عیسا مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکانی سەرکۆنە کرد بەهۆی دووڕووییانەوە، فەرمانی بە شوێنکەوتووانی کرد کە گوێڕایەڵی فێرکردنەکانیان بن لە یاساکەوە بەڵام لاسایی کردارە خۆپەرستەکانیان نەکەنەوە. ئاگاداری دان لە دژی گەڕان بەدوای نازناو و نیشاندانی دەرەکیی خواناسی، جەختی لەسەر بێفیزبوون و خزمەتکردن کردەوە. پاشان عیسا هەشت نەفرەتی بەسەر ئەم سەرکردە ئایینییانەدا ڕاگەیاند، سەرکۆنەی کردن بەهۆی ڕێگریکردن لەوانی تر بۆ چوونە ژوورەوە بۆ شانشینی ئاسمان و بەهۆی قۆستنەوەی خەڵکی لاواز لەژێر ناوی ئاییندا.
کاتێک پەروەردگار عیسا نەهات بۆ ئەوەی جیهان مەحکوم بکات، بەڵکو بۆ ئەوەی هەموو ئەوانە ڕزگار بکات کە باوەڕی پێدەهێنن، ئەو خۆی بە توندییەکی زۆر دەربڕی دژی ئەوانەی کە، هەرچەندە خۆیان بە پارێزەری نووسراوە پیرۆزەکان دەزانی، بەڵام دووڕووانە دەژیان و دژی ئەو ڕاستییە وەستانەوە کە ئەو ڕایگەیاند، بەمەش شوێنکەوتوو بێئاگاکانیان گومڕا دەکرد. بەڵام تا کاتێک ئەوان خوێنەرانی شەریعەت بوون لە کەنیشتەکاندا، ئەو دەیویست خەڵک گوێڕایەڵی وشەی خودا بن، کە ئەوان بانگەشەی ڕێزگرتنیان لێی دەکرد، بەڵام وریابن کە لاسایی ژیانی گەندەڵی ئەوانە نەکەنەوە کە بۆیان ڕووندەکردەوە.
ئینجا عیسا قسەی لەگەڵ خەڵکەکە و قوتابییەکانی کرد و فەرمووی: «مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکان لەسەر کورسییەکەی موسا دانیشتوون. کەواتە هەرچییەک فەرمانتان پێ دەکەن، جێبەجێی بکەن و کاری پێ بکەن؛ بەڵام وەک کارەکانی ئەوان مەکەن، چونکە دەڵێن و نایکەن. چونکە باری قورس و گران دەبەستنەوە و دەیخەنە سەر شانی خەڵک، بەڵام خۆیان بە یەک پەنجەشیان نایجوڵێنن. بەڵام هەموو کارەکانیان بۆ ئەوە دەکەن خەڵک بیانبینێت. فیلەکتەرییەکانیان فراوان دەکەن و لێوارەکانی جلەکانیان گەورە دەکەن، و حەزیان لە باشترین شوێنی دانیشتنە لە جەژنەکاندا، و لە کورسییە سەرەکییەکان لە کەنیشتەکاندا، و سڵاوکردن لە بازاڕەکاندا، و خەڵک پێیان بڵێت: «ڕابی، ڕابی.» بەڵام ئێوە پێتان مەڵێن ڕابی، چونکە یەکێک مامۆستاتانە، ئەویش مەسیحە؛ و هەمووتان برای یەکن. و لەسەر زەوی بە هیچ کەسێک مەڵێن باوک، چونکە یەکێک باوکتانە، ئەویش ئەوەی لە ئاسمانە. و پێتان مەڵێن مامۆستایان، چونکە یەکێک مامۆستاتانە، ئەویش مەسیحە. بەڵام گەورەترینتان دەبێتە خزمەتکار. و هەرکەسێک خۆی بەرز بکاتەوە، نزم دەکرێتەوە؛ و هەرکەسێک خۆی نزم بکاتەوە، بەرز دەکرێتەوە.» (ئایەتەکانی ١-١٢)
