ئەم بەشە "نهێنییەکانی شانشینی ئاسمان" دەناسێنێت، وەحییەکی نوێیە دوای ڕەتکردنەوەی عیسا وەک پاشا لەلایەن ئیسرائیلەوە. باس لە دەرکەوتنی شانشینەکە دەکات بە "شێوەیەکی نهێنی" لە کاتی نەبوونی مەسیحدا، کە هەردوو باوەڕدارانی ڕاستەقینە و ئەوانەش دەگرێتەوە کە تەنها بانگەشەی باوەڕ دەکەن. ئەم شانشینە، کە لە ڕێگەی حەوت نموونەوە ئاشکرا کراوە، تا دووەم هاتنەوەی یەزدان بەردەوام دەبێت.
ئەم بەشە وەحییەکی نوێمان پێدەگەیەنێت سەبارەت بە پێشکەشکردنی ڕاستیی پادشایەتی. لە بەشی پێشووتردا بینیمان چۆن سەرکردەکانی گەلی ئیسرائیل سنوورەکەیان بەزاند و پادشایەتییە پێشکەشکراوەکەیان ڕەتکردەوە بە ئەنقەست بێناوبانگکردنی هەموو بەڵگەنامەکانی پاشا. ئەوان هێزی ئەویان (کە نەیاندەتوانی نکۆڵی لێبکەن) گەڕاندەوە بۆ بەعلزەبووب، و بەم شێوەیە گوناهیان دژی ڕۆحی پیرۆز ئەنجامدا کە لێخۆشبوونێکی بۆ نەبوو، نە لەو سەردەمەدا و نە لە سەردەمی داهاتووشدا. ئەمەش لە کۆتاییدا بووە هۆی لابردنی ئیسرائیل وەک نەتەوەیەک، بۆ کاتێکی دیاریکراو، و ناساندنی سیستەمێکی نوێی شتەکان کە خودا لە ئەزەلەوە پێشبینی کردبوو، بەڵام تا ئێستا ڕانەگەیەندرابوو. بە تەواوی، ئەمە بریتی بوو لە ئاشکراکردنی نهێنیی کڵێسا وەک یەک جەستە کە لە جوولەکە و ناجوولەکەکان بانگکرابوو، کە کاتی ئاشکراکردنی نەهاتبوو. بەڵام وەک پێشەکییەک بۆ ئەوە، عیسا باسی نهێنییەکانی تری کرد کە لە دامەزراندنی جیهانەوە شاردرابوونەوە، نهێنییەکانی پادشایەتیی ئاسمان.
لەم خاڵەوە بەدواوە لە ئینجیلی مەتتا، زاراوەی "شانشینی ئاسمانەکان" بە تایبەتی ئاماژە دەکات، نەک بۆ دامەزراندنی کۆتایی شانشینی خودا بەسەر هەموو زەویدا، بەڵکو بۆ شێوەی نهێنی، یان باشتر بڵێین، عیرفانی کە ئەو شانشینە دەبوو تێیدا دەربکەوێت دوای ئەوەی پاشا خۆی گەڕابووەوە بۆ ئاسمان، و تا هاتنەوەی دووەمی ئەو بە هێز و شکۆوە بۆ بنبڕکردنی هەموو سەرپێچییەکان لە شانشینەکەی و لەناوبردنی هەموو ئەوانەی کە خراپە دەکەن.
لەم بارەیەوە پوختەیەکمان لەم بەشەی ئێستاماندا هەیە. لەو نموونانەدا گەورەمان ئەو بارودۆخەی خستەڕوو کە بینی شانشینەکە لەسەر زەوی وەریدەگرێت وەک ئەنجامی ڕەتکردنەوەی خۆی. ئەمە هەمووی لەلایەن خوداوە پێشتر زانرابوو و ئامادەکاری بۆ کرابوو. مەسیح، کە لەلایەن سەرکردەکانی نەتەوەی ئیسرائیلەوە ڕەتکرایەوە، کەفارەتی گوناهی کرد بە مردنی قوربانیی خۆی لەسەر خاچ (کردارەکان 2:23؛ 1 یۆحەننا 4:10)، و پاشان، وەک پیاوی ڕەتکراوە، ئەم دیمەنەی جێهێشت، بەرزبووەوە بۆ بەهەشت، لەوێ لە دەستی ڕاستی خودا بەرز ڕاوەستاوە. شانشینی پێغەمبەران ڕاگیراوە تا گەڕانەوەی بەڵێندراوی بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی خێوەتگای داود، کە ڕووخاوە (کردارەکان 15:16)؛ بەڵام لە کاتی نەبوونی کەسیی ئەودا، ڕۆحی پیرۆز بە شێوەیەکی نوێ وەک دڵنەوایی کەر هاتووە، بۆ ئەوەی خزمەتکارەکانی بتوانن وشەکە بە هێزی قایلکەرانە ڕابگەیەنن (0ohn 16:7-11). هەر شوێنێک مزگێنییەکەی پێ بگات، ئەوا تۆوی شانشینەکەیە (لۆقا 8:11). لە ئەنجامدا ئەمڕۆ لە جیهاندا کۆمەڵێکی گەورە لە خەڵک دەبینین کە لە گەورە یەسووعدا پاشای ڕاستەقینەی زەوی دەناسنەوە و دڵسۆزیی دڵیان پێشکەش دەکەن. ملیۆنان کەسی دیکەش هەن کە بە زمان ملکەچیی دەکەن و بە شێوەیەکی دەرەکی دەسەڵاتی ئەویان قبوڵە، هەرچەندە دڵیان لێی دوورە. ئەمانە پێکەوە شانشینەکە بە شێوەی نهێنییەکەی پێکدەهێنن (ئایەتی 11).
پادشاهێتییەکە کە پێغەمبەران بە ئیسرائیلیان بەڵێن دابوو، پشت بە وەرگرتنی پادشا دەبەست لەلایەن نەتەوەی هەڵبژێردراوەوە. بە ڕەتکردنەوەی ئەوی، ئەوان دەرفەتی خۆیان لەدەست دا، و بەم شێوەیە پادشاهێتییەکە لێیان وەرگیرایەوە (مەتتا ٢١:٤٣). کاتێک ئەوان ڕوو لە گەورە دەکەن، ئەو بە شکۆوە دەردەکەوێت، و هەموو ئەو شتانەی کە دەربارەی پادشاهێتییەکە نووسراون، جێبەجێ دەبن. لەم نێوەندەدا، لەکاتێکدا وشەی پادشاهێتییەکە ڕادەگەیەنرێت، کۆمەڵێکی تێکەڵ دروست دەبێت کە بانگەشەی خاوەندارێتی دەسەڵاتی خوداوەند عیسا دەکەن. ئەمانە پادشاهێتیی نهێنی پێکدەهێنن. ئەمە بازنەیەکی فراوانترە لە کڵێسا، لەبەر ئەوەی هەردوو بانگەشەکارانی ڕاستەقینە و درۆزن لەخۆدەگرێت. جیاکردنەوەی هەردوو کۆمەڵەکە لە کۆتایی سەردەمدا ڕوودەدات، دوای ئەوە پادشاهێتیی کوڕی مرۆڤ بەسەر هەموو زەویدا دادەمەزرێت.
حەوت مەسەلەکە دەکرێت بەم شێوەیە ناودێر بکرێن:
بە لەبەرچاوگرتنی ئەم پوختەیە، با هەریەک لە نموونەکان بە جیا تاوتوێ بکەین. تێبینی بکە کە زنجیرەکە دابەش کراوە بۆ چوار، کە لە دەرەوە لە کەنار دەریا وتراون، و سێ، کە تەنها بە قوتابییەکان دراون، دوای ئەوەی چوونەتە ناو ماڵەکە.
