکات لە تووڕەیی داهاتوو (١ تەسەلۆنیکی ١:١٠).
ئەو ڕێنماییانەی لە مارکۆس ١٣:١٤-١٨ دراون، بەتایبەتی بۆ پاشماوەی جوولەکەکان لە فەلەستین جێبەجێ دەبن لە سەردەمی فەرمانڕەوایی دڕندەکە و دژە-مەسیحەکەدا. وەک لە ڕۆژانی تیتۆسدا، ئاگاداری دراوە بە پاشماوەکە بۆ ئەوەی دوور بکەونەوە لە شارەکە و ڕابکەن بۆ چۆڵەوانی، لەوێ پارێزراو دەبن لە تووڕەیی شەیتان کە لە ڕێگەی دژە-مەسیحەکەوە دەردەبڕدرێت.
دانیال پێشبینی کرد "کاتێکی تەنگانە، کە هەرگیز نەبووە لەوەتەی نەتەوەیەک هەبووە تا ئەو کاتە" (دانیال ١٢:١). لە مەرقۆس ١٣:١٩ عیسا زمانی هاوشێوەی بەکارهێنا. کارەساتەکە ئەوەندە ترسناک دەبێت کە بەسەر نەتەوەکاندا دێت، کە ئەگەر پەروەردگار ڕۆژەکان کورت نەکاتەوە "هیچ جەستەیەک ڕزگار نابێت." بەڵام ئەو پێی وتین کە لەبەر خاتری هەڵبژێردراوان -مەبەست لە هەڵبژێردراوانی ئیسرائیل و ئەوانەی کە لە نەتەوەکان ڕزگار دەکرێن- ئەو ڕۆژانە کورت دەکرێنەوە.
سێ و نیو ساڵ نزیکەی دەکاتە 1278 ڕۆژ. بەڵام هێزی دڕندەکە سنووردار دەکرێت بۆ 1260 ڕۆژ. ماوەکە بە 18 ڕۆژ کورت دەکرێتەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بدات بە ڕزگاربوونی زۆرێک لە وێرانبوونی ڕاستەقینە.
لەو کاتە ترسناکەی فریودانی بەهێز و دڵڕەقیدا، زۆر کەس گومڕا دەبن بەهۆی مەسیحە درۆینەکان و پێغەمبەرە درۆینەکانەوە، هەروەها بەهۆی دژە-مەسیحی باڵا لە قودسەوە. بەڵام هەڵبژێردراوانی خودا لە کاریگەری کوێرکەرەوەی فریودەرەکان پارێزراو دەبن. عیسا بە هەڵبژێردراوانی گوت، "ئاگادار بن: سەیری بکەن، من هەموو شتێکم پێشتر پێ گوتوون."
سەرنج بدە کە هەموو ئەو نیشانانەی لە مارک ١٣:٢٤-٢٥دا باسکراون و گەڕانەوەی ڕاستەقینەی کوڕی مرۆڤ دەبێت دەستبەجێ "دوای ئەو تەنگانەیە" ڕووبدەن و بۆیە هێشتا ڕوویان نەداوە. دڵنیایە کە پێشبینی تەنگانە گەورەکە (مارک ١٣:١٤-٢٣) ئاماژە بە هیچ ڕووداوێکی پێشتر جێبەجێکراو ناکات –بۆ نموونە، وێرانکردنی ئۆرشەلیم یان چەوساندنەوەی کەنیسە لەژێر دەسەڵاتی ڕۆمای بتپەرست یان پاپاییدا– چونکە دووەم هاتنی خودا هێشتا لە داهاتوودایە. چەندە نزیک بێت، کەس ناتوانێت بڵێت جگە لە خودا؛ بەڵام هێشتا چاوەڕوانی گەلی خودایە، و شتێک نییە کە بتوانن سەیری دواوەی بکەن.
هاتنی مەسیح بۆ سەر زەوی هاوڕێ دەبێت بە شڵەژانی سروشتیی گەورە. هەموو شتێک کە دەکرێت بلەرزێت، وەک پیاوێکی سەرخۆش دەشڵەژێت و دەجوڵێتەوە، و ڕووداوی سەرووسروشتی لەنێو تەنە ئاسمانییەکاندا ڕوودەدەن. لەم سەردەمی ئەتۆمییەدا، بە ئاسانی دەتوانین ببینین چەندە بە مانای وشەیی ئەم وشانەی عیسا دەکرێت وەربگیرێن.
جیاوازییەکە تێبینی بکە لە نێوان ئەم قۆناغەی هاتنی دووەم و ئەوەی لە 1 تەسەلۆنیکی 4:0 وێنا کراوە. لە مەرقۆس 13:0 کوڕی مرۆڤ بە هێز و شکۆیەکی گەورەوە دێتە سەر زەوی. لە 1 تەسەلۆنیکی 4:0 خوداوەند لە ئاسمانەوە دادەبەزێت، بەڵام بانگی پیرۆزەکانی دەکات بۆ ئەوەی لە هەوادا پێی بگەن. لە مەرقۆس 13:0 فریشتەکانی دەنێرێت بۆ کۆکردنەوەی هەڵبژێردراوانی (پاشماوەکەی ئیسرائیل و ئەو نەتەوانەی چاوەڕێی گەڕانەوەی ئەون) لە چوار باوەوە، لە دوورترین خاڵی زەوییەوە بۆ دوورترین خاڵی ئاسمان. لە 1 تەسەلۆنیکی 4:0 پیرۆزەکانی سەردەمەکانی ڕابردوو و کەنیسە، جەستەی مەسیح، ڕاپچەر دەکرێن (بەرز دەکرێنەوە) بۆ ئەوەی لە هەوادا پێی بگەن بۆ ئەوەی بە شکۆوە لەگەڵی بگەڕێنەوە کاتێک ئەو دەقەی لە مەرقۆس 13:0 دایە جێبەجێ دەکرێت.