زاراوەی "کورسییەکەی موسا" ئاماژەیە بۆ ئەو شوێنەی کە فەریسییەکان و نووسەران داگیریان کردبوو وەک مامۆستایانی ناسراوی یاساکەی موسا. کاتێک ئەوان فەرمانەکانیان دەخوێندەوە و ڕوونیان دەکردەوە، گوێگرەکانیان بەرپرسیار بوون لە گوێڕایەڵی کردن، نەک لەبەر هیچ دەسەڵاتێکی ڕەسەن کە پێیان درابوو بەڵکو لەبەر ئەو ڕاستییەی کە ئاشکرایان دەکرد. بەڵام ئەو جیاوازییەکی بەرچاوی لە نێوان قسەکانیان و ڕێگاکانیان دانا. ئەوان بۆ خەڵکی دیکەیان ڕوون دەکردەوە و بانگەشەیان بۆ دەکرد ئەوەی کە خۆیان هەوڵی جێبەجێکردنیان نەدەدا. شتێکی زۆر خراپە بۆ ئەوانەی کە شوێنی بانگخوازان یان مامۆستایانی وشەی خودایان گرتووە کاتێک ئەوان تەنها بازرگانی بە ڕاستییەکەوە دەکەن کە هەرگیز کاریگەری لەسەر ژیانی خۆیان نەبووە.
ئەم سەرکردانەی لە ئیسرائیل جۆرێک لە چینی پیاوانی ئایینییان پێکهێنابوو کە بە ئاشکرا ڕەخنەیان لە گوناه و لاوازییەکانی خەڵک بە گشتی دەگرت، بەڵام خۆیان تەنها بێخەم بوون لە کاتێکدا کە بە وردبینانە گرنگییان دەدا بە نیشانە دەرەکییەکانی ئایین. ئەوان هیچ شتێکیان لەبارەی لەخواترسی ڕاستەقینە و پیرۆزی دڵ و ژیانەوە نەدەزانی.
ئەوان خەمی ڕەزامەندیی خودایان نەبوو کە بانگەشەی ڕێزگرتنیان لێی دەکرد، بەڵکو بەردەوام بەدوای ستایشی خەڵکدا دەگەڕان. هەمیشە داوێکە کاتێک کەسێک هەست دەکات ناوبانگێکی دیاریکراوی خوداپەرستی هەیە کە دەبێت لەبەردەم خەڵکی دیکەدا بیپارێزێت. زۆر ئاسانە خۆت بدەیتە دەست تاقیکردنەوەی هەوڵدان بۆ ئەوەی زیاتر خوداپەرست دەربکەویت وەک لەوەی لە ڕاستیدا هەی. تەنها شتی ڕاست ئەوەیە کە لەبەردەم خودا بژیت و بە تەواوی بێباک بیت لە ستایش یان سەرزەنشتی خەڵک.
فریسییەکان هەوڵیان دەدا سەرنج بۆ ئاییندارییەکەیان ڕابکێشن، تەنانەت بە جلوبەرگیشیانەوە. بە لەبەرکردنی فیلەکتەرییە فراوانەکان کە وادیاربوو ڕێزێکی زیاتریان بۆ نووسراوە پیرۆزەکان نیشان دەدا لەوانی تر، و بە قەراغی جلەکانیانەوە کە بە شێوەیەکی بەرچاو گەورە کرابوون، ئەوان دڵخۆش بوون بەو ڕێزەی کە پێیان دەدرا. کورسییەکانی شەرەفیان پێدەدرا لە جەژنە دیاریکراوەکاندا و لە خزمەتگوزارییەکانی کەنیشتدا، لە کاتێکدا لە شوێنە گشتییەکاندا بە گشتی بە نازناوە بەنرخەکانیان "ڕابی، ڕابی!" پێشوازییان لێدەکرا. کێ دەتوانێت لە هەموو ئەمانەدا وێنەیەک نەبینێت لەوەی کە ئەمڕۆ لە زۆرێک لە بازنە کڵێساییەکاندا زۆر باوە؟
