عیسا دووبارە بە شێوەیەکی پەرجوویی خواردنی دا بە جەماوەرێکی چوار ھەزار کەسی بە حەوت نان و چەند ماسییەک، حەوت سەبەتە پاشماوەی لێ بەجێما. دواتر، ڕووبەڕووی فەریسییەکان بووەوە کە داوای نیشانەیەکیان دەکرد، کە ئەو ڕەتیکردەوە، و پاشان قوتابییەکانی ئاگادارکردەوە کە وریای "ھەویرترش"ی فەریسییەکان و ھیرۆدس بن، ئاماژە بە فێرکردنە گەندەڵەکانیان دەکرد.
بارودۆخی دەوروبەری ئەم موعجیزەیە هاوشێوەی بۆنەی چەند مانگێک پێشتر بوو؛ بەڵام دیارە کە قوتابییەکان لەبیریان کردبوو -وەک چۆن ئێمەش زۆرجار دەکەین- دەرکەوتنی سەرسوڕهێنەری هێزی خودایی کە لەو کاتەدا بینیبوویان. دڵی عیسای مەسیح بە پێویستی جەماوەرەکە کاریگەر بوو، و دڵی ئەوی هەمیشە دەستی ئەوی کۆنترۆڵ دەکرد. بۆ ماوەی سێ ڕۆژ ئەوان لە دەوری کۆببوونەوە و گوێیان بە فێرکردنەکانی دەدا. خواردنەکانیان هەمووی تەواو ببوو و هیچ شتێکیان بۆ خواردن نەمابوو. نەیدەتوانی جێیان بهێڵێت لەو بارودۆخە بێنازەدا. زۆرێک لە دوورییەکی زۆرەوە دەژیان لەو شوێنەی کە تێیدا بوون. بە برسێتی گەڕانەوە بۆ ماڵەوە سەختییەکی ڕاستەقینەی بۆ دروست دەکردن.
لە کوێوە پیاوێک دەتوانێت ئەم پیاوانە بە نان لێرە لە چۆڵەوانی تێر بکات؟
ئەوە دەربڕینی بێباوەڕی بوو لە دڵەکانی قوتابیان. لەبیرکردنیان بۆ نانپێدانی پڕ لە موعجیزەی پێنج هەزار کەسەکە بەو زووییە، باوەڕپێنەکراو دەردەکەوت ئەگەر ئێمە شتێکمان دەربارەی بێمتمانەیی و بێباوەڕی دڵەکانی خۆمان نەزانیایە.
"چەند نانتان هەیە؟ وتیان، حەوت."
قوتابییەکان شەرەفی ئەوەیان دەبوو کە ئەو خۆراکەی بۆ پێویستیی خۆیان ئامادەیان کردبوو، لەگەڵ ئەوانی تردا هاوبەشی بکەن. ئەمجارە ئەوان خۆراکەکەیان لە کەسێکی ترەوە دابین نەکرد. بە هەمان شێوەی خواردنپێدانی پڕ لە موعجیزەی پێشوو (مەرقۆس ٦:٣٠-٤٤)، خەڵکەکە لەسەر زەوی دانیشتبوون، و دوای سوپاسگوزاری عیسا نانەکەی شکاند و دایە قوتابییەکانی بۆ ئەوەی بەسەر جەماوەرەکەدا دابەشی بکەن.
ئەوان چەند ماسییەکی بچووکیان هەبوو.
بۆچی ئەمانە پێشتر باس نەکرابوون؟ ئایا دەکرێت ئەوان لەلایەن قوتابییە گوماناوییەکانەوە شاردراونەتەوە تا ئەوکاتەی بینییان چۆن نانەکە زۆر کرایەوە؟ وادیارە ماسییەکان بە جیا پیرۆز کرابوون و پاشان دابەش کرابوون وەک چۆن نانەکە کرابوو.
“خواردیان و تێر بوون: و لە پاشماوەی خواردنەکە هەڵیانگرتەوە.. .حەوت سەبەتە.”
دووبارە زیادەیەکی زۆر هەبوو. دوای ئەوەی خەڵکەکە تێر کران، قوتابییەکان حەوت سەبەتە خواردنیان وەرگرت لە بەرامبەر ئەو نان و ماسییەی کە دابوویانە دەست یەسووع بۆ ئەوەی دابەشی بکات. خواردنە زیادەکە بەشی ئەوەی دەکرد بۆ ماوەیەکی درێژ بمێنێتەوە.
