کاتێک عیسا پێشبینی خاچکردنە نزیکەکەی خۆی دەکات لە کاتی جەژنی فەسحدا، سەرۆک کاهینەکان و پیرەکان پیلان دەگێڕن بۆ کوشتنی بە نهێنی، بەدوورگرتنی ڕۆژی جەژنەکە بۆ ڕێگریکردن لە ئاژاوەی گشتی. لەم نێوەندەدا، مریەم عیسا بە زەیتێکی گرانبەها چەور دەکات، کردارێکی دڵسۆزییە کە عیسا بەرگری لێدەکات وەک ئامادەکارییەک بۆ ناشتنی، سەرەڕای ناڕەزایەتییەکانی قوتابییەکان. بە پێچەوانەوە، یەهودا ئەسخەریوتی ڕازی دەبێت بە خیانەتکردن لە عیسا بە سەرۆک کاهینەکان لە بەرامبەر سی پارچە زیودا.
کاتەکە نزیک دەبووەوە کاتێک عیسا دەبوو بمرێت – بۆ ئەوەی ژیانی خۆی بکاتە فیدیە بۆ زۆر کەس. هەموو شتێک لە ئەزەلەوە پێشبینی کرابوو، و ئەو بۆ ئەم مەبەستە تایبەتە هاتبووە سەر زەوی. بەڵام کاتێک کاتژمێرەکە نزیک دەبووەوە، ڕۆحی پیرۆزی ئەو بە قووڵی هەژێنرابوو.
کاتێک عیسا هەموو ئەم قسانەی تەواو کرد، بە قوتابییەکانی فەرموو، «دەزانن دوای دوو ڕۆژ جەژنی پەسخەیە، و کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست بۆ ئەوەی لە خاچ بدرێت.» ئینجا سەرۆک کاهینەکان و مامۆستایانی شەریعەت و پیرانی گەل کۆبوونەوە لە کۆشکی سەرۆک کاهین کە ناوی قەیافا بوو، و ڕاوێژیان کرد چۆن بە فێڵ عیسا بگرن و بیکوژن. بەڵام گوتیان، «نەک لە ڕۆژی جەژن، نەوەک گێرەشێوێنی لەناو خەڵکدا دروست بێت.» (آیەتەکانی ١-٥)
پاش ئەوەی دوا وتاری گشتیی خۆی تەواو کرد، سێبەری تاریکی خاچ بەسەر ڕۆحییەوە دەکەوت کاتێک باسی جەژنی فەسحی داهاتووی دەکرد، کە دوای ئەوە ناپاکیی لێ بکرێت و لە خاچ بدرێت. تەنها ئەو واتای ڕاستەقینەی ئەو فەسحەی دەزانی، چونکە ئەو بەرخی فەسحی نموونەیی بوو، کە خوێنی پەناگەیەکی لە حوکمی خودا دابین دەکرد بۆ هەموو ئەوانەی متمانەیان پێی دەکرد.
لەم نێوەندەدا، سەرۆک کاهینەکان، مامۆستایانی یاسا، و پیران بە نهێنی لە ماڵی قەیافای فێڵبازدا کۆبوونەوە، کە ئەو ساڵە سەرۆک کاهین بوو بە پشتیوانی ڕۆمەکان. لەوێ پیلانیان گێڕا چۆن بە باشترین شێوە و بە زۆرترین سەلامەتی بۆ خۆیان عیسا بخەنە ژێر دەسەڵاتی خۆیان بۆ ئەوەی بیکوژن. لەبەر دڵسۆزییان بۆ ئایینی جوولەکە، کە هەستیان دەکرد فێرکردنەکانی ئەو هەڕەشەیەکی لەسەرە، ئامادە بوون هەموو شتێک بکەن بۆ ئەوەی لە ڕێگەی خۆیان لایببەن، بە مەرجێک تووشی ململانێیان نەکات لەگەڵ خەڵکدا. بە باشیان زانی هەوڵی گرتنی نەدەن لە ڕۆژی جەژنی نزیکبووەوەدا چونکە ئەوە بە دڵنیاییەوە ڕاپەڕینێکی خەڵکی لە دژیان دروست دەکرد.
بەڕاستی دڵفڕێنە کە لە بیرکردنەوەی ئەم بکوژە خراپکار و پیلانگێڕانە دوور بکەوینەوە و بگەڕێینەوە بۆ گێڕانەوە جوانەکەی دڵسۆزیی مریەم، وەک لە ئایەتەکانی ٦-١٣دا گێڕدراوەتەوە.
کاتێک عیسا لە بێتانی بوو، لە ماڵی شیمۆنی گولی، ژنێک هاتە لای سندووقێکی مەرهەمی زۆر بەنرخی لەگەڵدا بوو، و بەسەر سەریدا ڕشتی، کاتێک لەسەر خوان دانیشتبوو. بەڵام کاتێک قوتابییەکانی بینییان، تووڕە بوون و گوتیان: «ئەم بەفیڕۆدانە بۆچییە؟ چونکە ئەم مەرهەمە دەتوانرا بە زۆر بفرۆشرێت و بدرێتە هەژاران.» کاتێک عیسا تێگەیشت، پێی گوتن: «بۆچی ژنەکە بێزار دەکەن؟ چونکە کارێکی باشی بۆ من کردووە. چونکە هەژاران هەمیشە لەگەڵتانن؛ بەڵام من هەمیشە لەگەڵتان نیم. چونکە ئەو مەرهەمەی بەسەر جەستەمدا ڕشت، بۆ ناشتنم کردی. ڕاستییەکەتان پێ دەڵێم، لە هەر شوێنێک لە هەموو جیهاندا ئەم مزگێنییە ڕابگەیەنرێت، ئەوەی ئەم ژنە کردوویەتی، بۆ یادگارییەکەی ئەویش دەگێڕدرێتەوە.» (ئایەتەکانی ٦-١٣)
هیچ شتێک لەبارەی شیمۆنی گولییەوە نازانین. ناوی لێرەدا تۆمار کراوە، لەگەڵ وشەیەکی زیادە کە باس لە نەخۆشییەک دەکات کە یان هێشتا تووشی بووبوو، یان، بە ئەگەری زیاتر، یەزدان چاکی کردبووەوە. هەروەها ئەگەری ئەوەش هەیە کە کۆچی دوایی کردبێت. هەرچەندە ماڵەکە بە هی ئەودا دانرابوو، بەڵام ڕیوایەتی یۆحەننا وا دەردەکەوێت کە ماڵی دوو خوشکەکە، مارتا و مریەم، و براکەیان لازەر بێت. ئەگەر ئەمە ڕاست بێت، شیمۆن ڕەنگە باوکی ئەو سێ هاوڕێ دڵسۆزەی یەسووع بووبێت، کە هیچ کامیان بە ناو ناوهێنراون، بەڵام، لە ڕیوایەتی مەتتادا.
ئێمە دەزانین ئەو ژنەی سندووقی مەرهەمی ئەلەباستەری هێنا و عیسای مەسح کرد، مەریەم بوو. یۆحەننا پێمان دەڵێت ئەو پێیەکانی مەسح کرد. مەتتا و مەرقۆس باس لە مەسحکردنی سەری دەکەن. بێگومان هەردووکیان ڕاست بوون. ئەوە کردارێکی دڵسۆزیی پڕ لە خۆشەویستی بوو. بۆ مەریەم، عیسا پاشا بوو. کاتێک ئەو لەسەر مێزەکە دانیشتبوو یان پاڵکەوتبوو، ناردینەکەی ژوورەکەی بە بۆنەکەی پڕ کرد (گۆرانیی گۆرانییەکان ١:١٢؛ هەروەها بڕوانە ئایەتی ٣). بۆ مەریەم، هیچ شتێک زۆر بەنرخ نەبوو بۆ عیسا. ئەو باشترینەکانی خۆی بەوپەڕی دڵفراوانییەوە پێشکەش بەو کرد.
قوتابییەکان، کە لەم حاڵەتەدا بە ڕابەرایەتی یەهودا بوون (یۆحەننا ١٢:٤)، ناڕەزاییان دەربڕی، گلەییان کرد لەوەی کە بەلای ئەوانەوە بەفیڕۆدان بوو. ئەوان وایان دەزانی، ئەو بۆنە دەتوانرا بە بڕێکی زۆر بفرۆشرێت و داهاتەکەی بدرێتە هەژاران. یەهودا نەیدەتوانی لە خۆشەویستییەکی وەک هی مریەم تێبگات، کە وای لێدەکرد گرانبەهاترین گەنجینەکەی بەسەر سەروپێی عیسادا بڕێژێت. بەلای ئەوەوە بەفیڕۆدانێکی گەورە بوو.
عیسا سەرزەنشتی گلەیکارانی کرد و ژنەکەی بێتاوان کردەوە، ڕایگەیاند کە کارێکی باشی (بە واتای وشە، "جوان") لەسەر ئەو ئەنجامداوە. ئەوان هەمیشە هەژارانیان هەبوو کە دەیانتوانی خزمەتیان بکەن. وەک یاساکە وتبووی، ئەوان هەرگیز لە خاکەکەدا نامێنن؛ بەڵام ئەو خەریک بوو بڕوات. مریەم، کە ڕەنگە لە هەموو ئەوانی تر بە ڕوونی زیاتر تێگەیشتبوو لەوەی خەریک بوو ڕووبدات، جەستەی ئەوی بۆ ناشتنەکەی چەور کردبوو. دڵسۆزییەکەی ئەوەندە بە قووڵی بەهای پێدرا کە عیسا زیادی کرد، "لە هەر شوێنێک ئەم مزگێنییە لە هەموو جیهاندا ڕابگەیەنرێت، ئەوەی ئەم ژنە کردوویەتی، بۆ یادگارییەکەی ئەویش دەگێڕدرێتەوە."
ئایا مەسیح خۆی ئەوەندە ڕاستەقینە و بەنرخە بۆمان کە ئامادە بین هەر قوربانییەک بکەین بۆ ئەوەی دڵسۆزیی خۆمان بۆی نیشان بدەین؟
بە پێچەوانەی ڕوون و ئاشکرای خۆشەویستی و دڵسۆزیی مریەم، خیانەتی یەکخەری ئێستا دێتە بەرچاو.
ئینجا یەکێک لە دوازدەکە، کە ناوی یەهودای ئەسخەریوتی بوو، چوو بۆ لای سەرۆک کاهینەکان و پێی گوتن: «چی دەدەنێ و منیش ڕادەستی ئێوەی دەکەم؟» ئەوانیش لەگەڵی ڕێککەوتن لەسەر سی پارچە زیو. و لەو کاتەوە هەلی دەدۆزییەوە بۆ ئەوەی خیانەتی لێ بکات. (ئایەتەکانی ١٤-١٦)
خائینە نەفرەتییەکە دیمەنە جەژنییەکەی بەجێهێشت و چوو بۆ لای دەستەی کاهینەکان کە پێشتر، بە ئاشکرا، ئاشنایان بوو. داوای بڕێکی دیاریکراوی کرد کە پێ بدرێتێ بە مەرجێک خیانەت لە عیسا بکات و بیخاتە دەستیانەوە. بێ ئەوەی بیری بێتەوە لە پێشبینییەکەی زەکەریا سەبارەت بە هەمان ئەم شتە، واتە خیانەتکردن لە شوانەکەی ئیسرائیل، پەیمانیان لەگەڵدا بەست لەسەر سی پارچە زیو (زەکەریا ١١:١٢). سەرەڕای هەموو زانیارییە شانازیپێکراوەکانیان لەسەر کتێبی پیرۆز، بەبێ ئاگایی جێبەجێیان دەکرد لەو مامەڵەیەدا کە ڕازی بوون لەسەری.
یەهودا گەڕایەوە ناو کۆمەڵی مەسیح و نێردراوانی و بەردەوام بوو لە هاوڕێیەتی کردنیان، چاوەڕێی دەرفەتێکی گونجاو بوو بۆ جێبەجێکردنی بەشی خۆی لە ڕێککەوتنەکە- پەیمانێک لەگەڵ دۆزەخ، کە دەبێت هەندێک جار ویژدانی تاوانباری ناچار کردبێت بە توندی ناڕەزایەتی دەرببڕێت دژی ئەو ڕێچکە ترسناکەی کە تێیکەوتبوو.
بەشی داهاتوو دەربارەی جەژنی پەسخەی کۆتایی پێمان دەڵێت.
ئێستا لە یەکەم ڕۆژی جەژنی نانی فەتیرە، قوتابییەکان هاتنە لای عیسا و پێیان گوت: «لە کوێ دەتەوێت جەژنی پەسخەت بۆ ئامادە بکەین؟» ئەویش فەرمووی: «بڕۆنە شار بۆ لای فڵانە پیاو، پێی بڵێن: مامۆستا دەفەرموێت: کاتم نزیک بووەتەوە؛ جەژنی پەسخە لە ماڵی تۆ لەگەڵ قوتابییەکانم دەکەم.» قوتابییەکانیش وەک عیسا فەرمانی پێکردبوون وایان کرد؛ جەژنی پەسخەیان ئامادە کرد. کاتێک ئێوارە هات، لەگەڵ دوازدە قوتابییەکە دانیشت. لە کاتی نانخواردندا فەرمووی: «ڕاستیتان پێ دەڵێم، یەکێک لە ئێوە خیانەتم لێ دەکات.» ئەوانیش زۆر خەمبار بوون، یەک لە دوای یەک دەستیان کرد بە پرسیارکردن لێی: «گەورەم، ئایا منم؟» ئەویش وەڵامی دایەوە و فەرمووی: «ئەوەی دەستی لەگەڵ من لە قاپەکەدا نوقم دەکات، ئەو خیانەتم لێ دەکات. کوڕی مرۆڤ وەک لەسەری نووسراوە دەڕوات: بەڵام قوڕبەسەر ئەو پیاوەی کە کوڕی مرۆڤ بەهۆی ئەوەوە خیانەتی لێ دەکرێت! باشتر بوو بۆ ئەو پیاوە ئەگەر لەدایک نەبوایە.» ئینجا یەهودا، ئەوەی خیانەتی لێ کرد، وەڵامی دایەوە و گوتی: «مامۆستا، ئایا منم؟» ئەویش پێی فەرموو: «تۆ خۆت گوتت.» (ئایەتەکانی ١٧-٢٥)
«یەکەم ڕۆژی جەژنی نانی بێ خەمیرە.» ئەم جەژنە حەوت ڕۆژی خایاند. لە یەکەم ڕۆژدا بەرخەکە سەربڕا و ژەمە دیاریکراوەکە ئەنجامدرا. لەسەرانسەری حەوت ڕۆژەکەدا، هیچ خەمیرەیەک لە ماڵەکانی ئیسرائیلییەکاندا ڕێگەپێدراو نەبوو.
ڕۆژی جولەکە لە کاتی خۆرئاوابوون دەستی پێدەکرد، بۆیە جەژنی فەسح «لە نێوان دوو ئێوارەدا» بوو (دەرچوون 12:6 RV, marg.). عیسا جەژنەکەی دوای یەکەم خۆرئاوابوونی ڕۆژی فەسح گێڕا و وەک بەرخی ڕاستەقینەی فەسح مرد پێش خۆرئاوابوونی داهاتوو.
"من پەسخە لە ماڵەکەی تۆ لەگەڵ قوتابییەکانم دەگێڕم." لەلایەن دانیشتووانی قودسەوە بە کارێکی خوداپەرستانە دادەنرا کە ژوورێکی میوان تەرخان بکرێت، کە میوانانی شارەکە بتوانن جەژنەکە تێیدا بگێڕن. عیسا سوودی لەم مافە وەرگرت. نەریت دەڵێت کە لە ماڵی یۆحەننا مەرقۆس بوو کە دوایین پەسخە لەلایەن ڕزگارکەر و قوتابییەکانییەوە گێڕدرا.
جەژنی پەسخەیان ئامادە کرد. مێزیان بە بەرخە برژاوەکە، گژوگیا تاڵەکان، و نانی فەتیرە ڕازاندەوە، وەک خودا فەرمانی دابوو. ئەم هەمووە دەبوو چ مانایەکی هەبووبێت بۆ عیسا، کە دەیزانی ئەو کەسە بوو کە ئەم جەژنە نموونەییە پێشتر ئاماژەی پێدابوو! (یەکەم کۆرنسۆس ٦:٧-٨).
ئەو لەگەڵ دوازدەکە دانیشت. یەهودا هێشتا نەچووبووە دەرەوە بۆ ناو تاریکی. ئەو کە پێشتر ڕێککەوتبوو خیانەت لە خوداوەندەکەی بکات، لەگەڵ ئەوانی تر دانیشت.
"یەکێک لە ئێوە خیانەتم لێ دەکات." ئەو کەسەی هەموو شتێکی دەزانی، ئاگاداری پیلانە خراپەکەی یەهودا بوو کە تێیدا چووبووە ناوەوە، بەڵام هێشتا دەرفەتی پێدا بۆ ئەوەی تۆبە بکات، ئەگەر ویژدانی چالاک بوایە.
"گەورەم، ئایا منم؟" پێمان وتراوە کە هەریەکێکیان ئەم پرسیارەیان کرد، یازدە کەسیان بە خەم و سەرلێشێواوی ڕاستەقینەوە و یەکێکیان بە زانینی تاوانبارانەوە کە بە ئەنقەست پەیمانی بەستبوو بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە خراپە. چۆن گوناه دڵ ڕەق دەکات و ویژدان دەسووتێنێت!
“ئەوەی دەستی لەگەڵ من لە قاپەکەدا نوقم دەکات.” تا کۆتایی ڕێگە بە یەهودا درا کە چێژ لە ناسکترین دەربڕینەکانی خۆشەویستیی عیسا وەربگرێت، تەنانەت لەگەڵیدا لە قاپەکەی سەوزە تاڵەکەدا بەشداری بکات.
"بۆ ئەو پیاوە باش بوو ئەگەر لەدایک نەبوایە!" ئەم وشانە هیوای پووچی جیهانگیرخواز لەناودەبەن، چونکە پێمان دەڵێن دەربارەی لانیکەم یەک پیاو کە بۆی باشتر بوو نەژیابایە. ئەمە ڕاست نابێت ئەگەر یەکخراو هەرگیز ڕزگاری بێت.
"تۆ وتت." دیارە هەستی دەکرد کە ئەو جێگەی گومانی ئەوانی ترە، یەهودا دووبارە پرسی بە ترسێکی خراپ شاردراوە و لەگەڵ ئەوەشدا بە بێشەرمییەکی ئاشکراوە، "مامۆستا، ئایا منم؟" عیسا بە بەڵێ وەڵامی دایەوە، بەڵام بە شێوەیەک کە ئەوانی تر یان نەیانبیست یان تێنەگەیشتن. بەپێی ئینجیلی یۆحەننا، وا دیارە لەم خاڵەدا یەهودا بە پەلە هەستا و ژوورەکەی جێهێشت (John 13:30). ئەگەر ئەمە ڕاست بێت، ئەو لە ڕاستیدا ئامادە نەبوو کاتێک ڕووداوی دواتر ڕوویدا بەڵکوو دوای جەژنی پەسخە چووە دەرەوە. بەڵام ئەمە ماوەیەکی زۆرە خاڵێکی مشتومڕاوی بووە.