دژی هەموو ئەم دەرکەوتنە دەرەکییەی خوداپەرستییە، عیسا بە جیددی ئاگاداری قوتابییەکانی کردەوە، "پێتان مەڵێن ڕابی." ئەوان نابوو داوای ناسینەوەی ڕێزلێگیراو لە هاوڕێکانیان بکەن، بەڵکو دەبوو تێبگەن کە مەسیح خۆی مامۆستا یان گەورەیان بوو، و ئەوان تەنها برایان بوون – هەموویان لە یەک خێزانی گەورە. وەک ئەوانەی لە سەرەوە لەدایکبوون، نابوو بە هیچ پیاوێک بڵێن باوک لەسەر زەوی، چونکە خودا خۆی باوکیان بوو. ئایا سەیر نییە کە ئەم فەرمانە دیاریکراوە بەو شێوەیە بە ئاشکرا پشتگوێ دەخرێت لەلایەن ئەوانەی کە بە قەشە بەناو کراوەکانیان دەڵێن باوک؟
بەهۆی ئەو ئامادەییەی کە قوتابییەکانی مەیلیان هەبوو شکۆمەندی بۆ خۆیان بەسەر یەکتردا بگەڕێن، عیسا ئامۆژگارییەکەی دووبارە کردەوە، "نە ناوتان لێ بنرێت مامۆستا: چونکە مامۆستای ئێوە یەکێکە، ئەویش مەسیحە." وشەکە بەڕاستی واتای "سەرۆک" دەگەیەنێت، بەڵام بە گشتی بە واتای مامۆستا یان گەورە لێی تێگەیشتوون.
بێگومان یەسووع مەبەستی ئەوە نەبوو کە شوێنکەوتووانی سووکایەتی بەو دیاریانە بکەن کە ئەو دەیاندات – لەنێویاندا مامۆستایان هەن، هەرچەندە وشەیەکی جیاواز بەکارهاتووە – کە دەبێت لەلایەن پیرۆزەکانەوە خاوەندارێتی بکرێن و بە بەها دابنرێن وەک ئەوەی بۆ بنیاتنانیان دراون. بەڵام نابێت لەبەر سوودی دنیایی سەرسامی کەسایەتی پیاوان بین.
لە لایەن ئەوانەی کە بەم شێوەیە ئەرکێکی تایبەتیان پێ سپێردراوە، نابێت خۆپەرستی هەبێت بەڵکو خزمەتکردن بێت لە خۆشەویستیدا، وەک شوێنکەوتنی نموونەی خودی مەسیح. چونکە ئەوەی خۆی بەرز دەکاتەوە، لە کاتی خۆیدا سووک دەکرێت، هەروەک چۆن ئەوەی خۆی بچووک دەکاتەوە، لەلایەن خوداوە بەرز دەکرێتەوە، کە هەموو خزمەتێک بە نرخ دەزانێت کە بە یەک چاو بۆ شکۆمەندیی ئەوی ئەنجام دەدرێت.
هەشت نەهامەتی بەدوایدا دێن، کە لەلایەن خوداوە گوتراون وەک حوکمێک بەسەر سەرکردە ئایینییەکاندا کە ڕۆح و ڕەفتاریان زۆر دژ بوو بە پیشەکەیان. یەکەم نەهامەتی لە ئایەتی ١٣دا هاتووە:
بەڵام وای لە ئێوە، مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکان، دووڕووەکان؛ چونکە ئێوە شانشینی ئاسمان لەسەر خەڵک دادەخەن: نە خۆتان دەچنە ژوورەوە، نە ڕێگە بەوانە دەدەن کە دەیانەوێت بچنە ژوورەوە.
ئەم حوکمە دراوە لەبەر بەرەنگاربوونەوەی وشەی شانشینەکە، کە ئەوان هیچ بایەخێکیان پێنەبوو، و هەوڵیان دەدا ڕێگری لەوانی تر بکەن کە ڕەنگە بایەخیان پێبێت. شتێکی زۆر جددییە ڕێگری لە هەر کەسێک بکەیت کە ئەگەرنا ئامادە بێت بۆ چوونە ناو شانشینی ئاسمان.