لە هەمان ڕۆژدا عیسا لە ماڵەکە چووە دەرەوە و لە کەنار دەریاکە دانیشت. و خەڵکێکی زۆر لای ئەو کۆبوونەوە، بۆیە چووە ناو بەلەمێکەوە و دانیشت؛ و هەموو خەڵکەکە لە کەنارەکە وەستابوون. و ئەو زۆر شتی بە نموونە بۆ گوتوون، و گوتی: ئەوەتا، جووتیارێک چووە دەرەوە بۆ چاندن؛ و کاتێک چاندنی دەکرد، هەندێک تۆو کەوتنە سەر ڕێگا، و باڵندەکان هاتن و خواردیانن: هەندێکیان کەوتنە سەر زەوییە بەردەڵانەکان، لەوێ زەوییەکی زۆریان نەبوو: و دەستبەجێ سەریان هەڵدا، چونکە قووڵایی زەوییان نەبوو: و کاتێک خۆر هەڵهات، سووتان؛ و چونکە ڕەگیان نەبوو، وشک بوون. و هەندێکیان کەوتنە ناو دڕکەکان؛ و دڕکەکان سەریان هەڵدا و خنکاندیانن: بەڵام ئەوانی تر کەوتنە سەر زەوییەکی باش، و بەرهەمیان هێنا، هەندێکیان سەد ئەوەندە، هەندێکیان شەست ئەوەندە، هەندێکیان سی ئەوەندە. ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با ببیستێت. (ئایەتەکانی ١-٩)
یەکەمین لەم زنجیرە حەوت نموونەییەدا وەک لێکچوونێکی شانشین باسی لێوە ناکرێت، وەک چۆن لە حاڵەتی شەشەکەی تردا. بەڵام کاتێک خودا نموونەکەی بۆ قوتابییەکانی ڕوون کردەوە، فەرمووی پێیان دراوە نهێنییەکانی شانشینی ئاسمان بزانن، بەم شێوەیە بە دڵنیاییەوە چاندنی وشەی بە بڵاوبوونەوەی شانشین ناساند، بە شێوەی نهێنی یان عیرفانییەکەی، بەناو جیهاندا. لە ئایەتی ١دا کردەوەکەی خودا (کە "لە ماڵ چووە دەرەوە و لە کەنار دەریا دانیشت") وادیارە نموونەییە. ئەمەش، بە خۆیەوە، وادیارە ئاماژە بێت بۆ پچڕان لەگەڵ ئیسرائیل کە پێشتر ئاماژەمان پێداوە.
خەڵکێکی زۆر لە دەوری ئەو کۆبوونەوە، بەڵام بە توندی نزیک دەبوونەوە لە ئاوەکە. ئەو چووە ناو کەشتییەکەوە، پێدەچێت بەلەمە ماسیگرتنەکەی پەترۆس بووبێت، کە لۆقا پێمان دەڵێت جارێک بەو شێوەیە بەکارهاتبوو (لۆقا ٥:٣)، و لەوێوە وەک مینبەرێک وتاری بۆ ئەو خەڵکە زۆرە دا کە لەسەر کەنار دەریاکە وەستابوون. گردەکانی ئەم شوێنە تایبەتە بە هێواشی لە کەنار دەریاکەوە بەرز دەبنەوە، بەم شێوەیە گۆڕەپانێکی کراوەی سروشتی یان شانۆیەکی دروست دەکرد، کە دەنگ بە ئاسانی دەگەیشتە ئەو جەماوەرە زۆرەی لەسەر کەنار دەریاکە وەستابوون یان لەسەر لێواری گردەکە دانیشتبوون.
ئەوەتا، تۆوچێنێک ڕۆیشت بۆ چاندن. ئەو تۆوچێنە لە سەرەتادا خودی پەروەردگار بوو. ئەو لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەڕۆیشت و تۆوی وشەی خودای دەچاند. دەبێت مایەی هاندان بێت بۆ هەموو ئەوانەی کە خەریکی هەمان پیشەی پیرۆزن کە تەنانەت کاتێک خودی بانگخوازی ئیلاهی وشەکەی دەگەیاند، ڕێژەکە تەنها یەک لە چوار بوو کە لە دڵیاندا بەرهەم لە وشە چێنراوەکە دروست بوو؛ تەنانەت ئەوکاتیش پلەی جیاواز هەبوو سەبارەت بە بڕی بەرهەمی بەرهەمهاتوو.
لە ئایەتەکانی ٤-٧دا دەخوێنینەوە دەربارەی ئەو خاکە بێ بەرهەمەی کە تۆوەکەی لەسەر کەوت – ڕێگایەکی پێشێلکراو کە باڵندەکانی ئاسمان تۆوەکەیان خوارد، نزیکەی بەو خێراییەی کە بڵاوکرابووەوە. پاشان زەوییە بەردینەکە کە لە سەرەتادا وا دەردەکەوت بەرهەم دەبێت چونکە تۆوەکە وا دیار بوو ڕەگی داکوتاوە، و چەکەرە سەوزەکان سەریان هەڵدا تەنها بۆ ئەوەی بەهۆی خۆرەوە وشک ببنەوە، ئەمەش بووە مایەی نائومێدی جووتیارەکە. تۆوی تر کەوتە نێو دڕکەکان، کە زوو چەکەرە ناسکەکانی خنکاند بە جۆرێک کە هیچ بەرهەمێک نەبوو.
ئەوەی کەوتە سەر زەوییە باشەکە ڕەگی داکوتا، سەری هەڵدا و بەرهەمی هێنا، هەندێکی سەد ئەوەندە، هەندێکی شەست ئەوەندە و هەندێکی سی ئەوەندە بەرهەمی هێنا. ئەمە نموونەکە بوو. لەو کاتەدا، گەورە هیچ شیکردنەوەیەکی نەکرد، بەڵکو بۆ گوێگرانی بەجێهێشت بۆ ئەوەی قسەکانی بکێشن کاتێک هاواری کرد، "ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با ببیستێت."
کاتێک دەرفەت ڕەخسا و جەماوەرەکە ڕۆیشتبوون، قوتابییەکان هاتنە لای عیسا و داوای ڕوونکردنەوەی نموونەکەیان دەکرد. ئەویش پێی دان.