دواتر دامەزراندنی خواردنی ئێوارەیی پەروەردگار هات، ئەو ڕێوڕەسمە پیرۆزەی کە لە کەنیسەی مەسیحیدا جێگەی جەژنی فەسحی جوولەکەکان دەگرێتەوە. ئەو دووانە بە توندی بەیەکەوە بەستراونەتەوە، چونکە دوای ئاهەنگی جەژنی فەسح بوو کە عیسا نان و بەرهەمی مێوی پێشکەش بە قوتابییەکانی کرد، و بە نەرمی داوای لێکردن کە لێیان بخۆن وەک نیشاندانی جەستەی کە خەریک بوو لەسەر خاچ قوربانی بکرێت و خوێنی کە زۆر زوو دەڕژا بۆ لێخۆشبوونی گوناهەکان. نزیکەی دوو هەزار ساڵ تێپەڕیوە بەسەر ئەو شەوە پیرۆزەدا، لەو ماوەیەدا ملیۆنان بێشومار بڕواداری سوپاسگوزار بەشدارییان لەم یادگارییانەدا کردووە لە یادی ئەوەی کە تا مردن خۆشی ویستن.
عەشای خوداوەند (1 کۆرنسۆس 10:16) بە هیچ شێوەیەک قوربانی نییە. ئەو یادەوەریی ئەو قوربانییە تەواوەیە کە پەروەردگارمان یەکجار بۆ هەموو کاتێک پێشکەشی کرد، کاتێک خۆی لە گۆلگۆتە لە پێناوی ئێمەدا بەخشی. هەروەها نابێت بە هیچ بیرکردنەوەیەک لەوەی کە بەهای ڕزگارکەر یان شایستەیی ناوەکی هەیە، ئەنجام بدرێت. ئەو بیرخەرەوەیە کە کاتێک ئێمە بە تەواوی ونبوو و بێدەسەڵات بووین، مەسیح لە پێناوی ئێمەدا مرد بۆ ئەوەی ئێمە بۆ خودا بکڕێتەوە. ڕاستە کە قوربانیی ستایش (ئیبرانییان 13:15) دەبێت هەمیشە لەگەڵیدا بێت کاتێک بیر لە تێچووی گەورە دەکەینەوە کە بەهۆیەوە ڕزگار کراین، و دڵخۆش دەبین کە ئەو کە ئەو هەموو خەم و شەرمەزارییەی لە پێناوی ئێمەدا قبوڵ کرد، ئێستا بۆ هەتاهەتایە زیندووە، هەرگیز جارێکی تر ناچار نەبێت ملکەچی ئازاری مردن بێت. ئێمە ئەو بە بیر دەهێنینەوە وەک "داڕێژەر و تەواوکەری باوەڕەکەمان؛ کە لە پێناوی ئەو خۆشییەی لەبەردەمی دانرابوو، خاچی قبوڵ کرد و سووکایەتییەکەی بە کەم زانی، ئێستاش لە دەستە ڕاستی تەختی خودا دانیشتووە" (ئیبرانییان 12:2)، لەوێوە بەم زووانە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کڕدراوی خوێنی خۆی وەرگرێتەوە. تا ئەو کاتە ئەم جەژنە بە دڵێکی پەرستشکارەوە دەگێڕین، لە کاتێکدا سەیری خاچ دەکەین و چاوەڕێی شکۆمەندیی داهاتوو دەکەین (1 کۆرنسۆس 11:26).
کاتێک نانیان دەخوارد، یەسووع نانێکی هەڵگرت و پیرۆزی کرد و شکاندی و دایە قوتابییەکان و فەرمووی: «وەرگرن، بیخۆن؛ ئەمە جەستەی منە.» پاشان جامەکەی هەڵگرت و سوپاسی کرد و دایە ئەوان و فەرمووی: «هەمووتان لێی بخۆنەوە؛ چونکە ئەمە خوێنی منە، خوێنی پەیمانی نوێ، کە لە پێناوی زۆر کەسدا ڕژاوە بۆ لێخۆشبوونی گوناهەکان. بەڵام پێتان دەڵێم، لەمەودوا لەم بەرهەمی مێوە ناخۆمەوە، هەتا ئەو ڕۆژەی کە لەگەڵ ئێوەدا بە شێوەیەکی نوێ لە شانشینی باوکمدا دەیخۆمەوە.» کاتێک سروودێکیان گوت، چوونە دەرەوە بۆ کێوی زەیتوون. (ئایەتەکانی ٢٦-٣٠)
"وەرگرن، بیخۆن؛ ئەمە جەستەی منە." عیسا یەکێک لە نانە فەتیرەکانی خستە دەستییەوە، پیرۆزی کرد و شکاندی، و دایە قوتابییەکان، فەرمانی پێدان کە وەک جەستەی ئەو بیخۆن. بە ڕوونی، هیچ گۆڕانکارییەکی جەوهەری لەوێدا نەبوو، چونکە ئەو بە جەستەی ڕاستەقینەی خۆی لەبەردەمیاندا دانیشتبوو و ئەوان نانەکەیان دەخوارد. وەک ئەوە وابوو کەسێک وێنەیەکی نیشان بدات و بڵێت، "ئەمە دایکمە." یەکێکیان نوێنەرایەتی ئەوی تر دەکات.
"ئەوی جامەکەی هەڵگرت." پێمان نەوتراوە بەتەواوی چی لەناو جامەکەدا بوو. ئێمە لە ئایەتی داهاتوو دەزانین کە ئەوە "بەرهەمی مێو" بوو، بەڵام ئایا شەرابی خومراو بوو یان شەربەتی مێوژی کوڵاو (زۆر زوو بوو بۆ ترێی تازە)، تۆمارەکە نایڵێت، و نابێت ئێمە لەسەری مشتومڕ بکەین. ئەوەی کە ئاماژەی پێکراوە گرنگە.
«ئەمە خوێنی منە، خوێنی پەیمانی نوێیە.» ئەو خوێنە بەنرخە هێشتا نەڕژابوو، بەڵام عیسا بە شێوەیەک باسی دەکرد وەک ئەوەی کاری خاچەکە پێشتر تەواو بووبێت. پەرداخەکە خوێنی ئەوی تێدا نەبوو، بەڵکو ئەوەی تێدابوو کە لە ساڵانی دواتردا بیهێنێتەوە یاد کاتێک بۆ لێخۆشبوونی گوناهەکان ڕژابوو.
"کاتێک لە شانشینی باوکمدا لەگەڵ ئێوەدا بە شێوەیەکی نوێ دەیخۆمەوە." عیسا بەشداری لەوەدا نەکرد کە یادەوەریی مەرگی خۆی بێت، بەڵام چاوەڕێی ئەو کاتە بوو کە وەک ئەنجامێکی ئەو قوربانییە، هەموو هی خۆی لە دەوری خۆی لە شانشینی باوکدا کۆبکاتەوە بۆ ئەوەی پێکەوە ئاهەنگ بگێڕن بۆ بەرهەمی تەواو و شکۆداری ڕزگاربوون. ئینجا لە ئازاری گیانی خۆی دەبینێت و تێر دەبێت (ئیشایا ٥٣:١١).
"کاتێک سروودێکیان گوت." نەریت دەڵێت ئەمە زەبوورەکانی ١٣٥:٠ بووە، کە لای جولەکەکان بە هالێلی بچووک ناسراوە، کە ئازادکردنی ئیسرائیلی لە میسر پیرۆز دەکرد، یان، وەک ئەوانی تر پێیان وایە، زەبوورەکانی ١١٥-١١٨.
جەژنی یادەوەریی خۆشەویستی، فەرمانی سەرەکی کە سپێردراوە بە کڵێسا، بۆ ئەوە داڕێژراوە کە عیسا خۆی بهێنێتە بەردەم ڕۆح. ئەوە بانگەوازێکە بۆ هەستەکان. ئەو دەڕۆیشت. نەیدەویست لەبیر بکرێت لەلایەن ئەوانەی کە بەو شێوەیە بە نەرمی خۆشی دەویستن. بۆیە ئەم خوانە پیرۆزەی دامەزراند، بۆ ئەوەی لە هەر شوێن و کاتێکدا جێبەجێ بکرێت، بە ڕوونی بیهێنێتەوە یاد. خۆشەویستیی ئەو تەنانەت لە مردنیش بەهێزتر بوو، کە زۆر ئاوی حوکم نەیاندەتوانی بیکوژێننەوە (گۆرانیی گۆرانییەکان 8:6-7). ئەو پێویستی بە هیچ هێمایەک نییە بۆ ئەوەی ئێمە لەبیر بکات. بەڵام خۆشەویستیی ئێمە زۆر ناجێگیرە. زۆر زوو لەبیرمان دەچێتەوە. بۆیە پێویستیمان بە شتێکە کە هەستەکانمان زیندوو بکاتەوە و بیرکردنەوەکانمان دەربارەی ئەو نوێ بکاتەوە. ئینجا، وەک مریەم، سندووقە ئەلەباستەرەکانمان دەهێنین و لەبەردەمیدا دەیانشکێنین، بۆنی پەرستن و ستایشمان بەسەریدا دەڕێژین تاوەکو ماڵەکە پڕ دەبێت لەو بۆنە خۆشەی کە بەو شێوەیە ئازاد دەکرێت. شیاوە کە چیرۆکی دڵسۆزیی ئەو بۆ مەسیح پێش چیرۆکی ئەو خوانە بێت کە ئەو دایمەزراند.
تەنها گوناهی دانپێدانەنەکراوە کە دەبێت ڕێگر بێت لەوەی مەسیحییەک بەشداری لە خوانە پیرۆزەکەدا بکات، و هەرچی زووتر ئەو گوناهە لەژێر ڕۆشنایی خاچدا دادوەری بکرێت، هەرچی زووتر کەسەکە بۆ هاوبەشی دەگەڕێنرێتەوە. داود گوتی، "بیرکردنەوەم لەو شیرین دەبێت" (زەبورەکان ١٠٤:٣٤). ئایا ئێمە دڵخۆشین بە دانیشتن لەسەر خوانەکەی، و بیر لە خۆشەویستییەکەی بکەینەوە؟
فێرکاریی ڕۆمانیی قوداس و ئامادەبوونی ڕاستەقینەی عیسا لە ڕازی پیرۆزدا بە تەواوی پێچەوانەی ڕاستییە. فێرکردنی ئەوەی کە لە شێوەی نان و شەرابدا خودی جەستە و خوێنی عیسا بە بەردەوامی لەسەر قوربانگایەک وەک قوربانییەک بۆ گوناهەکانی زیندووان و مردووان پێشکەش دەکرێن، نکۆڵیکردنە لە نەبوونی کەسیی مەسیح، کە بەهۆیەوە ئێمە یادی دەکەینەوە، و هەروەها گومان دەخاتە سەر تەواویەتی یەک قوربانییەکەی لەسەر خاچ، کە هەرگیز دووبارە ناکرێتەوە.
بە شێوەیەکی دروست، ئێمە نزیک دەبینەوە لە خوانەکەی خودا وەک ئەوانەی کە بە خوێنی ئەو ڕزگار کراون بۆ خودا، کە ئێستا ئارەزوو دەکەن دووبارە بیری کەسایەتییە شکۆدارەکەی و خۆشەویستییە باڵادەستەکەی بهێننەوە لە پێشکەشکردنی خۆی وەک قوربانییەک لەسەر خاچ بۆ گوناهەکانمان. خوێنی مەسیحە کە شایستەمان دەکات بۆ بەشداریکردن لە خوانەکەی خودا. بەڵام پێویستە ئاگادار بین نەوەک بە شێوەیەکی ناشایستە بەشدار بین، واتە، بە شێوەیەکی سووک یان بێباکانە.
سەرنج بدە چۆن دوو هاتنەوەکەی پەروەردگار عیسا پێکەوە گرێدراون بە جەژنی یادکردنەوە. ئێمە مردنەکەی نیشان دەدەین هەتا ئەو دێتەوە (1 کۆرنسۆس 11:26).
کاتێک بە هێواشی بە ڕێگادا دەڕۆیشتن لەو شوێنەی کە ئەم شتانە ڕوویان دابوو بۆ کێوی زەیتوون، لەوێ عیسا زۆر جار لەگەڵ قوتابییەکانی کۆدەبووەوە، دەستی کرد بە ئاگادارکردنەوەیان لەوەی کە بەم زووانە ڕوودەدات، و بۆ ئەوەی بێ متمانەیی دڵەکانی خۆیان بخاتە سەریان.
ئینجا یەسووع پێی فەرموون: «هەمووتان ئەم شەوە بەهۆی منەوە تووشی لەنگەر دەبن، چونکە نووسراوە: «شوانەکە لێدەدەم و مەڕەکانی مێگەلەکە پەرشوبڵاو دەبن.» بەڵام دوای ئەوەی هەڵدەستمەوە، پێش ئێوە دێمە جەلیل.» پەترۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت: «گەرچی هەموو خەڵک بەهۆی تۆوە تووشی لەنگەر ببن، بەڵام من هەرگیز تووشی لەنگەر نابم.» یەسووع پێی فەرموو: «ڕاستیت پێ دەڵێم، ئەم شەوە، پێش ئەوەی کەڵەشێر بخوێنێت، سێ جار نکۆڵیم لێ دەکەیت.» پەترۆس پێی گوت: «گەرچی لەگەڵ تۆ بمرم، هێشتا نکۆڵیت لێ ناکەم.» بەهەمان شێوە هەموو قوتابییەکانیش وایان گوت. (ئایەتەکانی ٣١-٣٥)
یەکێکی تر بوو لە پێشبینییەکانی زەکەریا کە عیسا ئاماژەی پێکرد کاتێک بە قوتابییەکانی وت کە هەموویان لەو شەوەدا بەهۆی ئەوەوە تووشی لەنگەرخواردن یان شەرمەزاری دەبن. چونکە زۆر لەمێژ بوو ئەم پێغەمبەرە، بە ڕۆحی خودا قسەی کردبوو، وتبووی، "[من] شوانەکە لێدەدەم، و مەڕەکان بڵاوە دەکەن" (زەکەریا ١٣:٧). ئەم وشانە خەریک بوو بە شێوەیەکی ڕاستەقینە بێنە دی، هەرچەندە لەو ساتەدا هەموویان هەستیان دەکرد کە هیچ کامیان ناتوانن واز لەو بهێنن کە ئەوەندە بە دڵ خۆشیان دەویست. بەڵام هیچ مرۆڤێک ناتوانێت قووڵایی خراپەی دڵی خۆی بزانێت، کە تەنها نیعمەت دەتوانێت بەسەریدا زاڵ بێت.
یەسووع بەڵێنێکی دڵنیاییبەخشی زیاد کرد، کەچی لەو کاتەدا بۆ ئەوان بێمانا بوو، کە کاتێک ئەو زیندوو دەبێتەوە، پێش ئەوان دەکەوێتە ناو جەلیلەوە. لەوێ ئەو پەیمانێکی پیرۆز لەگەڵیان دەبەستێت.
پەترۆس، بەبێ ئەوەی لاوازیی جەستەیی خۆی بزانێت، ناڕەزایی دەربڕی کە هەرچەندە هەموو ئەوانی تر تووشی لەنگەر ببن، بەڵام ئەو وا نابێت. بەڵام عیسا ڕایگەیاند کە پێش بانگی کەڵەشێر – واتە، پێش بەرەبەیانی زوو – ئەو سێ جار نکۆڵی لە گەورەکەی خۆی دەکات. پەترۆسی دڵنیا لە خۆی پێداگری کرد کە ئەمە هەرگیز ڕوونادات. هەرچەندە بانگکرابوو بۆ ئەوەی لە پێناوی عیسادا بمرێت، ئەو هەرگیز نکۆڵی لە ئەوی نەدەکرد. لەمانەدا هەموویان هاوبەش بوون. ئای! چەند کەم خۆیان دەناسی! دڵنیاییان لە خۆیان وای لێکردن کە بەڵێن بدەن کە نەیانتوانی جێبەجێی بکەن کاتێک کاتی تاقیکردنەوە هات. جەستە مەیلی ئەوەی هەیە چاکەی خۆی ڕابگەیەنێت (پەندەکان 20:6).
کاتێک گەیشتنە چیای زەیتوون، هاتنە ئەو باخچەیەی کە لەسەر لێژایی ڕۆژئاوا بوو، لەوێ عیسا زۆرجار نوێژی دەکرد و لەگەڵ باوکی پەیوەندی دەکرد.
ئینجا عیسا لەگەڵیاندا هاتە شوێنێک کە پێی دەگوترا گەتسەمانی، و بە قوتابییەکانی گوت: «ئێوە لێرە دانیشن، من دەچمە ئەوێ نوێژ دەکەم.» و پەترۆس و دوو کوڕەکەی زەبەدی لەگەڵ خۆی برد، و دەستی کرد بە خەمباری و دڵتەنگییەکی زۆر. ئینجا پێی گوتن: «گیانم زۆر خەمبارە، تەنانەت تا مردن. لێرە بمێننەوە و لەگەڵمدا بەئاگا بن.» و کەمێک زیاتر ڕۆیشت، و کەوتە سەر زەوی، و نوێژی کرد و گوتی: «ئەی باوکم، ئەگەر دەکرێت، با ئەم جامە لە من دوور بکەوێتەوە. بەڵام نەک وەک من دەمەوێت، بەڵکو وەک تۆ دەتەوێت.» و هاتەوە لای قوتابییەکان، و بینی خەویان لێ کەوتووە، و بە پەترۆسی گوت: «چییە، نەتانتوانی یەک کاتژمێر لەگەڵمدا بەئاگا بن؟ بەئاگا بن و نوێژ بکەن، بۆ ئەوەی نەکەونە ناو تاقیکردنەوە. ڕۆح بەڕاستی ئامادەیە، بەڵام جەستە لاوازە.» دووبارە بۆ جاری دووەم ڕۆیشت، و نوێژی کرد و گوتی: «ئەی باوکم، ئەگەر ئەم جامە لە من دوور ناکەوێتەوە، مەگەر بیخۆمەوە، با ویستی تۆ بێت.» و هاتەوە و بینی دووبارە خەویان لێ کەوتووە، چونکە چاوەکانیان قورس ببوون. و جێی هێشتن، و دووبارە ڕۆیشت، و بۆ جاری سێیەم نوێژی کرد و هەمان قسەی گوت. ئینجا هاتەوە لای قوتابییەکانی، و پێی گوتن: «ئێستا بخەون و پشوو بدەن. سەیری بکەن، کاتەکە نزیک بووەتەوە، و کوڕی مرۆڤ ڕادەستی دەستی گوناهباران دەکرێت. هەستن، با بڕۆین. سەیری بکەن، ئەوەی خیانەتم لێ دەکات، نزیک بووەتەوە.» (ئایەتەکانی ٣٦-٤٦)
گەتسیمانی! چ قووڵاییەک لە خەم، چ خەمێکی تاڵ ئەم وشەیە پێشنیاری دەکات! وادیارە دەربڕی بێت، وەک هیچ شتێکی تر نەیدەتوانی، واتای ناوەوەی وشەکانی پەروەردگارمان، "من لەسەرمە لە ئاوێکدا لە ئاو بژمێردرێم، و چەند تەنگەتاوم هەتا تەواو دەبێت!" (لۆقا 12:50). لەوێ بوو لە باخچەکەدا، کە زۆر جار لەگەڵ قوتابییەکانی سەردانی کردبوو (یۆحەننا 18:2) و زۆر جار بەبێ پچڕان هاوبەشی لەگەڵ باوکی کردبوو، کە دەبوو بچێتە ناو ئازاری ڕۆحییەوە کاتێک بیری لە ڕاستی ئەوە دەکردەوە کە لە جیاتی ئێمە کراوە بە گوناه، "بۆ ئەوەی ئێمە لەودا ببینە ڕاستودروستی خودا" (2 کۆرنسۆس 5:21 RV). کاتێک چاوەڕێی ئەوەی دەکرد، هاواری کرد، "ئێستا ڕۆحم بێتاقەتە؛ چی بڵێم؟ باوکە، لەم کاتە ڕزگارم بکە. بەڵام لەبەر ئەم هۆکارە هاتمە ئەم کاتە" (یۆحەننا 12:27 RV, marg.).