وای دووەم دژی ئەوانە بوو کە بانگەشە و شێوەیەکی دەرەوەی خواپەرستییان وەک داپۆشەرێک بەکاردەهێنا.
قوڕبەسەرتان، ئەی نووسەران و فەریسییەکان، ئەی دووڕووان! چونکە ماڵی بێوەژنەکان دەخۆن، و بۆ خۆنواندن نوێژی درێژ دەکەن، بۆیە سزایەکی گەورەتر وەردەگرن. (ئایەتی ١٤)
سۆلۆمۆن پێمان دەڵێت کە نوێژی بەدکاران قێزەونە لەلای یەزدان (پەندەکان ٢٨:٩). چەند زیاتر کاتێک ئەو نوێژە بەکاردێت بۆ دروستکردنی ناوبانگێک بۆ خوداپەرستی لەکاتێکدا لە ڕاستیدا بە دووڕوویی دەژی.
سێیەمین بەڵا دژی بانگەشەی ئایینییە، کاتێک خۆیان هێندە ساختە بوون.
قوڕبەسەرتان، ئەی نووسەران و فەریسییەکان، ئەی دووڕووان! چونکە ئێوە دەریای و وشکانی دەگەڕێن بۆ ئەوەی یەک کەس بکەنە ئایین گۆڕ، کاتێکیش بوو بەوە، دوو ئەوەندەی خۆتان دەیکەنە کوڕی دۆزەخ، (ئایەتی ١٥)
تایبەتمەندیی تایفەگەراییەکان بە گشتی ئەوەیە کە زۆر زیاتر خەمی بەدەستهێنانی شوێنکەوتووانن بۆ باوەڕە تایبەتەکانیان وەک لە بردنەوەی ڕۆحە ونبووەکان بۆ مەسیح. ئەوانەی بەو شێوەیە گومڕا دەکرێن، دەبنە داکۆکیکارێکی گەرموگوڕی ئەو سیستەمەی کە خۆیانی پێ دەناسێنن، و بە گشتی متمانە بە پەیوەندییەکەیان دەکەن بۆ ڕزگاری کۆتایی، بەم شێوەیە دەکەونە دۆخێکی خراپترەوە لەوەی پێش ئەوەی بانگەواز بکرێن. گەیشتن و بەئاگاهێنانەوەی شوێنکەوتووی پەرستگایەکی درۆینە قورسترە وەک لەوەی دنیاییەکی بێخودا بهێنیتە سەر ئەوەی دۆخی ونبوونی و پێویستی بە ڕزگاری ببینێت.
وای چوارەم دژی ئەوانەیە کە سوێندی پووچ و گڵاو بەکاردێنن.
وای لێ بێت، ئەی ڕێبەرە کوێرەکان، کە دەڵێن: "هەرکەسێک سوێند بە پەرستگا بخوات، هیچ نییە؛ بەڵام هەرکەسێک سوێند بە زێڕی پەرستگا بخوات، قەرزدارە!" ئەی گەمژە و کوێرەکان: چونکە کامیان گەورەترە، زێڕەکە، یان پەرستگاکە کە زێڕەکە پیرۆز دەکات؟ و، "هەرکەسێک سوێند بە قوربانگا بخوات، هیچ نییە؛ بەڵام هەرکەسێک سوێند بە دیارییەکەی سەری بخوات، تاوانبارە." ئەی گەمژە و کوێرەکان: چونکە کامیان گەورەترە، دیارییەکە، یان قوربانگاکە کە دیارییەکە پیرۆز دەکات؟ کەواتە هەرکەسێک سوێند بە قوربانگا بخوات، سوێند بە خۆی و بە هەموو شتێکی سەری دەخوات. و هەرکەسێک سوێند بە پەرستگا بخوات، سوێند بە خۆی و بەوەی تێیدا نیشتەجێیە دەخوات. و ئەوەی سوێند بە ئاسمان بخوات، سوێند بە تەختی خودا و بەوەی لەسەری دانیشتووە دەخوات، (ئایەتەکانی ١٦-٢٢).