قوتابییەکان هاتن و پێیان گوت: «بۆچی بە نموونە قسەیان بۆ دەکەیت؟» ئەویش وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: «چونکە بە ئێوە دراوە نهێنییەکانی شانشینی ئاسمان بزانن، بەڵام بەوان نەدراوە. چونکە هەرکەسێک شتی هەبێت، پێی دەدرێت و زیاتری دەبێت، بەڵام هەرکەسێک شتی نەبێت، ئەوەشی هەیەتی لێی دەسێندرێتەوە. لەبەر ئەوە بە نموونە قسەیان بۆ دەکەم، چونکە بە چاو دەبینن و نابینن، بە گوێ دەبیستن و نابیستن، تێناگەن. لەواندا پێشبینییەکەی ئیسایا دێتە دی، کە دەڵێت: «بە بیستن دەبیستن و تێناگەن، بە بینین دەبینن و هەست پێناکەن. چونکە دڵی ئەم گەلە ڕەق بووە، گوێیەکانیان قورس بوون لە بیستن، چاوەکانیشیان داخستووە، نەوەک بە چاوەکانیان ببینن و بە گوێیەکانیان ببیستن، بە دڵیان تێبگەن و بگەڕێنەوە، منیش چاکیان بکەمەوە.» بەڵام خۆزگە بە چاوەکانی ئێوە، چونکە دەبینن، خۆزگە بە گوێیەکانی ئێوە، چونکە دەبیستن. ڕاستییەکەی پێتان دەڵێم، زۆر پێغەمبەر و پیاوچاک ئارەزوویان کردووە ئەو شتانە ببینن کە ئێوە دەیبینن و نەیانبینیوە، هەروەها ئەو شتانە ببیستن کە ئێوە دەیبیستن و نەیانبیستووە. کەواتە نموونەی تۆوچێنەکە ببیستن. کاتێک یەکێک ووشەی شانشینەکە دەبیستێت و لێی تێناگات، ئەوا خراپەکارەکە دێت و ئەوەی لە دڵیدا چێنراوە لێی دەبات. ئەمە ئەو کەسەیە کە تۆوەکەی لەسەر ڕێگا وەرگرت. بەڵام ئەوەی تۆوەکەی لە زەوییە بەردینەکان وەرگرت، ئەو کەسەیە کە ووشەکە دەبیستێت و دەستبەجێ بە خۆشییەوە وەری دەگرێت؛ بەڵام ڕەگی لە خۆیدا نییە، تەنها بۆ ماوەیەک دەمێنێتەوە. چونکە کاتێک ناخۆشی یان چەوساندنەوە بەهۆی ووشەکەوە دێتە ئاراوە، دەستبەجێ تووشی لەقبوون دەبێت. هەروەها ئەوەی تۆوەکەی لەناو دڕکەکان وەرگرت، ئەو کەسەیە کە ووشەکە دەبیستێت، بەڵام خەمی ئەم جیهانە و فێڵبازیی دەوڵەمەندی، ووشەکە خنکێنن و ئەویش بێ بەرهەم دەبێت. بەڵام ئەوەی تۆوەکەی لە زەوییە باشەکە وەرگرت، ئەو کەسەیە کە ووشەکە دەبیستێت و لێی تێدەگات؛ ئەویش بەرهەم دەهێنێت و دەدات، هەندێکی سەد ئەوەندە، هەندێکی شەست ئەوەندە، هەندێکی سی ئەوەندە. (ئایەتەکانی ١٠-٢٣)
بۆ ئەوانەی متمانەیان پێی هەبوو و بەهایان بە قسەکانی دەدا، پەروەردگار هەمیشە ئامادە بوو هەر شتێک ڕوون بکاتەوە کە بۆیان قورس بوو لێی تێبگەن. لە وەڵامی پرسیارەکەدا، "بۆچی بە نموونە قسەیان لەگەڵ دەکەیت؟" عیسا دەستبەجێ وەڵامی دایەوە، "پێتان دراوە نهێنییەکانی شانشینی ئاسمان بزانن، بەڵام بەوان نەدراوە." وشەی "نهێنییەکان" وەک لێرە بەکارهاتووە، بە پێویست بەو مانایە نییە کە شتێکی نهێنی و، لەبەر ئەوەش، قورس بێت بۆ تێگەیشتن، بەڵکو نهێنیگەلێکن کە تەنها بۆ دەستپێکەران ئاشکرا دەکرێن. پەروەردگار هەمیشە ئامادە بوو متمانەی خۆی بە گەڕیدە دڵسۆزەکانی ڕاستی ببەخشێت.
ئەو شێوازی پەندئامێزی بە دوو مەبەست بەکارهێنا. ویستی گوێگرەکانی تاقی بکاتەوە، کە ئایا بەڕاستی دەیانویست بیروبۆچوونی خودا بزانن یان نا، هەروەها بۆ ڕوونکردنەوەی وتارەکانی. لەو شوێنەی خەڵک پێشتر باوەڕیان هەبوو و شایەتییەکەی ئەویان تا ڕادەیەک قبوڵ کردبوو، ئەو ئامادە بوو زیاتر بدات؛ بەڵام لەو شوێنەی متمانەیەکی ڕاستەقینە بە پەیامەکەی نەبوو، ئەوان زیاتر سەرلێشێواو دەبوون بە شێوازی پەندئامێزی فێرکردنەکە وەک لەوەی بە زمانی سادە قسەی بکردایە. هەندێک لەسەر ئەمە مشتومڕیان کردووە، وەک ئەوەی ئاماژە بێت بە مەبەستێکی ئەنقەست لەلایەن خوداوەند عیساوە بۆ کوێرکردنی چاوەکان و داخستنی گوێیەکانی ئەوانەی گوێیان لە قسەکانی دەگرت. لە ڕاستیدا تەواو پێچەوانەکەی بوو. ئەوانەی پەرۆش بوون بۆ زانینی ڕاستی، وەک قوتابییەکان دەهاتنە لای، داوای ڕوونکردنەوەیان دەکرد بۆ ئەوەی لە دەرەوەی تێگەیشتنیان بوو. ئەوانەی بێباک و بێخەم بوون، بە بێباکی ڕوویان وەردەگێڕا و تەنانەت زیاتر بێخەم دەبوون، لەبەر ئەوەی مانای نموونەکانی تێنەدەگەیشتن. عیسا لە پێشبینییەکەی ئیشایا (6:9-10) گێڕایەوە کە تێیدا هەر ئەم شێوازە پێشبینی کرابوو.
خودا هەرگیز ویستی ئەوەی نەبووە دڵی کەسێک ڕەق بکات یان چاوی کەسێک لە ڕاستی دابخات، بەڵام ئەمە بنەمایەکە کە بە درێژایی وشەی خودا دەڕوات، کە ڕاستی یان نەرم دەکاتەوە یان ڕەق دەکات. هەمان ئەو خۆرەی کە مۆم نەرم دەکاتەوە، قوڕ ڕەق دەکات، بۆیە هەمان ئەو پەیامی مزگێنییەی کە دڵە ڕاستگۆکان نەرم دەکاتەوە و دەبێتە هۆی تۆبە، دڵی ناڕاستگۆیان ڕەق دەکات و لە ڕێگەی سەرپێچییەکانیاندا جێگیریان دەکات.
عیسا بەرەکەتێکی بەسەر حەوارییەکاندا ڕاگەیاند، چونکە چاویان هەبوو بۆ بینین و گوێیان هەبوو بۆ بیستن. شوێنی ئەوان شوێنێکی ئیمتیازێکی تایبەت بوو. بە درێژایی سەدەکان، زۆر پێغەمبەر و پیاوی ڕاستودروست بە باوەڕەوە چاوەڕێی هاتنی مەسیح بوون، و ئارەزوویان دەکرد ئەوە ببینن کە شوێنکەوتووانی عیسا لەو کاتەدا دەیانبینی و گوێیان لەو فێرکردنە بێت کە ئەو دەیفەرموو، بەڵام ئەمە لێیان قەدەغە کرابوو. خودا پاشان دەستی کرد بە ڕوونکردنەوەی نموونەکە. ئەو فەرمووی: "کاتێک هەر کەسێک گوێی لە ووشەی پادشاهێتی دەبێت، و لێی تێناگات، ئەوا خراپەکارەکە دێت، و ئەوەی لە دڵی چێنرابوو لای دەبات." ئەمە ڕوونکردنەوەی ئەو تۆوەیە کە بەسەر ڕێگادا بڵاوکرابووەوە، تەنها بۆ ئەوەی باڵندەکانی ئاسمان قووتیدەن. سەرنج بدە کە پەیامەکە بە ڕوونی پێی دەوترێت "ووشەی پادشاهێتی،" ئەمەش ڕوون دەکاتەوە کە بە چاندنی ووشەیە پادشاهێتی ڕێگای خۆی بەناو جیهاندا دەکاتەوە. شەیتان و نێردراوەکانی هەمیشە سەرقاڵن بە هەوڵدان بۆ پووچەڵکردنەوەی کاریگەریی مزگێنی ڕاگەیاندن. ئامانجە خراپەکەیان ئەوەیە کە دڵ و مێشکی گوێگران پڕ بکەن لە پێشداوەری و دژایەتییەکی ناڕەوا بۆ ئەوەی بە دادپەروەرانە پەیامەکە هەڵنەسەنگێنن کاتێک لە لێوی بانگخوازەکانەوە دێت، بەم شێوەیە هیچ وەڵامێکی گونجاو بە هیچ شێوەیەک نابێت. ووشەکە کە تەنها بە گوێی دەرەوە دەبیسترێت، زوو لەبیر دەکرێت.