زەبوورەکان 102:0 زۆرجار بە «زەبووری گەتسیمانی» ناوزەد کراوە. کاتێک دەیخوێنینەوە، گوێمان لە هەناسەکانی دڵی ڕزگارکەرەکەمان دەبێت کاتێک هەستی بە تەنیایی یەکێک کرد کە خودا وازی لێهێنابوو و لەلایەن ئەو پیاوانەوە سووکایەتی پێکرابوو کە خۆی هاتبوو بۆ ڕزگارکردنیان. ئەمە ئەو جامە بوو کە سروشتی پیرۆز و مرۆیی ئەو لێی پاشەکشەی دەکرد. ئەوەی کە ئەو، یەکتا پیرۆزەکە، کە باوک هەمیشە دڵخۆشی خۆی تێدا دەدۆزییەوە (لۆقا 3:22؛ لۆقا 9:3لۆقا 9:3؛ لۆقا 9:5لۆقا 9:5)، وەک کەسێکی دەرکراو مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، چونکە شوێنی گوناهبارانی گرتبووەوە، بە شێوەیەکی بێوێنە ترسناک و سامناک بوو. ڕاستە، ئەو لە ئاسمانەوە بۆ هەمان مەبەست هاتبوو. مرۆڤایەتی وەرگرتبوو بۆ ئەوەی لە جیاتی ئێمە بمرێت. بەڵام کاتێک کاتەکە نزیک بووەوە کە ئەو بە ڕاستی دەبوو تاقیکردنەوەی حوکمی خودایی دژی گوناه تێپەڕێنێت، ئەو نەدەبوو ئەو یەکتا پیرۆزە بێت کە بوو ئەگەر لەو تاقیکردنەوە ترسناکە پاشەکشەی نەکردایە. کەچی پێویستە لەبیرمان بێت کە ئەو ئازارەی لە گەتسیمانی چەشتی، خۆی لە خۆیدا کەفارەتی گوناه نەبوو. لە گۆلگۆسا بوو، لەسەر خاچی شەرمەزاری، کە گوناهەکانمان خرایە سەر ئەو، و ئەو سزای تەواوی چەشت کە دەبوو هی ئێمە بێت، ئەگەر خودا بە نیعمەتەوە دەستێوەردانی نەکردایە و «کوڕەکەی نارد بۆ ئەوەی ببێتە کەفارەت بۆ گوناهەکانمان». گەتسیمانی پێشەکییەک بوو بۆ کەلڤاری، لەوێ ئەو جامی تاڵی و ژەهری کە تاوانەکانمان پڕیان کردبوو، تا دوا دڵۆپ خواردەوە.
"شوێنێک بە ناوی گەتسیمانی." ناوەکە واتای "گوشەرەی زەیت" دەگەیەنێت. باخچەیەکی زەیتوون بوو، تەنها لەوبەری جۆگەی قەدرۆنەوە. بە ئاسانی لە شاری ئۆرشەلیمەوە دەگەیشترا. عیسا هەشت لە قوتابییەکانی لە نزیک دەروازەکە بەجێهێشت، لە کاتێکدا خۆی چووە ناو قووڵایی دارستانەکە بۆ نوێژکردن.
"لێرە دانیشن، کاتێک من دەچم و لەوێ دەپاڕێمەوە." ئەم وشانە بەو هەشت کەسە گوتراون کە لە نزیک دەروازەکە مابوونەوە. ئاشکرایە کە هەموو قوتابییەکان هەستێکی یەکسانی خۆشەویستی و هاوسۆزییان نەبوو.
لەگەڵ خۆی پیتەر و دوو کوڕەکەی زەبەدی برد. پەیوەندییەکی نزیکتری لەگەڵ ئەمانەدا هەبوو وەک لەوانی تر، چونکە وادیاربوو زیاتر لێی تێدەگەیشتن و بەهایان پێدەدا. پێیانی دەربڕی ئەو دڵەڕاوکێیەی ڕۆحی کە تێیدا دەیناڵاند. ئەم سێ کەسە لە ئەزموونە تایبەتترەکانی عیسا هاوبەش بوون لە بۆنەکانی تردا (بڕوانە ١٧:١؛ لۆقا ٨:٥١). بینییان کە عیسا لە خەمێکی گەورەدایە، هەرچەندە نەیانتوانی بەڕاستی هۆکارەکەی تێبگەن.
"لێرە بمێننەوە، و لەگەڵمدا بێدار بن." کاتێک هات کە ئەوانیش دەبوو جێبهێڵدرێن، بەڵام فەرمانیان پێکرا کە بێدار بن و نوێژ بکەن نەوەک تاقیکردنەوەی داهاتوو زۆر گران بێت بۆ باوەڕیان (لوقا ٢٢:٤٠).
"ڕۆحم زۆر دڵتەنگە، هەتا مردنیش." ووتەکانی دەبێت زۆر سەری لێ شێواندبن، چونکە هێشتا تێ نەگەیشتبوون لەوەی کە ئەو پێشتر پێیانی وتبوو- خیانەت لێکردنی، مردنی، و زیندووبوونەوەی.
"ئەو کەمێک زیاتر ڕۆیشت." ئەوان نەیانتوانی بەدوایدا بچن کاتێک دڵی بۆ باوکی هەڵڕشت، وتی: "ئەی باوکم، ئەگەر بکرێت، با ئەم جامە لە من تێپەڕێت." ملکەچبوونی ئەو بۆ ویستی باوک بێ کەموکوڕی بوو، بەڵام داوای کرد کە ئەگەر بە هەر ڕێگایەکی تر ڕزگاری بۆ گوناهباران دابین بکرێت، ئەوا ئاشکرا بکرێت.
«ئایا نەتانتوانی یەک کاتژمێر لەگەڵمدا بەئاگا بن؟» کاتێک گەڕایەوە لای ئەو سێ کەسە، بینی هەموویان خەوتوون، خەم و پەژارەی زۆریان بۆی زاڵ ببوو بەسەریاندا. بە نەرمی سەرزەنشتی پەترۆسی کرد لەبەر کەمتەرخەمی لە بەئاگا بوون، چونکە بە توندی باسی خۆشەویستی و دڵسۆزیی خۆی کردبوو (یۆحەننا 13:37).
"ڕۆح بەڕاستی ئارەزوومەندە، بەڵام جەستە لاوازە." عیسا دڵسۆزیی شوێنکەوتووانی دەناسی، بەڵام ئەو هەروەها بێمتمانەیی دڵی مرۆڤی دەزانی، تەنانەت لە باشترین پیرۆزەکانیشدا. بۆیە فەرمانی پێکردن کە "بێداربن و نوێژ بکەن" بۆ ئەوەی تاقیکردنەوە بەناکاو نەیانگرێت. داوای لێکردن کە ئاگادار بن و داوای یارمەتی لە خودا بکەن، نەوەک لە کاتی تاقیکردنەوەدا نەیانتوانی بوەستن. ئەو باش دەیزانی کە لە ڕۆحیاندا دەیانویست ڕاستگۆ بن، بەڵام ئاگاداری کردنەوە لە لاوازییان وەک مرۆڤێک کە هێشتا لە جەستەدایە.
"ئەگەر ئەم جامە تێپەڕ نەبێت... مەگەر من بیخۆمەوە، با ویستی تۆ بێت." ئەمە ملکەچبوونێکی تەواوی ئەو بوو بۆ ویستی باوک، گرنگ نییە ئەمە چەند خەم و ئازارێکی بۆی دەگەیاند. ئەو بۆ ئەم مەبەستە هاتبووە جیهان (عیبرانییەکان ١٠:٧؛ یۆحەننا ٤:٣٤). هیچ ناکۆکییەک لە ویستەکاندا نەبوو. عیسا ڕازی بوو بە هەر شتێک کە باوکی پێ خۆش بوو. گرنگ نییە جامەکە چەند تاڵ بوو، ئەو دەیخواردەوە ئەگەر ڕزگاری بۆ گوناهبارانی ونبوو بە هیچ شێوەیەکی تر بەدەست نەهاتبا.
ئەو هات و بینییەوە کە ئەوان دیسان خەو لێیان کەوتبوو. ئەوان تێ نەدەگەیشتن کە ئەو لە پێناوی ئەواندا بە چییەوە تێدەپەڕی، بۆیە نەیانتوانی لە کاتی تەنگانەی ڕۆحیدا لەگەڵی بە ئاگا بن. خوداوەندمان بەڕاستی مرۆڤ بوو، وەک چۆن خودا بوو، و وەک مرۆڤێک ئارەزووی هاوسۆزی و تێگەیشتنی مرۆڤانەی دەکرد. ئەو بەدوای کەسانێکدا دەگەڕا کە بەزەییان پێدا بێتەوە (زەبوورەکان 69:20). خۆشەویستترین قوتابییەکانی بێ هیوایان کرد، بەمەش خەمەکەیان زیاتر کرد.
با دڵەکانی خۆمان تاقی بکەینەوە سەبارەت بەوەی تا چەندە بەشدار بووینە لە هاوبەشیی ئازارەکانی مەسیح. ئایا دەتوانین بێدار بین و نوێژ بکەین لەم کاتی ڕەتکردنەوەی ئەودا لەلایەن جیهانێکی بێخوداوە؟ هیچ کەسێک ناتوانێت خۆی ڕابگرێت لە ساتەوەختی تاقیکردنەوەی سەختدا ئەوەی کە تەمەڵ بووە لە جیاتی بێداربوون و سست بووە لە جیاتی نوێژکەر بوون. خۆزگە تێبگەیشتینایە کە بێنوێژی بەڕاستی گوناهە دژی خودا وەک نەفرەتکردن یان سوێندخواردن، چونکە ئەوە سەرپێچییەکی ڕوونە بۆ وشەکەی، ئایا زیاتر وشیار نەدەبووین بۆ بەکارهێنانی ئەو دەرفەتانەی کە ئەو دەیبەخشێت بۆ وەرگرتنی نیعمەتی پێویست لە ئاسمانەوە بۆ کاتەکانی تاقیکردنەوە؟
"ئەو... دۆزییەوە کە دووبارە خەوتبوون." ئەمە لێدوانێکی خەمناک بوو لەسەر سروشتی مرۆڤی هەژار و لاواز، تەنانەت لە باشترین حاڵەتیشیدا، وەک لەوانەدا بینرا کە بەڕاستی عیسایان خۆشدەویست بەڵام نەیانتوانی بەرز ببنەوە بۆ جددییەتی بۆنەکە.
بۆ جاری سێیەم نوێژی کرد. دووبارە عیسا بە تەنیا لەبەردەم باوک چەمایەوە، بە ملکەچییەکی تەواو، هەرچەندە گیانە پیرۆزەکەی لەو تاقیکردنەوە ترسناکەی کە لەبەردەمیدا بوو، دەچووەوە – تاقیکردنەوەیەک کە دڵە هەژارەکانمان بەهۆی گوناهەوە زۆر مردوون تا هەرگیز بە تەواوی لێی تێبگەن.
"وتنەوەی هەمان وشەکان." دووبارەکردنەوەی بێهوودە، بە واتای قسەی بێسوود، خۆی مەحکوومی کردبوو (مەتتا ٦:٧). بەڵام نوێژی بەردەوام و لەسەرخۆیی نیشان دابوو کە لەگەڵ ویستی خودا دایە (لۆقا ١١:٦-١٠). لەمەشدا ئەو نموونەیە بۆ ئێمە، چونکە بەردەوام نیگەرانییەکانی خۆی لەبەردەم باوکدا بڵاو دەکردەوە.
"ئیتر بخەون و پشوو بدەن." وەرگێڕانی پەسەندکراو وا دەخوێنێتەوە. وەرگێڕانێکی تر قسەکانی ئەوی گۆڕیوە بۆ ڕستەیەکی سەرسوڕهێنەر، "هێشتا خەوتوون، و پشوو دەدەن!" ئەمەش، لە کاتێکدا ناپاکەکە خەریک بوو دەربکەوێت! چەند کەم تێگەیشتن لە جددیەتی ئەو کاتژمێرە تاقیکردنەوەیە! لە کاتێکدا ئەوان هێندە خەواڵوو بوون کە ئاگاداری مەترسییەکەیان نەبوون، نێردراوەکانی قەشەکان دەچوونە ناو باخچەکە.
"ئەوەی خیانەتم لێ دەکات نزیکە." هیچ هەوڵێک بۆ هەڵاتن نەبوو. کاتەکەی هاتبوو، و بە هێمنییەکی تەواوەوە عیسا ڕۆیشت بۆ پێشوازیکردنی خائینەکە و قەرەباڵغییەکی شڵەژاو کە هاتبوون بۆ گرتنی. ئازارەکە کۆتایی هاتبوو. ئێستا بە تەواوی هێمن بوو کاتێک بە ویستی خۆی ڕۆیشت، وەک بەرخێک بۆ سەربڕین، بۆ پێشوازیکردنی ئەوانەی بەدوایدا دەگەڕان بۆ ئەوەی لەناوی ببەن.
ملکەچبوونی تەواوی عیسا بۆ ویستی باوک لە هەموو ئەم ئەزموونە کۆتاییانەدا دەدرەوشێتەوە، بەڵام بەتایبەتی لە گەتسیمانیدا. لە کاتێکدا ترسناکیی بوون بە قوربانیی گەورەی گوناه، کە بۆ ئێمە کرا بە گوناه، زاڵ بوو بەسەر ڕۆح و گیانی مرۆڤانەیدا، بەڵام، وەک بینیمان، ئەو بە تەواوی ملکەچی ویستی خودایی بوو و هیچ بیرێکی لادانەوەی نەبوو. لێرەدا قووڵاییگەلێک هەن کە مێشکمان هەرگیز ناتوانێت لێیان تێبگات، بەڵام هەموو شتێک لە لایەن ئەوەوە بێ کەموکوڕییە. ئەگەر بتوانایە بە ئارامییەوە بیر لە هەموو ئەوە بکاتەوە کە لە قوربانیی خاچدا هەبوو، ئەوا ئەو مرۆڤە تەواوە نەدەبوو کە بوو. بەڵام بە زانینی هەموو ئەوە و تێگەیشتن لەوەی کە هیچ ڕێگایەکی تر نەبوو بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆکی ڕزگارییەکەمان (عیبرانییەکان 2:10)، ئەو بە بێ سڵەمینەوە ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەکە بووەوە بۆ ئەوەی خودا شکۆدار بکرێت و مرۆڤە گوناهبارەکان لە سزاوە ڕزگار بکرێن.
واتای جامەکە. جامەکە تەنها باسی مردن یان ئازارە جەستەییەکان ناکات. عیسا لەمانە پاشگەز نەبووەوە. بەڵکو تووڕەیی توندی یەهوڤا بوو لە دژی گوناه، کە ئەو جامەی پڕکردبوو کە باوک دەیویست پێشکەشی کوڕە پیرۆزەکەی بکات، ئەوە بوو کە بووە هۆی ئازارێکی تاڵی ڕۆح کە بە شێوەیەک کاری لە جەستەی کرد کە ئارەقەی خوێناوی بە کونیلەکانی پێستیدا هاتە دەرەوە. هەندێک ئاماژەیان بەوە داوە کە جامەکە بریتی بووە لە ترس لەوەی شەیتان لەوانەیە بیکوژێت پێش ئەوەی بگاتە خاچەکە، یان لەوانەیە بە هێزی شەیتانی شێت بکرێت و بەم شێوەیە نەتوانێت خۆی بە خۆبەخشانە وەک قوربانییەک بۆ گوناه پێشکەش بکات. بەڵام ئەمانە پێشنیاری ناپەسندن، کە شکستیان هێناوە لە ڕەچاوکردنی ئەو ڕاستییەی کە شەیتان هیچ دەسەڵاتێکی بەسەردا نەبوو مەگەر خودا ڕێگەی پێبدایە، و کەس نەیدەتوانی ژیانی لێ بسێنێت تاوەکو خۆی دانەین (یۆحەننا ١٠:١٧-١٨). ئەو پیاوە بەهێزەکەی بەستبووەوە (مەتتا ١٢:٢٩)، و لە باخچەکەدا لێی نەدەترسا.
جامی تووڕەیی لە پەیمانی کۆندا باس کراوە. بۆ خراپەکاران تەرخان کراوە (زەبوورەکان ١١:٦)؛ ئەوە جامێکە لە تووڕەیی خودایی دژی گوناه (زەبوورەکان ٧٥:٨)؛ ئەوە جامی لەرزینە (ئیشایا ٥١:١٧؛ ئیشایا ٥١:٢٢)؛ ئەوە جامی تووڕەیی یەهوەیە (یەرمیا ٢٥:١٥). هەموو ئەمانە، و زیاتریش، لەو جامەدا بوو کە گەورەمان دەبوو بیخواتەوە بۆ ئەوەی ئێمە جامی ڕزگاریمان هەبێت (زەبوورەکان ١١٦:١٣).
مەرگ و نەفرەت لەو پەرداخەدا بوون، > ئەی مەسیح، پڕ بوو بۆ تۆ؛ > بەڵام تۆ دوا دڵۆپی تاریکت هەڵمژی، > ’ >ئێستا بۆ من بەتاڵە.
پیرۆزیی عیسا لە پاشەکشەکردنی دەردەکەوێت لە خواردنەوەی جامی حوکم، کە بریتی بوو لەوەی شوێنی گوناهبار بگرێتەوە و باری تاوانەکانمان هەڵبگرێت (ئیشایا ٥٣:٥-٦). لەبەر پاکیی بێسنووری، نەیدەتوانی بیر لەوە بکاتەوە جگە لە ترسێکی زۆر، هەموو ئەوەی کە دەبوو بە مانای ئەوە بێت کە بۆ ئێمە بکرێتە گوناه –واتە، ببێتە قوربانیی گوناهی نموونەیی– بۆ ئەوەی خودا بە ئاشتی هەموو ئەوانە وەربگرێتەوە بۆ لای خۆی کە سوود لە پێشنیاری ژیان وەربگرن لە ڕێگەی مردنەکەیەوە، و ڕاستکردنەوە لە ڕێگەی حوکمدانەکەیەوە. ئەمەیە کە ئازارەکەی ڕوون دەکاتەوە، کە بە هەمان شێوە بەڵگەی تەواوی مرۆڤایەتییەکەی بوو وەک ملکەچبوونی تەواوی بۆ ویستی باوکی. گەتسیمانی ئەوەی دەرخست کە ئەو بەرخێکی بێگەرد و بێخوش بوو کە خوێنەکەی دەیتوانی گوناه پاک بکاتەوە و لە حوکم بپارێزێت.