یەکێک لە دیارترین بەڵگەکانی بیرکردنەوەی نالۆژیکی هەر کەسێک ئەوەیە کاتێک گرنگی زیاتر بە شتە لاوەکییەکان دەدات وەک لەوانەی کە گرنگییەکی سەرەکییان هەیە. ئەم ڕێبەرە کوێرانە، وەک عیسا ناوی لێنان، زیاتر جەختیان لەسەر ئەو زێڕە دەکردەوە کە بینای پەرستگاکەی پێ دەوڵەمەند کرابوو و ڕازێنرابووەوە، وەک لە خودی پیرۆزگاکە، بۆیە لای ئەوان سوێندخواردن بە زێڕی پەرستگاکە واتای زیاتری هەبوو وەک لە سوێندخواردن بەو بینا پیرۆزەی کە خودا لە کۆنەوە تێیدا نیشتەجێ ببوو.
بە هەمان ڕۆح، قوربانییەکەیان بە پیرۆزی لەسەر قوربانگا دانا، لە کاتێکدا قوربانگاکە بوو کە دیارییە دانراوەکانی لەسەر پیرۆز دەکرد. ئەو قوربانگایە هێمای مەسیح بوو، و دیاری و قوربانییەکان لایەنە جیاوازەکانی کاری ئەویان نوێنەرایەتی دەکرد. بەڵام دەبوو ئەو بێت کە بوو، کوڕی هەتاهەتایی خودا کە بوو بە جەستە، بۆ ئەوەی ئەوە بکات کە کردی. کەواتە سوێند خواردن بە قوربانگا سوێند خواردن بوو بە هەموو ئەوەی لەسەری دانرابوو، و سوێند خواردن بە پەرستگا سوێند خواردن بوو بەو کە تێیدا نیشتەجێ بوو، هەروەک چۆن سوێند خواردن بە ئاسمان (شتێکی زۆر باو) بریتییە لە سوێند خواردن بە تەختی خودا و بەو کە لەسەری دانیشتووە. هەموو ئەو سوێندانە بە شێوەیەکی زۆر ڕوون لەلایەن گەورەوە لە بۆنەیەکی پێشوودا قەدەغە کرابوون (مەتتا 5:33-37).
پێنجەمین وای ڕاگەیەندرا بەسەر ئەوانەی کە مەیلیان هەبوو زۆر جەخت بکەنەوە لەسەر وردەکارییە بێ بایەخەکانی یاساکە، لە کاتێکدا بە تەواوی پشتگوێیان دەخست بابەتە گرنگترەکان کە یاساکە مامەڵەی لەگەڵ دەکرد.
وای لە ئێوە، مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکان، ئەی دووڕووان! چونکە ئێوە دەیەک لە نەعنا و ئەنیس و کەمون دەدەن، و گرنگترین شتەکانی یاساتان پشتگوێ خستووە، کە دادپەروەری و بەزەیی و باوەڕە. دەبوو ئەمانەتان بکردایە و ئەوانی دیکەتان پشتگوێ نەخستایە. ئەی ڕێنماییکارە کوێرەکان، کە مێشولەیەک دەپاڵێون و وشترێک قووت دەدەن، (ئایەتەکانی ٢٣-٢٤)
دەیەکدانی هەرزانترین گیایان لە خۆیدا زۆر ڕاست بوو، بەڵام جەختکردنەوەی تایبەت لەسەر ئەمە و ڕیکلامکردنی وەک ئەوەی ئاماژە بێت بۆ وردبینییەکی سەرسوڕهێنەر، لە کاتێکدا پشتگوێخستنی بابەتە زۆر گرنگترەکان، ئاماژە بوو بۆ ویژدانێک کە ڕاهێنراو نەبوو و ڕۆحێک کە ملکەچی خودا نەبوو. ئەو دەیویست ئەوانەی کە گوێڕایەڵی یاساکەی دەردەبڕن، وریابن لە جێبەجێکردنی تێگەیشتن و بەزەیی و باوەڕ. ئەو کەسەی بەم شێوەیە ڕاهێنراوە، شتە کەمتر گرنگ و کێشدارەکان پشتگوێ ناخات.