بە پێچەوانەیەکی زۆر ڕوون لەگەڵ ئەم کەسانەی کە بە تەواوی بێباکن، دواتر گوێگرانی زەوییە بەردینەکەمان هەیە. ئەمانە نوێنەرایەتی ئەو کەسە پڕ جۆشانە دەکەن کە هەمیشە ئامادەن نزیکەی هەر جۆرە پڕوپاگەندەیەکی ئایینی قبوڵ بکەن بۆ گوێگرتن لە ڕاگەیاندنی ئینجیل و ڕوونییەکەی بەبێ هیچ قووڵاییەکی دڵنیایی یان بەڵگەی تۆبەکردن. ئەوان باوەڕ بە وشەکە دەهێنن، بە ئاشکرا بە خۆشییەوە وەری دەگرن، بەڵام لەبەر ئەوەی هیچ ڕەگێک لە ناویاندا نییە، جگە لە دانپێدانانێکی بەتاڵ هیچ شتێکی تر نییە، زوو واز دەهێنن، بەتایبەتی کاتێک دەبینن کە ڕێگای ژیانی مەسیحی تووشی تەنگانە و چەوساندنەوەیان دەکات.
گوێگرانی زەوییە بەردینەکە ئەوانەن کە لە سەرەتادا وا دەردەکەوێت پەیامەکە قبوڵ دەکەن، بەڵام هەرگیز نرخی باوەڕبوون بە مەسیحیان بە تەواوی هەژمار نەکردووە. ئەوان بە چاوی تاک ناسراو نین بەڵکو دوودڵن، سەرقاڵی خەمەکانی ئەم جیهانەن و بەدوای سامانەوەن. بەرپرسیارێتییە کاتییەکان کە پەیوەستن بەم شتانەوە وشەکە دەخنکێنن، و بۆیە هیچ بەرهەمێک نییە.
بە پێچەوانەی هەموو ئەوانەی تر، ئێمە گوێگرانی زەوییە باشەکەمان هەیە کە خاکەکەی بە گاسنی قەناعەت ئامادەکراوە. وشەکە کە دەکەوێتە ناو دڵێکی پاکەوە، بە باوەڕەوە وەردەگیرێت، و پەیامەکە تێدەگەیەنرێت کاتێک ڕۆحی پیرۆز دەیکاتەوە. ئەنجامەکەی ئەوەیە کە ڕۆحەکە لەنوێ لەدایک دەبێتەوە، و ژیانەکە بۆ خودا بەردار دەبێت. بەڵام پلەکانی بەرداری هەن. هەمووان هەمان بەڵگەی دڵسۆزی بۆ مەسیح و نرخاندنی ڕاستی نیشان نادەن، بۆیە گەورە باسی ئەوانە دەکات کە هەندێکیان سەد ئەوەندە، هەندێکی تر شەست ئەوەندە، و هەندێکی تر تەنها سی ئەوەندە بەرهەم دەهێنن.
دووەم نموونە بە دڵنیاییەوە دەوترێت لێکچوونێکی شانشینی ئاسمانە. ئەوەی پێشتر ئاماژەمان پێداوە لێرەدا زۆر ئاشکرایە: شانشینی ئاسمان خودی ئاسمان نییە، هەروەها نابێت، وەک لەم بەشەی ئینجیلی مەتتادا بەکارهاتووە، تێکەڵ بکرێت لەگەڵ شانشینی شکۆمەندی داهاتووی خودامان و مەسیحەکەی کاتێک هەموو جیهان ملکەچی عیسا دەبێت وەک پاشا. باس لە بارودۆخێکی تێکەڵاوی شتەکان دەکات، وەک ئەوەی لە مەسیحیەتدا باو بووە هەر لە سەرەتای ئەم سەردەمەی ئێستاوە.
زوان، کە منداڵانی خراپەکارن، تێکەڵ کراون لەگەڵ گەنم، منداڵانی خودا.
مەتەڵێکی دیکەی بۆ گێڕانەوە و فەرمووی: «شانشینی ئاسمان وەک پیاوێکە کە تۆوی باشی لە کێڵگەکەی چاند. بەڵام کاتێک خەڵک نووستبوون، دوژمنەکەی هات و زوانی لەنێو گەنمەکەدا چاند و ڕۆیشت. کاتێک گەنمەکە سەری هەڵدا و بەری گرت، زوانەکەش دەرکەوت. ئیتر خزمەتکارەکانی خاوەن کێڵگەکە هاتن و پێیان گوت: «گەورەم، تۆ تۆوی باشت لە کێڵگەکەتدا نەچاند؟ ئەی لە کوێوە ئەم زوانەی تێدایە؟» ئەویش پێی گوتن: «دوژمنێک ئەمەی کردووە.» خزمەتکارەکان پێیان گوت: «ئەی دەتەوێت ئێمە بچین و کۆیان بکەینەوە؟» بەڵام ئەو فەرمووی: «نەخێر، نەوەک کاتێک زوانەکە کۆدەکەنەوە، گەنمەکەش لەگەڵیدا هەڵبکێشن. با هەردووکیان پێکەوە گەشە بکەن هەتا کاتی دروێنە. لە کاتی دروێنەشدا بە دروێنەکەرەکان دەڵێم: یەکەم جار زوانەکە کۆبکەنەوە و بیکەنە گەڵوگەڵو بۆ ئەوەی بیسووتێنن، بەڵام گەنمەکە کۆبکەنەوە و بیخەنە گۆمەکەمەوە.» (ئایەتەکانی ٢٤-٣٠)
ئەم نموونەیە لە بەشەکانی دواتری ئەم بەشەدا ڕوون کراوەتەوە. ئێستا تەنها پێویستە تێبینی ئەوە بکەین کە خودا وێنەی دۆخێک دەکێشا کە تێیدا دانپێدانەران و باوەڕدارانی ڕاستەقینە پێکەوە دەدۆزرانەوە. جیاوازی گەورە لە نێوان هەردووکیاندا ئەوەیە کە ئەوانەی ڕاستەقینەن بەرهەم دەهێنن، لە کاتێکدا ئەوانی تر بێ بەرهەمن و تەنانەت زیانبەخشن نەک یارمەتیدەر. گژوگیا زیانبەخشەکان خۆیان لە ڕاستیدا ژەهراوین لە جیاتی ئەوەی بۆ خواردن باش بن. عیسا دەڵێت: "دوژمنەکەی هات و گژوگیا زیانبەخشەکانی چاند." ئەو دوژمنە، وەک دەزانین، شەیتانە. بەڵام کاتێک خزمەتکارانی خاوەن ماڵەکە هاتن و پرسیاریان کرد ئایا دەبێت گژوگیا زیانبەخشەکان هەڵبکێشن، وەڵامەکە نەرێنی بوو. جیاکردنەوە گەورەکە تا کاتی دروێنە ڕووی نەدەدا.