“ئەوانەی نانیان خواردبوو نزیکەی چوار هەزار بوون.”
هەروەها مەتتا ١٥:٣٨ زیاد دەکات، «جگە لە ژنان و منداڵان.»
زۆرجار ئاماژە بەوە کراوە کە لە دەقی ڕەسەنی یۆنانیدا، دوو جۆری جیاوازی سەبەتە ئاماژەیان پێکراوە لە دوو گێڕانەوەی خواردنپێدانی سەرسوڕهێنەری جەماوەرەکەدا. لە مارهقۆس ٦:٠، دوای خواردنپێدانی پێنج هەزار کەس، دوازدە سەبەتەی دەستی پڕ مایەوە. سەبەتەی دەستی ئەوانە بوون کە خەڵک لەگەڵ خۆیاندا هەڵیانگرتبوو کاتێک بە پێ گەشت دەکەن. لە مارهقۆس ٨:٠، دوای خواردنپێدانی چوار هەزار کەس، حەوت سەبەتەی گەورەی پڕ مایەوە. سەبەتە گەورەکان سەبەتەی گەورە بوون کە زۆرجار بۆ هەڵگرتنی ماسی یان گواستنەوەی کەلوپەلی تر بەکاردەهاتن.
ژمارەی سەبەتە ماوەکان لە هەر موعجیزەیەکدا وانەیەکی ڕۆحی نیشان دەدات. ژمارە دوانزە بە گشتی لە نووسینە پیرۆزەکاندا بۆ تەواوێتی کارگێڕی بەکاردێت، لە کاتێکدا حەوت ژمارەی تەواوێتی عیرفانی یان ڕۆحییە. دوانزە سەبەتەکە ئاماژە بوون بۆ دابینکردنی زۆر کە لە ژێر فەرمانڕەوایی مەسیحدا چێژی لێ وەردەگیرێت. حەوت سەبەتەکە باس لە تەواوێتی بەرەکەتی ڕۆحی دەکەن کاتێک فێر دەبین کە تەنها بە نان ناژین، "بەڵکو بە هەموو ئەو وشانەی کە لە دەمی خوداوە دەردەچن" (مەتتا ٤:٤).
یەک لە ناوەکانی یەهۆڤا لە کۆنەوە ئیل شەدای بوو – "خودای هەموو شتێک بەسە." پەروەردگارمان خۆی وەک خودای جەستەدار ئاشکرا دەکرد، بەوپەڕی توانایەوە بۆ دابینکردنی هەموو پێداویستییەک، کاتێک خەڵکێکی زۆری تێر کرد کە لەو دوو بۆنەیەدا کۆبوونەوە بۆ گوێگرتن لە پڕوپاگەندەکردنی مزگێنی شانشینەکە. دابینکردنەکانی بێسنوورن. ئەوەی پێویستمانە باوەڕە بۆ پشت بەستن بە دەوڵەمەندیی ڕەحمەتی و وەرگرتن لە کۆگای پڕی. نانەکەی کە دای خۆی وێنا دەکرد وەک نانی خودا کە لە ئاسمانەوە هاتۆتە خوارەوە. ئەگەر مرۆڤێک لەم نانە بخوات بۆ هەتاهەتایە دەژی (یۆحەننا ٦:٥١).
ئەو ڕووداوەی لە مەرقۆس ٨:١-٩ تۆمارکراوە، کۆتایی دێنێت بە یەک قۆناغی جیاواز لە خزمەتەکەی مەسیح.