لەو بەشەی مارکۆس ١٣:٠دا دار هەنجیرەکە وەک هێمایەک بۆ یەهودا، یان گەلی جوو بەکارهاتووە. باس لە ئیسرائیل دەکات لەسەر ئاستی نەتەوەیی. کاتێک دار هەنجیرەکە گەڵا دەردەکات، مرۆڤ دەزانێت کە هاوین نزیکە. «کەواتە... کاتێک دەیبینن ئەم شتانە ڕوودەدەن»-واتە، کاتێک جووەکان جارێکی تر هۆشیاری نەتەوەیی بەدەست دەهێنن و نیشانە پێشبینیکراوەکان دەست دەکەن بە ڕوودان-ئێوە دەزانن کە تەواوبوونەکە (هاتنی پاشا) نزیکە. تا ئەو ڕۆژە جووە بێباوەڕەکان دەمێننەوە. هەموو هەوڵەکانی شەیتان ناتوانن لەناویان ببەن. گرنگ نییە بێباوەڕان چەند گاڵتە بکەن، ووشەی خودا دەمێنێتەوە. ئاسمان و زەوی لەوانەیە تێپەڕن، بەڵام ووشەکانی ئەو هەرگیز تێناپەڕن.
بێسوودە هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی سیستەمێکی کاتی بۆ دیاریکردنی کاتی هاتنەوەی. ئەمە نهێنییەکە، تەنانەت بۆ فریشتەکانیش ئاشکرا نەکراوە. تەنانەت کوڕیش، وەک مرۆڤێک لەسەر زەوی، هەڵیبژارد کە نەیزانێت. ئەمە مافی باوکە کاتەکە دیاری بکات، وەک چۆن عیساش لە کردارەکان 1:7 ڕایگەیاند. چەند خاو بوون پیاوان لە قبوڵکردنی ئەمە، و چ هەڵانێکیان کردووە بە هەوڵدان بۆ ژماردنی کاتی گەڕانەوەی.
وەک پیاوێک کە چووبێتە گەشتێک و ڕێنمایی خزمەتکارەکانی دابێت سەبارەت بە ئەرکەکانیان لە کاتی نەبوونیدا، بەڵام ڕۆژ یان کاتی گەڕانەوەی ئاشکرا نەکردبێت، بە هەمان شێوە عیسای خوداوەندمان سەرکەوت بۆ بەهەشت. ئەو ڕایگەیاند کە لە کاتی خۆیدا دێتەوە بەڵام کاتەکەی دیاری نەکرد. لەم نێوەندەدا ئێمە لێرەین بۆ خزمەتکردنی. ئەو دیاری کردووە "بۆ هەر کەسێک کارەکەی، و فەرمانی بە دەرگاوانەکە کردووە کە چاودێری بکات." ئەرکی ئێمەیە گوێڕایەڵی قسەکانی بین، چاودێری بکەین و نوێژ بکەین، لە کاتێکدا چاوەڕێی بەدیهاتنی بەڵێنەکەی دەکەین. بەهۆی نادیاریی کاتژمێرەکەوە کاتێک ئەو دەگەڕێتەوە سەر زەوی، پێویستە هەموو خزمەتکارەکانی هەمیشە ئاگادار بن، بە چاوەڕوانییەوە چاوەڕێ بکەن و چاودێری بکەن نەوەک بە لەناکاو بێت و بیانبینێت خەوتوون. بە هەموو کەسێک وتراوە-"چاودێری بکە."
با بەراورد بکەین ئەو شایەتییەی لە ئینجیلی مەتا دراوە لەگەڵ تۆمارەکانی هەردوو مەرقۆس و لۆقا.
لە مەرقۆس ١٣:١٤-٢٧ بەشێکمان هەیە کە نزیکەی هاوشێوەی ئەوەی ناو مەتتایە، خوێندنەوەیەکی وردی تەنها ئەوە پشتڕاست دەکاتەوە کە پێشتر بینومانە، واتە، کە تەنگانە گەورەکە هێشتا لە داهاتوودایە، و کۆتایی دێت بە هاتنی کوڕی مرۆڤ لەسەر هەورەکان بە هێز و شکۆیەکی گەورە.
لە لوقا 21:0 ئاشکرایە کە پێویستە کاتێکی زۆر تێپەڕێت لەنێوان ڕووخانی ئۆرشەلیم لەژێر دەستی تیتۆسدا و ئەم هاتنەی کوڕی مرۆڤدا، وێرانبوونی ئۆرشەلیم پێشبینی کراوە لە ئایەتەکانی 20-24:
کاتێک دەیبینن ئۆرشەلیم بە سوپا گەمارۆ دراوە، ئەوسا بزانن کە وێرانییەکەی نزیکە. ئەوسا با ئەوانەی لە یەهودیان ڕابکەن بۆ چیاکان؛ و با ئەوانەی لە ناوەڕاستیدان بڕۆنە دەرەوە؛ و با ئەوانەی لە گوندەکانن نەچنە ناوی. چونکە ئەم ڕۆژانە ڕۆژانی تۆڵەسەندنەوەن، بۆ ئەوەی هەموو شتێک کە نووسراوە بەدی بێت. بەڵام قوڕبەسەر ئەوانەی دووگیانن و ئەوانەی شیر دەدەن لەو ڕۆژانەدا! چونکە تەنگانەیەکی گەورە لەسەر زەوییەکە دەبێت، و تووڕەیی بەسەر ئەم گەلەدا. و بە لێواری شمشێر دەکەون، و بە دیلی دەبرێن بۆ هەموو نەتەوەکان؛ و ئۆرشەلیم لەلایەن نەتەوەکانەوە پێشێل دەکرێت، هەتا کاتەکانی نەتەوەکان بەدی دێن.
تێبینی ئەوە بکە بەتایبەتی کە دوای ڕووخانی شاری پیرۆز و وێرانبوونی فەلەستین، ژێرپێخستنی یان ملکەچکردنی ئۆرشەلیم بۆ نەتەوەکان بەردەوام دەبێت هەتا کاتەکانی گەلان تەواو دەبێت. ئەم دەستەواژەیە، "کاتەکانی گەلان"، لە هیچ شوێنێکی تری کتێبی پیرۆزدا بەکارنەهاتووە، هەرچەندە زاراوەیەکی هاوشێوە لە حزقیال 30:3دا هەیە: "چونکە ڕۆژەکە نزیکە، بەڵێ ڕۆژی خودا نزیکە، ڕۆژێکی هەورینە: کاتی گەلان دەبێت." گەلان هەر نەتەوەکانن. حزقیال لەوێ ئاماژە بە سەرکەوتنی نەبوخەدنەسار دەکات بەسەر ئیسرائیلدا و ئەو هێزانەی کە بۆ یارمەتی ڕوویان تێدەکەن. میسر و ئیتیۆپیا.