سێیەم مەسەلە هی دەنکی خەردەلە:
مەتەڵێکی دیکەی بۆ گوتوون، گوتی: شانشینی ئاسمان وەک دەنکە خەردەلێکە، کە پیاوێک بردی و لە کێڵگەکەی خۆی چاندوویەتی؛ کە بەڕاستی بچووکترینە لە هەموو تۆوەکان؛ بەڵام کاتێک گەورە دەبێت، گەورەترینە لەنێو گیایەکاندا، و دەبێتە درەختێک، تا باڵندەکانی ئاسمان بێن و لە لقەکانی نیشتەجێ بن. (vv. 31-32)
نابێت لە قسەکانی خوداوەندمانەوە تێبگەین کە تۆوی خەردەل بچووکترین تۆوی هەموو تۆوەکانە لە تەواوی شانشینی ڕووەکدا، بەڵام بچووکترین تۆوی هەموو تۆوەکانی سەوزەی باخچەیە؛ کەچی کاتێک گەشە دەکات، دەبێتە گەورەترین سەوزەی هەموو سەوزەکان، بەسەر هەموو ئەوانی تردا بەرز دەبێتەوە، بە شێوەیەک کە شوێنێکی پەناگە دروست دەکات. ئەم نموونەیە ڕوون نەکراوەتەوە بەپێی ئەوەی تۆمار کراوە، بەڵام ئاسانە تێگەیشتن لێی لەسەر بنەمای دەقەکانی تری کتێبی پیرۆز. باس لە گەشەکردنی شانشینی ئاسمان دەکات بۆ هێزێکی گەورەی جیهانی. ئەو دەسەڵاتانە زۆرجار بە درەختی گەورە و لق و پۆپی بڵاوکراوەوە چووێنراون، وەک لە حاڵەتی بابلدا (دانیال 4:0)؛ ئاشوورییەکان (حزقیال 31:3)، و هێزەکانی تری هاوشێوە. کەواتە ئەوەی وەک کێڵگەیەکی گەنم دەستی پێکرد، بە درێژایی سەدەکان، گەشەی کرد بۆ درەختی خەردەل. کەنیسەی خودا کە خۆی بە مەسیحی دەزانی، بوو بە هێزێک کە لە نێوان نەتەوەکاندا حسابی بۆ بکرێت، بەڵام لقەکانی هەموو جۆرە مامۆستایانی درۆزن و خراپەکاریان حەواندەوە. باڵندەکانی ئاسمان نوێنەرایەتی سوپای خراپە دەکەن، و ئەمانە لە لقەکانی درەختی خەردەلدا نیشتەجێ دەبن. ئەمە وێنەیەکی زۆر ڕوونە لەوەی مەسیحییەت چی لێهات بە درێژایی سەدەکان کاتێک کەنیسەی درۆزن وادیار بوو کە باڵادەست بێت بەسەر جیهاندا.
پەروەردگار نموونەیەکی دیکەی فەرموو کاتێک لە کەنار دەریا دانیشتبوو. ئەوە نموونەی خەمیرەیە کە لە ناو ئارددا شاردراوەتەوە. ڕەنگە لە هەموو فێرکردنەکانی پەروەردگاردا، هیچ شتێک هێندەی ئەمە بە هەڵە تێنەگەیشتبێت. فەرمووی: «شانشینی ئاسمان وەک خەمیرە وایە، کە ژنێک گرتی و لە سێ پێوانە ئارددا شاردەوە، هەتا هەمووی هەڵهات.»
بیرۆکەی گشتی لەنێو مەسیحییەکاندا ئەوەیە کە ژنەکە لێرە نوێنەرایەتی کەنیسە دەکات؛ سێ پێوانەی ئاردەکە، جیهان؛ هەویرترشەکە، مزگێنییەکە- لە ئەنجامدا هەموو جیهان لە کۆتاییدا دەگۆڕدرێت. هیچ شتێک ناتوانێت زیاتر دژ بێت بە فێرکردنی ووشەی خودا لەمە. ڕاستییەکی جیددییە کە دوای نزیکەی بیست سەدە لە بانگەشەی مزگێنی، ئەمڕۆ بێباوەڕی زیاتر لە جیهاندا هەیە وەک لەوەی کە مەسیح نێردراوانی ڕاسپارد بۆ ئەوەی بڕۆن و نەتەوەکان مزگێنییان پێ بگەیەنن. کتێبی پیرۆز لە هیچ شوێنێکدا گەرەنتی ئەوەمان ناداتێ کە چاوەڕێی بینینی جیهانێکی گۆڕدراو بکەین پێش گەڕانەوەی گەورەمان عیسای مەسیح.
بۆ تێگەیشتن لەم نموونەیە، پێویستە مرۆڤ پرسیار لە واتای هەویرترش بکات. لە سەرانسەری وشەی خودادا، هەویرترش هەمیشە بە مانایەکی خراپ بەکارهاتووە. لە کۆندا، گەلی ئیسرائیل دەبوو هەموو هەویرترشێک لە ماڵەکانیان دەربکەن لە وەرزی جەژنی پەسخەدا، و پۆڵسی نێردراو ئەمە ڕوون دەکاتەوە کاتێک دەڵێت: "مەسیحی پەسخەی ئێمە لە پێناوی ئێمەدا قوربانی کرا، کەواتە با جەژنەکە بگێڕین، نەک بە هەویرترشی کۆن، نە بە هەویرترشی خراپە و بەدکاری؛ بەڵکو بە نانی فەتیرەی ڕاستگۆیی و ڕاستی" (1 کۆرنسۆس 5:7-8). کەواتە، هەویرترش باس لە خراپە و بەدکاری دەکات، و مەسیحی دەبێت ئەمە لە ژیانی خۆی دەربکات. خوداوەند عیسا قوتابییەکانی ئاگادار کردەوە کە ئاگادار بن لە هەویرترشی فەریسییەکان، کە دووڕوویی و خۆبەڕاستزانینە؛ هەویرترشی سەدوقییەکان، کە فێرکردنی درۆ و ماددەپەرستییە؛ و هەویرترشی هێرۆدس، کە دنیاییبوون و گەندەڵی سیاسییە.
Di pirtûka Levîtiyosê de (beş. 2) me qurbana ardî heye ku tê de divê hevîrtirş tune be. Ev mirovahiya Xudan Îsa Mesîh nîşan dide, ku bi tevahî bê guneh bû. Di meselê de jin bi dizî hevîrtirşê di qurbana ardî de vedişêre. Sê pîvanên ardî bê guman ne dinyayê nîşan didin, lê belê rastiya Xwedê ya derbarê Kurê Wî de. Jin ne dêr e, wekî ku tê zanîn, lê dêra derewîn e – ew jin, Îzebel, ya ku em di Peyxama Yûhenna 2:20 de dixwînin, ku xwe wek pêxemberîk bi nav dike û hînî xizmetkarên Xwedê prensîbên nepîroz dike ku baweriyê têk didin. Ma ne ev tam ew e ku di van nêzîkî du hezar salên dîroka dêrê de qewimiye? “Nehêniya xerabiyê” di rojên şandiyan de dest bi xebatê kir, û ew bi seranserê sedsalan belav bûye heta îro hema hema ti doktrîneke mezin a Nivîsa Pîroz tune ye ku ji aliyê mamosteyên derewîn ve nehatiye xerakirin.
بەم چوارەم نموونەیە، پەروەردگار کۆتایی پێهێنا بەوەی کە ڕەنگە ناوی بنێین خزمەتە گشتییەکەی بۆ ئەو بۆنەیە. ئەو نهێنییەکانی ئاشکرا کردبوو کە خودا تا ئەو کاتە بە شاراوەیی هێشتبوویەوە، تەنانەت وەک چۆن بە پێغەمبەرایەتی لەلایەن ئەوەوە لە زەبوورەکان ٧٨:٢ ڕاگەیەندرابوو.