شەشەمین کارەسات دژی ئەوانە بوو کە بایەخێکی زۆریان بە پاککردنەوەی ڕێوڕەسمی دەدا، لە کاتێکدا گرنگیی دڵێکی پاک و ژیانێکی بێگەردیان پشتگوێ دەخست.
قوڕبەسەرتان، مامۆستایانی یاسا و فریسییەکان، ڕیاکاران! چونکە دەرەوەی پەرداخ و قاپ پاک دەکەنەوە، بەڵام لەناوەوە پڕن لە چەوساندنەوە و زیادەڕۆیی. ئەی فریسی کوێر، سەرەتا ئەوەی ناو پەرداخ و قاپەکە پاک بکەرەوە، تا دەرەوەشیان پاک بێت. (vv. 25-26)
ئەوان شوبهێنران بە خزمەتکارێک کە زۆر وریابوو لەوەی کوپ و قاپەکانی تری لە دەرەوە پاک بن، لە کاتێکدا لە ناوەوە پیس و ناشۆراو بوون. خودا ڕاستی لە ناخدا دەوێت. لەو شوێنەی دڵ بە باوەڕ پاک دەکرێتەوە، ڕەفتاری دەرەوە لەگەڵیدا دەگونجێت.
حەوتەمین بەڵا تا ڕادەیەک هاوشێوەیە، بەڵام ئیدانەکردنێکی بەهێزترە بۆ لێبووردەیی گەندەڵی شاراوە لە کاتێکدا خۆی وەک خوداپەرستی و دڵسۆزی نیشان دەدات.
قوڕبەسەرتان، مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکان، ئەی دووڕووان! چونکە ئێوە وەک گۆڕی سپیکراو وان، کە لە دەرەوە جوان دیارن، بەڵام لەناوەوە پڕن لە ئێسکی مردووان و هەموو گڵاوییەک. هەروەها ئێوەش لە دەرەوە بە خەڵک ڕاستودروست دیارن، بەڵام لەناوەوە پڕن لە دووڕوویی و خراپەکاری، (ئایەتەکانی ٢٧-٢٨)
ئەم دووڕووانە وەک گۆڕی جوان ڕازاوە و سپیکراو بوون کە لەبەرچاوی خەڵکدا خۆش و زۆرجار شکۆدار دەردەکەون، بەڵام پڕن لە لاشەی ڕزیو و هەموو گڵاوییەک. ئەوانە وان کە لەبەرچاوی خەڵکدا ڕاستودروست دەردەکەون، بەڵام لە ناخەوە پڕن لە دووڕوویی و بێ یاسایی.
دواین بەڵا، کە هەشتەمین ئیدانەکردنی تەواوی دووڕوویی بوو، ڕاگەیەندرا بەسەر ئەوانەدا کە ڕێزیان لە یادی پێغەمبەرانی پێشوو دەگرت لە کاتێکدا کە ڕەتیان دەکردەوە گوێڕایەڵی قسەکانیان بن.