گەڕانەوە بۆ لای ڕۆژئاوای دەریاچەکە، لە ناوچەی دالمانوسا یان مەگەدان، عیسا لەلایەن چەند فەریسییەکی گومانکارەوە پێشوازی لێکرا. سەرەڕای هەموو ئەو کارە سەرسوڕهێنەرانانەی کە ئەنجامی دابوون، هاتن و داوای نیشانەیەکیان لە ئاسمان دەکرد بۆ سەلماندنی مەسیحایەتییەکەی. پێمان دەوترێت کە عیسا لە ڕۆحی خۆیدا هەناسەیەکی قووڵی هەڵکێشا؛ ناخی زۆر خەمبار بوو بە دۆزینەوەی ئەو بێباوەڕییە و دژایەتییە سوورە لەلایەن ئەوانەی کە دەبوو خەڵکیان لە ڕێگەی ملکەچبوون بە خودا و گوێڕایەڵیی بۆ ووشەکەی ڕێنمایی بکردایە. بۆچی دەبوو داوای نیشانە بکەن؟ تەنها بەڵگەیەک بوو بۆ حاڵەتی دڵەکانیان. ڕایگەیاند کە هیچ نیشانەیەک بەو نەوە خراپە نادرێت. ئەوان لە هەڵوێستی دوژمنایەتی خۆیاندا جێگیر ببوون بەرامبەر بەو کەسەی کە خودا ناردبووی بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل.
بەجێهێشتنیان بۆ بێباوەڕییان و ڕەقبوونی دڵیان، پەروەردگار دووبارە ڕۆیشتەوە بۆ ئەوبەری دەریاچەکە - واتە، بۆ ناوچەی بێتسایدا جولیەس. دوو شار هەبوون بە ناوی بێتسایدا، یەکێکیان لە لای ڕۆژئاوا، و ئەوی تریش لە لای باکووری دەریاچەی جەلیل.
لە پەلەیان بۆ جێهێشتنی دالمانوسا، قوتابییەکان نەیانتوانی کۆگای نانی خۆیان پڕ بکەنەوە. نانی تایبەتی ئەو وڵاتە نانی پان بوو کە بە ئاسانی هەڵدەگیرا. دیار بوو هەندێک نیگەرانی هەبوو سەبارەت بەوەی کە چ خواردنێک دەتوانن بەدەست بهێنن کاتێک دادەبەزن. پەروەردگار کاتێک نیگەرانییەکەیانی زانی، دەرفەتی قۆستەوە بۆ ئەوەی ئاگاداریان بکاتەوە لە خەمیرەی فەریسییەکان و خەمیرەی هێرۆد. قوتابییەکان، بەهۆی کەمتەرخەمییان لە دابیننەکردنی پێداویستییەکانی گرووپەکە، ویژدانیان ئازاری دان و خێرا گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە عیسا ئاگاداریان دەکاتەوە نان لەو لایەنانە نەکڕن کە ناویان هاتبوو. بەڵام پەروەردگار ڕوونی کردەوە کە بە بەکارهێنانی زاراوەی خەمیرە، ئاماژەی بە فێرکارییەکانی ئەم سیستەمە ئایینی و سیاسییانە دەکرد. ئەم فێرکارییانە گەندەڵی دەکرد لە هەموو ئەوانەی وەریان دەگرت. خەمیرەی فەریسییەکان دووڕوویی و خۆبەڕاستزانین بوو. خەمیرەی هێرۆد فێڵبازی سیاسی و دنیاییبوون بوو.
بۆ ئەوەی دڵی قوتابییەکان ئارام بکاتەوە سەبارەت بە خواردن بۆ جەستەیان، عیسا بیری خستنەوە لە خواردندانی پڕ لە موعجیزەی پێنج هەزار کەس لە یەک بۆنەدا و چوار هەزار کەس لە بۆنەیەکی تردا. لە هەردوو حاڵەتەکەدا نەک تەنها بەشی زۆر بۆ هەمووان هەبوو، بەڵکو چەندین سەبەتە پاشماوە پارێزران بۆ بەکارهێنانی داهاتوو. بۆچی دڵەڕاوکێ بکەن سەبارەت بەوەی سبەی چی دەخۆن کاتێک دروستکەری هەموو شتێک لەگەڵیان بوو؟ چەند شەرمەزار بووبن دوانزە قوتابییەکە لە گومان و ترسەکانیان کاتێک عیسا پرسیارە ڕاستەوخۆکەی کرد، "چۆنە کە تێناگەن؟"
کاتێک قوتابییەکان گەیشتنە بێتسەیدا جولیەس، ئەوان بەڵگەیەکی تری هێزی مامۆستاکەیان بینی. ئەم موعجیزەیە سروشتێکی نائاسایی هەبوو. بەپێی تۆمارەکان، ئەمە تاکە حاڵەتە کە چاکبوونەوە سەرەتا تەنها بەشێکی بوو و یەکسەر نەبوو.