هەموو ئەم شتانەی عیسا بە نموونە بۆ جەماوەرەکە فەرموو؛ و بێ نموونە قسەی بۆ نەدەکردن: بۆ ئەوەی ئەوەی پێغەمبەر فەرمووی بێتە دی، و گوتی: «دەمم بە نموونە دەکەمەوە؛ شتانێک دەڵێم کە لە دامەزراندنی جیهانەوە شاراوە بوون،» (vv. 34-35)
کۆتایی بە کۆبوونەوە دەرەوەکە هێنا، عیسا چووە ناو ماڵەکە، قوتابییەکانیشی بەدوایدا چوون. لەم شوێنە دوورەپەرێزەدا سێ نموونەی دیکەی فەرموو، هەروەها نموونەی گەنم و زیزانی ڕوون کردەوە.
ئینجا عیسا خەڵکەکەی ڕەوانەکرد و چووە ماڵەوە: قوتابییەکانی هاتنە لای و گوتیان، مەتەڵی گژوگیا زیانبەخشەکانی کێڵگەمان بۆ ڕوون بکەرەوە. ئەویش وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: ئەوەی تۆوی باش دەچێنێت کوڕی مرۆڤە؛ کێڵگەکە جیهانە؛ تۆوە باشەکە ڕۆڵەکانی شانشینن؛ بەڵام گژوگیا زیانبەخشەکان ڕۆڵەکانی خراپەکارەکەن؛ دوژمنەکە کە چاندوونی شەیتانە؛ دروێنەکە کۆتایی جیهانە؛ و دروێنەکارەکانیش فریشتەکانن. هەروەک چۆن گژوگیا زیانبەخشەکان کۆدەکرێنەوە و لە ئاگردا دەسووتێنرێن؛ بە هەمان شێوە لە کۆتایی ئەم جیهانەدا دەبێت. کوڕی مرۆڤ فریشتەکانی دەنێرێت، و ئەوان لە شانشینەکەی هەموو ئەو شتانە کۆدەکەنەوە کە دەبنە هۆی سەرپێچی، و ئەوانەی کە خراپە دەکەن؛ و دەیانخەنە ناو کوورەیەکی ئاگرەوە: لەوێ گریان و جیڕکردنەوەی ددانەکان دەبێت. ئینجا ڕاستودروستەکان وەک خۆر لە شانشینی باوکیاندا دەدرەوشێنەوە. ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با ببیستێت. (ئایەتەکانی ٣٦-٤٣)
نێردراوان دووبارە هاتنە لای و داوای ڕوونکردنەوەی زیاتریان کرد. پرسیاریان دەربارەی زووانەکانی کێڵگەکە کرد. ئەو ڕوونی کردەوە و پێیانی وت کە خۆی چێنەری تۆوی باشە؛ کێڵگەکەش جیهانە. گرنگە ئەمە لەبیر نەکەین بەهۆی ئەوەی کە دواتر دێت. کێڵگەکە کەنیسە نییە، بەڵکو ئەو جیهانەیە کە کەنیسە لە کۆتاییدا لێی کۆدەکرێتەوە. عیسا فەرمووی: «تۆوی باش، ڕۆڵەکانی پاشایەتین؛ بەڵام زووانەکان، ڕۆڵەکانی خراپەکارن.» لێرەدا ئەنجامی چاندنەکەمان هەیە: ئەوانەی باوەڕ بە پەیامی ئینجیل دەکەن گەنمەکەن؛ ئەوانەی فێرکردنەکانی شەیتان قبوڵ دەکەن زووانەکانن، چونکە ئەو دوژمنەی تۆوی خراپی چاندووە، ئیبلیس خۆیەتی. ئەو هەمیشە سەرقاڵی چاندنی زووانەکان بووە لە هەر شوێنێک کە خزمەتکارانی خودا تۆوی باشیان چاندووە. بەڵام بۆ خزمەتکارانی مەسیح نییە کە هەوڵی لەناوبردنی زووانەکان بدەن لەم سەردەمەدا. تێگەیشتنی ئێمە زۆر سنووردارە. لەوانەیە ئەو هەڵە کوشندەیە بکەین کە ڕۆما کردی، کە باشەکانی هەڵکێشا بۆ ئەوەی خراپەکان لەناو ببات. لە کۆتایی سەردەمەکەدا – مەبەستی کۆتایی جیهان نییە بەڵکو کۆتایی ئەم سەردەمەی ئێستایە – «کوڕی مرۆڤ فریشتەکانی دەنێرێت، ئەوانیش هەموو ئەو شتانەی کە دەبنە هۆی سەرپێچی و ئەوانەی خراپە دەکەن، لە پاشایەتییەکەی کۆدەکەنەوە؛ و فڕێیان دەدەنە ناو کوورەی ئاگر.» سەرنج بدەن کە کوڕی مرۆڤ فریشتەکانی خۆی دەنێرێت. چ بەڵگەیەکی یەکلاکەرەوەی خوداوەندییەکەی لێرەدا هەیە! ئەو هەردووکی کوڕی خودا و کوڕی مرۆڤە لە یەک کەسایەتی پیرۆز و پەرستراودا. فریشتەکان هی ئەون، و فەرمانەکانی جێبەجێ دەکەن.
ئینجا سەرنج بدە لەو بارودۆخە تێکەڵاوەی کە لە پاشایەتییەکەدا زاڵە تا کۆتایی سەردەمەکە. فریشتەکان لە پاشایەتییەکەی ئەودا هەموو ئەو شتانە کۆدەکەنەوە کە دەبنە هۆی گوناه. بانگەشەکارانی درۆزن تێکەڵ بە ڕاستەقینەکان دەبن لە کێڵگەکەدا – واتە، لە جیهاندا، تا کۆتایی سەردەمەکە. "ئینجا ڕاستودروستەکان وەک خۆر دەدرەوشێنەوە لە پاشایەتیی باوکیاندا." ئەمە لایەنی ئاسمانیی پاشایەتییەکەیە کە تێیدا گەورە هی خۆی کۆدەکاتەوە لەو ڕۆژەدا. دووبارە بانگەوازەکە دێت، "ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با ببیستێت."
سێ نموونەکە کە خودا لەناو ماڵەکەدا فەرمووی، پێکەوە ببەستەوە.
دیسان پادشاهێتیی ئاسمان وەک گەنجینەیەکە لە کێڵگەیەکدا شاردرابووەوە، کاتێک پیاوێک دۆزییەوە، شاردوویەتییەوە و لە خۆشییەوە دەڕوات و هەموو شتێکی خۆی دەفرۆشێت و ئەو کێڵگەیە دەکڕێت. دیسان پادشاهێتیی ئاسمان وەک بازرگانێکە، بەدوای مرواریی جواندا دەگەڕا: کاتێک یەک مرواریی زۆر بەنرخی دۆزییەوە، ڕۆیشت و هەموو شتێکی خۆی فرۆشت و کڕییەوە. دیسان پادشاهێتیی ئاسمان وەک تۆڕێکە کە فڕێدرایە ناو دەریا و هەموو جۆرێکی کۆکردەوە: کاتێک پڕ بوو، ڕایانکێشا بۆ کەنار و دانیشتن و باشەکانیان خستە ناو دەفرەکانەوە، بەڵام خراپەکانیان فڕێدا. بەم شێوەیە دەبێت لە کۆتاییی جیهان: فریشتەکان دەردەکەون و خراپەکاران لە چاکەکاران جیا دەکەنەوە و فڕێیان دەدەنە ناو کوورەی ئاگر: لەوێ گریان و جیڕکردنەوەی ددانەکان دەبێت، (vv. 44-50)
لە پەندى پێنجەمدا گەنجینەکە گوناهبار نییە کە بەدوای مەسیحدا دەگەڕێت، بەڵکو خودی پەروەردگاری پیرۆزە کە لە ئاسمانەوە هاتە سەر زەوی بۆ دۆزینەوەی ئەوەی کە لای ئەو بەهایەکی بێئەندازەی هەبوو: واتە، گەلی خۆی ئیسرائیل. بۆ ئەوەی ئیسرائیل بۆ خۆی بکڕێتەوە لەسەر خاچ مرد، بەڵام ئەوان هێشتا ئامادە نەبوون وەک پاشای خۆیان وەری بگرن، و بۆیە گەنجینەکە لە کێڵگەکەدا شاردرایەوە و تا گەڕانەوەی ئەو شاراوە دەمێنێتەوە.