سەردەمەکانی گەلان لەگەڵ نەبووخەدنەسسەر دەستی پێکرد. ئەوان بەردەوام دەبن هەتا گەڕانەوەی کوڕی مرۆڤ. کە وەک بەردەکە دێت، کە پێیەکانی پەیکەری باڵادەستیی گەلان دەشکێنێت، وردوخاشی دەکات و تۆزەکەی بە چوار لای زەویدا بڵاو دەکاتەوە، پاشان دەبێتە شاخێکی گەورە و هەموو جیهان پڕ دەکاتەوە. بارودۆخە ڕاستەقینەکانی ڕاستەوخۆ پێش ئەم هاتنە لە لۆقا ٢١:٢٥-٢٧ دراون:
وە نیشانەکان لە خۆر و لە مانگ و لە ئەستێرەکاندا دەبن: و لەسەر زەویش تەنگانەی گەلان دەبێت، لەگەڵ سەرلێشێواوی؛ دەریا و شەپۆلەکان دەهۆڕێنن: دڵی خەڵک لە ترسا دەوەستێت، و لەبەر چاوەڕوانی ئەو شتانەی کە بەسەر زەویدا دێن: چونکە هێزەکانی ئاسمان دەهەژێن. و ئینجا کوڕی مرۆڤ دەبینن کە بە هەورێکەوە دێت لەگەڵ هێز و شکۆیەکی گەورە.
نیشانەکانی ئاماژەپێکراو لێرە ئەو ڕووداوە سەروو سروشتییانەن کە پێشتر بینیمان لە کاتی تەنگانە گەورەکەدا ڕوودەدەن، لە کاتێکدا مەرجەکانی باسکراو لە ئایەتی ٢٦ کاریگەرییەکانی ئەم شتانەمان پیشان دەدەن لە دڵی مرۆڤایەتیدا. ئەم ماوەیەی تەنگانە دەگاتە لوتکە بە لەرزینەوەی هێزەکانی ئاسمان. پاشان کوڕی مرۆڤ دەبینرێت کە لەسەر هەورێک دادەبەزێت بۆ ئەوەی پاشایەتییەکەی وەربگرێت و بە ڕاستودروستی فەرمانڕەوایی بکات.
سەرنجدانێکی ورد لە زۆرێک لە نووسینە پیرۆزەکان، بەتایبەتی لە پێغەمبەرانی پەیمانی کۆن، نیشانمان دەدات کە کاتێک خودا بەو شێوەیە دەگەڕێتەوە، ئەو سزای ئیسرائیلی لادەر و جیهانی گەلانی یاخی دەدات بە حوکم. ئەوان لە ئامادەبوونی ئەودا وێران دەکرێن. لە لایەکی ترەوە، پاشماوەیەکی ئیسرائیل نەک تەنها لە سزا دەپارێزرێن، بەڵکو پێشوازی لێ دەکەن وەک پاشا و مەسیحی چاوەڕوانکراویان. کۆمەڵێکی زۆری گەلان لەو تووڕەییە ڕزگار دەکرێن کە بەسەر پەرستکارانی دڕندەکەدا دێت و دەبنە ناوکی شانشینی خودامان لەسەر ئەم زەوییە بۆ ماوەی هەزار ساڵ. ئەمە بەرنامەی پێشبینیکراوە بۆ هاتنی کوڕی مرۆڤ.
دەستەواژەی "هاتنی کوڕی مرۆڤ" هەرگیز ئاماژە بەو لایەنە تایبەتەی هاتنەوەی دووەم ناکات کە کڵێسا فێری کراوە چاوەڕێی بکات. کاتێک خوداوەندەکەمان قسەی لەگەڵ ئیسرائیل کرد کاتێک لەسەر ئەم زەوییە بوو، ئەم دەربڕینەی دووبارە و سێبارە بەکارهێنا. لە یۆحەننا ١٤:٠ خوداوەندەکەمان لایەنێکی گەڕانەوەی خۆی ڕاگەیاند کە لە ئەنجیلە هاوشێوەکاندا وێنا نەکراوە. ئەو باسی هاتنی کرد بۆ وەرگرتنی هی خۆی بۆ ئەوەی لەگەڵ خۆی بن. ئەمە یەکەم وشەی ڕوونە کە لە پەیمانی نوێدا هەیە سەبارەت بەوەی کە بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت ڕفاندن. ئەم لایەنە تایبەتە هەمیشە لە هاتنی کوڕی مرۆڤ جیا دەکرێتەوە.
Bi berçavgirtina rastiyên jorîn, werin em niha vegerin ser Peyxama Yûhenna 3:10-11. Xudanê me ji milyaketê dêra li Fîladelfiyayê re nivîsî û got:
لەبەر ئەوەی تۆ وشەی خۆڕاگریی منت پاراستووە، منیش تۆ لە کاتی تاقیکردنەوە دەپارێزم >[لە تاقیکردنەوە]، کە بەسەر هەموو جیهاندا دێت [زەویی نیشتەجێکراو]، بۆ ئەوەی تاقییان بکاتەوە ئەوانەی لەسەر زەوی دەژین. سەیری بکەن، زوو دێم: ئەوەی هەتە بە توندی بیگرە، بۆ ئەوەی هیچ کەسێک تاجی تۆ نەبات.