پیاوێکی نابینا لەلایەن هاوڕێکانییەوە هێنرایە لای عیسا، کە پاڕانەوە لەوەی ئەو دەست لە چاوە داخراوەکانی بدات و بەو شێوەیە بینایی بەو لێقەوماوە هەژارە ببەخشێت. لە جیاتی ئەوەی ئەمە لەبەردەم هەموو خەڵکەکەدا بکات، عیسا دەستی پیاوە نابیناکەی گرت و بردییە دەرەوەی شار. وەک ئەوە وابوو، تێگەیشت کە زۆرێک لەناو قەرەباڵغییەکەدا تەنها بۆ سەیرکردن هاتبوون، ئەو پیاوەکەی برد بۆ لایەک و تەنها خزمەتی ئەوی کرد. پاشان عیسا دەستەکانی خستە سەر پیاوەکە و لێی پرسی ئایا دەیتوانی ببینێت. پیاوەکە هاواری کرد، "پیاوان وەک درەخت دەبینم، کە دەڕۆن." بیناییەکەی تەنها بەشێکی گەڕابووەوە. دەیتوانی شتی جیاواز ببینێت بەڵام تەنها بە ڕۆیشتنیان دەیتوانی پیاوان لە درەختەکان جیا بکاتەوە. جارێکی تر عیسا دەستەکانی خستە سەر چاوەکانی پیاوەکە و پێی وت سەیری سەرەوە بکات. ئێستا بە تەواوی چاک ببوو و هەموو پیاوێکی بە ڕوونی دەبینی.
بۆچی چاکبوونەوەکە دەستبەجێ نەبوو، پێمان نەوتراوە - ڕەنگە لەبەر کەمیی باوەڕی تەواو لەلایەن پیاوە کوێرەکە یان هاوڕێکانییەوە بێت. کارەکە تەواو بوو، عیسا پیاوە دڵخۆشەکەی ئێستای ڕەوانەکرد و پێی وت نەگەڕێتەوە شارەکە یان باسی چاکبوونەوەکەی بۆ کەس نەکات لەوێ.
خەڵک دەڵێن من کێم؟
عیسا پرسیاری لە قوتابییەکانی کرد بۆ ئەوەی دانپێدانانێکی دیاریکراویان لێ وەرگرێت سەبارەت بە مەسیحایەتییەکەی و کوڕایەتییە خوداییەکەی. کاتێک دەگەڕان، گوێیان لە زۆر کەس بوو باسی عیسایان دەکرد، و بێگومان زۆرجار لە دڵیاندا مشتومڕیان لەسەر ئەو شتانە کردبوو کە دەوتران.
ئێمە بیرمان دێتەوە کە هیرۆد، بە ویژدانێکی تاوانبارەوە هاندرابوو، دڵنیا بوو کە عیسا یۆحەننایە کە لە مردووان هەستاوەتەوە. ئەوانی تر هەمان بۆچوونیان هەبوو. هەندێک، بە بیرهێنانەوەی ڕاگەیاندنی پێغەمبەرایەتی کە لە مەلاخی 4:5 تۆمارکراوە، وایان بیردەکردەوە کە عیسا دەبێت ئیلیای بەڵێندراو بێت. گرووپێکی تر بە سادەیی وایان بیردەکردەوە کە ئەو پێغەمبەرێکی نوێیە کە لەناکاو لە ئیسرائیل دەرکەوتبوو.
ئێوە دەڵێن من کێم؟
بەس نییە ئاشنا بیت بە بۆچوونەکانی پیاوانی تر دەربارەی مەسیح، جا ڕاست بن یان هەڵە. پرسیارەکەی خوداوەندەکەمان مەبەست لێی جەختکردنەوە بوو لەسەر بەرپرسیارێتیی تاکەکان بۆ ئەوەی خۆیان بیناسن. وەڵامەکەی پەترۆس ئەنجامی باوەڕێکی قووڵ بوو لەسەر بنەمای وەحییەکی خودایی: "تۆ مەسیحیت." دانپێدانە تەواوەکە کە لە مەتتا ١٦:١٦دا هاتووە، ڕاگەیاندنێکە بۆ باوەڕی پەترۆس بە عیسا وەک مەسیحی ئیسرائیل و کوڕی خودای خودایی. ئەو هەردووکیانە. لە ڕاستیدا نەیدەتوانی ببێتە مەسیح (مەسیح) ئەگەر کوڕی خودا نەبووایە، چونکە مەسیح ئەو کوڕە بوو کە درا و ئەو منداڵە بوو کە لەدایک بوو، وەک لە ئیشایا ٩:٦دا پێشبینی کراوە. هەر بۆ ئەو باوک دەڵێت: "تۆ کوڕی منیت؛ ئەمڕۆ من تۆم خستووەتەوە." (زەبوورەکان ٢:٧).
