دوای مەحکومکردنی عیسا لەلایەن سەرکردە جولەکەکانەوە، ڕادەستی پۆنتیۆس پیلاتۆس کرا بۆ دادگاییکردن. لەم نێوەندەدا، یەهودا، پڕ لە پەشیمانی بوو کاتێک بینی عیسا مەحکوم کرا، سی پارچە زیوەکەی گەڕاندەوە بۆ سەرۆک کاهینەکان و پیرەکان، دانینا بە گوناهەکەی. دوای ئەوەی ڕەتکرایەوە، یەهودا پارەکەی فڕێدایە ناو پەرستگاکە و دواتر خۆی هەڵواسی و خۆی کوشت. سەرۆک کاهینەکان پاشان "پارەی خوێن"یان بەکارهێنا بۆ کڕینی کێڵگەی گۆزەگەرەکە، کە بە کێڵگەی خوێن ناسرا، بۆ ناشتنی نامۆکان.
لەبەر ئەوەی جولەکەکان هیچ دەسەڵاتێکیان نەبوو، لەژێر ڕژێمی ڕۆمانیدا، بۆ سەپاندنی سزای مەرگ بەسەر هیچ کەسێکدا، نەیانتوانی یاسای لێڤی جێبەجێ بکەن کە کفرکەرێکی بە سزای مەرگ مەحکوم دەکرد (لێڤی 24:15-16)، مەگەر خۆیان کارەکانیان گرتبایەتە دەست و بە پێچەوانەی ئەو یاسایە ڕەفتاریان بکردایە کە لەلایەن حکومەتی قەیسەرەوە بەسەریاندا سەپێنرابوو، وەک چۆن دواتر لە حاڵەتی ئیستێڤن کردیان کە وەک خوداوەندەکەی، بە کفر تۆمەتبار کرا (کردار 7:54-60).
لە حاڵەتی عیسادا، سەرۆک کاهینەکان و سەرکردەکانی تر پەرۆش بوون بۆ گواستنەوەی بەرپرسیارێتی مردنەکەی بۆ ڕۆماییەکان بۆ ئەوەی ئەو خەڵکەی کە بە خۆشحاڵییەوە گوێیان لە عیسا گرتبوو، بە تووڕەیی ڕوو نەکەنە ئەوان. بۆیە، دوای ئەوەی بە شایەنی مردنیان زانی، هەنگاوی داهاتوویان ئەوە بوو بیهێننە بەردەم پیلاتۆس، حاکمی یەهودیا لەو کاتەدا.
کاتێک بەیانی هات، هەموو سەرۆک کاهینەکان و پیرانی گەل ڕاوێژیان کرد لە دژی عیسا بۆ ئەوەی بیکوژن: و کاتێک بەستیان، بردیان و ڕادەستی پۆنتیۆس پیلاتۆسی حاکمیان کرد، (ئایەتەکانی ١-٢)
هەر کە بارودۆخ ڕێگەی دا، عیسا، بە زنجیرەوە بەستراو، هێنرایە دادگای پیلاتۆس. بێگومان فەرمانڕەواکە شتێکی لەبارەی ئەوەوە زانیبوو و ڕەنگە وای دانابێت کە کەسێکی گەرموگوڕی بێ زیانە لە مەزهەبێکی جوولەکە. ئێستا داوای لێکرا حوکمی لەسەر بدات وەک کەسێکی ئاژاوەگێڕ، کە هەوڵی دەدا جەماوەر هان بدات بۆ یاخیبوون دژی ڕۆما و قبووڵی بکەن وەک پاشای خۆیان لە جیاتی قەیسەر.