ئەم نامانە بۆ حەوت کڵێساکە "ئەو شتانەی کە هەن" دەخەنەڕوو، واتە، ئەو بارودۆخانەی کە لە کڵێسای خودا لەسەر زەوی لە سەرانسەری ئەم سەردەمەدا باون. تا گەورەکەمان دەگەڕێتەوە، کڵێساکان لە بارودۆخی ڕەوشتی و ڕۆحی ئەوانەی لێرە وێنا کراون دەدۆزرێنەوە. ئەم حەوت نامەیە تایبەتمەندییەکانی حەوت قۆناغی جیاوازی مێژووی کڵێسا لە ڕۆژانی نێردراوانەوە تا کۆتایی شایەتییەکەی لەم دیمەنەدا دەخەنەڕوو. ئاگادارکردنەوەکان و هاندانەکان و بەڵێنەکانی ناو ئەم حەوت نامەیە بۆ هەموو کڵێسای خودان لە سەرانسەری سەردەمەکەدا. ئاراستەکردنی ئەوانەی کە ڕاستەقینە دەردەکەون، ئەوانەی کە وشەی مەسیحیان پاراستووە و ناوی ئەویان ڕەت نەکردووەتەوە، کە کەمترین شتە کە دەتوانرێت لەسەر هەر باوەڕدارێکی ڕاستەقینە بوترێت؛ ئێمە ئەم بەڵێنە دیاریکراوەمان هەیە کە ئەوانە لە کاتژمێری تاقیکردنەوەی داهاتوو دەپارێزرێن، کە دەکەوێتە سەر هەموو زەوی نیشتەجێکراو. زاراوەی "زەوی نیشتەجێکراو" وەرگێڕانی وشەی یۆنانی ئۆیکۆمێنێیە، کە لە ڕۆژانی نێردراواندا بەکارهاتووە بۆ جیاکردنەوەی ئەو بەشەی جیهان کە لە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانیدا بوو و کە بواری ڕاستەقینەی پێشبینییە، لە هەموو بەشەکانی تری جیهان کە دانیشتووانەکەیان بە بەربەر ناودەبران. لەسەر ئەم زەوییە ڕۆمانییەیە کە جامەکانی تووڕەیی خودایی بە هەموو توندییەکەیانەوە لە ڕۆژانی تەنگانەی گەورەدا دەڕژێن. ئەوانەی کە بە تایبەتی ڕووبەڕووی ئەم حوکمدانانە دەبنەوە وەک "دانیشتووانی سەر زەوی" جیاکراونەتەوە. ئەم دەربڕینە دووبارە و سێبارە لە پەرتووکی وهحیدا بەکارهاتووە. لێکۆڵینەوەیەکی ورد لە هەموو ئەو دەقانەی کە تێیدا دۆزراوەتەوە، ڕوونی دەکاتەوە کە تەنها ئاماژە بەو کەسانە ناکات کە لەسەر ئەم گۆی زەوییە دەژین، بەڵکو بەو کەسانە دەکات کە بانگەوازە ئاسمانییەکەیان سووکایەتی پێکردووە و هیوایان و خۆشەویستییان هەمووی لەسەر ئەم زەوییە چڕبووەتەوە. بە واتایەکی تر، ئەوان هەمان ئەو کەسانەن کە لە فلیپی 3:0 دا باسیان لێوە کراوە، ئەوانەی کە بانگەوازە ئاسمانییەکەیان ڕەتکردووەتەوە و "شتە زەمینییەکان بەلاوە گرنگن".
ئەم بەڵێنە بە ڕوونی ڕایدەگەیەنێت کە باوەڕدارانی ڕاستەقینەی ئەم سەردەمە، واتە کەنیسەی ڕاستەقینە، لەم کاتژمێرە تاقیکردنەوەیەی داهاتوو دەپارێزرێن. ئەوان لە تاقیکردنەوە و ناخۆشییە زۆرەکان کە مەسیحییەکان بە درێژایی سەدەکانی ڕابردوو ڕووبەڕووی بوونەتەوە، نەپارێزراون، بەڵام لەم کاتژمێرە تایبەتە دەپارێزرێن.
ڕوونە کە ڕوحی خودا کاتێک بەو شێوەیە قسەی دەکرد، زاراوەیەکی بەکاردەهێنا کە مەسیحییەکان بە گشتی چاوەڕوان دەکرا لێی تێبگەن. ئەگەر کەسێک بپرسێت، "کاتژمێری تاقیکردنەوە یان بەڵا چییە، کە بەسەر هەموو زەویدا دێت، و لێی دەپارێزرێین؟" کاتژمێری تاقیکردنەوەکە ئەو کاتژمێرە تاقیکردنەوەیەیە کە زۆر جار لە شوێنەکانی تری کتێبی پیرۆزدا باسی لێوە کراوە. شتێکمان بینیوە لەوەی کە پەیمانی کۆن و هەروەها چوار ئینجیلەکە چییان هەیە بۆ وتن لەبارەیەوە. با بڕوانینە ئاماژەکان بۆ کاتژمێری تاقیکردنەوەکە لە نامەکاندا.
یەکەم تسالۆنیکی کۆنترین نامەی پۆڵسە کە ڕۆحی خودا پاراستوویەتی بۆ بنیاتنانی کەنیسە. لەو نامەیەدا دووەم هاتنەوەی مەسیح وەک هیوایەکی نزیکی پیرۆزەکان پێشکەش کراوە. کەس ناتوانێت بە وریاییەوە بەشی کۆتایی بەشی ٤ بخوێنێتەوە بەبێ ئەوەی نەبینێت کە ڕۆحی خودا مەبەستی بووە کەنیسە لە چاوەڕوانی ڕۆژانەی گەڕانەوەی خوداماندا بژی. کەس ناتوانێت لە چاوەڕوانی ڕۆژانەی هاتنی کوڕی مرۆڤدا بژی وەک لە ئینجیلە هاوبەشەکاندا هاتووە، مەگەر بزانێت کە لە ڕۆژانی کۆتایی تەنگانە گەورەکەدایە. لە ئەنجامدا، هیوای گەڕانەوەی خودا کە لە تسالۆنیکییەکاندا خراوەتەڕوو، پێویستە شتێکی جیاواز بێت لە چاوەڕوانی هاتنی ئەو بۆ دامەزراندنی شانشینەکەی، و وردبینیکردن لەو دەقەی ئاماژەی پێکراوە تەنها یارمەتی ڕوونترکردنەوەی ئەمە دەدات. ئەوە هاتنی خودایە بۆ پیرۆزەکانی، لە کاتێکدا ئەوی تر هاتنیەتی لەگەڵیاندا.
لە بەشی یەکەمدا لەم نامەیەدا، پۆڵس باسی گۆڕانی تەسەلۆنیکییەکانی کرد، و ئەو شایەتییەی کە دەیاندایە جیهانی دەرەوە، و گوتی:
چونکە خۆیان بۆ ئێمە دەردەخەن چۆن هاتینە لاتان، و چۆن لە بتەکان گەڕانەوە بۆ لای خودا بۆ خزمەتکردنی خودای زیندوو و ڕاستەقینە؛ و چاوەڕێی کوڕەکەی بکەن لە ئاسمانەوە، ئەوەی کە ئەو لە مردووان هەڵیستاندەوە، واتە عیسا، کە ئێمەی ڕزگار کرد لە تووڕەیی داهاتوو. (١:٩-١٠).
دوا بڕگەکە، بە گشتی دان بەوەدا دەنرێت، بە تەواوی نوێنەرایەتی ئەوە ناکات کە نێردراوەکە نووسیویەتی.