لە کۆنەوە، ئیسرائیل وەک گەنجینەی تایبەتی خودا ناسرابوو (دەرچوون ١٩:٥). خودی گەورە نوێنەرایەتی ئەو پیاوە دەکات کە ئەم گەنجینەیەی دۆزییەوە و شاردەوە. لە گۆلگۆسا هەموو ئەوەی هەیبوو فرۆشتی و کێڵگەکەی کڕی، کە جیهانە (ئایەتی ٣٨). لە ئێستادا گەنجینەکە شاراوە ماوەتەوە. کاتێک ئیسرائیل ڕوو لە گەورە دەکات، ئەوان وەک گەنجینەی تایبەتی یەهوڤا دەردەکەون (مەلاخی ٣:١٧ ئاڕ ڤی)، و لە ڕێگەی ئەوانەوە بەرەکەت دێتە سەر هەموو نەتەوەکانی غەیرەجوو.
“مەلەکووتی ئاسمان،” دواتر چووێنراوە بە “پیاوێکی بازرگان، کە بەدوای مرواریی باشدا دەگەڕا.” دیسانەوە گەڕۆکەکە مەسیحە، کە لە تەختی شکۆمەندییەوە هات بۆ ئەم جیهانە هەژارە، بەدوای گەوهەردا دەگەڕا بۆ ئەوەی تاجی خۆی بۆ هەمیشە پێ بڕازێنێتەوە.
"مروارییەکی زۆر بەنرخ." ئەمە کڵێسایە، کە لە چاوی ئەودا بەهایەکی باڵای هەیە، کە خۆی لە پێناویدا بەخشی. لەسەر خاچ "هەموو ئەوەی هەیبوو فرۆشتی و کڕییەوە." لەوێ بە واتای وشەیی خۆی هەژار کرد بۆ ئەوەی کڵێسا وەک مروارییە هەڵبژێردراوەکەی خۆی بکڕێت (ئەفەسۆس 5:25؛ 2 کۆرنسۆس 8:9). زۆر کەس ڕزگاری بە مرواری و گوناهبار بە بازرگان دەزانن، بەڵام ئەوە بە تەواوی پێچەوانەکردنەوەی پەیامی ئینجیلە.
"پاشایەتیی ئاسمان وەک تۆڕێکە." بە واتای وشەیی، تۆڕێکی ڕاکێشانە. ئەمە کاری ئێستای کڵێسای دانپێدانەر ڕوون دەکاتەوە کاتێک ژمارەیەکی زۆر لە ڕزگاربووان و ونبووان لە ئاوەکانی گەلانەوە کۆدەکرێنەوە (بینین ١٧:١٦) و لەنێو دانپێدانەرانی باوەڕ بە مەسیحدا ژمێردراون.
«باشەکانیان کۆکردەوە ناو دەفرەکان، بەڵام خراپەکانیان فڕێدا.» کاتێک تۆڕی ڕاکێشان پڕ دەبێت، ڕادەکێشرێت بۆ کەنار دەریا، و ماسییە باش و خراپەکان لە یەکتر جیا دەکرێنەوە.
"ئاوا دەبێت لە کۆتایی سەردەمەکە" (پەراوێز). مەبەست کۆتایی جیهان نییە، بەڵکو تەواوبوونی سەردەمی ئێستای نیعمەتە، کە ڕاستەوخۆ پێش هێنانە ناوەوەی سەردەمی شانشین دێت بە تەواوی دەرکەوتنی.
شین و واوەیلا و جیڕەی ددانەکان. ئەم دەربڕینەی دوایی نیشان دەدات کە دادگاییکردن بە پێویست نابێتە هۆی تۆبەکردن. کاتێک جیابوونەوەی کۆتایی ڕوودەدات، ئەو بانگەشەکارە درۆزنانە لە دادگاییکردندا فڕێدەدرێن، کە دەبێتە هۆی گریان و زاری بەهۆی ئازارەکانیانەوە، بەڵام جیڕەی ددانەکان بەهۆی ڕق و کینەیانەوە دژی خودا و مەسیحەکەی (زەبوورەکان 35:16؛ لاواندنەوەکان 2:16).
دوای ئەوەی ئەم دیمەنە نایابەی خستەڕوو کە تەواوی سەردەمی ئێستا دەگرێتەوە و تەنانەت دەگاتە ناو سەردەمی تەنگانەش، بەم شێوەیە کۆتاییهاتنەکەی لە دووەم هاتنەوەی خاوەنەکەدا دەبینرێت، عیسا پرسیاری لە قوتابییەکانی کرد دەربارەی ئەوەی چەندە بەڕاستی لێی تێگەیشتبوون.
عیسا پێی گوت: «ئایا هەموو ئەم شتانەتان تێگەیشتووە؟» ئەوانیش پێیان گوت: «بەڵێ، گەورەم.» ئینجا پێی گوتن: «بۆیە هەموو نووسەرێک کە فێرکراوە بۆ شانشینی ئاسمان، وەک پیاوێک وایە کە خاوەن ماڵە، کە لە گەنجینەکەیەوە شتی نوێ و کۆن دەردەهێنێت.» کاتێک عیسا ئەم نموونانەی تەواو کرد، ئەویش لەوێ ڕۆیشت، (ئایەتەکانی ٥١-٥٣)
هەرچەندە ڕایانگەیاند کە ئەوان ئەم شتانەیان تێگەیشتووە، بەڵام دیارە کە ئەوان بە لاوازی تێیانچووبوون. بەڵام بنەمایەک لە دڵ و مێشکیاندا دانرابوو کە لەسەری بنیات بنێن لە ڕۆژانی داهاتوودا. بۆیە خوادان چواندنیانی بە نووسەرانێک کە فێرکرابوون بۆ پادشایەتیی ئاسمان، کە لە ڕۆژانی داهاتوودا دەیانتوانی لە گەنجینەکەیان شتی نوێ و کۆن دەربهێنن. بەمە، عیسا کۆتایی بەو ماوە تایبەتەی خزمەتکردن هێنا و گەڕایەوە ناسرە.
کاتێک هاتە وڵاتی خۆی، لە کەنیشتەکەیاندا فێری کردن، بە شێوەیەک سەرسام بوون و گوتیان: «ئەم پیاوە ئەم داناییە و ئەم کارە گەورانەی لە کوێوە هێناوە؟ ئایا ئەمە کوڕی دارتاشەکە نییە؟ ئایا دایکی ناوی مەریەم نییە؟ و براکانی، یەعقوب و یۆسێس و شیمۆن و یەهودا؟ و خوشکەکانی، ئایا هەموویان لەگەڵمان نین؟ کەواتە ئەم پیاوە هەموو ئەم شتانەی لە کوێوە هێناوە؟» و ئەوان پێی هەڵنەهاتن. بەڵام عیسا پێی گوتن: «پێغەمبەرێک بێ ڕێز نییە، تەنها لە وڵاتی خۆی و لە ماڵی خۆیدا نەبێت.» و لەوێ زۆر کاری گەورەی نەکرد لەبەر بێباوەڕییەکەیان. (ئایەتەکانی ٥٤-٥٨)
“لە کوێوە... ئەم حیکمەتە و ئەم کارە بەهێزانە؟” تەنانەت لە وڵاتی خۆی عیسا - واتە، وەک لۆقا پێمان دەڵێت، لە شاری ناسرە (لۆقا 4:16-24)، کەم کەس هەبوون کە وەڵامی پەیامی پادشایەتییەکەیان دایەوە. گوێیان لە فێرکردنەکەی بوو و پەرجووەکانی بە سەرسوڕمانەوە بینی، بەڵام نەیانتوانی وەک مەسیح بیناسنەوە.