لەم کاتەدا، یەهودای ناپاک لەبەردەم سەرۆک کاهینەکان و پیرەکان دەرکەوت. پڕ بوو لە پەشیمانی کاتێک بە تەواوی لە گرنگی ئەو کارەی کردبووی تێگەیشت. زۆر کەس هەوڵیان داوە یەهودا پاساو بدەن بەو بیانووەی کە ڕەنگە زۆر پەرۆش بووبێت بۆ بینینی دامەزراندنی شانشینی مەسیح، و پێی وابووبێت کە ڕەنگە بە ناپاکیی کردن لە مامۆستاکەی بۆ ئەو گرووپەی کە دەیانویست لەناوی ببەن، بە جۆرێک لە جۆرەکان ناچاری بکات و وای لێبکات دەستبەجێ خۆی وەک پاشای جولەکەکان ڕابگەیەنێت. بەڵام دەربارەی ئەمە هیچ ئاماژەیەک لە کتێبی پیرۆزدا نییە. هیچ شتێک نییە جگە لەوەی کە یەهودا وەک پیاوێکی چاوچنۆک وەسف کراوە، کە پەروەردگاری بە سی پارچە زیو فرۆشت.
ئێستا کە دەستی کرد بە تێگەیشتن لە چارەنووسی ئەگەریی چاوەڕوانکراوی عیسا، ترسێکی زۆری لێ نیشت و، لە دڵەڕاوکێی قورسەکەیدا، هەوڵی دا، بەڵام زۆر درەنگ بوو، بۆ ئەوەی ئەو هەڵە ترسناکە چاک بکاتەوە کە خۆی لێی بەرپرسیار بوو.
ئینجا یەهودا، ئەوەی خیانەتی لێ کردبوو، کاتێک بینی حوکم درا، پەشیمان بووەوە و سی پارچە زیوەکەی هێنایەوە بۆ کاهینە گەورەکان و پیران، و گوتی: "من گوناهم کردووە کە خوێنی بێتاوانم ڕادەست کردووە،" و ئەوانیش گوتیان: "ئەوە چییە بۆ ئێمە؟ خۆت سەیری ئەوە بکە." و ئەو پارچە زیوانەی فڕێدایە خوارەوە لە پەرستگا، و ڕۆیشت، و چوو خۆی هەڵواسی. و کاهینە گەورەکان پارچە زیوەکانیان هەڵگرتەوە، و گوتیان: "ڕێگەپێدراو نییە بیانخەینە گەنجینە، چونکە نرخی خوێنە." و ڕاوێژیان کرد، و پێیان کێڵگەی گۆزەگەرەکەیان کڕی، بۆ ئەوەی نامۆیان تێدا بنێژن. بۆیە ئەو کێڵگەیە ناونرا کێڵگەی خوێن، هەتا ئەمڕۆ. ئینجا ئەوەی بە قسەی یەرمیا پێغەمبەر گوترا بوو، بەدی هات، کە دەڵێت: "و ئەوان سی پارچە زیوەکەیان وەرگرت، نرخی ئەوەی نرخاندرا، ئەوەی نەوەکانی ئیسرائیل نرخیان دانا؛ و دایان بە کێڵگەی گۆزەگەرەکە، وەک خودا فەرمانی پێ کردم." (ئایەتەکانی ٣-١٠)
تۆبەکەی یەهودا خۆ حوکمدانێکی ڕاستەقینە نەبوو لەبەر ئەو گوناهەی کە ئەنجامی دابوو. ئەو وشەیەی لێرەدا بەکارهاتووە، وشەی ئاسایی نییە بۆ "تۆبە کردن"، کە واتای گۆڕانێکی تەواوی بیرکردنەوە یان هەڵوێست دەگەیەنێت. بەڵکو واتای "پەشیمان بوونەوە" دەگەیەنێت، و لەوانەیە پەشیمانییەکی تاڵ هەبێت جیا لە تۆبەیەکی ڕاستەقینە.
کاتێک سی پارچە زیوەکەی هێنایەوە بۆ لای ئەوانەی کە لێی وەرگرتبوون، یەهودا هاواری کرد،
من گوناهم کردووە بەوەی کە خیانەتم لە خوێنی بێتاوان کردووە.