ڕیڤایزد ستاندارد ڤێرژن بەم شێوەیە وەریگێڕاوە: "عیسا کە لە تووڕەیی داهاتوو ڕزگارمان دەکات."
ج.ن. داربی وەرگێڕاوە، "عیسا، ڕزگارکەرەکەمان لە تووڕەیی داهاتوو،"
دکتۆر یۆنگ زۆر ڕوون بوو: ئەو وەریگێڕا، 'عیسا کە ئێمە لەو تووڕەیییە ڕزگار دەکات کە دێت.'
خاڵەکە ئەوەیە کە تەنها ئەوە نییە ئێمە بەدوای خودای خۆماندا دەگەڕێین وەک ئەوەی کە ئێمەی لە تووڕەیی هەتاهەتایی ڕزگار کردووە، بەڵکو بەدوای ئەودا دەگەڕێین وەک ئەوەی کە دێت بۆ ئەوەی ئێمە لەو تووڕەییەی کە بەم زووانە بەسەر هەموو زەویدا دێت، بڕفێنێت. ئەمە لەگەڵ بەڵێنەکەی پەرتووکی بینین ٣:١٠ یەکدەگرێتەوە. و بەم شێوەیە کەنیسە لەو کاتژمێرەی تاقیکردنەوەدا پارێزراو دەبێت. پێش ئەوەی سزاکان بێنە خوارەوە، خودا عیسا بە هاوارێکەوە لە ئاسمانەوە دادەبەزێت، مردووەکانی ناو مەسیح زیندوو دەکرێنەوە، و پیرۆزە زیندووەکان دەگۆڕدرێن، و ئێمە دەڕفێندرێین، بەرز دەکرێینەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەودا بین پێش ئەوەی تووڕەیی بەسەر ئەم دیمەنە تاوانبارەدا بڕژێت.
ئێستا بگەڕێینەوە سەر 2 تەسەلوونیکی 2:0. کاتێک بە وریاییەوە دەیخوێنینەوە، با لەبیرمان بێت ئەوەی پێشتر لەبەردەمماندا بووە. بۆ ئەوەی بۆچوونی هەردوو نێردراوەکە خۆی و ئەوانەی لەو کاتەدا بۆی دەنووسی، ببینین، باش دەبێت هەندێک ڕاستی لەبەرچاو بگرین کە دەکرێت بە ڕوونی لە خوێندنەوەیەکی وردی تەواوی نامەکە دەربهێنرێن. دیارە کە هاتنی گەورە شوێنێکی گەورەی هەبوو لە دڵ و مێشکی ئەم پیرۆزە تایبەتانەدا. هەندێکیان لەنێویاندا لەسەر بابەتەکە هاوسەنگییان لەدەست دابوو، و فێریان دەکرد کە ئەوان پێشتر دەچوونە ناو کاتی تەنگانەی گەورە. ئەوان باوەڕیان وابوو کە ڕۆژی گەورە بە کردەوە لەسەریان بوو. ئەوان هەوڵیان دەدا ئەم فێرکردنە بسەلمێنن بە بەکارهێنانی نامەیەکی ساختە کە گوایە لە نێردراو پۆڵسەوە هاتووە، و لایەنگرانی ئەم سیستەمە ڕایانگەیاند کە ڕۆح ئەم شتانەی بۆ ئەوان ئاشکرا کردووە. بۆیە پیرۆزەکان بێقەرار دەبوون، خۆشیی هیواکەیان لەدەست دەدا بۆ گەڕانەوەی گەورە بۆ هی خۆی. ئەوان دەترسان کە پێشتر دەچوونە ناو تەنگانەی گەورە، و ئەوەی ڕووداوی داهاتوو دەبێت هاتنی کوڕی مرۆڤ.
سەرنج بدە بە وریاییەوە ئایەتەکانی 1 و 2:
ئێستا داواتان لێدەکەین، برایان، بە هاتنی پەروەردگارمان عیسای مەسیح، و بە کۆبوونەوەمان لای ئەو، کە زوو دڵەڕاوکێ نەتانگرێت، یان بێزار نەبن، نە بە ڕۆحێک، نە بە قسەیەک، نە بە نامەیەک وەک لە لایەن ئێمەوە، وەک ئەوەی ڕۆژی مەسیح نزیک بووبێتەوە.
وەشانی ستانداردی پێداچوونەوەکراو دەڵێت، "بەو مانایەی کە ڕۆژی پەروەردگار زۆر نزیکە." باشترین دەسەڵاتی دەستنووس ئەمە پشتڕاست دەکاتەوە. ڕۆژی مەسیح هەمان شت نییە لەگەڵ ڕۆژی پەروەردگار. ڕۆژی مەسیح ئاماژەیە بۆ ئەو کاتەی کە باوەڕداران بە جەستەی شکۆدارکراویانەوە لەسەر تەختی دادوەریی مەسیح ڕادەوەستن. بەڵام ڕۆژی پەروەردگار ئەو کاتەیە کە حوکمەکانی بەسەر زەویدا دەڕژێن، و ئەو دادەبەزێت و شانشینەکە وەردەگرێت. نێردراوەکە ئەم باوەڕدارانەی بیرهێنایەوە لەوەی کە پێشتر لە نامەی پێشووتریدا نووسیبووی. ئەوان نابێت چاوەڕوانی ڕۆژی پەروەردگار بن، بەڵکو چاوەڕوانی گەڕانەوەی ڕزگارکەرەکەمان بن بۆ ئەوەی لە تووڕەیی داهاتوو ڕزگاریان بکات. بۆیە ئەو بەهۆی ئەم ڕاستیانەوە لێیان پاڕایەوە، کە "بە هاتنی پەروەردگارمان عیسای مەسیح و بە کۆبوونەوەمان لەگەڵیدا،" نابێت بێزار یان خەمبار بین، گرنگ نییە چ بانگەشەیەک کەسانی تر سەبارەت بەوە بکەن کە ڕۆژی تەنگانە پێشتر بەسەرماندا هاتووە. هاتنی پەروەردگار عیسای مەسیح و کۆبوونەوەمان لەگەڵیدا دەبێت پێش ئەوەی ئەو کاتی تەنگانەیە دەست پێ بکات ڕووبدات. ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە ئەمڕۆ ئێمە پێداگری لەسەر دەکەین، ئێمە ئەوانەی باوەڕمان وانییە کە کەنیسە بە تەنگانەی گەورەدا تێپەڕێت. چاوەڕوانی ڕۆژانەمان هاتنی پەروەردگارمان عیسای مەسیح و کۆبوونەوەمان لەگەڵیدا. ئەمە دەبێت پێش حوکمەکان بگرێت. ڕۆژی پەروەردگار ناتوانێت دەست پێ بکات تا دوای ئەوەی ڕوودەدات.