"ئەگەر بکرێت." لە گەتسەمانی یەکجار و بۆ هەمیشە یەکلایی کرایەوە کە مەحاڵە گوناه بە هیچ شێوەیەکی تر کەفارەت بکرێت جگە لە قوربانییە بێسنوورەکەی کوڕی خودا لەسەر خاچ. ئەگەر هەر ڕێگایەکی تر هەبووایە کە دۆخەکەی چارەسەر بکردایە و داواکارییەکانی دادپەروەریی خودایی تێر بکردایە، ئەوا لەو کاتەدا ئاشکرا دەبوو، لە وەڵامی نوێژە پڕ سۆزەکەی خوداوەندە پیرۆزەکەمان. بەڵام هیچ شتێک نەبوو. خودا هەموو مرۆڤەکانی بە مەسیحەوە و کارە تەواوکراوەکەی ئەوەوە بەستووەتەوە. هیچ ناوی تر نەدراوە (کردارەکان ٤:١٢)، هیچ ڕێگایەکی تر نەناسراوە (کردارەکان ١٣:٣٨-٣٩)، کە گوناهبارە تاوانبارەکان بتوانن بێتاوان بکرێن لەبەردەم تەختی خودا.
با دووبارەی بکەمەوە: لە گەتسەمانی نەبوو، بەڵکو لە گۆلگۆتە بوو کە پرسی گوناه یەکلایی کرایەوە و کەفارەت بۆ ناڕەوایی کرا. بەڵام ئازارەکەی ناو باخچەکە پێشەکییەکی گونجاو بوو بۆ تاریکی خاچەکە. بۆ ئەوەی کەفارەتێکی تەواو بۆ گوناهەکانمان بکرێت، پێویست بوو جێگرەوەکە مرۆڤ بێت، بەڵام زیاتر لە مرۆڤ؛ ئەگینا قوربانییەکەی بەهایەکی پێویستی نەدەبوو بۆ ئەوەی ببێتە فیدیە بۆ هەمووان. دەبوو ئەو پیاوێک بێت کە مردن و دادگایی داوایان لەسەر نەبوو؛ بۆیە یەکێک کە تاقیکرابووەوە و سەلمێنرابوو کە بە تەواوی بێ گوناهە – یەکێک کە هەرگیز یاسای پیرۆزی خودای پێشێل نەکردبێت لە بیرکردنەوە یان قسە یان کرداردا. بەڵام هەر ئەم بێ گوناهییەی عیسا ڕوونیدەکاتەوە ئەو ئازارەی کە چەشتی لە بیرکردنەوە لەوەی کە لە جیاتی ئێمە بکرێتە گوناه. هەرچەندە هیچ ناکۆکییەکی ویست نەبوو. ئەو ئامادە بوو مەبەستی باوک جێبەجێ بکات، هەرچییەک بێت تێچووە قورسەکەی بۆ خۆی.
جێی سەرنجە، و بەڵگەی دیزاینێکی خوداییە لە پەرتووکی پیرۆزدا، کە لەکاتێکدا لە سێ ئینجیلی هاوشێوەدا سەرنجمان لەسەر ئازارچەشتنی مەسیحە لە باخچەکەدا، هیچ باسێک لەمە نییە لە ئینجیلی یۆحەننادا، هەروەک چۆن لە ئینجیلەکەیدا هیچ وشەیەک نییە دەربارەی گۆڕانی شێوە یان دڕانی پەردەکە کاتێک عیسا مرد. لە ئینجیلە هاوشێوەکاندا، جەخت لەسەر مرۆڤایەتی خوداوەندەکەمان کراوەتەوە. لە ئینجیلی یۆحەننادا، خوداییە بنەڕەتییەکەی ئەوە کە لەبەردەمماندایە. شکۆمەندییەکە دەبینرێت کە لە هەموو کردارێکی ژیانی و لە هەموو وشەیەکدا کە قسەی کردووە، دەدرەوشێتەوە. هەموو شتێک تەواوە، چونکە پەرتووکی پیرۆز بە ئیلهامی خودا دراوە (2 تیمۆساوس 3:16).
چیرۆکی دەستگیرکردنی عیسا لە نیوەشەودا دێت، کاتێک هەموو قوتابییەکانی بەڵێنەکانیان لەبیرکرد و هەڵهاتن، بە تەنیا جێیان هێشت.
کاتێک هێشتا قسەی دەکرد، ئەوا یەهودا، یەکێک لە دوازدە قوتابییەکە، هات، و لەگەڵیدا جەماوەرێکی زۆر بە شمشێر و گۆچانەوە، لەلایەن سەرۆکی کاهینان و پیرانی گەلەوە. ئەوەی خیانەتی لێکردبوو، نیشانەیەکی پێدابوون و گوتبووی: «هەر کەسێک ماچی بکەم، ئەوە خۆیەتی؛ بە توندی بیگرن.» دەستبەجێ هاتە لای عیسا و گوتی: «سڵاو، مامۆستا!» و ماچی کرد. عیساش پێی گوت: «هاوڕێ، بۆچی هاتووی؟» ئینجا هاتن و دەستیان خستە سەر عیسا و گرتیان. و تەماشا بکەن، یەکێک لەوانەی لەگەڵ عیسا بوون، دەستی درێژ کرد و شمشێرەکەی دەرهێنا و لە خزمەتکارێکی سەرۆکی کاهینانی دا و گوێی لێکردەوە. ئینجا عیسا پێی گوت: «شمشێرەکەت بگەڕێنەوە شوێنی خۆی، چونکە هەموو ئەوانەی شمشێر هەڵدەگرن، بە شمشێر لەناودەچن. پێتوایە ناتوانم ئێستا نوێژ بۆ باوکم بکەم و ئەویش دەستبەجێ زیاتر لە دوازدە لەشکری فریشتەم پێبدات؟ بەڵام ئەی چۆن نووسراوەکان بەدی دێن، کە دەبێت بەم شێوەیە بێت؟» لەو کاتەدا عیسا بە جەماوەرەکەی گوت: «ئایا وەک دزێک هاتوونەتە دەرەوە بە شمشێر و گۆچانەوە بۆ ئەوەی من بگرن؟ من ڕۆژانە لەگەڵتان دادەنیشتم و لە پەرستگادا فێرم دەکردن، بەڵام دەستتان بەسەرمدا نەگرت. بەڵام هەموو ئەمانە کران بۆ ئەوەی نووسراوەکانی پێغەمبەران بەدی بێن.» ئینجا هەموو قوتابییەکان وازیان لێهێنا و ڕایانکرد. (ئایەتەکانی ٤٧-٥٦)
بیرەکانی یەهودا چی بوون کاتێک بە نهێنی سەرۆک کاهینەکان، پیرەکان، و جەماوەرەکەی بە شمشێر و گۆچان (واتە، دارشەق) بەرەو ئەو شوێنە دیاریکراوە دەبرد کە دڵنیا بوو عیسای تێدا دەدۆزێتەوە لە نوێژدا؟ ئەگەر زۆر بێتاقەت بوایە، وەک چۆن دەبوو ئەگەر ویژدانی کەمێکیش چالاک بوایە، هیچ نیشانەیەکی دەرەوەی نیشان نەدا کاتێک بە بێشەرمانە جەماوەرەکەی بەرەو ئەو شوێنە برد کە عیسای بینیبوو لەگەڵ سێ قوتابییەکەدا وەستاوە. نیشانەیەکی پێدابوون و گوتبووی، "هەر کەسێک ماچی بکەم، ئەوە خۆیەتی: بە توندی بیگرن." مرۆڤ تووشی ترس و تۆقین دەبێت کاتێک بیر لەو بێشەرەفییە دەکاتەوە، بەڵام ئەمە ئەو شتەیە کە هەموو دڵێکی فێڵباز و سروشتی توانای هەیە بیکات.
بە بوێری یەهودا نزیک بووەوە لە عیسا، و هاواری کرد، "سڵاو، مامۆستا!" چەند جارێک ماچی کرد، وەک ئەوەی لە دەقە ڕەسەنەکەدا هاتووە. بە هێمنی عیسا سەیری کرد و پرسیاری لێ کرد، "هاوڕێ، بۆچی هاتووی؟" پاشان ڕێگەی دا بە دوژمنانی دەستی لێ بدەن و دەستگیری بکەن.
لەناکاو، بەهۆی هەستێکی توندەوە هاندرابوو، یەکێک لەوان، کە دەزانین پیتەر بوو، شمشێرەکەی دەرهێنا، لە خزمەتکارێکی سەرۆکی کاهینانی دا و گوێی لێکردەوە. پیتەر خەوتبوو کاتێک دەبوو وشیار بێت و بۆ نوێژکردن چاودێری بکات. ئێستا، کاتێک دەبوو ئارام و متمانەپێکراو بێت، ئەو وروژاو و چالاک بوو. بەڵام ئەوە چالاکیی جەستە بوو. بە شمشێرەکەی دەستی بە لێدان کرد، گوێی مەلخۆسی لێکردەوە، کەسێک کە بەرپرسیارێتییەکی زۆر کەمی هەبوو، سەبارەت بە پرسی گرتنی عیسا. هیچ شتێک بەڕاستی ئەنجام نەدرا کە بتوانێت ئەو کارەساتە دوور بخاتەوە کە پیتەر بە ئاشکرا لێی دەترسا.
عیسا سەرزەنشتی کرد لەسەر کارە ناژیرانەکەی، فەرمانی پێدا شمشێرەکەی بکاتەوە ناو کێلانەکەی. چەکی جەستەیی پێویست نەبوو بۆ پاراستن یان بەرگریکردن لە مەسیحی خودا. تەنها پێویست بوو داوا لە باوک بکات بۆ ئەوەی دوازدە لەشکری فریشتە بنێردرێن بۆ ڕزگارکردنی. بەڵام ئەی چۆن کتێبی پیرۆز جێبەجێ دەبوو کە مردنی ئەوی پێشبینی کردبوو وەک جێگرەوەیەک بۆ پیاوانی گوناهبار؟
عیسا ڕووی لە جەماوەرەکە کرد کە دەوریان گرتبوو، پرسیاری کرد، «ئایا وەک دزێک بە شمشێر و گۆچانەوە هاتوون؟» بیری خستنەوە کە دەیتوانی هەر ڕۆژێک لە پەرستگادا بدۆزرێتەوە، وانە بڵێتەوە. پێویست نەبوو بۆ ئەم هێرشە سەیرەی نیوەشەو. بەڵام لە هەموو ئەم شتانەدا وشەی خودا کە لە ڕێگەی پێغەمبەرانەوە درابوو، جێبەجێ دەبوو.
کاتێک ئەو خۆی بە ملکەچی ڕادەستی ئەوان کرد، قوتابییەکان تووشی شڵەژان بوون و هەموویان لە شوێنەکە هەڵاتن. ئەگەر ئەو بە ویستی خۆی خۆی ڕادەستی ئەم سووکایەتییە نەکردایە، دوژمنەکانی بێ دەسەڵات دەبوون لەبەردەمیدا. بەڵام ئەو خۆی دایە دەستی ئەوان بۆ ئەوەی ویستی خودا جێبەجێ بکرێت. لەم ملکەچبوونەدا دەتوانین دەربڕینی خۆشەویستییەکەی ببینین، هەم بۆ باوک و هەم بۆ ئەوانەی کە لەسەریان دەمرد.
سەرەڕای پێشێلکردن یان لەبیرکردنی یاسای خۆیان، کە دادگاییکردنی هەر کەسێک بە تاوانبار لە نێوان کاتی خۆرئاوابوون و خۆرهەڵاتن قەدەغە دەکرد، ئەوانەی عیسایان دەستگیرکردبوو بە پەلە بردیان بۆ ماڵی قەیافا کەمێک پێش بانگی کەڵەشێر، کە دەکاتە نزیکەی سێی بەیانی، لەوێ کۆمەڵێک لە سەرکردەکان چاوەڕێ بوون بۆ ئەوەی بە خێرایی بڕیاری لەسەر بدەن. فێرکردنەکانی وای لە زۆر کەس کردبوو متمانەیان بە دەسەڵاتی ئەوان نەمێنێت؛ و دەترسان کە ئەگەر زوو لە ڕێگا لانەبرێت، ڕەنگە شوێنکەوتوویەکی زۆر پەیدا بکات.
ئەوانەی عیسایان گرتبوو، بردیان بۆ لای قەیافای سەرۆکی کاهینان، لەوێ مامۆستایانی یاسا و پیران کۆببوونەوە. بەڵام پەترۆس لە دوورەوە شوێنی کەوت تا کۆشکی سەرۆکی کاهینان، چوو و لەگەڵ خزمەتکارەکان دانیشت، بۆ ئەوەی بزانێت چی لێ دێت. ئێستا سەرۆک کاهینان و پیران و هەموو ئەنجومەنەکە بەدوای شایەتی درۆدا دەگەڕان لە دژی عیسا، بۆ ئەوەی بیکوژن؛ بەڵام هیچ شایەتێکیان دەست نەکەوت، بەڵێ، هەرچەندە زۆر شایەتی درۆ هاتن، بەڵام هیچ شایەتێکیان دەست نەکەوت. لە کۆتاییدا دوو شایەتی درۆ هاتن و گوتیان: «ئەم پیاوە گوتی: ”من دەتوانم پەرستگای خودا وێران بکەم و لە سێ ڕۆژدا دروستی بکەمەوە.“» سەرۆکی کاهینان هەستا و پێی گوت: «هیچ وەڵام نادەیتەوە؟ ئەم شایەتانە چی لە دژی تۆ دەڵێن؟» بەڵام عیسا بێدەنگ بوو. سەرۆکی کاهینان وەڵامی دایەوە و پێی گوت: «سوێندت دەدەم بە خودای زیندوو، پێمان بڵێ ئایا تۆ مەسیحیت، کوڕی خودا؟» عیسا پێی گوت: «تۆ خۆت گوتت: لەگەڵ ئەوەشدا پێتان دەڵێم، لەمەودوا کوڕی مرۆڤ دەبینن لە دەستە ڕاستی دەسەڵات دانیشتووە و بەسەر هەورەکانی ئاسمانەوە دێت.» ئینجا سەرۆکی کاهینان جلەکانی خۆی دڕاند و گوتی: «کوفری گوت! چی پێویستیمان بە شایەتی تر هەیە؟ ئەوەتا ئێستا ئێوە کوفرەکەی ئەوتان بیست.» «چی دەڵێن؟» ئەوانیش وەڵامیان دایەوە و گوتیان: «شایستەی مردنە.» ئینجا تفێکیان کردە ڕووی و زلـلەیان لێدا؛ هەندێکی تریش بە لەپی دەستیان لێیان دا و گوتیان: «پێشبینیمان بۆ بکە، ئەی مەسیح، کێ لێی دایت؟» (ئایەتەکانی ٥٧-٦٨)
پیتەر، کە لە یەکەم ترسەکەی چاک ببووەوە، چووە پاڵ کۆمەڵەکە، لە دوورەوە شوێن عیسا کەوت بۆ ئەوەی بزانێت ئەنجامی هەموو ئەم ڕێکارە نایاساییانە چی دەبێت. چووە ناو ڕاڕەوی کۆشکی سەرۆکی کاهینان و لەگەڵ خزمەتکارەکان دانیشت لە شوێنێک کە بتوانێت ببینێت چی لە ناوەوە ڕوودەدات.
شایەتەکان بە پەلە بانگکران بۆ ئەوەی شایەتی دژی عیسا بدەن، بەڵام هەموویان پیاوانێک بوون ئامادە بوون سوێندی درۆ بخۆن بۆ ئەوەی دڵی سەرکردەکان ڕابکێشن لەم پیلانەدا دژی عیسا. سەرەڕای ئەوەش، شایەتییەکانیان یەک نەدەگرتەوە. لە کۆتاییدا، دوو پیاو هێنران کە شایەتییان دا عیسا لە یەکێک لە بۆنەکاندا گوتبووی، "من دەتوانم پەرستگای خودا وێران بکەم، و لە سێ ڕۆژدا دروستی بکەمەوە." نیوە ڕاستییەک درۆیەکی تەواوە. عیسا شتێکی گوتبوو کە لەمە دەچوو، بەڵام ئەوان قسەکانی ئەویان بە جۆرێک گێڕایەوە کە بە تەواوی واتاکەی بگۆڕن.
وەک بەرخێک کە دەبرێتە سەربڕین و مەڕێک لەبەردەم مووچنەرانی، وەک چۆن ئیشایا پێشبینی کردبوو (ئیشایا ٥٣:٧)، عیسا هیچ بەرگرییەکی نەکرد. دەمی نەکردەوە. ئەمە ئەوەندە قەیافای بێزار کرد کە هاواری کرد: «هیچ وەڵام نادەیتەوە؟ ئەمە چییە کە ئەمانە شایەتی لە دژت دەدەن؟» بەڵام عیسا ڕازی نەبوو وەڵام بداتەوە هەتا سەرۆک کاهین سوێندی پێ خوارد، بە خودای زیندوو سوێندی پێدا کە بڵێت ئایا ئەو مەسیح کوڕی خودایە یان نا. ئینجا خودا بە شکۆوە ڕایگەیاند: «تۆ وتت.» واتە، وەک ئەوە وایە کە تۆ وتت. «لەمەودوا کوڕی مرۆڤ دەبینن لە دەستە ڕاستی دەسەڵات دانیشتووە، و لەسەر هەورەکانی ئاسمان دێت.» ئەمە ڕاگەیاندنێکی ڕوون و ئەرێنی بوو بۆ هەردوو مەسیحییەتی و خوداوەندییەکەی وەک کوڕی هەتاهەتایی. بۆ قەیافا، ئەمە کفر بوو. لەبیرکردنی ئامۆژگاریی یاساکە کە قەدەغەی دەکرد کاهین جلەکانی بدڕێنێت (لێڤییەکان ٢١:١٠)، جلەکەی خۆی بە دوو لەت کرد، بەم کارە، هەرچەندە خۆی پێی نەدەزانی، نیشانەی ئەوە بوو کە کاهینییەتییەکەی کۆتایی هاتبوو. خودا چیتر کاهینەکانی سیستەمی لێڤییەکانی نەدەناسییەوە. بە نمایشێکی گەورەی ڕێزگرتن لە خودا، عیسای بە کفر تۆمەتبار کرد و ڕایگەیاند کە چیتر پێویست بە شایەت نییە. داوای لە ئەندامانی دیکەی ئەنجومەنەکە کرد و وتی: «سەیرکەن، ئێستا کفری ئەوتان بیست. ئێوە چی بیر دەکەنەوە؟» و هەموویان وەڵامیان دایەوە: «شایستەی مردنە.» لە ڕاستیدا، ئەوان پێشتر بڕیاریان لەسەر کەیسەکە دابوو و لەسەر بڕیارەکە ڕێککەوتبوون.