ئەو باش دەیزانی پیرۆزی و ڕاستودروستیی عیسا. ئەو بۆ ماوەی نزیکەی سێ ساڵ یان زیاتر هاوڕێیەتیی لەگەڵیدا کردبوو، و تێگەیشت کە هیچ کەموکوڕییەک لە کەسایەتییدا نەبووە، و هیچ خراپەیەکیش لە ڕەفتاریدا نەبووە.
بە ساردی قەشەکان وەڵامیان دایەوە،
ئەوە چییە بۆ ئێمە؟ تۆ خۆت بزانە.
ئەم دووڕووە دڵڕەقانە قوربانییەکەیان لە ژێر دەسەڵاتی خۆیاندا بوو، وەک خۆیان پێیان وابوو، و گرنگییان بە ڕاستی یان ناڕاستی ئەو تۆمەتانە نەدەدا کە خرابوونە پاڵی. ئەوان سوور بوون لەسەر مەحکومکردنی ئەو.
لە ترس و نائومێدیدا، یەهودا پارەکەی لە پەرستگادا فڕێدا، و، بە پەلە و شێتانە ڕایکردە دەرەوە، شوێنێکی چۆڵی دۆزییەوە کە خۆی تێدا هەڵواسی و خۆی کوشت. پەترۆس وردەکارییەکانی لێرەدا باس نەکراون، ئەو پێمان دەڵێت کە
ئەم پیاوە کێڵگەیەکی کڕی بە پاداشتی گوناهـ؛ و کەوتە سەرخۆی، لە ناوەڕاستدا تەقییەوە، و هەموو ڕیخۆڵەکانی ڕژانە دەرەوە.
(کردارەکان 1:18). کاتێک هەردوو گێڕانەوەکە پێکەوە دادەنێین، ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە پیاوە بەدبەختەکە، کە ڕەنگە کەمێک قەڵەو بووبێت، خۆی هەڵواسی، ڕەنگە لە دارێک یان تیرێکەوە کە بەهۆی کێشەکەیەوە شکا، بۆیە جەستەی ئەوەندە پارچە پارچە بوو کاتێک کەوتە سەر زەوی کە ئەو دۆخەی پیتەر وەسفی کردبوو ڕوویدا. بەڕاستی کۆتاییەکی خەمناک و ترسناک بوو بۆ ژیانێک کە جارێک هێندە زۆری بەڵێندابوو!
قەشەکان، کە زۆر وردبین بوون لەوەی پارەی خوێنەکە بخەنە خەزێنەی پەرستگاوە، دوای هەندێک ڕاوێژ، بڕیاریاندا بەو پارەیە کێڵگەیەکی گۆزەگەر بکڕن – واتە، پارچە زەوییەک کە قوڕی لێ دەرهێنرابوو بۆ دروستکردنی گۆزە، بۆیە بەم شێوەیە یاهوزا خۆی بەڕاستی کێڵگەکەی کڕی بە پاداشتی خراپەکاری. ئەم زەوییە بێ کەڵکە وەک گۆڕستانێک تەرخان کرا بۆ ناشتنی نامۆکان کە هیچ ڕێکخستنێکی تر بۆ ناشتنیان نەکرابوو. بە شێوەیەکی بەرچاو ناونرا
کێڵگەی خوێن
- بیرھێنانەوەیەکی بەردەوام بۆ ئەو مامەڵە قێزەونەی کە قەشەکان و یەهودا تێیدا بەشدارییان کردبوو.
پرسیار وروژێنراون سەبارەت بە تێگەیشتنی دروستی ئایەتی ٩. لە پەرتووکی زەکەریا دەخوێنینەوە، لە ئاماژەدان بە سی پارچە زیوەکە،
فڕێی بدە بە گۆزەگەرەکە: نرخێکی باش بوو کە ئەوان بە منیان دانا. منیش سی پارچە زیوەکەم وەرگرت و فڕێمدانە لای گۆزەگەرەکە لە ماڵی یەزدان.