وای لە ئێوە، مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکان، ئەی دووڕووان! چونکە گۆڕی پێغەمبەران دروست دەکەن و قەبری ڕاستودروستان دەڕازێننەوە، و دەڵێن: «ئەگەر لە ڕۆژگاری باوباپیرانماندا بووینایە، هاوبەش نەدەبووین لە خوێنی پێغەمبەراندا.» بۆیە ئێوە شایەتی دەدەن لەسەر خۆتان کە منداڵی ئەوانەن کە پێغەمبەرانیان کوشت. کەواتە پێوانەی باوباپیرانتان پڕ بکەنەوە. ئەی مارەکان، ئەی نەوەی ماری ژەهراوی، چۆن دەتوانن لە سزای دۆزەخ ڕزگارتان بێت؟ (vv. 29-33)
چەندە تایبەتمەند بوو هەڵە زەقەکەی ئەم بانگەشەکارانەی بەرزنرخاندنی شایەتی دڵسۆزانەی پیاوانی خودا لە سەدەکانی ڕابردوودا! هەر وەک چۆن نەوەکانی ئەوانەی مارتن لوتەریان لە ڕۆژگار و نەوەی خۆیدا ناوزڕاند، ئێستا لەگەڵ یەکتر کێبڕکێ دەکەن لە ستایشکردنی لێهاتوویی و بوێرییەکەیدا، یان منداڵەکانی ئەوانەی ڕقیان لە هەڵوێستەکەی ئەبراهام لینکۆڵن بوو زۆرجار بە دەنگ بەرزترینن لە ستایشکردنیدا، بە هەمان شێوە ئەم فریسییانە ڕێزیان لە یادەوەریی ئیشایا گرت کە باوکەکانیان بە مشار پارچەپارچەیان کرد؛ یان یەرمیا، کە لە گرتووخانەیەکی پیسدا زیندانیکرا لەلایەن سەرکردە ئایینییەکانی سەردەمی خۆیەوە؛ یان زەکەریا، کە لە نێوان دەروازە و قوربانگادا کوژرا لەلایەن کێبڕکێکارانی پەرۆشەوە بۆ ئەوەی کە پێغەمبەرەکە سەرزەنشتی کرد. کەچی هیچ بەڵگەیەک نەبوو کە ئەم مامۆستایانی یاسا و فریسییانە ئامۆژگارییەکانی ئەوانەیان قبوڵ کردبێت و کاریان پێکردبێت کە گۆڕەکانیان ڕازاندەوە، بەڵکو بە هەڵوێستیان بەرامبەر پاشا لە ناوەڕاستیاندا نیشانیاندا کە ئەوان هەمان ڕۆحی باوکە بێخوداکانیانیان هەبوو.
لە کاتێکدا شانازییان دەکرد کە ئەگەر لە ڕۆژانی کۆندا زیندوو بوونایە وەڵامەکەیان جیاواز دەبوو، ڕەفتاری ئێستایان پێچەوانەکەی سەلماند. ئەوە بۆ ئەوان بوو کە پێوانەی باوکانیان پڕ بکەنەوە لە ڕەتکردنەوەی کۆتایی پەروەردگاری شکۆمەندی.
کەواتە سزای شایستە چاوەڕێیان بوو. قسەکانیان و ڕەفتارەکانیان سەلماندی کە ئەوان نەوەی گەواڵەکانن، تۆوی مارن- ئەو مارە کۆنەی کە شەیتان و ئیبلیسە- ئەی چۆن دەتوانن لە بەشداریکردن لە سزاکەی ڕزگاریان بێت؟
پەروەردگار پاشان پوختەی گوناهی ئەو نەوە بێباوەڕە دەکات و فەوتانەکەی ڕایدەگەیەنێت:
بۆیە، ئەوەتا، من پێغەمبەران و پیاوانی دانا و مامۆستایانی یاسا بۆ ئێوە دەنێرم؛ و هەندێکیان ئێوە دەیکوژن و لە خاچی دەدەن؛ و هەندێکی تریان ئێوە لە کەنیشتەکانتاندا قامچییان لێ دەدەن، و لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر ڕاویان دەنێن: بۆ ئەوەی هەموو ئەو خوێنە ڕاستودروستەی کە لەسەر زەوی ڕژاوە، بەسەرتاندا بێت، لە خوێنی هابیلی ڕاستودروستەوە هەتا خوێنی زەکەریای کوڕی بەراخیا، کە ئێوە لە نێوان پەرستگا و قوربانگادا کوشتتان. بەڕاستی پێتان دەڵێم، هەموو ئەم شتانە بەسەر ئەم نەوەیەدا دێت، (vv. 34-36)
پەیامبەر لەدوای پەیامبەر لەلایەن خوداوە بۆ ئیسرائیل نێردرابوون، بەڵام ئەوان هەموویان ڕەتکردبووەوە و پشتگوێیان خستبوو. هەمان شتیان دەکرد لەگەڵ ئەوانەی کە سەرزەنشتی گوناه و دووڕووییەکانیانیان دەکرد. لە ڕووی ڕەوشتەوە، جیاوازییان نەبوو لەگەڵ ئەوانەی کە خوێنی هەموو ڕاستودروستەکانیان ڕشتووە، لە هابیلەوە تا یەکێک لە دوایین پێغەمبەرەکان. دڵیان نەگۆڕابوو و ویژدانیان سڕ ببوو؛ بۆیە، تووڕەیی خودا دەبێت بەسەریاندا بڕژێت.