مەرقۆس ئاماژەی پێنەکرد بە ستایشی خودا بۆ پیتەر یان قسە پێشبینییەکانی عیسا سەبارەت بە دروستکردنی کەنیسەکەی خۆی لەسەر بەردی خوداوەندییەکەی خۆی (مەتتا 16:17-19). مەرقۆس هەروەها فەرامۆشی کرد بەخشینی کلیلەکانی شانشینی بەهەشت لەلایەن عیساوە، کە پیتەر لە پەنتیکۆست و لە ماڵی کۆرنێلیۆس بەکاری هێنا بۆ وەرگرتنی جوولەکەکان و ناجوولەکەکان بۆ ناو شانشینەکە. هەموو ئەوەی لە مەرقۆس 8:0 پێمان وتراوە ئەوەیە کە قوتابییەکان لەو کاتەدا نەبوو دەست بە کاری ناساندنی عیسا بە جیهان بکەن بە کەسایەتی ڕاستەقینەی خۆی. دەبوو چاوەڕێ بکەن تا دوای مردنی، هەستانەوەی، و بەرزبوونەوەی بۆ دەستی ڕاستی خودا لە بەهەشت.
خوداوەندەکەمان بە تەواوی دەیزانی چی چاوەڕێی دەکات، و بە ڕوونترین زمان بە قوتابییەکانی وت کە ڕیزبەندی ڕووداوەکان چۆن دەبێت. ئەو هاتبووە جیهان بۆ مردن. لە کاتێکدا مردنەکەی نیشاندانی ڕق و کینەی تاڵی مرۆڤ دەبێت بەرامبەر خودا، لە هەمان کاتدا بەرزترین دەربڕینی خۆشەویستی خودا دەبێت بۆ مرۆڤ. مردنەکەی بەدوایدا هەستانەوەی جەستەیی لەشی عیسا دێت، کە بەڵگەی ئەوەیە ڕزگاربوون بە ئەنجام گەیشت تا باوەڕدار لە هەموو شتێک بێتاوان بکرێت. زانینی پێشوەختەی عیسا دەکرێت بە سێ شێوە ڕوون بکرێتەوە، کە هەموویان لە تەواوی هاوئاهەنگیدان لەگەڵ یەکتر. لە پلەی یەکەمدا، هەرچەندە بووبووە مرۆڤ، بەڵام وازی لە خودا بوون نەهێنا، و بۆیە لە سەرەتاوە هەموو ئەو شتانەی دەزانی کە بەسەریدا تێدەپەڕی. پاشان وەک مرۆڤ قوتابی وشە بوو. کتێبە پیرۆزەکانی دەزانی و هات بۆ ئەوەی جێبەجێیان بکات. بۆیە پێشبینییەکانی لەسەر کتێبە پیرۆزەکان بنیات نا. و لە کۆتاییدا پێغەمبەرێک بوو کە لەژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی ڕۆحی پیرۆزدا قسەی دەکرد.
پیتەر گرتی و دەستی کرد بە سەرکۆنەکردنی.
پەترۆس تازە دانینابوو بەوەی عیسا مەسیحە، کوڕی خودای زیندوو. ئێستا ئەو جورئەتی کرد سەرزەنشتی پەروەردگار بکات وەک ئەوەی پیاوێکی بێهیوا بێت، قسە بکات لە گۆشەنیگای کەسێکەوە کە تێکشکاوە و نائومێد بووە بەهۆی بەردەوامبوونی نەیارەتی دوژمنەکانییەوە. پەروەردگار دەستبەجێ لە قسە گەمژانەکانی پەترۆسدا، هەرچەندە بە نیازپاکییەوە بوون، دەنگی نەیاری ناسییەوە، کە هەوڵی دەدا لای بدات لە خاچەکە کە تێیدا دەبوو بمرێت وەک قوربانییەکی باڵا بۆ گوناه. سەرزەنشتە تیژەکەی ئەو نێردراوە هەڵەکەرەکەی بێدەنگ کرد، بەڵام نە پەترۆس و نە ئەوانی دیکەش بەڕاستی لەو وەحییە تێنەگەیشتن کە پێدرابوو.