(11:13). لەکاتێکدا ئەم بڕگەیە زۆر هاوشێوەی ئەوەیە کە لێرەدا هێنراوەتەوە، بەڵام بە تەواوی وەک یەک نییە:
و ئەوان سی پارچە زیوەکەیان وەرگرت، نرخی ئەوەی کە بەهای بۆ دانرابوو، کە نەوەکانی ئیسرائیل بەهایان بۆ دانابوو؛ و ئەوانیان دا بە کێڵگەی گۆزەگەرەکە، وەک چۆن یەزدان فەرمانی پێکردم.
ئەگەری ئەوە هەیە کە جێرمی، یان یەرمیا، خوێندنەوەیەکی هەڵە بێت، کە ڕەنگە نووسەرێک بەبێ مەبەست لە جیاتی زەکەریا نووسیبێتی، کاتێک بیری لە دەستنووسێکی تر دەکردەوە کە ڕەنگە ئەویشی کۆپی کردبێت، و باسی سەردانەکەی یەرمیا بۆ ماڵی گۆزەگەر دەکات، و نووسەرانی دواتریش، کاتێک ئەم ناوەیان لە دەقەکەدا دۆزییەوە، خۆیان بە ئازاد نەزانی بۆ گۆڕینی. لە لایەکی ترەوە، ڕەنگە بە هیچ شێوەیەک ئاماژە بە پێشبینییەکەی زەکەریا نەکرابێت، بەڵکو شتێک بێت کە بە نەریت گوازراوەتەوە و یەرمیا وتوویەتی، نەک نووسیبێتی.
ج. ن. داربی پێشنیار دەکات کە کتێبی زەکەریا بەشێک بووە لە نووسراوێک کە بە پێغەمبەرایەتیی ئیرمیا دەستی پێکردووە، و بۆیە ناوی ئەوی هەڵگرتووە، و بەم شێوەیە دەتوانرا وەک قسەیەک باس بکرێت کە لە "ئیرمیا"دا دۆزراوەتەوە. لە هەر حاڵەتێکدا، دڵنیاین کە هیچ شتێک لێرەدا نییە بۆ ئەوەی دەسەڵاتداریی نووسراوی پیرۆز پووچەڵ بکاتەوە.
واز لە چیرۆکی قێزەونی یەهودا دەهێنین، دووبارە دەگەڕێینەوە بۆ دادگای پیلاتۆس بۆ ئەوەی بزانین چی بەسەر دیلەکە دێت کە سەرۆک کاهینەکان هێنابوویانە بەردەمی.
عیسا لەبەردەم حاکمەکەدا وهستا، حاکمەکە لێی پرسی و گوتی: «ئایا تۆ پاشای جولەکەکان؟» عیساش پێی فهرموو: «تۆ وا دەڵێیت.» کاتێکیش سەرۆک کاهینەکان و پیرەکان تۆمەتیان خستە پاڵی، هیچ وەڵامێکی نەدایەوە. پیلاتۆسیش پێی گوت: «گوێت لێ نییە چەند شتت لەسەر دەڵێن؟» بەڵام ئەو یەک وشەش وەڵامی نەدایەوە، تا وای لێهات حاکمەکە زۆر سەرسام بوو. لەو جەژنەدا حاکمەکە دابوویەتی بەسەر خەڵکدا کە بەندکراوێک ئازاد بکات، هەر کامێکیان کە ئەوان بیانەوێت. لەو کاتەدا بەندکراوێکی ناسراویان هەبوو، ناوی باراباس بوو. کەواتە کاتێک کۆبوونەوە، پیلاتۆس پێی گوتن: «کێتان دەوێت بۆتان ئازاد بکەم؟ باراباس، یان عیسا کە پێی دەڵێن مەسیح؟» چونکە دەیزانی لەبەر حەسودی ڕادەستیان کردووە. (ئایەتەکانی ١١-١٨)
لە وەڵامی پرسیارەکەی پارێزگارەکەدا،
تۆ پاشای جوولەکەکان ههیت؟
یەسووع بە هێمنی وەڵامی دایەوە،
تۆ دەڵێیت.