وا دابنێ شارێکی گەورە لە یاخیبووندایە دژی فەرمانڕەوای شەرعی خۆی، بەڵام لەو شارەدا هەندێک دڵسۆز هەن کە خەمبارن بە جیابوونەوەی ئەوانی تر، و دڵسۆزن بۆ پادشاکەیان. هەواڵ دێت کە پادشای تووڕەبوو و سوپا گەورەکەی لە ڕێگادان بۆ شارەکە بۆ ملکەچکردن یان وێرانکردنی. بە دڵنیاییەوە هاوڵاتییە دڵسۆزەکان دڵەڕاوکێ و بێتاقەتن. نایانەوێت بەر تەقەی سوپای شاهانە بکەون و توانیویانە پەیامێک بگەیەننە پادشا و دڵسۆزی خۆیان ڕابگەیەنن و داوای ڕەچاوکردنی دۆخەکەیان بکەن. وەڵام دێتەوە کە ئاڵاکەی لەسەر شاخێکی دیاریکراو لە دەرەوەی شارەکە دادەکوترێت پێش دەستپێکردنی تۆپبارانەکە. کاتێک ئەو ئاڵایە لەسەر شاخەکە بینرا، هەموو دڵسۆزەکان ڕێنمایی دەکرێن شارەکە جێبهێڵن لەژێر پارێزگاری پادشا، کە ڕێکخستنی تایبەت دەکات بۆ پاراستنیان لە لەناوچوون. زوو پێشڕەوی سوپا دەردەکەوێت. زیاتر و زیاتر سەرباز دەگەن و شارە مەحکوم بە لەناوچوونەکە گەمارۆ دەدەن. تۆپە گەورەکان لە خاڵە ستراتیژییەکان لەسەر گردەکانی دەوروبەر دادەنرێن و هەموو ئامادەکارییەکان بۆ تۆپبارانکردنی شارەکە دەکرێن. دەنگۆی جۆراوجۆر بڵاودەکرێنەوە. بۆمبارانەکە بڕیارە ئەمشەو، یان سبەی، یان ڕۆژی دواتر دەستپێبکات. دڵسۆزەکان نیگەران و دڵەڕاوکێیان لێ نیشتووە، بەڵام بە شێوەیەک پەیامێک پێیان دەگات. "داواتان لێدەکەم، بەهۆی هاتنی پادشا، بەرزکردنەوەی ئاڵا لەسەر شاخەکە، و کۆبوونەوەتان لای ئەو، نیگەران مەبن لەبەر ئەوەی لە ڕێگەی ئامادەکارییەکاندا دەیبینن." پەیامبەرەکە دڵنیایان دەکاتەوە کە یەک تۆپیش ناکەوێتە سەر شارەکە تاوەکو بە سەلامەتی لە دەرەوەی دیوارەکە لای ئەو کۆدەبنەوە. و بەم شێوەیە دڵەکانیان ئارام دەبێتەوە.
ڕۆژێک ئاڵاکە بەرز دەکرێتەوە. فەوجێکی سوارە بەسەر دەشتەکەدا بە خێرایی دێت، و لە هەمان ساتدا دڵسۆزان، بەپێی ڕێککەوتنێکی پێشوەختە کار دەکەن، شارەکە جێدەهێڵن و دەستبەجێ لەلایەن سوارەکانی پاشاوە پارێزراون. زۆری پێنەچوو لە دەوری پاشا کۆبوونەوە، خۆیان لەبەر پێیەکانی ڕاکێشا و دڵسۆزیی خۆیان پشتڕاست کردەوە. پاشان هێرشەکە بۆ سەر شارەکە دەست پێدەکات.
وەک هەموو وێنەکێشانە مرۆییەکان، من تێدەگەم کە ئەمە بە تەواوی وێنای ئەو مەرجانە ناکات کە بڕیارە لە گەڕانەوەی پەروەردگاردا باو بن، بەڵام لانیکەم ڕەنگە یارمەتیدەر بێت بۆ ڕووناککردنەوەی ئەوەی کە نێردراو لەم ئایەتە سەرەتاییانەدا مەبەستی چییە، و ئامادەمان دەکات بۆ تێگەیشتن لەوەی کە دێت: "با هیچ کەسێک بە هیچ شێوەیەک فریوتان نەدات، چونکە ئەو ڕۆژە نایەت مەگەر سەرەتا هەڵگەڕانەوەیەک [لادان لە دین] ڕووبدات، و پیاوی گوناه ئاشکرا بکرێت، کوڕی تیاچوون." "ڕۆژەکە" ڕۆژی تاقیکردنەوە و ناڕەحەتییە کە ئێمە سەرقاڵی بووین، بەڵام نایەت هەتا هەڵگەڕانەوەکە بە تەواوی ئاشکرا نەبێت. ناتوانێت هەڵگەڕانەوەی تەواو هەبێت تا کڵێسای خودا لەم جیهانەدا بێت. گرنگ نییە چەند ناڕاستگۆیی بەرامبەر بە مەسیح و ڕاستییەکەی هەبێت، پەروەردگارمان ڕایگەیاندووە: "لەسەر ئەم بەردە کڵێساکەم بنیاد دەنێم، و دەروازەکانی دۆزەخ زاڵ نابن بەسەریدا." تا کڵێسا لە وشەکەدا بێت، لە سەرکەوتنەکەیدا ڕێنمایی دەکرێت. ڕەنگە هەڵگەڕاوەی تاکەکەسی هەبن، بەڵام ناتوانێت هەڵگەڕانەوەی تەواو هەبێت.