پەروەردگارمان تەنها بە مردنی قوربانیی خۆی دەیانتوانی کەفارەتی گوناه بکات. هیچ ڕێگایەکی تر نەبوو. وشەی "کەفارەت" کە لە پەیمانی کۆندا وەرگێڕدراوە، زۆر زیاتر لە "یەکبوونەوە" دەگەیەنێت، کە زۆر کەس وەک واتای ڕاستەقینەی قبوڵیان کردووە. بیرۆکەکانی هێورکردنەوە، ڕازیبوون، جێگرتنەوە، ڕزگارکردن، ئاشتی کردن، و ئاشتبوونەوە هەموویان تێدایە. لە پەیمانی نوێدا چەمکی کەفارەت بە وشەیەکی یۆنانی دەربڕدراوە کە واتای "ڕازی کردن" دەگەیەنێت. زۆر زاراوەی ئینگلیزی پێویستن بۆ ئاشکراکردنی هەموو ئەوەی کە لە مردنی جێگرەوەی خاچدا هەیە. بەڵام جگە لە هەستانەوە، هەموو شتێک بێ واتای دەبوو.
"با خۆی نکۆڵی لێ بکات، و خاچەکەی هەڵبگرێت، و دوام بکەوێت."
پیاوێک کە خاچێکی هەڵگرتبوو پیاوێک بوو کە دەچوو بۆ مردن. قوتابیی ڕاستەقینەی عیسا کەسێکە کە داواکارییەکانی خودی خۆی ڕەتدەکاتەوە، و ئامادەیە "ڕۆژانە بمرێت" لە پێناوی مامۆستاکەی (1 کۆرنسۆس 15:31). نکوڵیکردن لە خودی خۆت زیاترە لەوەی کە خۆنەویست یان بێخۆپەرست بیت. واتای ئەوەیە کە ژیانی خود بە تەواوی وەلا بنرێت، بۆ ئەوەی تەنها مەسیح ببینرێت (گالاتییەکان 2:20).
هەرکەسێک بیەوێت ژیانی خۆی ڕزگار بکات، لەدەستی دەدات.
شوێنکەوتووی بانگەشەکەر کە خەمی بەرژەوەندییەکانی خۆیەتی و بۆ تێرکردنی ئارەزووە سروشتییەکانی خۆی دەژی، لە کورسیی دادگاییکردنی مەسیحدا بۆی دەردەکەوێت کە ژیانی بۆ خودا هەژمار نەکراوە – بەڕاستی لەدەستچووە. لە لایەکی ترەوە، عیسا فەرمووی: "هەرکەسێک ژیانی خۆی لە پێناوی من و مزگێنیدا لەدەست بدات... ڕزگاری دەکات." ژیانێک کە لە پێناوی مەسیحدا دانراوە، ژیانێکە کە بۆ ئەو ڕۆژە پارێزراوە کاتێک هەموو ئەوەی بۆ شکۆدارکردنی خودا و ناساندنی مزگێنییەکەی کراوە، بە دەوڵەمەندی پاداشت دەکرێتەوە.
"چ سوودێکی هەیە بۆ مرۆڤێک، ئەگەر هەموو جیهان بەدەست بهێنێت و گیانی خۆی لەدەست بدات؟"
وەشانە پێداچوونەوەکراوەکە دەڵێت، "و ژیانی خۆی لەدەست بدات." واتە، قازانجی کاتی ئێستا دەبێتە هیچ ئەگەر ڕۆح، واتە ژیانی ڕاستەقینە، بەفیڕۆ درابێت لە شتانێکدا کە سوودیان نییە. تاکە ژیانێک کە گرنگە ئەوەیە کە بۆ هەتاهەتایە ژیابێت.