هەرچەندە خودا نەیدەتوانی بە شێوەیەکی تر بکات، بە شێوەیەکی یەکگرتوو لەگەڵ سروشتی پیرۆزی خۆی، جگە لەوەی کە بە حوکمدان مامەڵەیان لەگەڵ بکات بەهۆی خراپەکارییەکانیانەوە، بەڵام دڵی خوداوەند خەمبار بوو لەسەریان و هێشتا ئارەزووی ڕزگارکردنیانی دەکرد. بەڕاستی دڵتەزێنە ئەو شیوەنەی کە ئەو ئەم وتارە زۆر جدییەی پێ کۆتایی پێهێنا.
ئەی ئۆرشەلیم، ئۆرشەلیم، تۆی کە پێغەمبەران دەکوژیت و بەردبارانی ئەوانە دەکەیت کە بۆ لای تۆ نێردراون، چەند جار ویستوومە منداڵەکانت کۆبکەمەوە، وەک چۆن مریشک جووجەڵەکانی لەژێر باڵەکانی کۆدەکاتەوە، و ئێوە نەتانویست! ئاگادار بن، ماڵەکەتان بۆتان چۆڵکراوە. چونکە پێتان دەڵێم، لەمەودوا من نابینن، هەتا بڵێن، پیرۆز بێت ئەوەی بە ناوی خوداوەندەوە دێت. (vv. 37-39)
قودس، شاری پاشا مەزنەکە، کاتی سەردانیکردنی خۆی نەدەزانی. ئەو کە ڕزگاری دەکردن و بەرەکەتەکانی پاشایەتی بەڵێندراوی دەهێنا، لە ناوەڕاستیاندا بوو و ئەوان نەیانناسی. ئەگەر تەنها بە تۆبەکردنەوە ڕوویان لەو بکردایە، ئەو لە سزای دەپاراستن وەک مریشکێک جووجەڵەکانی لە داڵاش دەپارێزێت کە هەوڵی لەناوبردنیان دەدا. بەڵام ئەوان نەیانویست وەری بگرن. بۆیە، ئەوان بەرپرسیار بوون لە سزای خۆیان.
چونکە ئەوان ڕەتیان کردەوە، ئەویش لەسەر ئاستی نەتەوەیی بۆ ئێستا ڕەتی کردنەوە. لەو کاتەوە بەدواوە نابێت بیبینن تاوەکو ئامادە دەبن دان بەوەدا بنێن کە ئەو پاشایانە، هاوار بکەن بە وشەکانی زەبوورەکان 118:0 کە «هەژارانی مێگەلەکە» (زەکەریا 11:11) پێشوازییان لێی کردبوو کاتێک چەند ڕۆژێک پێشتر سواری شارەکە بوو، «پیرۆز بێت ئەوەی بە ناوی یەزدانەوە دێت» (مەتتا 21:9).
پێش ئەو ڕۆژە، ئەم هەموو قۆناغەی نیعمەتە – واتە ماوەی ئاشکراکردنی نهێنیی کڵێسا وەک یەک جەستەی مەسیح – دەبوو بێتە کایەوە. لە ئێستادا، خودا گەلێک لە هەموو نەتەوەکان کۆدەکاتەوە بۆ ناوی کوڕەکەی. تەنها کاتێک ئەو کارە تەواو دەبێت، ئیسرائیل وەک نەتەوەیەک سەیری ئەوە دەکەن کە کون کون یان بڕ بڕیان کرد و وەک ڕزگارکەر و پاشای خۆیان دانی پێدا دەنێن.