واتە، تۆ گوتت ئەوەی منم. بەم شێوەیە، لەبەردەم پۆنتیۆس پیلاتۆس، ئەو دانپێدانانێکی باشی کرد (1 تیمۆساوس 6:13). لە کاتێکدا وەڵامی تۆمەتە درۆ و کینەییەکانی نەدایەوە کە دوژمنانی خستبوویانە پاڵی، ئەو بێ دوودڵی ڕاستیی ڕاگەیاند کاتێک پارێزگارەکە خۆی قسەی لەگەڵ کرد.
پیلاتۆس سەرسام بوو بەو متمانە هێمنەی کە خودا نیشانیدا. هیچ تۆمەتێک بێزاری نەکرد. هەوڵی نەدا بەرگری لە خۆی بکات. لە دڵی خۆیدا دڵنیا بوو کە عیسا بێتاوانە لە هەر تاوانێک، و لەگەڵ ئەوەشدا کە سروشتی نەرم نەهاتووی تۆمەتبارکەرانی دەزانی، پیلاتۆس بەدوای ڕێگایەکدا گەڕا کە بتوانێت عیسا ئازاد بکات و لە هەمان کاتدا ئەو سەرکردە ئایینییە فێڵباز و بێویژدانانە ناڕازی نەکات. کاتی جەژنی فەسح بوو، و بۆ چەند ساڵێک – وەک چاکەیەک بۆ جوولەکەکان – باو بوو کە زیندانییەکی دیار لە نەتەوەی خۆیان ئازاد بکرێت. ئەگەر ئەوان ڕاستگۆ بوون لە تۆمەتبارکردنی عیسا بە یاخیبوون، ئایا نەیاندەتوانی سوپاسی لابردنی تۆمەتەکە و ئازادیی زیندانییەکە بکەن؟ یاخییەکەی تر لەو کاتەدا چاوەڕێی لەسێدارەدان بوو، باراباس، کە سەرکردایەتیی شۆڕشێکی کردبوو دژی حکومەت. بۆیە پیلاتۆس دوو ناوەکەی خستە بەردەم خەڵکەکە و پرسی،
کێتان دەوێت بۆتان بەربدەم؟ باراباس، یان یەسووع کە پێی دەوترێت مەسیح؟
هەردووکیان بە هەمان تاوان تۆمەتبار کرابوون. بۆچی کەواتە عیسا ئازاد نەکرێت و خەڵکەکە ڕازی بێت؟
کاتێک بابەتەکە بە پەرۆشییەوە لەلایەن تۆمەتبارکەرانی عیسا و ئەو جەماوەرە گێرەشێوێنەی لە دەوریان کۆببوونەوە گفتوگۆی لەسەر دەکرا، پەیامێک لەلایەن ژنەکەیەوە گەیشتە پارێزگارەکە.
کاتێک لەسەر کورسیی دادوەری دانیشت، ژنەکەی ناردی بۆ لای و گوتی: «هیچ کارێکت بەو پیاوە ڕاستودروستەوە نەبێت، چونکە ئەمڕۆ لە خەونێکدا زۆر شتم بەهۆی ئەوەوە چەشت.» بەڵام کاهینە گەورەکان و پیران قەرەباڵغییەکەیان قایل کرد کە داوای باراباس بکەن و عیسا لەناو ببەن. فەرمانڕەوا وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: «کامیان لەو دووانە دەتانەوێت بۆتان ئازاد بکەم؟» ئەوانیش گوتیان: «باراباس.» پیلاتۆس پێی گوتن: «ئەی چی لە عیسا بکەم کە پێی دەڵێن مەسیح؟» هەموویان پێیان گوت: «با لە خاچ بدرێت.» فەرمانڕەوا گوتی: «بۆچی، چ خراپەیەکی کردووە؟» بەڵام ئەوان زیاتر هاواریان دەکرد و دەیانگوت: «با لە خاچ بدرێت،» (ئایەتەکانی ١٩-٢٣)
نەریتی کەنیسە کلۆدیا پرۆکولای، ژنی پیلاتۆسی بە قەدیسە داناوە. ئەفسانە دەڵێت ئەو جولەکەیەکی تازەباوەڕ بووە کە بووە باوەڕدار بە عیسا. بەڵام کتێبی پیرۆز هیچی زیاتر لەوەی لێرە تۆمارکراوە پێمان ناڵێت. ئەو پەیامێکی بۆ مێردە سەرلێشێواو و خۆپەرستەکەی نارد، داوای لێکرد کە هیچ پەیوەندییەکی نەبێت بە
ئەو پیاوە دادپەروەرە،
لەبەر ئەو کەسەی کە لە خەونێکدا زۆر ئازاری چەشتبوو.