«ئایا ئەمە کوڕی دارتاشەکە نییە؟» وەڵامەکەی نەخێرە. ئەو کوڕی هەتاهەتایی خودا بوو، لە کچێکی پاکیزە لەدایکبوو، بەڵام لەژێر چاودێریی بەخێوکردنی یوسفدا گەورە کرا، کە لێیەوە پیشەی دارتاشی فێربوو.
"ئەم پیاوە هەموو ئەم شتانەی لەکوێوە هێناوە؟" ئەوان بەڕاستی سەرسام بوون. یەسووع زۆر جیاواز بوو لە خەڵکی شارەکەی خۆی. دانایی و هێزی لە ڕوانگەیەکی مرۆییەوە شیکردنەوەی بۆ نەدەکرا. بەبێ خوێندنی قوتابخانەیی، ئەو لە نووسەرەکان قووڵتر بوو.
“ئەوان لێی تووڕە بوون.” واتە، بەهۆی نزمایەتییەکەیەوە تووشی گومان بوون و تووڕە بوون کاتێک ئاماژەی بەوە دا کە ئاشنایەتی زۆریان لەگەڵی لە ڕۆژانی ڕابردوودا، کاتێک وەک پیشەوەرێکی سادە دەناسیان، چاویانی کوێر کردبوو لە ڕاستیی ئەوەی کە ئەو دەمڕاستی خودا بوو.
لەبەر بێباوەڕییان. تەنانەت خودا خۆیشی بەهۆی بێباوەڕی مرۆڤەوە سنووردار دەکرێت. ئەو کە بۆ باوەڕ "زۆر زیاتر لە هەموو ئەوەی داوای دەکەین یان بیری لێ دەکەینەوە" دەکات (ئەفەسۆس 3:20)، ڕەنگە لە کارکردنیدا ڕێگری لێ بکرێت بەهۆی دژایەتی دڵڕەق و بێباوەڕییەوە.
ئەو ڕاستییە گەورەیەی کە ئەم بەشە لە ژیانی خودامان بە ڕوونی دەری دەخات ئەوەیە کە بێباوەڕی لە لایەکەوە، یان باوەڕ لە لایەکی ترەوە، پشت بە کێشە فیکرییەکان یان بەڵگە لۆژیکییەکان نابەستێت. نهێنی هەردووکیان باری ویژدانە. کاتێک کەسێک سوورە لەسەر ئەوەی کە دژی ئەوە بڕوات کە دەزانێت ڕاستە، ئەوا بەردەوام دەبێت لە بێباوەڕیدا و ڕەتیدەکاتەوە ملکەچی دەسەڵاتی خودا عیسای مەسیح بێت. کاتێک کەسێک لە گوناهەکانی پەشیمان دەبێتەوە و بە ڕاستگۆیی داوای ڕزگاربوون دەکات لێیان، ئەوا هیچ کێشەیەکی نابێت لە باوەڕکردندا بەو شایەتییەی خودا داویەتی لەسەر کوڕەکەی (1 یۆحەننا 5:11). بە سەلامەتی دەتوانرێت بوترێت، بەبێ ترس لەوەی کە بە سەرکەوتوویی ڕەت بکرێتەوە، کە ئەگەر کەسێک بانگەشەی ئەوە بکات کە کێشەی فیکری هەیە سەبارەت بە باوەڕکردن بە کتێبی پیرۆز، ئەوا لەبەر ئەوەیە کە لە گوناهێکدا دەژی کە کتێبی پیرۆز مەحکومی دەکات و نایەوێت لێی ڕزگار بێت، بەڵکو سوورە لەسەر بەردەوامبوون تێیدا. گوناهی بێ دادگاییکراو بەرپرسیارە لە نەبوونی باوەڕ بە شایەتی خودا.
باش دەبێت هەندێک بیرۆکەی پێشتر دەربڕدراو دووبارە بکەینەوە کاتێک خوێندنەوەی ئەم بەشە کۆتایی پێدەهێنین. یەکەم، با جیاوازی نێوان شانشینی خودا و شانشینی ئاسمان تێبینی بکەین. پێمان وتراوە کە شانشینی خودا بەسەر هەموو شتێکدا فەرمانڕەوایی دەکات (زەبوورەکان ١٠٣:١٩؛ زەبوورەکان ٢٢:٢٨زەبوورەکان ٢٢:٢٨) و لە سەردەمێکەوە بۆ سەردەمێکی ترە (دانیال ٤:٣). ئەمە لە پەیمانی نوێدا پێی دەوترێت "شانشینی خودا". ئەم دەربڕینە هەرگیز لە وەحی کۆندا نەدۆزراوەتەوە. لە کاتە جیاوازەکاندا شێوەی جیاواز وەردەگرێت. لە سەردەمی ئێستادا لە مەتتا، و تەنها لەوێ، بە "شانشینی ئاسمان" ناودەبرێت. پاشا وەک ڕەتکراوە لەلایەن مرۆڤەکانەوە سەیر دەکرێت و گەڕاوەتەوە بۆ ئاسمان، لەوێوە ڕێنمایی پیرۆزەکانی دەکات لەسەر زەوی، کە دەچنە دەرەوە و وشەی شانشینەکە بڵاودەکەنەوە و بەم شێوەیە دەبنە هۆی ئەوەی ژمارەیەکی زۆری مرۆڤایەتی، لانیکەم لە دەرەوە، دان بەوەدا بنێن کە ئەو پاشای ڕاستەقینەی زەوییە. کاتێک دەگەڕێتەوە، هەموو ئەوانەی ڕاستەقینە نین لە شانشینەکەی دەردەکات. ئەوانەی ڕاستەقینەن بەشی خۆیان دەبێت یان لە بواری ئاسمانی یان زەمینی شانشینی کوڕی مرۆڤدا، کە ئەو لایەنە دەبێت کە شانشینی خودا لە سەردەمی هەزار ساڵیدا وەریدەگرێت.
پیاوان زۆرجار باس لە "بنیادنانی پادشایەتییەکە" دەکەن. ئەمە دەربڕینێکە کە زۆر بەکاردێت بەڵام هەرگیز لە نووسینە پیرۆزەکاندا نەدۆزراوەتەوە. ئێمە ڕاسپێردراوین کە مزگێنی ڕابگەیەنین بۆ هەموو بوونەوەرێک، و کاتێک پیاوان باوەڕ بە پەیامەکە دەکەن ئەوان دەبنە ئەندامی کڵێسا، جەستەی مەسیح. بەم شێوەیە، ئەوانیش لە پادشایەتی ئاسماندان، بەڵام ئامانجی سەرەکی ئێمە ئەوەیە کە ڕێنماییان بکەین بۆ ئەوەی عیسا وەک ڕزگارکەر و گەورە بناسن.
هیچ کەسێک ناتوانێت لە ڕاستیدا بچێتە ناو شانشینی خودا، جگە بە لەدایکبوونەوەی نوێ. بەڵام زۆر کەس دڵسۆزی خۆیان بۆ پاشا ئامادەنەبووەکە دەردەبڕن، کە هەرگیز دڵیان ڕادەستی ئەو نەکردووە. ئەمانە لە چوارچێوەی شانشینەکەدان، بەڵام لە ڕاستیدا بەشێک نین لێی. با دڵنیا بین کە باوەڕ و دانپێدانانمان ڕاستەقینەن.