پاشان بە بێشەرمانەترین شێوە، ئەم پیاوانە، کە دەبوو پارێزەرانی مافی هەژاران و بێدەرەتان بوونایە، دەستیان کرد بە تفکردنە ڕووی عیسا و لێدان و زلـلەلێدانی بە سووکایەتیپێکردنێکی زۆر، تەنانەت بە دەستی کراوە زلـلەیان لێدا کاتێک گاڵتەیان پێدەکرد و دەیانگوت: "پێشبینی بکە بۆمان، ئەی مەسیح، کێ لێی دایت؟" ئەو وەڵامی نەدایەوە، بەڵام بە ئارامی هەمووی قبوڵ کرد.
لەم نێوەندەدا، پیتەر لە حەوشەی کۆشکەکەدا دانیشتبوو، هیچ نیشانەیەکی حەزی خۆی نیشان نەدەدا بۆ ئازاردراوە پیرۆزەکە کە ئەوان سووکایەتییان پێدەکرد.
ئێستا پەترۆس لە دەرەوە لە کۆشکەکە دانیشتبوو؛ و کچێک هاتە لای، گوتی: تۆش لەگەڵ عیسای جەلیل بوویت. بەڵام لەبەردەم هەموویان نکۆڵی کرد و گوتی: نازانم تۆ چی دەڵێیت. کاتێک چووە دەرەوە بۆ ڕاڕەوەکە، کچێکی تر بینی و بەوانەی لەوێ بوون گوت: ئەم پیاوەش لەگەڵ عیسای ناسرە بوو. دیسان بە سوێند خواردن نکۆڵی کرد: من ئەو پیاوە ناناسم. دوای ماوەیەک ئەوانەی لەوێ وەستابوون هاتنە لای و بە پەترۆسیان گوت: بێگومان تۆش یەکێکیت لەوان؛ چونکە قسەکردنت تۆ ئاشکرا دەکات. ئینجا دەستی کرد بە نەفرەت کردن و سوێند خواردن، گوتی: من ئەو پیاوە ناناسم. و دەستبەجێ کەڵەشێرەکە خوێندی. و پەترۆس قسەکەی عیسای بیرکەوتەوە، کە پێی گوتبوو: پێش ئەوەی کەڵەشێرەکە بخوێنێت، تۆ سێ جار نکۆڵیم لێ دەکەیت. و چووە دەرەوە و بە تاڵی گریا. (ئایەتەکانی ٦٩-٧٥)
خزمەتکارێکی کچ، کە چاوی لێبوو، بە بوێرییەوە هاتە لای پەترۆس و تۆمەتباری کرد بەوەی کە لەگەڵ عیسای جەلیل بووە. کاتێک بە لەناکاو گیرایەوە، بوێری ئەوەی نەبوو دان بەوەدا بنێت کە ڕاستە. بە پێچەوانەوە، لەبەردەم هەموویان نکۆڵی کرد، و پێداگری دەکرد کە هیچ لەوە نازانێت کە دەوترێت.
کاتێک چووە دەرەوە بۆ ڕاڕەوەکە، کچە خزمەتکارێکی تر لێی هاتە پێشەوە کە هاواری کرد، "ئەم پیاوەش لەگەڵ عیسای ناسری بوو." پەترۆس بە سوێندخواردن دووبارە نکۆڵی لە ناسینی ئەو پیاوە کرد کە لەناو کۆشکەکەدا ئەو هەموو ئازارەی دەچەشت. دواتر پیاوێک قسەی کرد و وتی، "بێگومان تۆش یەکێکیت لەوان؛ چونکە قسەکردنت تۆ ئاشکرا دەکات." زاراوەی جەلیلی پەترۆس لەبەردەم هەموویان ئاشکرای کرد وەک پیاوێک لە وڵاتی باکوورەوە. پەترۆس بە پەرۆشی و زۆر ترساو، کۆنترۆڵی خۆی لەدەستدا و دەستی کرد بە نەفرەتکردن و سوێندخواردن، دووبارە سوێندی خوارد کە ئەو پیاوە ناناسێت. تەنانەت بە ناوی خۆشی بانگی نەکرد. تا چ ئاستێک دەتوانێت تەنانەت منداڵێکی خوداش نوقم بێت کاتێک لە هاوبەشی لەگەڵ مامۆستاکەی دوورە و لەژێر دەسەڵاتی جەستەدایە!
هەر کە قوتابییە هەڵگەڕاوە داماوەکە قسەی دەکرد، تووشی شۆک بوو کە گوێی لە کەڵەشێرێک بوو خوێندی. قسەکانی عیسا کە کردبووی، هاتنەوە یاد. کاتێک شتێک لە شکستی ترسناکی خۆی تێگەیشت، ئەو کۆمەڵەیەی کە لەوێ کۆببوونەوە جێهێشت و چووە دەرەوە بۆ ناو تاریکی، بە تاڵی دەگریا. ئەوانە فرمێسکی سوپاسگوزاری بوون، چونکە باسی کاری گەڕاندنەوەیان دەکرد کە لە ڕۆحیدا دەستی پێکردبوو. "خەمباری خودایی تۆبە دەهێنێت بۆ ڕزگارییەک کە پەشیمانی لێ ناکرێتەوە" (2 کۆرنسۆس 7:10)، و ئەمە سەرەتای پەشیمانی ڕاستەقینە بوو کە دوای هەستانەوەی عیسا لە مردووان، دەبوو ببێتە هۆی گەڕاندنەوەی تەواوی ڕۆح.
جیاوازییەک هەیە لە نێوان هەڵگەڕانەوە و پاشەکشەی ڕۆحی. یەهودا کەسێکی هەڵگەڕاوە بوو. هەرگیز ڕاستیی لەدایکبوونەوەی نوێی نەزانیبوو. هەرچەندە وەک نێردراوێک هەڵبژێردرابوو، بەڵام شەیتان بوو (یۆحەننا 6:70-71). بۆ ئەو هیچ گەڕانەوەیەک نەبوو. بەڵام لە پەترۆسدا پاشەکشەکەرێکی نموونەیی دەبینین. ئەو منداڵێکی ڕاستەقینەی خودا بوو کە بەهۆی متمانە بەخۆبوون و کەم تەرخەمی لە نوێژدا شکستی هێنا، بەڵام دواتر گەڕێنرایەوە و بوو بە شایەتێکی دڵسۆز بۆ مەسیح. هەڵگەڕانەوە بریتییە لە وازهێنان لە ڕاستییەک کە پێشتر بانگەشەی باوەڕبوونی پێی دەکرد. پاشەکشەی ڕۆحی بریتییە لە دابەزینی ڕۆحی لە ئەزموونێکەوە کە جارێک چێژی لێ وەرگیرابوو. جیاوازییەکە زۆر گەورەیە. بینینی ئەم جیاوازییە بە ڕوونی لە زۆر شڵەژانی بیرکردنەوە ڕزگار دەکات.
قوداس بەرامبەر خوانى پەروەردگار
لە لایەن دکتۆر هاری ئایرۆنساید
قەشەکە لە کۆتایی هەفتەی پێشوودا زانی کە ئەگەری بەڕێوەچوونی ڕاڵییەکی گەورەی پرۆتستانتی هەیە لە کڵێسای موودی، بە وتاربێژی بەڕێز ئێچ. ئەی. ئایرۆنساید، لە یەکشەممەی دوای کۆنگرێسی ئیوخاریستی کە لە شیکاگۆ بەڕێوەچوو. کات زۆر کەم بوو بۆ ڕیکلامێکی بەرفراوان، بەڵام لە ڕێگەی ڕاگەیاندن لە ڕۆژنامەکانی شەممەدا، و هاوکاری ژمارەیەکی زۆر لە قەشەکانی شار، کە زۆرێکیان لە ڕاڵییەکەدا ئامادەبوون، هەوڵەکە بە زۆر کەس گەیشت. قەشە جۆن ئۆهێر و قەشە جەیمس گرەی، بە زۆر میهرەبانییەوە باسی کۆبوونەوەکەیان بۆ گوێگرانی ڕادیۆکانیان کرد. یەکەمیان سەرۆکایەتی ڕاڵییەکەی کرد. زیاتر لە 3,500 کەس ئامادەبوون.
ڕەنگە، وەک ئەمڕۆ قسەتان بۆ دەکەم، وشەی "کاسۆلیک" بە پێچەوانەی "پرۆتستانت" بەکاربهێنم. ئەگەر وام کرد، تەنها هەڵەیەکی زمانە، چونکە من پێداگری دەکەم کە هەموو پرۆتستانتێکی ڕاستەقینە کاسۆلیکێکی ڕاستەقینەیە، کە هەموو باوەڕدارێک بە گەورە یەسووعی مەسیح ئەندامێکی یەک کەنیسەی پیرۆزی کاسۆلیکە، کە بە خوێنی گرانبەهای کوڕی خودا کڕدراوە. بەڵام من جیاوازی دەکەم لە نێوان کاسۆلیکێک و کاسۆلیکێکی ڕۆمانیدا. کاتێک جارێک قسەم لەگەڵ قەشەیەکی کاسۆلیکی ڕۆمانی دەکرد کە لە شەمەندەفەرێکدا لە کالیفۆرنیا چاوم پێکەوت، لێی پرسیم پیشەکەم چییە و منیش وتم، "من قەشەیەکی کاسۆلیکم."
سەیری یەخەکەم کرد و گوتی، 'تۆ بێگومان گاڵتەم پێ دەکەیت.'
من وتم، "نەخێر، هەرگیز لە ژیانمدا هێندە جدی نەبووم. من قەشەم لە کەنیسەی کاسۆلیکی پیرۆز. مەبەستم ئەوەیە کە من ئەندامم لەو کاهینایەتییە پیرۆز و شاهانەیەی کە لە هەموو باوەڕدارانی خوداوەند یەسووعی مەسیح پێکدێت و پێکەوە کەنیسەی کاسۆلیکی پیرۆز پێکدەهێنن." کەواتە ئەگەر وشەی "کاسۆلیکی" بەکاربهێنم کاتێک مەبەستم "ڕۆمانی" بێت، تێمدەگەن.
من لێرە نیم بۆ ئەوەی هیچ شتێکی ناخۆش دژی دێری ڕۆمانی بڵێم. وەک هاوڕێکەم، برا ئۆهێر، بیرهێناونەتەوە، حکومەتەکەمان مافی ئازادیی تەواوی ویژدان بۆ هەموو کەسێک زامن دەکات سەبارەت بە مافە ئایینییەکان. وەک چۆن خۆمان حەز دەکەین لەو ئازادییە بەهرەمەند بین، دڵخۆشین کە بەوانی تریشی ببەخشین. بەڵام من تەنها دەمەوێت هەندێک لە فێرکردنەکانی دێری ڕۆما تاوتوێ بکەم و بەراوردیان بکەم لەگەڵ فێرکردنی وشەی خودا، بەتایبەتی لەسەر بنەمای سەرەکی و ناوەندیی ئەو دێرە، کە پێی دەوترێت ڕازی ئیفخاریستی پیرۆز، یان ڕازی قوداس.
هەموو قەشەیەکی کاسۆلیکی ڕۆمانی پێتان دەڵێت کە هەموو بانگەشەکانی کەنیسەی ڕۆما سەرکەوتن یان شکستەکەی بەندە بە بنەمای ئامادەبوونی ڕاستەقینەی مەسیح لە قوداسدا. ئەگەر نان و شەرابەکە کە لە ڕازەکانی قوداسدا بەکاردێت، کاتێک لەلایەن قەشەوە پیرۆز دەکرێت، بە شێوەیەکی نهێنی دەگۆڕدرێت بۆ جەستە، خوێن، ڕۆح و خودایی گەورەمان عیسای مەسیح، بە شێوەیەک کە وەرگرەکە کاتێک نانەکە وەردەگرێت، بە ڕاستی دەیخاتە دەمی و دەیخوات و هەرس دەکات جەستە، خوێن، ڕۆح و خودایی گەورەمان عیسای مەسیح-ئەگەر ئەمە ڕاست بێت، ئەوا کەنیسەی ڕۆما کەنیسەی ڕاستەقینەی مەسیحە و پێویستە هەریەکێک لە ئێمە ئەندامی بین. بەڵام ئەگەر هەڵە بێت، ئەگەر بە تەواوی دژی فێرکردنی وشەی خودا بێت، ئەوا کەنیسەی ڕۆما کەنیسەیەکی لادەرە و پێویستە هەموو باوەڕدارێکی دڵسۆز لێی بێتە دەرەوە بۆ ئەوەی لێپرسینەوەی لێ نەکرێت لەسەر گوناهەکانی.
هۆکار ئەوە بوو کە چاکسازە گەورەکانی سەدەی شازدەهەم ئەمەیان بە ڕوونی بینی و لە دڵیاندا دڵنیا بوون کە فێرکردنی کەنیسەی ڕۆما سەبارەت بە ئیفخاریستیا یان قوربانیی قوداس بە تەواوی دژی وشەی خودا بوو و نەک هەر کفر بوو بەڵکو بتپەرستی بوو، بۆیە هاتنە دەرەوە بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین دژی ئەو سیستەمە لادەرە و بە تێچوویەکی زۆری خوێنی مەسیحی ئازادییەکەیان بۆ بەدەست هێناین کە ئێستا هومانە. کەچی ئێمە، منداڵی نا شایستەی باوکی شایستە، ئازادییەکەمان بەفیڕۆ دەدەین و ڕێگە دەدەین منداڵەکانمان دووبارە بەم سیستەمە خراپە گیرۆدە ببن کە باوکەکانمان بە هەوڵێکی زۆر لێی ڕزگار بوون.
دەمەوێت سەرەتا سەرنجتان ڕابکێشم بۆ بڕگەیەک لە بەشی دەیەمی نامەی عیبرانییەکان، کە ڕەنگە لە یەکەم نیگادا وا دەرنەکەوێت هیچ پەیوەندییەکی بە بابەتی باس کراوەوە هەبێت، بەڵام پێم وایە دەبینین کە نەک تەنها پەیوەندی پێوەی هەیە بەڵکو ڕاستییە بنەڕەتییەکەشی سەبارەت بەو بابەتە دەخاتەڕوو. بەشی دەیەمی نامەی عیبرانییەکان، لە ئایەتی ١١ەوە دەست پێدەکات:
و هەموو قەشەیەک (نێردراوەکە ئاماژە بە کاهینییەتی لێڤییەکان دەکات) ڕۆژانە ڕادەوەستێت و خزمەت دەکات و زۆر جار هەمان قوربانی پێشکەش دەکات، کە هەرگیز ناتوانێت گوناهەکان بسڕێتەوە: بەڵام ئەم پیاوە (واتە، خوداوەند عیسای مەسیح کە لە نهێنی کەسایەتییەکەیدا، هەردوو خودا و مرۆڤە لە یەک کەسایەتی پیرۆز و شکۆداردا کە هەرگیز لێک جیانابێتەوە)، دوای ئەوەی یەک قوربانی بۆ گوناهەکان بۆ هەتاهەتایە پێشکەش کرد، لە دەستە ڕاستی خودا دانیشت: لە ئێستاوە چاوەڕێ دەکات تا دوژمنەکانی ببنە ژێرپێی. چونکە بە یەک قوربانی ئەو بۆ هەتاهەتایە تەواوی کردووە ئەوانەی کە پیرۆز کراون. کە ڕۆحی پیرۆزیش شایەتی بۆ دەدات: چونکە دوای ئەوەی پێشتر فەرمووی، "ئەمە ئەو پەیمانەیە کە دوای ئەو ڕۆژانە لەگەڵیاندا دەیبەستم،" خوداوەند دەفەرموێت، "یاساکانم دەخەمە دڵیانەوە، و لە مێشکیاندا دەیاننووسم؛ و گوناهەکانیان و تاوانەکانیان چیتر بیر ناهێنمەوە."
ئێستا ئەمە ئەو دەقە گرنگەیە کە دەمەوێت وەریگریت:
ئێستا لەو شوێنەی کە لێخۆشبوون لەمانە هەیە، ئیتر قوربانییەک بۆ گوناهـ نییە.
لە نامەی عیبرانییەکاندا نووسەری نێردراو جیاوازی دەکات لە نێوان سیستەمی ڕێوڕەسمی سەردەمی پەیمانی کۆن لەگەڵ کاری شکۆمەندیی کە عیسای مەسیح ئەنجامی دا کاتێک خۆی پێشکەش کرد لەسەر خاچی گۆلگۆسە بۆ ڕزگاریمان. ئەو سەرنجمان ڕادەکێشێت بۆ ئەو ڕاستییەی کە لەژێر سیستەمی کۆندا کاری کاهین هەرگیز تەواو نەدەبوو چونکە پرسی گوناه هەرگیز یەکلایی نەدەکرایەوە. هیچ قوربانییەک نەدۆزرابووەوە کە بەهایەکی ئەوەندەی هەبێت بۆ کەفارەتکردنی گوناهەکانی جیهان و بۆیە کاتێک مرۆڤەکان دووبارە گوناهیان دەکرد، دەبوو بە قوربانییەکی نوێوە بێن. یەک قوربانی بەردەوام بەدوای ئەوی تردا دەهات، بۆیە تەنانەت هیچ ڕێوشوێنێک نەگیرابووە بەر بۆ ئەوەی کاهین لە چادر یان لە پەرستگای خودا دابنیشێت. کاری کاهین هەرگیز تەواو نەدەبوو چونکە گوناه هەرگیز لابراو نەبوو. بەڵام ئەو بەردەوام دەبێت و دەڵێت کە لەو قوربانییانەدا ساڵانە دووبارە داننان بە گوناهدا هەبوو. واتە، پەرستکار لەژێر سیستەمی پەیمانی کۆندا بە باوەڕەوە دەهاتە لای خودا، دان بە گوناهەکەیدا دەنا، و قوربانییە ئاژەڵییەکەی دەهێنا، جا گاجووتێک بووایە لە ڕانەکە، مەڕێک لە مێگەلەکە، یان دوو باڵندە. ئەو دانی بە گوناهەکەیدا نا و ئەم قوربانییانە بۆی پێشکەش دەکران. ئەوان تاوانەکەیان هەڵنەدەگرتەوە. دڵیان پاک نەدەکردەوە. بەڵکو ئەوان لە سروشتی قەرزنامەیەکدا بوون کە پیاوێک دەیداتە قەرزدەری خۆی بۆ قەرزێک. پیاوێک بڕێک پارەی قەرزدارە. ئەو قەرزنامەیەک بۆ ئەو بڕە پارەیە دەنووسێت. کاتێک وادەکەی دێت ناتوانێت بیداتەوە، بۆیە قەرزنامەیەکی تر دەنووسێت، و لەو قەرزنامانەدا ساڵانە دووبارە داننان بە قەرزەکەدا هەبوو. کەواتە لە قوربانییەکانی کۆندا تەنها داننانێک بە گوناهدا هەبوو ساڵ دوای ساڵ. هەندێک جار کاتێک پیاوێک دەبێت قەرزنامەیەک بۆ قەرزێک بدات، هاوڕێیەکی دەوڵەمەندی هەیە کە ئەوەندە باشە ئەو قەرزنامەیە بۆی پشتڕاست بکاتەوە. بە پشتڕاستکردنەوەی ئەو قەرزنامەیە هاوڕێکەی دەڵێت، "ئەگەر نەتوانیت بیدەیتەوە کاتێک وادەی قەرزنامەکە دێت، من خۆم بەڵێن دەدەم کە بۆت بدەم."