ئێمە باسی کاردانەوەی پیلاتۆس ناکرێت بۆ ئەمە، جگە لەوەی کە دەبینین هێشتا بەدوای ڕێگایەکدا دەگەڕا کە بەهۆیەوە ناچار نەبێت ڕووبەڕووی کێشەکەی بەردەمی ببێتەوە و دۆسیەی عیسا بگرێتە دەست بە شێوەیەکی تەواو یاسایی و دادوەری، کە تەنها بە بێتاوان دەرچوونی زیندانییەکە کۆتایی دەهات. ئەمەش تووڕەیی و ناڕەزایی توندی تۆمەتبارکەرانی دەورووژاند، کە ئەوانیش، بە ئەگەری زۆرەوە، هەموو هەوڵێک دەدەن بۆ لەناوبردنی حاکمەکە بە هەڵە نیشاندانی ئەو بە قەیسەر وەک خزمەتکارێکی بێ متمانەی ڕۆما، بەهۆی شکستی لە ئەنجامدانی ئەرکی خۆی سەبارەت بە کەسێک کە دەبوو وەک یاخیبوونێک مەحکوم بکرایە.
چاوەڕێی کرد خەڵکەکە بڕیاری خۆیان بدەن. کێ ئازاد بکرێت: عیسا یان باراباس؟ وەڵامەکە زۆری نەخایاند. بە هاندانی سەرۆک کاهینەکان و پیرەکان، جەماوەرەکە بە هاوارەوە دەنگیان دا بۆ باراباس.
جا چی بکەم بە عیسا کە پێی دەوترێت مەسیح؟
پیلاتۆس بە لاوازی پرسی. ئەمە پرسیارێکە کە هەر پیاوێک دەبێت زوو یان درەنگ ڕووبەڕووی ببێتەوە لە هەر شوێنێک کە ئەم چیرۆکەی عیسا ناسراو بێت.
قەرەباڵغەکە وەک یەک دەنگ هاواریان کرد،
با لە خاچ بدرێت.
بەم شێوەیە پاشای ئیسرائیل، مەسیحی یەهۆڤا، بە تەواوی ڕەتکرایەوە؛ و بەم شێوەیە، بۆ ئەو کاتە، هیواکانی جوولەکەکان مەحکوم بوون بە لەناوچوون. هیچ شانشینێک بۆ ئەوان نەدەبوو کاتێک فەرمانڕەوای ڕاستەقینەیان ڕەتکرایەوە و کوژرا.
کاتێک پیلاتۆس بێدەسەڵاتیی خۆی بینی لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم جەماوەرە ئایینییە وروژاوەدا، داوای ئاوی کرد و بە شێوەیەکی دراماتیکی دەستەکانی لەبەردەم خەڵکەکەدا شوشت و هاواری کرد،
من بێتاوانم لە خوێنی ئەم کەسە دادپەروەرە: ئێوە خۆتان بزانن.