مرۆڤێک چی دەدات لە بەرامبەر ڕۆحی خۆیدا؟
ئەم پرسیارە بە گشتی وەک ئەوە بەکاردێت کە مەبەستی بێت، پیاوێک چی لە بەرامبەر ڕۆحی خۆیدا وەردەگرێت؟" بەڵام بە تەواوی پێچەوانەکەیەتی. ئەگەر ڕۆح ون بوو، پیاوێک چی دەدات بۆ ئەوەی بیگەڕێنێتەوە؟ دۆخەکەی بە تەواوی بێ ئومێد دەبێت. ناتوانێت ئەو ژیانە بکڕێتەوە کە لەدەست چووە لەبەر گوناه و خۆپەرستی.
عیسا بە جیددی ڕایگەیاند کە ئەو شەرمەزاری دەبێت لە ڕۆژی لێپرسینەوەی کۆتاییدا لە هەر کەسێک کە ئێستا لێی شەرم دەکات. چارەنووسی هەتاهەتایی ئێمە بەندە بە هەڵوێستی ئێمە بەرامبەر بە خوداوەند عیسای مەسیح. داننان بەو بە ئاشکرا لەبەردەم خەڵکدا بە واتای ژیانی هەتاهەتایی و ڕزگاری دێت. نکۆڵی لێکردنی یان شەرم لێکردنی بە واتای سزای هەتاهەتایی و وێرانبوونی هەمیشەیی دێت.
مەسیح ئەو پێوەرەیە کە بۆ تاقیکردنەوەی هەموو دڵەکان بەکاردێت. وەک چۆن هەڵوێستی ئێمە بەرامبەر بەو بێت، ئاواش هەڵوێستی خودا بەرامبەر بە ئێمە دەبێت کاتێک ڕۆژی پاداشت دێت. گەورەی پیرۆزمان ژیانی خۆی بەخشی بۆ ئەوەی گیانەکانمان ڕزگار بکات و تەواوی ئێمە بۆ خۆی بێت. خۆشی لە کەنیسە ویست و خۆی لە پێناویدا بەخشی (ئەفەسۆس ٥:٢٥). هیچ قوربانییەکی بە زۆر نەزانی بۆ ئەوەی بمانکڕێتەوە و بمانکاتە هی خۆی. بێگومان دەبێت ئامادە بین تەنانەت بۆ مردنیش بڕۆین بۆ ئەوەی خۆشەویستیمان بۆی بسەلمێنین. مردنی ئەو کەفارەتکەر بوو. بەهۆی ئەوەوە ئێمە ڕەوا دەکرێین کاتێک متمانەمان پێی دەبێت (کرداری نێردراوان ١٣:٣٩). تاوانەکانمان بۆ هەمیشە بە خوێنی بەنرخی ئەو لادەبرێن. ئێمە نەماندەتوانی هیچ بەشێکمان لە دروستکردنی کەفارەتدا هەبێت، بەڵام داوامان لێکراوە نکوڵی لە خۆمان بکەین و ژیانمان دابنێین ئەگەر پێویست بێت بۆ ئەوەی دڵسۆزیمان بۆی و خۆشەویستیمان بۆ جیهانێک بسەلمێنین کە ئەو خۆی لە پێناویدا بەخشی (یەکەم یۆحەننا ٤:١٠-١١). ئەگەر مەسیح لە پێناو هەموواندا مرد، ئەوا خودا هەمووانی بە مردوو بینی، بۆ ئەوەی ئەوانەی لە ڕێگەی باوەڕبوون پێیەوە دەژین، لە ئێستاوە بۆ خۆیان نەژین، بەڵکو بۆ ئەو بژین کە مرد و هەستایەوە (دووەم کۆرنسۆس ٥:١٤-١٥).
چەندین جار عیسا بە قوتابییەکانی گوت دەربارەی مردن و هەستانەوە نزیکەکەی، بەڵام وادیار بوو بە تەواوی بێتوانا بوون لە تێگەیشتن لە واتای قسەکانی. کەچی مەبەستەکەی بۆ هاتنی بۆ جیهان و وەرگرتنی مرۆڤایەتی بۆ یەکگرتن لەگەڵ لاهووتەکەیدا ئەوە بوو کە لە پێناویان بمرێت. عیسا ویستی مێشکی شوێنکەوتووانی پێشوەخت ئامادە بکات بۆ ئەوەی کاتێک بینییان دەمرێت، باوەڕیان لاواز نەبێت.