کاتێک ئەم خەڵکە کۆنە بەڵێنەکانیان دایە خودا بە هێنانی قوربانییەکانیان دووبارە و دووبارە، گەورەمان عیسای مەسیح، کوڕی هەتاهەتایی کە هێشتا جەستەی وەرنەگرتبوو، پشتگیری لە هەموو بەڵێنێک کرد و فەرمووی،
ئەوەتا دێم (لە قەبارەی کتێبەکەدا لەبارەی منەوە نووسراوە) بۆ ئەوەی ویستی تۆ بکەم، ئەی خودا.
لە تەواوی کاتدا ئەو هات، لە ژنێک لەدایکبوو، لەژێر یاسادا بوو، و ئەو چوو بۆ خاچی کەلڤاری و لەوێ، ڕێگەم بدەن بڵێم، هەموو ئەو قەرزانەی ڕابردووی کۆکردەوە و یەکلایی کردەوە، و بەرپرسیارێتی تەواوی هەموو باوەڕدارێکی گرتە ئەستۆ تا کۆتایی کات و خۆی کردە قوربانییەک بۆ گوناهەکانی مرۆڤ. بەو یەک قوربانییە تەواو و بەسەی خۆی لەسەر خاچ، ئەو پرسی گوناهی یەکلایی کردەوە بە ڕەزامەندی خودا بۆ ئەوەی ئێستا خودا بتوانێت دادپەروەر بێت و دادپەروەرکەری ئەو کەسە بێت کە باوەڕ بە عیسا دێنێت.
قوربانیی خوداوەند یەسووعی مەسیحمان هەردوو لایەنێکی ڕابردوو و داهاتووی هەبوو. هەموو گوناهەکانی ڕابردووی لابرد کە تەنها بە خوێنی قوربانییەکان داپۆشرابوون و ئامادەکارییەکی زۆری کرد بۆ لابردنی هەموو گوناهەکانی داهاتوو بۆ هەموو ئەوانەی باوەڕیان پێی دەهێنا. ئەو ڕێگایەی کە گوناهبارە هەژارەکان سوودمەند دەبن لە کاری تەواوکراوی مەسیح زۆر سادەیە. گوناهبارەکە دەبێت لەبەردەم خودا وەک پیاوێکی ونبوو، تاوانبار جێگەی خۆی بگرێت، دان بە تاوانەکەیدا بنێت و متمانەی بەو پیاوە ببەخشێت کە لەسەر خاچ مرد؛ چونکە
بەو، هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن لە هەموو ئەو شتانە ڕەوا دەکرێن، کە ئێوە نەدەتوانرا بە یاسای موسا لێیان ڕەوا بکرێن.
لەم سیستەمەی پەیمانی نوێدا مەسیح تەنها کاهینی قوربانیدەرە. ئەو تەنها قوربانییەکی تەواو بەسە. مەسیح دوای ئەوەی کەفارەتی بۆ گوناهەکان کرد، لە مردووان هەستایەوە و خودا ڕەزامەندیی ڕاستودروستی خۆی لە کاری خاچدا نیشانداوە بە دانیشتنی ئەو لە ئاسماندا لە دەستە ڕاستی خۆیدا.
پەروەردگارمان عیسا پێش ئەوەی بڕوات، پێشبینی هەموو ئەمانەی کرد، ئەو خوانەی خۆشەویستییەی بە قوتابییەکانی بەخشی کە ئێمە بە گشتی پێی دەڵێین "شێوی پەروەردگار". لە شێوی پەروەردگاردا ئەم نهێنییەی ڕزگاربوونە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر و جوان وێنا کراوە. دەمەوێت ئەو نووسراوە جیاوازانەی پەیمانی نوێتان بۆ بخوێنمەوە کە ئاماژە بەمە دەکەن. هەر بڕگەیەک دەخوێنمەوە کە باس لەم خوانەی خۆشەویستییە دەکات بۆ ئەوەی ئێوە، بە بیستنیان، لە مێشکی خۆتاندا بەراوردیان بکەن لەگەڵ ئەو ئاهەنگە – ئاهەنگە بتپەرستییە – کە یان بینیوتانە یان لە ڕۆژانی ڕابردوودا لەبارەیەوە خوێندووتانەتەوە، و داواتان لێدەکەم ئەم پرسیارانە لە خۆتان بکەن: ئایا لێرەدا هیچ شتێک هەیە کە بە دووریش بێت پەیوەندی بەم ڕێوڕەسمەوە هەبێت کە هەزاران کەس لەم هەفتەیەی ڕابردوودا سەرقاڵی بوون؟ ئایا لێرەدا قوربانیی گوناه هەیە؟ ئایا قەشەیەکی قوربانیکەر هەیە؟ ئایا لێرەدا هیچ ئامادەکارییەک بۆ بخوور هەیە، هیچ ئامادەکارییەک بۆ پەرستنی مریەمی پاکیزە، هیچ ئامادەکارییەک بۆ پلەبەندییەکی گەورە بە جلی درەوشاوەیانەوە؟ ڕۆژێکی تر خوێندمەوە کە جلوبەرگی قەشەیی بە بەهای 200,000.00 دۆلار بەهۆی بارانەوە تێکچوون لە کاتی ئاهەنگەکەدا لە موندەلین. دەتوانیت هەموو نێردراوان، و ئەو 500 کەسەی کە پەروەردگاریان بینی دوای هەستانەوەی، و هەموو مەسیحییەکانی سەرەتا، بخەیتە دەرەوە لە باران و تەرزەدا و ئەوان جلوبەرگی قەشەیی بە بەهای 10.00 دۆلار تێک نادەن! ئایا هیچ شتێک هەیە کە بەراورد بکرێت بەو ڕێوڕەسمەی کە لەم شارە و دەوروبەریدا لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ئەنجامدراوە و وا گریمانە دەکرێت کە درێژەی ئەوە بێت کە پەروەردگارمان لێرەدا باسی دەکات؟
لە بەشی ٢٦ی مەتتا-پەروەردگارمان تازە جەژنی فەسحی لەگەڵ قوتابییەکانی خواردبوو--دەخوێنینەوە، لە ئایەتی ٢٦ەوە دەستپێدەکات:
کاتێک نانیان دەخوارد، عیسا نانێکی هەڵگرت و پیرۆزی کرد و شکاندی و دایە قوتابییەکان و فەرمووی: "وەرگرن، بیخۆن: ئەمە جەستەی منە." و جامەکەی هەڵگرت و سوپاسی کرد و دایە ئەوان و فەرمووی: "هەمووتان لێی بخۆنەوە: چونکە ئەمە خوێنی منە، خوێنی پەیمانی نوێ، کە بۆ زۆر کەس ڕژاوە بۆ لێخۆشبوون لە گوناهەکان. بەڵام پێتان دەڵێم، لەمەودوا لەم بەرهەمی مێوە ناخۆمەوە، هەتا ئەو ڕۆژەی کە لەگەڵ ئێوەدا بە شێوەیەکی نوێ لە شانشینی باوکمدا دەیخۆمەوە." و کاتێک سروودێکیان گوت، چوونە دەرەوە بۆ کێوی زەیتوون.
چەند جوانە ئەم یەکەمین یادکردنەوەیەی شێوی خوداوەند لە سادەییەکەیدا! چەند جیاوازە لەم ڕێوڕەسمە نهێنییەی کە ناوەندی هەرە سەرەکیی سیستەمی کاتۆلیکی ڕۆمانییە!
ئێستا بگەڕێوە بۆ ئینجیلی مارقۆس و گێڕانەوەی ئەو لەسەر هەمان خوان ببینە. ببینە ئایا شتێک هەیە کە مەتتا جێی هێشتبێت و ئەو خستوویەتییە ناوی، کە ڕەنگە هەندێک بنەما، هەندێک بناغە بدات، بۆ ئەو فێرکردنانەی کە لە دەوری ئەوەی پێی دەوترێت پيرۆزيی قوداس کۆبوونەتەوە. پیرۆز مارقۆس 14:22:
کاتێک نانیان دەخوارد، عیسا نانێکی هەڵگرت و پیرۆزی کرد و شکاندی و دایە ئەوان و گوتی: "وەرگرن، بخۆن: ئەمە جەستەی منە." و جامەکەی هەڵگرت، و کاتێک سوپاسی کرد، دایە ئەوان: و هەموویان لێی خواردەوە. و پێی گوتن: "ئەمە خوێنی منە، خوێنی پەیمانی نوێیە، کە لە پێناوی زۆر کەسدا ڕژاوە. بەڕاستی پێتان دەڵێم، چیتر لە بەرهەمی مێو ناخۆمەوە، هەتا ئەو ڕۆژەی کە لە پاشایەتی خودا بە شێوەیەکی نوێ دەیخۆمەوە." و کاتێک سروودێکیان گوت، چوونە دەرەوە بۆ کێوی زەیتوون.
“کاتێک دەیانخوارد.” دەمەوێت سەرنجتان بۆ ئەوە ڕابکێشم. هەموو کاسۆلیکییەکی ڕۆمانی ڕێنمایی کراوە کە قوربانی قوداس بەڕۆژوو بگرێت. ئایا خوێندووتەتەوە کە دوای “ئەوەی دەیانخوارد، عیسا نانی گرت.” ئەوان تەنها خەریکی کۆتاییهێنان بوون بە ژەمی جەژنی فەسح. و “عیسا نانی گرت.” تێبینی بکە، نەک کێکێکی تایبەت کە بە پیتە نهێنییەکانی “I.H.S.” نیشان کرابێت، کە وا دانراوە بە واتای “عیسای ڕزگارکەری مرۆڤایەتی” بێت، بەڵکو ئەوە دەکرێت بە هەمان شێوە بە واتای خوداوەندە میسرییەکانی “ئایسس”، “هۆرس”، “سێب” بێت، وەک چۆن سەدان ساڵ لەمەوبەر لە ڕێوڕەسمێکی هاوشێوەدا وابوو.
ئێستا سەرنجتان دەخەمە سەر ئەو گێڕانەوەیەی کە لەلایەن براکەمان لوقا، دکتۆر لوقا، پزیشکە خۆشەویستەکە، پێشکەش کراوە. ئینجیلی لوقا ٢٢:١٩:
ئەو نانەکەی هەڵگرت و سوپاسی کرد و شکاندی و پێیدان، فەرمووی: «ئەمە جەستەی منە کە لە پێناوی ئێوەدا دەدرێت؛ ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من.» هەروەها پەرداخەکەشی لە دوای نانخواردنەکە هەڵگرت و فەرمووی: «ئەم پەرداخە پەیمانی نوێیە بە خوێنی من، کە لە پێناوی ئێوەدا دەڕژێت.»
نێردراو یۆحەننا هیچ گێڕانەوەیەکی دامەزراندنی عەشای ئێوارەیی خوداوەندی پێ نەداوین، بەڵام دوای بەرزبوونەوەی مەسیح و دوای گۆڕانی شاولى تەرسوس کاتێک بوو بە نێردراو پۆڵس، وەحییەکی تایبەت پێی درا، و لە بەشی ١١ی یەکەم قۆرینتیۆسدا گێڕانەوەی تەواوی ئەوەمان دەست دەکەوێت. لە ئایەتی ٢٠ەوە بخوێنەرەوە:
کاتێک ئێوە لە یەک شوێن کۆدەبنەوە، ئەمە بۆ خواردنی خوانەکەی گەورە نییە. چونکە لە کاتی خواردندا، هەر یەکێک پێش ئەوی تر ژەمە خواردنی خۆی دەخوات: یەکێک برسییە و ئەوی تر سەرخۆشە. چی! ئایا ماڵتان نییە تێیدا بخۆن و بخۆنەوە؟ یان کەنیسەی خودا سووکایەتی پێدەکەن و ئەوانە شەرمەزار دەکەن کە هیچیان نییە؟ چی بە ئێوە بڵێم؟ ئایا لەمەدا ستایشتان بکەم؟ ستایشتان ناکەم. چونکە من لە گەورەوە (گەورەی هەستاوە، بەرزبووەوە، شکۆدار) ئەوەم وەرگرت کە منیش پێم دان، کە گەورە عیسا لە هەمان شەودا کە خیانەتی لێکرا (ئەو شەوەی کە دەبوو بە ئەزموون بێ متمانەیی دڵی مرۆڤ بزانێت) نانێکی گرت: و کاتێک سوپاسی کرد، شکاندی و گوتی: «وەرگرن، بخۆن: ئەمە جەستەی منە، کە لە پێناوی ئێوەدا شکێنراوە: ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من.» بە هەمان شێوەش جامەکەی گرت، کاتێک نانی خواردبوو، گوتی: «ئەم جامە پەیمانی نوێیە بە خوێنی من: ئەمە بکەن، هەر کاتێک دەیخۆنەوە، بۆ یادکردنەوەی من.» چونکە هەر کاتێک ئەم نانە دەخۆن و ئەم جامە دەخۆنەوە، مردنی گەورە ڕادەگەیەنن هەتا ئەو دێتەوە.
سەرنج بدە چۆن ئەم جەژنە دوو ڕاستییە گەورەکەی مەسیحییەت، مردنی مەسیح و دووەم هاتنەوەی، بەیەکەوە دەبەستێتەوە. شێوی خوداوەند لە یادی کەسێک کە مرد دەخورێت، بەڵام کاتێک دەیخۆین، بە ئومێدەوە دەڕوانین و چاوەڕێی هاتنەوەی دووبارەی دەکەین.
یەکێک لە هاوڕێکانم، تازە چەند وتارێکی لە کڵێسایەک پێشکەش دەکرد، باسی دووەم هاتنەوەی مەسیحی کرد و قەشەکە دوای خزمەتەکە هاتە لای و گوتی، "ببوورە کە تۆ ئەو بابەتەت وروژاند. ئێمە لێرە باوەڕمان بە دووەم هاتنەوەی مەسیح نییە."
ئا، تۆ نایکەیت؟
نەخێر.
ئەو مێزە چییە کە لەوێ خوارەوە لەبەردەم مینبەرەکەدا هەتانە؟
ئەوە خوانی خوداوەندە.
چی پێی دەکەیت؟
ئێمە بەکاری دەهێنین کاتێک عەشای خوداوەند وەردەگرین.
بۆچی عەشای خوداوەند وەردەگریت؟
چونکە وشەی خودا پێمان دەڵێت.
تا کەی بەرگەی دەگریت؟
تا کاتێک لێرەین، پێموایە.
پەرتووکی پیرۆز چی دەفەرموێت؟
نازانم مەبەستت چییە.
'چەند جارێک ئەم نانە دەخۆن و ئەم جامە دەخۆنەوە، ئێوە مردنی پەروەردگار ڕادەگەیەنن هەتا ئەو دێتەوە.' ئەگەر باوەڕتان نییە ئەو دێتەوە، باشترە واز لەوە بهێنن. ئەوە شایەتییەکە کە مەسیحەکە کە مرد دێتەوە. ئەو دەڵێت، لە کاتێکدا چاوەڕێی من دەکەن، ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من."
بۆیە هەرکەسێک ئەم نانە بخوات و ئەم جامەی خودا بخواتەوە، بە ناشایستەیی، تاوانبار دەبێت بە جەستە و خوێنی خودا.
پاشان لە بەشی دەیەمی هەمان نامەدا لە ئایەتی ١٦دا دەخوێنینەوە:
پەرداخی بەرەکەت کە ئێمە پیرۆزی دەکەین، ئایا هاوبەشی خوێنی مەسیح نییە؟ نانەکە کە دەیشکێنین، ئایا هاوبەشی جەستەی مەسیح نییە؟" ئایەتی ٢١: "ناتوانن پەرداخی خودا بخۆنەوە، و پەرداخی شەیتانەکان: ناتوانن بەشدار بن لە خوانی خودا، و لە خوانی شەیتانەکان."
من هەموو ئەم دەقانەم خوێندووەتەوە چونکە هەموو ئایەتێکی پەیمانی نوێیان پێدەدەن کە بە دڵنیاییەوە ئاماژە بە شێوی پەروەردگار دەکەن. دەتوانیت تەنها ئەوە ببینیت کە ئەوان چی فێردەکەن. پەروەردگارە پیرۆزەکەمان خەریک بوو بمرێت و پێش ئەوەی قوتابییەکانی جێبهێڵێت، ئەم جەژنە یادگارییەی پێدان. دەقێکی سەرنجڕاکێش هەیە لە کتێبی یەرمیای پێغەمبەردا کە تێیدا پێشبینی سزای قورس دەکات کە بەسەر ئیسرائیلدا دێت و دەڵێت کە ئەوەندە زۆر کەس دەمرن کە هیچ کەسێک نامێنێت نان بۆ ئەوان بشکێنێت (ئەوە خوێندنەوەی پەراوێزە)، و نە پەرداخی دڵنەواییان پێبدات. بە ڕوونی ئاماژەی بە نەریتێکی کۆن دەکرد کە کاتێک کەسێک دەمرد، هاوڕێ خۆشەویستەکان لەگەڵ ئەوانەی مابوونەوە کۆدەبوونەوە و دادەنیشتن و دەیانخوارد و دەیانخواردەوە لە یادی خۆشەویستەکەدا، لەوانەیە باسی چاکەکانیان کردبێت و هەوڵیان دابێت دڵنەوایی خۆشەویستەکانی بدەن.
ئێستا پەروەردگارمان عیسای مەسیح گەیشتووەتە کۆتایی سی و سێ ساڵە سەرسوڕهێنەرەکەی لێرە لەسەر زەوی. خەریکە دەچێت بۆ ئەوەی بمرێت. ئەو بۆ ئەو مەبەستە هات. فەرمووی: "کوڕی مرۆڤ نەهات بۆ ئەوەی خزمەتی بکرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی خزمەت بکات، و ژیانی خۆی بکاتە کەفارەتێک بۆ زۆر کەس." ئێستا ئەو کۆمەڵە بچووکەکەی لە قوتابییان لە دەوری کۆبوونەتەوە. ئەوان جەژنی فەسحیان گێڕا، دوا جەژنی فەسح کە خودا هەرگیز دانی پێدانا. لە ڕاستیدا، ئەوان جەژنی فەسحیان گێڕا و مەسیح لە هەمان ڕۆژدا مرد، چونکە ڕۆژی جوولەکەکان لە ئێوارەوە دەستی پێدەکرد و تا ئێوارەی دواتر بەردەوام دەبوو. کەواتە پەروەردگار جەژنی فەسحی لەگەڵ قوتابییەکانی لە یەکەم ئێوارەدا خوارد و پێش ئێوارەی دواتر -- لە نێوان دوو ئێوارەکەدا -- ئەو لەسەر خاچ مرد، مەسیح، فەسحی ئێمە، کە لە پێناوی ئێمەدا قوربانی کرا.