بەڵام کاتێک کڵێسا بۆ لای مەسیح ڕفێندرابێت، ئەوا لادانەکە بە تەواوی خۆی دەگات. لەو دۆخەوە کوڕی لەناوچوون سەرهەڵدەدات، "کە دژایەتی دەکات و خۆی بەرز دەکاتەوە لەسەرووی هەموو ئەوەی پێی دەگوترێت خودا، یان پەرستراوە: بەجۆرێک کە ئەو وەک خودا لە پەرستگای خودا دادەنیشێت، خۆی نیشان دەدات کە خودایە." ئەمە ئەو کەسایەتییە شوومەیە کە تایبەتمەندییە ترسناکەکانی بە ناڕوونی لە هەردوو پەیمانەکاندا دەبینرێت وەک یەکێک لە کاراکتەرە سەرەکییەکان لە ڕۆژانی کۆتاییدا. لە کاتێکدا بۆ یەک ساتیش قێزەونی پاپایەتی قبوڵ ناکرێت، بەڵام بە شێوەیەکی لۆژیکی گونجاو نییە ئەم کەسایەتییە بەو سیستەمە بە گشتی، یان بە هیچ پاپایەکی تاکەکەسی ڕابردوو یان ئێستا ببەسترێتەوە. پاپاکان لە خراپترین حاڵەتیاندا هەموویان بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە وەک جێگرانی مەسیح کار دەکەن. ئەوان خۆیان بەرز نەکردووەتەوە لەسەرووی هەموو ئەوەی پێی دەگوترێت خودا یان پەرستراوە. بەڵام پیاوی گوناه بێباوەرێکی تەواو خۆ-خوداکراو دەبێت. ئەو هیچ خودایەک ناناسێت جگە لە خۆی. بەرزبوونەوەی بۆ دەسەڵات بە ڕوونی بەستراوەتەوە بە قێزەونی وێرانکارییەوە کە لە شوێنی پیرۆزدا وەستاوە، کە دانیال باسی لێوە کردووە و مەسیحەکەمان ئاماژەی پێداوە وەک خاڵی دەستپێکی ڕاستەقینەی تەنگانەی گەورە.
لە 2 تسالۆنیکی 2:6-10 پێمان وتراوە لەبارەی یەکێکەوە کە ڕێگری دەکات لەم خۆدەرخستنە تەواوەتییەی خراپە تا کاتی دیاریکراو کە خودا دای ناوه.
ئێستا ئێوە دەزانن چی ڕێگرە لەوەی ئەو لە کاتی خۆیدا ئاشکرا بکرێت. چونکە نهێنیی خراپەکاری ئێستا لە کاردایە: تەنها ئەو کەسەی ئێستا ڕێگری دەکات، بەردەوام دەبێت لە ڕێگریکردن هەتا ئەو لە ڕێگا لاببرێت. پاشان ئەو "خراپەکارە" ئاشکرا دەکرێت، کە پەروەردگار بە ڕۆحی دەمی خۆی لەناوی دەبات و بە درەوشانەوەی هاتنی خۆی لەناوی دەبات. ئەو کەسەی هاتنی لەسەر شێوازی کاری شەیتانە بە هەموو هێز و نیشانە و پەرجووی درۆیینەوە. و بە هەموو فێڵبازییەکی ناڕەواوە لەناو ئەوانەی تیا دەچن؛ چونکە خۆشەویستیی ڕاستییان وەرنەگرت، بۆ ئەوەی ڕزگاریان بێت.
سەبارەت بەم دەقە مشتومڕێکی زۆر هەبووە. هەندێک بانگەشە دەکەن کە ڕێگرەکە شەیتانە، کە شوێنی خۆی لە ئاسمانەکاندا هەیە تا دوای ڕفاندنی کڵێسا، پاشان ئەو لە ڕێگا لادەبرێت. هەندێکی تر پێداگری دەکەن کە ئەم ڕێگرە حکومەتی ڕێکخراوە، و تا کاتێک حکومەتی ڕێکخراو زاڵ بێت، ئەم شتانە ڕوونادەن. هەندێک لە باوکانی سەرەتا پێیان وابوو کە ڕێگرەکە ئیمپراتۆریەتی ڕۆما بووە، و پۆڵس جورئەتی نەکردووە ئەوەی لە مێشکیدا بووە لەسەر کاغەز دابنێت، نەوەک مەسیحییەکان تووشی تۆمەتی پیلانگێڕی بۆ ڕووخاندنی ئەو زانیارییە تایبەتە بکات کە پێشتر بە تسالۆنیکییەکانی دابوو کاتێک لەگەڵیان بوو و پەیوەندی بەم بابەتەوە هەبوو. بەڵام با لەبیرمان بێت کە ئەم نامەیە، وەک هەموو نامەکانی تری پەیمانی نوێ، نەک تەنها بۆ باوەڕدارانی ناوچەیی نووسراوە کە ئاراستەی ئەوان کرابوو، بەڵکو بۆ هەموو مەسیحییەکان لە تەواوی سەردەمەکەدا. بۆیە ئایەتی ٦ ئاراستەی باوەڕدارانە لە هەموو شوێنێک، کە دەبێت توانای تێگەیشتنیان هەبێت، ئەگەر کەمێکیش بێت شارەزای کتێبی پیرۆزەکانیان بن. «ئێوە دەزانن چی ڕێگرە لەوەی ئەو [واتە، پیاوی گوناهـ] لە کاتی خۆیدا ئاشکرا بێت.» هەر مەسیحییەک دەبێت بتوانێت وەڵام بداتەوە کاتێک ئەم وشانەی نووسینە پیرۆزەکان دەخوێنێتەوە، «بەڵێ، من دەزانم کێیە کە ڕێگرە لە دەرکەوتنی تەواوی خراپە. تەنها یەک وەڵامی گونجاو هەیە و ئەویش، بێگومان، ڕۆحی پیرۆزە.»
کام مەسیحی هەیە کە لەم پەیوەندییەدا بیر لە هێزێکی ڕێگری تر بکاتەوە؟ لە هەردوو پەیمانەکەدا ئەمە خودی بوار و کاری ڕۆحی خودایە. ئەو وا لە تووڕەیی مرۆڤ دەکات ستایشی بکات و پاشماوەی تووڕەییش ڕایدەگرێت (زەبور 76:10). "کاتێک دوژمن وەک لافاوێک دێت، ڕۆحی گەورە ئاڵایەک لە دژی بەرز دەکاتەوە" (ئیشایا 59:19). ئەو لە ئێستادا لە کڵێسادا کار دەکات، جیهان تاوانبار دەکات لەسەر گوناه، ڕاستودروستی، و دادوەری. سەرباری ئەوەش، ئامادەیی ئەو لە کڵێسادا بەردەوام دەبێت تا ئەو کاتەی کڵێساکە لێرەیە، چونکە گەورەمان بەڵێن دەدات، "کاتێک ئەو دێت، هەتاهەتایە لەگەڵتان دەمێنێتەوە." کەواتە چۆن ئەو لە جەنگەکە دەربهێنرێت؟ ئەمە تەنها بە جێبەجێبوونی 1 تەسەلۆنیکی 4:0 ڕوودەدات، لەگەڵ گەڕانەوەی گەورە و ڕفێندرانی ئێمە بۆ ئەوەی لە ئاسماندا پێی بگەین. ئەمە ئەو ڕووداوە زۆر گەورەیە کە ڕێگا خۆش دەکات بۆ ئەو کاتی ناخۆشییەی کە کڵێسای خودا لێی دەپارێزرێت.