بە درێژایی ژیانی، عیسا خاچەکەی لەبەردەمیدا بوو. ئەو بوو بە مرۆڤ بۆ ئەوەی وەک کەسێکی نزیکمان کە ڕزگارکەرە (لێڤییەکان ٢٥:٤٨) بمرێت، تاوەکو ئێمە بهێنێتە ناو ژیان و ئازادییەوە. ماوەیەک لەمەوبەر وتارێکم خوێندەوە دەربارەی "بێباکیی عیسا." وتاربێژەکە، لە کاتێکدا سەرسامییەکی گەرمی بۆ جیدییەتی مەبەستی گەورەکەمان دەردەبڕی، گلەیی لەو هەڵچوونە خەمناکە دەکرد کە ئەو بۆ دوایین جار بردییە ئۆرشەلیم. وتاربێژەکە جەختی لەوە دەکردەوە کە عیسا بە ڕاستی خۆی خستە ناو مەترسییەوە و داوای دژایەتیی سەرکردەکانی ئیسرائیلی دەکرد کە سوور بوون لەسەر لەناوبردنی. ئەم کفرکەرە بێئاگا پێشنیاری دەکرد، چەند باشتر دەبوو بۆ جیهان، ئەگەر ئەو بە ئارامی لە جەلیل مابایەتەوە. عیسا دەیانتوانی قوتابخانەیەک بۆ مامۆستایان لە کَفەرناحوم دابمەزرێنێت، ژمارەیەک کتێب بنووسێت، بەمەش ئەدەبیاتی ئایینی جیهان دەوڵەمەند بکات، و لە کۆتاییدا لە تەمەنێکی باشدا بمرێت. ژمارەیەکی بێشومار لە قوتابییان، کە ڕێزیان لێدەگرت و خۆشیان دەویست، دەتوانرا متمانەیان پێبکرێت بۆ گەیاندنی فێرکارییەکانی بۆ هەموو گۆشەیەکی زەوی. مرۆڤ لەو جۆرە قسە بێمانا و خراپانە دەلەرزێتەوە.
ئەگەر خودای گەورە عیسا لە پێناوی گوناهەکانماندا نەمرایە، پەیامێکی زیندوو نەدەبوو بۆ گەیاندن بە جیهان. «کوڕی مرۆڤ نەهات بۆ ئەوەی خزمەتی بکرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی خزمەت بکات و ژیانی خۆی بکاتە فیدیە بۆ زۆر کەس.» (مەتتا 20:28). پێمان گوتراوە کە «مەسیح لە پێناوی گوناهەکانماندا مرد بەگوێرەی نووسراوەکان.» (1 کۆرنسۆس 15:3). «مەسیح مرد» – ئەوە مێژووە. «لە پێناوی گوناهەکانماندا» – ئەوە بنەمای سەرەکی فێرکردنی نیعمەتە. پێش ئەوەی شکۆمەندییەکەی جێبهێڵێت کە لەگەڵ باوکدا هەیبوو پێش ئەوەی جیهان دروست بێت (یۆحەننا 17:5)، فەرمووی: «ئەوەتا دێم بۆ ئەوەی ویستی تۆ بکەم، ئەی خودا.» (عیبرانییەکان 10:9). ویستی خودا کە ئەو بەتایبەتی ئاماژەی پێدابوو، یەکلاییکردنەوەی پرسی گوناه بوو. هاتە سەر زەوی بۆ ئەوەی گوناه بە قوربانیدانی خۆی لاببات (عیبرانییەکان 9:26). بە ویستی خۆی، خۆی خستە بەردەستی پیاوانی گوناهبارەوە بۆ ئەوەی ئەم ویستەی باوکی جێبەجێ بکرێت (یۆحەننا 14:31). کەس ژیانی لێ وەرنەگرت؛ ئەو خۆی دای نا (یۆحەننا 10:18). هەموو شتێک پێشتر زانراو و دیاریکراو بوو، هەرچەندە ئەمە تاوانی مرۆڤی کەم نەکردەوە لە ڕەتکردنەوەی ئەودا (کرداری نێردراوان 2:23).