پەروەردگارمان، لەگەڵ هەموو ئەمانەدا لەبەردەمی، پارچەیەک نان هەڵدەگرێت – تەنها نانێکی ئاسایی، ئەو نانەی کە لە جەژنی فەسحدا بەکاریان دەهێنا – بە ئەگەری زۆرەوە نانی فەتیر بوو، هەرچەندە هیچ نووسینێکی پیرۆز نییە کە بە دڵنیاییەوە ئاماژە بەوە بدات کە دەبێت وا بێت. من نادۆزمەوە کە وشەی خودا وریابووبێت لەوەی یاسا دابنێت ئایا نانەکە دەبێت خومرەکراو بێت یان بێ خومرە، ئایا شەرابەکە دەبێت خومرەکراو بێت یان بێ خومرە. پێموایە لەوانەیە دانایی خودای تێدا ببینین، چونکە هەلومەرجێک هەیە کە تێیدا، ئەگەر یاسایەکی لەو شێوەیە هەبووایە، زۆرێک لە منداڵانی خودا نەیاندەتوانی بەشداری بکەن. بەڵام ئەو نانێکی هەڵگرت و ئەو نانەی لە دەستیدا گرت و بە قوتابییەکانی فەرموو: "ئەمە جەستەی منە کە لە پێناوی ئێوەدا دەبەخشرێت." سەرنج بدەن: ئەو لەوێ لەسەر مێزەکە دانیشتبوو. ئەو ئاماژە بەوە نادات کە هیچ گۆڕانکارییەک لە نانەکەدا ڕوودەدات. ئەو لەوێیە بە جەستەی تەواو مرۆیی خۆی و ئەم نانە لە دەستیدا دەگرێت و دەفەرموێت: "ئەمە جەستەی منە." بێگومان هەر کەسێک دەبێت کوێر بێت ئەگەر نەتوانێت ببینێت ئەوەی ئەو پێیان دەڵێت ئەمەیە: ئەم نانە، دەمەوێت تێبگەن، بۆ ئەوەیە ڕاستییەکەتان بۆ بهێنێتە پێش چاو کە جەستەی من لە پێناوی گوناهدا قوربانی دەکرێت. ئەو هێشتا قوربانی نەکرابوو و لەگەڵ ئەوەشدا وا قسە دەکات وەک بڵێی پێشتر ڕوویدابێت. "ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من." و ئەو نانەکە بەسەریاندا تێپەڕاند. هیچ کاهینییەتییەکی نهێنی نییە؛ هیچ جلوبەرگێکی گرانبەها نییە؛ هیچ مۆمێک بە شێوەیەکی ڕێوڕەسمی ناسوتێت؛ هیچ بخوورێکی دووکەڵاوی بەرز نابێتەوە. ئەوان بەشداربوون لە ژەمێک و پاشان ئەو ئەم جەژنی یادگارییە جوانەی پێدان. ئەو تەنانەت پیاوێکی ئایینی دانانێت بۆ سەرۆکایەتی کردن لەوێ. ئەو وەک برایان قسەیان لەگەڵ دەکات و دەفەرموێت: "ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من."
پێم وایە، برایانم، چەند سادەتر بین لە بیرکردنەوەمان دەربارەی خوانای خودا، باشترە. ماوەیەک لەمەوبەر خوێندمەوە دەربارەی هندۆسێک کە لە گوندێکدا دەژیا کاتێک میسیۆنەرێک بۆ یەکەمجار هات و پێیان وت، "وەرە. دەبێت فڵان ببینیت."
میسیۆنەرەکە ڕۆیشت بۆ ماڵی ئەم پیاوە. کاتێک پیاوێکی سپیپێستی بینی بە کتێبی پیرۆزەوە دەهات، هەستا بۆ پێشوازیکردنی و لەبەردەم پێیەکانی چەمایەوە. میسیۆنەرەکە وتی، "هەستە سەرپێ. من تەنها پیاوێکم وەک خۆت."
"ئۆه،" هیندۆسەکە وتی، "تۆ بە کتێبەکەوە هاتووی. من بیست ساڵە چاوەڕێی ئەوم کردووە."
چۆنە؟
باشە، بیست ساڵ لەمەوبەر گەشتێکی دوورودرێژم کرد. گوێم لە پیاوێک بوو لە بازاڕدا (وەک تۆ دەچوو) کتێبێکی دەخوێندەوە. چیرۆکی خودای مەزنی خۆشەویستیی گێڕایەوە کە کوڕەکەی نارد بۆ ئەوەی لە پێناوی گوناهباراندا بمرێت. کتێبێکم کڕی. کۆپییەکی ئینجیلی مەتتای دەرهێنا کە هەمووی دڕاو و کۆن بوو بە شێوەیەک کە بە زەحمەت گەڵایەکیشی تەواو مابوو. بردمەوە ماڵەوە. من ئەو کتێبەم خواردووە. چەندین جار خوێندوومەتەوە. بۆ هەموو خەڵکی گوندەکە خوێندوومەتەوە. نوێژم دەکرد کە خودا کەسێک بنێرێت بۆ ئەوەی زیاترم پێ بڵێت.
داوای لێکرد لەگەڵی نان بخوات. ئێستا میواندارەکە کەمێک شەرمەزار بوو. قاپێک برنجی پێبوو و ڕووی کردە پیاوەکەی تر و گوتی، "پێش ئەوەی نان بخۆین، من هەمیشە وەک عیسا گوتی، وا دەکەم."
میسیۆنەرەکە تێنەگەیشت. بەڵام گوتی، "بەردەوام بە. مەهێڵە من دەستوەردان بکەم."
هیندۆسەکە چاوەکانی داخست، سوپاسی خودای کرد کە مەسیح لە پێناوی ئەودا مردبوو، و پاشان گوتی: "من ئەم برنجە دەخۆم چونکە جەستەی گەورەم عیسا لەسەر خاچ بۆ من کوترابوو." پاشان خواردنەوە باوەکەی ئەو خاکەی وەرگرت و گوتی: "من ئەمە دەخۆمەوە چونکە گەورەم عیسا لە پێناوی مندا مرد،" و کەمێکی دایە میسیۆنەرەکە، وەک چۆن برنجەکەی دابوو، و پێکەوە خواردیان و خواردیانەوە.
مژدەدەرەکە گوتی، "چەندە ماوەیەکی درێژە ئەم کارە دەکەیت؟"
بۆ بیست ساڵ.
و چەند جار!
هەر کاتێک ژەمێک دەخۆم.
هیچ شتێکی لە کتێبەکەدا نەبینی کە پێی بڵێت چەند جار. بۆیە دووبارەی دەکەمەوە، هەرچەندە سادەتر بین باشترە. ئەوە یادگارییەکە-- تەنها ئەوەندەیە.
تۆ دەپرسیت، ئایا باوەڕت بە ئامادەبوونی ڕاستەقینەی مەسیح لە ئیفخاریستیادا نییە؟ هەندێک لەوانەیە واتای زاراوەی ئیفخاریستیا نەزانن. ئەوە "سوپاسگوزارییە." ئۆه بەڵێ، هاوڕێیانی خۆشەویست، هەموو مەسیحییەکی فێرکراو باوەڕی بە ئامادەبوونی ڕاستەقینە لە ئیفخاریستیادا هەیە، بەڵام ئەو باوەڕی وانییە کە نان جگە لە نان شتێکی تر بێت و باوەڕی وانییە کە شەراب جگە لە شەراب شتێکی تر بێت. ئەو باوەڕی بە گۆڕانێکی سەیر و نهێنی نانی دانەوێڵە و شەراب بۆ جەستە، خوێن، ڕۆح و خوداوەندیی عیسای مەسیح نییە. بەڵام ئەو باوەڕی بەمە هەیە: "لە هەر شوێنێک دوو یان سێ کەس بە ناوی من کۆببنەوە (وەک عیسا فەرمووی) من لە ناویاندام." هەندێک لە شیرینترین ساتەکانی ژیانم لەسەر خوانی خوداوەند بەسەر براون، لەگەڵ پیرۆزکراوەکەدا هاوبەشی کردووە کە لە کۆنەوە فەرمووی، "ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من،" و چاوی باوەڕ دەیتوانی لەوێدا بیبینێت کە لە ناوەڕاستدا وەستاوە، برینەکانی نیشان دەدا و دەستەکانی بڵاو دەکردەوە.
پیاوێکی ئاسایی کاتۆلیکی ڕۆمانی لە سەینت لویس کە زۆر شت دەکات بۆ ئەوەی پرۆتێستانتەکان شەرمەزار بکات بەهۆی گەرموگوڕییەکەی لە بڵاوکردنەوەی ئایینەکەی، ئەم دواییانە ڕیکلامێکی بەم شێوەیە بڵاوکردەوە: "کاتۆلیکەکان باوەڕیان بە ئامادەبوونی ڕاستەقینەی مەسیح هەیە لە ئیفخاریستیا؛ پرۆتێستانتەکان باوەڕیان بە نەبوونی ڕاستەقینە هەیە." بەڵام ئەوە هەڵەیە. پرۆتێستانتەکان باوەڕیان وانییە کە نان و شەرابەکە هیچ گۆڕانکارییەکی نهێنییان بەسەردا دێت، بەڵام ئەوان باوەڕیان وایە کە کاتێک نان دەخۆیت و شەراب دەخۆیتەوە لە یادی مەسیحدا، مەسیح بە شێوازێکی شیرین و سەرسوڕهێنەر ئامادەیە، خۆی بۆ دڵەکانی گەلە خۆشەویستەکەی ئاشکرا دەکات بۆ ئەوەی بەهۆی باوەڕەوە بتوانن لێی بخۆن. ئێمە لە یادی ئەودا لێی دەخۆین. سەیری دواوە دەکەین و بیر لەو خەم و ناخۆشییانە دەکەینەوە کە هەڵیگرت. بیر لە خاچ و ئازارە تاڵەکەی دەکەینەوە، و کاتێک ئەمە دەکەین، لە گۆشتەکەی دەخۆین و لە خوێنەکەی دەخۆینەوە، و کاتێک جەژن بە مەسیح دەکەین، دەبینین خۆشەویستیمان بۆ ئەو شتانەی کە مەسیح لەسەر خاچ لە پێناویدا مردووە کەمتر دەبێتەوە، و خۆشەویستیمان بۆ ئەو شتە پیرۆزانەی کە ئەو دەیەوێت لە ڕێگەی نوێ و زیندووەوە، لە ڕێگەی پەردەکەوە بۆ پیرۆزترین شوێن، ڕێنماییمان بکات، گەورەتر دەبێت، چونکە ئێمە دەبین بەو شتەی کە لێی دەخۆین.
لەم جەژنەدا مەسیح نانەکە دەدات و پاشان شەرابەکە دەدات. ئەو باوەڕدارانی نەکرد بە دوو بەشەوە، پیاوانی ئایینی و خەڵکی ئاسایی، و بە پیاوانی ئایینی نەوت، "شەرابەکە بۆ ئێوەیە: نانەکە تەنها بۆ خەڵکی ئاساییە." هیچ جیاوازییەکی لەو شێوەیە لە کتێبی پیرۆزدا نەکراوە. بۆ دوو سەدە و نیو دوای ئەوەی مزگێنی مەسیح دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد لەم جیهانەدا، بە بێهوودەیی لە مێژووی کەنیسەی باوەڕپێکراودا دەگەڕێیت بۆ دۆزینەوەی جیاوازییەکی لەو شێوەیە. بەرپرسان لە کەنیسەدا هەبوون؛ پیران و خزمەتکاران هەبوون؛ پیرانێک کە چاودێرییەکی تایبەتیان هەبوو، بەڵام هیچ جیاوازییەکی لەو شێوەیە نەبوو وەک دابەشکردنی مەسیحییەکان بۆ خەڵکی ئاسایی و پیاوانی ئایینی، کە پیاوانی ئایینی دەستڕاگەیشتنێکی تایبەتیان بە خودا هەبێت و دەسەڵاتێکی تایبەتیان لە دابەشکردنی نهێنییە خوداییەکاندا هەبێت. ئەمە لە ڕۆژانی سەرەتایی مەسیحییەتدا نەناسراو بوو، و لەو ڕۆژانی سەرەتاییەدا خوانەکەی خودا بە سادەیی بەڕێوەدەچوو. ئێمە تۆمارگەلێکی ڕوونی لەسەر هەیە.
ئەگەر حەزت لێیە سەیری بکەیت، دەبینیت کە پلینی گەنج، کاتێک حاکمی بیتینیا بوو، نامەیەکی بۆ ئیمپراتۆر تراجان نووسی و پرسیاری کرد کە مەسیحییەکان چ تاوانێکیان ئەنجام داوە کە دەبێت لەناوببرێن. ئەو بە گشتی گوتی، "هەوڵم داوە هەموو زانیارییەک کە دەمتوانی دەربارەیان کۆبکەمەوە. تەنانەت سیخوڕیشم بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی خۆیان وەک مەسیحی نیشان بدەن و مەعمودییەت وەرگرن بۆ ئەوەی بتوانن بەبێ گومان بچنە ناو کۆبوونەوە مەسیحییەکان. بە پێچەوانەی ئەوەی کە پێم وابوو، دەبینم کە مەسیحییەکان لە نیوەشەودا یان بەیانی زوو کۆدەبنەوە، سروودێک بۆ مەسیح وەک خودا دەڵێن، لە نووسینە پیرۆزەکانی خۆیان دەخوێننەوە و ژەمێکی زۆر سادە دەخۆن کە پێکهاتووە لە نان و شەراب و ئاو (ئاوەکە بۆ شەرابەکە زیاد دەکرێت بۆ ئەوەی تەنکی بکاتەوە و بەشی هەمووان بکات). ئەمە هەموو ئەوەیە کە دەتوانم بیدۆزمەوە، جگە لەوەی کە یەکتری هان دەدەن بۆ ئەوەی ملکەچی حکومەت بن، و نوێژ بۆ هەموو مرۆڤەکان دەکەن."
پلینی تێنەدەگەیشت بۆچی دەبوو چەوسێنرابایەنەوە. ئەو هیچی نەدەزانی دەربارەی قوربانگایەکی ڕازاوە، دەربارەی قەشەیەکی قوربانیکەر، هیچی نەدەزانی دەربارەی کێکێکی تایبەت لەسەر قوربانگاکە کە باوەڕداران دەبوو بکەوتنایە و وەک خودای بەرجەستە بپەرستایانایە، بەڵام سیخوڕەکانی دۆزییانەوە کە مەسیحییەکان پێکەوە بەشداربوون لە ژەمێکی زۆر سادە لە نان و شەراب و ئاو.
جەستن مارتیر، کە نزیکەی هەمان کات نووسیویەتی، گێڕانەوەیەکی زۆر ڕوونی پێدەدات لەسەر شێوازی بەڕێوەچوونی عشای ربانی. ئەو هیچ کاهینایەتییەکی نەدەزانی، نە هیچ قوربانگایەک، نە هیچ گۆڕانکارییەکی نهێنی. بە دڵنیاییەوە ئەو هیچ نوێژێکی بۆ مریەمی پاکیزە نەدەزانی. ئەو هیچ شتێکی لەبارەی بەرزبوونەوەی بخوور یان هیچ شتێکی لەو جۆرە نەدەزانی، بەڵام ئەو تەنها وەسفی بەڕێوەچوونێکی عشای ربانی دەکات وەک ئەوەی ئەمڕۆ لە هەر کۆمەڵێکی مەسیحی ئیڤانگێلیستیدا بیدۆزیتەوە. ئەو باس لەوە دەکات کە یەکێک لە پیرەکان سەرپەرشتی دەکات، لەسەر ئەوەی خەڵک پێکەوە گۆرانی دەڵێن، لەسەر سوپاسگوزاری بۆ نان و شەراب، لەسەر دابەشکردنی ئەم توخمانە بەسەر باوەڕداران و ناردنی بەشێک بۆ هەر کەسێک کە بەهۆی نەخۆشییەوە ئامادە نەبووە – جوانە بە سادەییەکەیەوە، وەک گێڕانەوەکەی ناو ئینجیل.
بەڵام چەند سەدەیەک بەناو سەردەمی مەسیحیدا تێپەڕیت و دەبینیت هەموو شتێک گۆڕاوە. دەچیتە کڵێسایەکی مەسیحی. مێزی خودا بە نەبوونی دیارە. لەبری مێزێک، قوربانگایەکت هەیە. قوربانگایەک لە کڵێسایەکی مەسیحیدا! قوربانگاکە هی ئایینی جوولەکە بوو. بەڵام قوربانگاکە نموونەی خودی مەسیحە کە کەسایەتییە شکۆدارەکەی قوربانییەکەی پیرۆز دەکات کە دەیدات، و دووەم، نموونەی ئەو خاچەیە کە لەسەری بەرزکرایەوە. قوربانگای مەسیحییەکان خاچی مەسیحە، بەڵام لەم کڵێسایانەی سەدەکانی دوای کۆنستانتیندا، جارێکی تر قوربانگایەک دەبینین و، لەوێدا قەشەیەک خزمەت دەکات بە جلی تایبەتەوە، نەک ئەو جلانەی کە لەلایەن کاهینانی جوولەکەوە بەکاردەهێنران، بەڵکو ئەو جلانەی کە هەمان ئەو جلانە بوون کە لەلایەن کاهینانی بابلەوە چەند سەدەیەک پێشتر لەبەردەکران. چی بوو کە ئەم گۆڕانکارییەی هێنایە ئاراوە؟ بە سادەیی ئەمە: تا کاتێک مەسیحییەت چەوسێنراوەتەوە، تا کاتێک کۆمەڵەی مەسیحی لەژێر قەدەغەی حکومەتی ڕۆمانیدا بوو، سادەیی و ڕاستی زاڵ بوو. بەڵام ڕۆژێک هات کە دەوڵەت بوو بە پشتیوانی مەسیحییەت و هەوڵێک درا بۆ یەکخستنی ئایینی بتپەرستی کۆن و ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی لەگەڵ مەسیحییەتی نوێدا. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە کەم کەم شێواز و ڕێوڕەسمی بتپەرستی هێنرانە ناوەوە و جێگەی شێوازە سەرەتاییەکانی مەسیحییەتیان گرتەوە کە زۆر سادە، زۆر جوان و زۆر کتێبی پیرۆز بوون. قوربانگاکە تەنانەت لە ئایینی جوولەکەشەوە وەرنەگیرابوو، چونکە هیچ قوربانگایەکی لەو جۆرەی قوربانگاکانی ئایینی جوولەکە هەرگیز لە کڵێسا مەسیحییە بەناو کراوەکاندا نەدۆزرایەوە.