بڕگەیەکی دیکە هەیە کە باس لە ڕاپچەرەکە دەکات. 1 کۆرنسۆس 15:50-58 دەڵێت:
ئێستا ئەمە دەڵێم، برایان، کە گۆشت و خوێن ناتوانن میراتگری شانشینی خودا بن؛ نە فەسادیش میراتگری بێفەسادی دەبێت. ئەوەتا نهێنییەکتان پێ دەڵێم: هەموومان ناخەوین، بەڵکو هەموومان دەگۆڕدرێین. لە ساتێکدا، لە چاوتروکانێکدا، لە کۆتا کەڕەنا؛ چونکە کەڕەنا لێ دەدرێت، و مردووان بە بێفەسادی هەڵدەستێنرێنەوە، و ئێمەش دەگۆڕدرێین. چونکە ئەم فەسادپذیرە دەبێت بێفەسادی لەبەر بکات، و ئەم مەرگپذیرە دەبێت نەمری لەبەر بکات. جا کاتێک ئەم فەسادپذیرە بێفەسادی لەبەر کرد، و ئەم مەرگپذیرە نەمری لەبەر کرد، ئەوسا ئەو قسەیە دێتە دی کە نووسراوە، مردن لەناو سەرکەوتندا قووت درا. ئەی مردن، کوانێ دڕکەکەت؟ ئەی گۆڕ، کوانێ سەرکەوتنەکەت؟ دڕکی مردن گوناهە؛ و هێزی گوناهیش یاسایە. بەڵام سوپاس بۆ خودا کە سەرکەوتنمان پێ دەبەخشێت لە ڕێگەی گەورەمان عیسای مەسیحەوە. کەواتە، برایانی خۆشەویستم، جێگیر بن، نەجووڵاو بن، هەمیشە لە کاری گەورەدا پڕ بن، چونکە دەزانن کە ماندووبوونتان لە گەورەدا بە فیڕۆ ناچێت.
دوو لایەنی شانشینی داهاتوو هەیە: ئاسمانی و زەمینی. هەردووکیان پێکەوە پێیان دەوترێت شانشینی ئاسمان. پیرۆزەکانی ئەم سەردەمە و سەردەمەکانی ڕابردوو لەسەر زەوی ناژین لە سەردەمی شانشینەکەدا، بەڵام شاری نیشتەجێبوونیان قودسی نوێی سەرەوە دەبێت. ئەمە پێی دەوترێت شانشینی باوک. پەروەردگارمان ڕایگەیاند: "ئەوسا ڕاستودروستەکان دەدرەوشێنەوە، لە شانشینی باوکتاندا." پیرۆزە زەمینییەکان لێرە لەم جیهانەدا بە جەستەی سروشتی دەژین. ئەمە وەک شانشینی کوڕی مرۆڤ باسی لێوە دەکرێت. نێردراوەکە ئاماژەی بە شانشینی ئاسمانی دەکرد کاتێک گوتی: "گۆشت و خوێن ناتوانن میراتگری شانشینی خودا بن: هەروەها گەندەڵی میراتگری بێگەندەڵی نابێت." هەموو ئەوانەی بەشدارن لە لایەنی ئاسمانی شانشینەکەدا لەو ڕۆژەدا جەستەی شکۆداریان دەبێت. شێوازی چۆنیەتی ڕوودانی ئەمە لە ئایەتەکانی دواتردا پێمان دراوە. "هەموومان ناخەوین [واتە، هەموومان نامرین]، بەڵام دەگۆڕدرێین [یان شێوەمان دەگۆڕدرێت]." ئەمە لە یەک ساتدا لە کەمترین ماوەی کاتی گونجاودا لە کۆتا کەڕەنا ڕوودەدات. دەنگی ئەو کەڕەنایە کۆتایی بەم سەردەمە ئێستایە دەهێنێت، و مردووەکان بە نەفەوتانەوە هەڵدەستێنرێنەوە و زیندووەکان دەگۆڕدرێن. ئەمە بە تەواوی لەگەڵ ئەوەدا یەکدەگرێتەوە کە پێشتر لە یەکەم تەسالۆنیکییەکان 4:0 بینیومانە.
هەندێک هەوڵیان داوە دوایین کەڕەنای ئایەتی 52 ببەستنەوە بە حەوتەمین کەڕەنای پەرتووکی بینین. بەڵام پێویستە ئەوە لەبیر بکرێت کە پەرتووکی بینین بوونی نەبووە کاتێک نێردراوەکە نامەکانی نووسیوە، و هەتا چەندین ساڵ دواتریش نەهاتۆتە بوون. بۆیە، نەیدەتوانی هیچ ئاماژەیەکی پێدابێت لەو پەرتووکەدا. سەرەڕای ئەوەش، بە تەواوی ڕوونە کە ئەم دوایین کەڕەنایە هەمان شتە لەگەڵ کەڕەنای خودا لە 1 تەسەلۆنیکی 4:0، کە بە تەواوی جیاوازە لە کەڕەنای فریشتەیەک. زاراوەکە وادیارە سەربازی بێت، و ئاماژەیە بۆ ئاماژەیەک کە لە سوپای ڕۆمانیدا بەکارهاتووە بۆ جووڵاندنی لیژیۆنەکان. لە یەکەم کەڕەنا خێمەکان هەڵدەگیرانەوە، لە دووەم کەڕەنا ڕیز دەبوون، لە دوایین کەڕەنا بەڕێ دەکەوتن. ئێمە چاوەڕێی دوایین کەڕەناین کاتێک نە ڕێ دەکەین و نە دەفڕین، بەڵکو هەڵدەگیرێینەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ گەورە بین لە ئاسماندا، و بەم شێوەیە دەپارێزرێین لە کاتژمێری تاقیکردنەوە کە بەسەر هەموو زەویدا دێت.