چەند ساڵێک لەمەوبەر کۆمەڵێک گەنجی هیندی لە ئۆکلاند، کالیفۆرنیا، لەلای من بوون کە پەروەردەم دەکردن. من مێژووی کڵێسام بەو گەنجانە دەوتەوە، و ڕۆژێک، بۆ ئەوەی وانەیەکی کردارییان پێ بدەم، بردمن بۆ سان فرانسیسکۆ بەناو سێ پەرستگای چینی و پاشان بردمن بەناو دوو کڵێسای ڕۆمانی کاسۆلیکی. دوای سەردانەکانمان بەو گەنجانەم وت، "ئێستا پێم بڵێن چییان لە هەر شوێنێکدا بینی؟" و ئەوانیش هەموویان نووسییەوە. وتیان، "لە هەر بینایەکدا ئاوی پیرۆزمان لە دەرگاکەدا دۆزییەوە. هەر بینایەک قوربانگایەکی هەبوو. هەر بینایەک قەشەی تێدابوو بە جلی گرانبەهاوە لە خوار قوربانگاکەوە کڕنۆشیان دەبرد. هەر بینایەک مۆم و بخووری تێدابوو. لە هەر بینایەکدا زەنگێک لێدەدرا کاتێک پەرستکاران دەبوو چۆک دابنێن." پەرستگا ڕۆمانییەکان و بتپەرستەکان لە ڕووی کردارییەوە وەک یەک بوون.
هەر کەسێک کە خۆی ئاشنا بکات بە مێژووی پەرستشە بتپەرستییە کۆنەکان دەتوانێت ببینێت کە چۆن هەموو ئەم شێوە و ڕێوڕەسمانە هاتنە کایەوە کە ئێستا بەوەوە بەستراونەتەوە کە پێی دەوترێت ڕازی ئیفخارستیا. هەمان ئەو نەریتانە لەلایەن قەشەکانی بابلەوە زیاتر لە 500 ساڵ پێش مەسیح پەیڕەو دەکران. لە پەرستگاکانی بابل و لەسەر قوربانگاکان وێنەی ژنێک هەبوو کە منداڵێکی لە باوەشدا بوو. دەوترا ئەم ژنە شاژنی ئاسمانە. منداڵەکەی ناوی نەوە بوو، کە بە ڕوونی لاساییکردنەوەی شەیتان بوو بۆ ئەو ڕاستییەی کە لە وشەکانی "نەوەی ژنەکە سەری مارەکە دەهاڕێت" دا هەبوو. بۆ ئەم ژنە قوربانییەکی بێ خوێن پێشکەش دەکرا کە پێک هاتبوو لە کێکە خڕە مانگ شێوەکان، و ئەمانەش کە پێشکەش بەو دەکران، دەخرانە سەر قوربانگا و باوەڕداران بە ڕێزەوە لەبەردەمیاندا کڕنۆشیان دەبرد.
لە بەشی ٤٤ی یەرەمیا، خەڵک خوێندبوویانەوە دەربارەی هەمان پەرستش کە گوازرابووەوە بۆ فەلەستین و دواتر لە نێو جوولەکە پەرتەوازەبووەکان لە میسر پەیڕەو کرابوو:
ئایا نابینی ئەوان چی دەکەن لە شارەکانی یەهودا، و لە کۆڵانەکانی ئۆرشەلیم؟ منداڵەکان دار کۆدەکەنەوە، و باوکەکان ئاگر دەکەنەوە، و ژنەکان هەویرەکەیان دەشێلن، بۆ دروستکردنی کێک بۆ شاژنی ئاسمان، و بۆ ڕشتنی قوربانی خواردنەوە بۆ خوداکانی تر، بۆ ئەوەی من تووڕە بکەن.
لە بەشی ٤٤ی یەرەمیا خەڵکەکە لە بتپەرستییەکەیان پاشگەز ببوونەوە، بەڵام ڕایانگەیاند کە دەگەڕێنەوە بۆی. لە ئایەتی ١٥دا دەخوێنینەوە:
ئینجا هەموو ئەو پیاوانەی کە دەزانیان ژنەکانیان بخووریان بۆ خوداوەندەکانی تر سووتاندبوو، و هەموو ئەو ژنانەی لەوێ بوون، کۆمەڵێکی زۆر، تەنانەت هەموو ئەو خەڵکەی لە خاکی میسر، لە پاترۆس نیشتەجێ بوون، وەڵامی یەرمیایان دایەوە و گوتیان: "سەبارەت بەو قسەیەی کە تۆ بە ناوی پەروەردگارەوە پێت گوتین، گوێت لێ ناگرین: بەڵکو بە دڵنیاییەوە هەر شتێک لە دەمی خۆمانەوە بێتە دەرەوە دەیکەین، بۆ ئەوەی بخوور بۆ شاژنی ئاسمان بسووتێنین، و قوربانی خواردنەوەی بۆ بکەین، هەروەک چۆن خۆمان و باوکانمان و پاشاکانمان و میرەکانمان کردوومانە، لە شارەکانی یەهودا و لە شەقامەکانی ئۆرشەلیم: چونکە ئەوکاتە خواردنێکی زۆرمان هەبوو، و باش بووین، و هیچ خراپەیەکمان نەدەبینی."
ئەم نەریتە کۆنەی پێشکەشکردنی ئەم کێکە خڕانە لەلایەن کڵێسای لادەرەوە پەیڕەو کرابوو. ئەوان گوتیان،
باشترین ڕێگا ئەوەیە هەموو ئایینە جیاوازەکان بکەین بە یەک و دەتوانین ئەم ڕێوڕەسمە بتپەرستییە وەربگرین و بیکەین بە ڕێوڕەسمێکی مەسیحی. ئەم کێکە خڕە ناوی لێ دەنێین جەستە، خوێن، ڕۆح و خوداوەندیی مەسیح. ئەوە پێی دەوترێت هۆست. دەبێت بە تەواوی خڕ بێت. دەبرێتە کڵێسا و قەشە پیرۆزی دەکات. ئەگەر پارچەیەکی لێ جیابووبێتەوە، هەر کەسێک دەتوانێت بیخوات؛ تەنها نانە.
کەنیسەی کاسۆلیکی ڕۆمانی پێتان دەڵێت کە ئەمە لەلایەن پەروەردگارمانەوە فێرکراوە کاتێک فەرمووی، "ئەمە جەستەی منە کە لە پێناوی ئێوەدا بەخشراوە." بەڵام کاتێک ئەو قسەیەی کرد، خۆی لەگەڵیاندا بوو. هیچ بەشێکی بۆیان نەشکێنرا. ئەو ئەم نانەی پێدان و ئەوانیش لێی خوارد، بە ڕوونی پێمان دەگەیەنێت کە نانەکە ڕێگایەکی سەرسوڕهێنەری خودا بوو بۆ نیشاندانی بەهای خواردنی مەسیح. ئێمە نان دەخۆین و هێزی جەستەیی بەدەست دەهێنین. ئێمە مەسیح دەخۆین و هێزی ڕۆحی بەدەست دەهێنین.
بەڵام ئێستا پێمان دەڵێن کە نانەکە دەگۆڕدرێت کاتێک قەشە پیرۆزی دەکات. ئێمە تۆمەتباریان دەکەین کە کڕنۆش بردن و پەرستنی ئەو پارچە نانە کارێکی بتپەرستییە. کەنیسەی کاسۆلیکی ڕۆمانی دەڵێت کە نانەکە لە ڕاستیدا مەسیحە. ئێمە دەڵێین، "ئایا مەبەستتان ئەوەیە کە تێبگەین - کە ئەو نانە بە واتای وشەیی جەستەی مەسیحە، بە واتای وشەیی جەستە، خوێن، ڕۆح و خودایی مەسیحە؟"
نەخێر، بە واتای وشەیی نا، بەڵام بە شێوەیەکی عیرفانی وا لێدێت.
ئەمە ڕاستییەکی ناسراوە کە قەشەکانی ڕۆما لەسەر قوربانگا ژەهراوی کراون لە کاتی خواردنەوەی شەرابێک کە پیرۆز کرابوو و وا دانرابوو کە بگۆڕدرێت بۆ جەستە، خوێن، ڕۆح و خوداوەندیی مەسیح، کاتێک دوژمنێک ژەهری تێکردبوو. زانراوە کە قوربانییەکە ژەهراوی کراوە. ئەوان تێدەگەن کە هیچ گۆڕانکارییەکی لەو شێوەیە کە ئەوان ڕایدەگەیەنن، لە ڕاستیدا ڕوونادات. بەڵام ئەوان دەڵێن کە لە ساتەوەختی پیرۆزکردنەکەدا مەسیح دێت و دەچێتە ناوی.
ئەمە پیاوێکە پەیکەر دروست دەکات. تۆ دەڵێیت، "ئایا ئەم پەیکەرانە بەڕاستی خوداوەندن؟"
نەخێر، هێشتا نا.
کەی دەبن بە خوداوەندەکان؟
کاتێک قەشەکە وەریان دەگرێت و پیرۆزیان دەکات و تەرخانیان دەکات بۆ ئەو خودایەی کە نوێنەرایەتی دەکەن. ئینجا خوداکە دێت و لە ناویاندا نیشتەجێ دەبێت بۆ ئەوەی کاتێک پەرستکارەکە کڕنۆش دەبات، ئەو پەرستشی وێنەکە ناکات بەڵکو ڕۆحی خوداییەکەیە کە لە ناویاندا نیشتەجێیە.
ئایا هیچ جیاوازییەک لە نێوان ئەوە و فێرکاریی ڕۆمانیدا هەیە؟ هیچ جیاوازییەک نییە. نانەکە نان بوو تاوەکو قەشەکە پیرۆزی کرد، پاشان بە شێوەیەکی نهێنی جەستە، خوێن، ڕۆح و خوداوەندیی مەسیح لەگەڵیدا یەکی گرت. پەرستن لە پەیمانی نوێدا تەنها بۆ خودای باوک و خودای کوڕە بە هێزی ڕۆحی پیرۆز. پاشان کەنیسەی ڕۆمانی پێمان دەڵێت کە ئەم قوربانییە قوربانییەکی بەردەوام و بێ خوێنە بۆ گوناهەکانی زیندووان و مردووان. مەسیح یەک جار لەسەر خاچ مرد، بەڵام مەسیح ڕۆژانە لەسەر قوربانگاکانی کەنیسەی ڕۆمانی پێشکەش دەکرێت. ئەمە، ئێمە پێمان وایە، نکۆڵیکردنە لە تەواوێتیی یەک قوربانیی پەروەردگارمان عیسای مەسیح. تا کاتێک قوربانییەک نەدۆزرابووەوە کە بتوانێت گوناه بسڕێتەوە، پێویست بوو یەک قوربانی بەدوای یەکێکی تردا بێت، بەڵام کاتێک مەسیح هاتە جیهان و خۆی بێگەرد پێشکەش بە خودا کرد، ئەوا پەردەی پەرستگا لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە دوو لەت کراوە، بەمەش نیشانەی ئەوەیە کە ڕێگای چوونە ناو پیرۆزییەکان ئاشکرا کراوە و هەموو باوەڕدارێک مافی ئەوەی هەیە بچێتە ناو خودی ئامادەیی خودا، لە هەموو گوناهێک شۆراوەتەوە و لە هەموو شتێک بێتاوان کراوە لە ڕێگەی بەهای بێسنووری کاری کەفارەتی کوڕی خوداوە. ئێستا، قسەکردن لەسەر ئەوەی کە هەر مرۆڤێک لەسەر زەوی قوربانییەکی بەردەوام پێشکەش بکات بۆ گوناهەکانی زیندووان و مردووان، نەک تەنها کفرە دژی قوربانیی پەروەردگارمان عیسای مەسیح، بەڵکو بێماناییەکی تەواوە، چونکە وشەی خودا دەڵێت: «بێ ڕشتنی خوێن لێخۆشبوون لە گوناهەکان نییە.» بێ بەهایە چونکە بێ خوێنە و هیچ بەهایەکی نییە بۆ کەفارەتکردنی گوناه، هەروەها چونکە پێویست نییە بۆ کەفارەتکردنی گوناه، چونکە کەفارەتی عیسا پێشتر کراوە.
کەواتە، دەڵێم، کەلێنێکی زۆر گەورە هەیە لە نێوان فێرکردنی کاسۆلیکی ڕۆمانیی قوربانی قوداس و فێرکردنی کتێبی پیرۆز دەربارەی عەشاءی خوداوەند. عەشاءی خوداوەند خوانێکی یادگارییە. مەسیحییەکان، ئەندامانی جەستەی مەسیح، کۆدەبنەوە بۆ یادکردنەوەی ئەو کەسەی لە پێناویان مرد و گوناهەکانیانی لاداوە، و ئەمە دەکەن چونکە گوناهەکانیان لادراون. هیچ مەسیحییەکی فێرکراو نزیک نابێتەوە لە خوانەکەی خوداوەند بۆ وەرگرتنی لێخۆشبوون. من دێم چونکە گوناهەکانم بۆ هەتاهەتایە لادراون بە خوێنی کەفارەتکەری خوداوەند یەسووع و بە سوپاسەوە ئارەزوو دەکەم یادی ئەو کەسە بکەمەوە کە ئەو قوربانییە مەزنەی پێشکەش کرد و بەم شێوەیە منی شیاو کرد بۆ ئامادەبوونی خودایەکی پیرۆز.
هیچ سازشێک ناکرێت لە نێوان هەردوو سیستەمەکەدا. لە کاتێکدا کەنیسە پرۆتێستانتەکان خەوتبوون، ڕۆما خەریکی دزینی بەرهەمەکانی ڕیفۆرم بووە. لە کاتێکدا ئەوان خەریکی دەمەقاڵێ بوون لەسەر بچووکترین شتەکان، ڕۆما ژمارەیەکی زۆر پرۆتێستانتی لاوازی بەدەست هێناوە کە بە بێهودەیی بەدوای یارمەتی ڕۆحیدا گەڕاون، چونکە گوێیان لە مزگێنی بەنرخی نیعمەتی خودا نەبووە.
بەڵام با بووژانەوەی وتاردانی دۆکترینایی هەبێت؛ ڕاگەیاندنی ڕاستییە گەورەکانی ڕیفۆرم؛ کاهینییەتی گشتگیریی هەموو باوەڕداران، کۆتاییهێنان بە هەر شتێک وەک کاهینییەتی تایبەت؛ ئەندامێتی لە جەستەی مەسیحدا بۆ هەموو ئەوانەی لە خوێنی عیسادا شۆرابێتنەوە، لە هەموو شتێک ڕەوا کرابن، بە باوەڕ بە یەک قوربانییەکە کە بۆ هەمیشە پرسی گوناهی یەکلایی کردبێتەوە؛ ژەمی خودا نەک وەک ڕازێک بەڵکو وەک جەژنێکی یادگاری. با ئەم ڕاستییە گەورانە دووبارە جەختیان لەسەر بکرێتەوە و لە هەر شوێنێک وشەکە بە باوەڕ و پشت بەستن بە ڕۆحی پیرۆز ڕابگەیەنرێت، خودا بەکاری دەهێنێت بۆ هێنانی شادی و ئاشتی و دڵخۆشی بۆ گیانەکان وەک لە ڕۆژانی ڕیفۆرمدا.
با تەنیا لوترت بیر بخەمەوە. کاتێک هێشتا قەشەیەکی ڕێکخراوی ئۆگۆستینی بوو، چووە ڕۆما بۆ ئەنجامدانی کارێکی ڕێکخراوەکەی. زۆر دڵخۆش بوو بە ڕۆیشتنەکەی. پیاوێکی بێئارام و ناخۆش، دوای ئەوەی هەموو شتێکی تاقیکردەوە کە کڵێسا پێشکەشی دەکرد و هێشتا ئاشتی لەگەڵ خودا نەبوو، گوتی: "ئەگەر بچمە ڕۆما، شاری پیرۆز، هەموو ئەوەی دەمەوێت دەیدۆزمەوە." بۆیە ڕۆیشت، بە پەرۆشەوە چاوەڕێی بینینی خودا بوو. دوای ئەوەی شایەتییەکەی دا، دەڵێت: "ڕۆمای زیندوو دەیکردم بە بێباوەڕ، بەڵام ڕۆمای مردوو کردمی بە مەسیحی."
کاتێک گەیشتە ئەوێ و سیمۆنیای قەشەکان و گەندەڵی کڵێسای بینی، ڕۆحی پڕ بوو لە وحشەت. وتی: "لە ڕۆما هەموو شتێک بە پارە دەفرۆشن، لێخۆشبوون، مافی ئەنجامدانی گوناهـ -- هەموو شتێک. لە ڕۆما باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆزیش دەفرۆشن!"
ئینجا لە کۆتاییدا، کاتێک بەناو شاردا دەڕۆیشت، گەیشتە کەنیسەی قەدیس یۆحەننای لاتەران و زانی کە گوایە لەوێ هەمان ئەو قادرمەیە هەیە کە مەسیح لە هۆڵی دادگای پیلاتۆسەوە بەسەریدا ڕۆیشتووەتە خوارەوە. گوتراوە کە ئەگەر کەسێک بە دەست و ئەژنۆ بەو قادرمەیەدا سەرکەوێت، بەر لەوەی بگاتە سەرەوە، بەرەکەتێکی ڕۆحی گەورەی دەست دەکەوێت. ئەم قەشە ئەڵمانییە ئەوەندە دڵسۆز بوو کە ئامادە بوو هەر شتێک بکات کە ئاشتی پێ ببەخشێت، و دەستی کرد بە سەرکەوتن بەو قادرمەیەدا، تاوەکو لەناکاو لە ناوەڕاستی هەموو ئەمانەدا ئایەتێکی کتێبی پیرۆز بە خێرایی هاتە ناو ناخی ڕۆحییەوە: "ڕاستودروست بە باوەڕ دەژیێت."
هەڵسایە سەر پێ و گوتی، "چەند گەمژەیەکم. ئەگەر 'ڕاستودروست بە باوەڕ دەژیێت' من چی دەکەم بە سەر ئەم قادرمەیەدا سەردەکەوم؟"
ئەو گەڕایەوە بۆ ئەڵمانیا بۆ داگیرساندنی ئەو مەشخەڵەی کە بۆ سەدان ساڵ ڕووناکی هەموو خاکە پرۆتێستانتەکانی ئێمە بووە و کە هەوڵی بەردەوام و سوورکراوەی ڕۆمایە بۆ کوژاندنەوەی ئەگەر بتوانێت. ڕۆما ئازادیی ئایینی دەوێت و ئێمەش بە خۆشحاڵییەوە ئەو ئازادییە دەبەخشین کە خۆمان دەمانەوێت، بەڵام با ڕۆما جارێکی تر باڵادەست بێتەوە لەم وڵاتە یان هەر وڵاتێکی تری پرۆتێستانت و ئیتر کتێبێکی پیرۆزی کراوەمان نابێت، یان قوتابخانەیەکی گشتی، یان هیچ کام لەو دامەزراوانەی کە فێربووین بەهایان پێبدەین. خودا بەئاگا بمانهێنێتەوە بۆ ئەوەی بۆ نەوەکانی داهاتوومان خاکێکی کۆیلایەتی بەجێ نەهێڵین کە خودا بە میهرەبانییەوە باوباپیرانمانی لێ ڕزگار کرد.