بەڵام ئەو لەوێ بوو وەک نوێنەری تەختی ئیمپراتۆری، و بەرپرسیار بوو لە سزادانی تاوانباران و بێتاوانکردنی بێتاوانان. چەند کەم تێگەیشت کە بۆ هەموو کاتێک لە داهاتوودا ناوی مەبەست بوو ببەسترێتەوە بە ناوی ئازارچێژە ئارامگرەکە کە بە لاوازی ڕادەستی تۆمەتبارکەرە پێشوەخت بڕیاردەرەکانی کرد. ملیۆنانێکی بێشومار کە هێشتا لەدایک نەبووبوون، دەبوو لە هەموو سەدەکاندا بیڵێنەوە،
من باوەڕم بە خودا هەیە ... و بە کوڕەکەی عیسای مەسیح... کە لەژێر دەستی پۆنتیۆس پیلاتۆسدا لە خاچ درا.
هیچ ئاوێک هەرگیز ناتوانێت پەڵەی خوێنی کوڕی خودا بشواتەوە!
بە بێباکیەکی ترسناکەوە، جولەکەکان نەفرەتیان بەسەر خۆیاندا هێنا کاتێک هاواریان کرد،
خوێنی ئەو لەسەر ئێمە بێت، و لەسەر منداڵەکانمان.
ئازار و ناخۆشیی قورس و گەورەی ئەو نەتەوە بەدبەختەی کە لە ماوەی دوو هەزار ساڵی ڕابردوودا چەشتوویەتی، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بڕیارەی لەو ڕۆژەدا درا کاتێک بکوژێکیان پێ باشتر بوو لەو کەسەی بە نیعمەت هات بۆ ڕزگارکردنیان. بۆ هەر تاکێک لە نێوانیاندا، وەک بۆ هەموو ئەوانی تر، کە بە تۆبەکردنەوە ڕوو لە خودا دەکات، نەفرەتەکە لادراوە بەهۆی تکاکردنی ڕزگارکەرەوە،
باوک، لێیان خۆشبە؛ چونکە نازانن چی دەکەن
(لۆقا 23:34).
پیلاتۆس، بە ملکەچبوون بۆ داواکانیان، عیسای ڕادەستی ویستی ئەوان کرد، و ئەویش ڕادەستی سەربازەکان کرا، کە سووکایەتیی زیاتریان بەسەردا باراند.
ئینجا باراباسی بۆ ئازاد کردن، و کاتێک عیسای بە قامچی لێدا، ڕادەستی کردن بۆ خاچدان. ئینجا سەربازەکانی پارێزگار عیسایان بردە هۆڵی گشتی، و هەموو دەستەی سەربازەکانیان لە دەوری کۆکردەوە. و ڕووتیان کردەوە، و کەوایەکی سووریان لەبەر کرد. (ئایەتەکانی ٢٦-٢٨)
بەپێی دابونەریتی ترسناکی ئەو سەردەمە، پیلاتۆس فەرمانی دا عیسا جەڵد بکرێت – ئەشکەنجەیەکی زۆر دڵڕەقانە کە تێیدا گۆشتی جەستەی دەدڕا بە پارچە پارچە کاتێک بە قامچییەکی چەند لایەنە، کە پارچە ئاسنی پێوە بەسترابوو، لە پشتی ڕووتی دەدرا، بۆیە دەبێت جەستەی زۆر زوو بە تەواوی لە خوێنی خۆیدا نوقم بووبێت. بەڵام هیچ وشەیەکی سەرزەنشت لە لێوە پیرۆزەکانی دەرنەچوو. بە زانینی ئەوەی کە حوکم درابوو چونکە بانگەشەی ئەوەی کردبوو کە پاشایە، سەربازەکان هەموو جلە دەرەوەکانیان لێ داکەند و عەبایەکی سووری فڕێدراویان لەبەری کرد، و تاجی دڕکیان لەسەر نا، پاشان بە گاڵتەجاڕییەوە لەبەردەمی چەمینەوە.
کاتێکیش تاجی دڕکیان لێئاڵاند، خستیانە سەر سەری و قامیشێکیشیان دایە دەستی ڕاستی: لەبەردەمیدا چۆکیان دادا و گاڵتەیان پێکرد و گوتیان: «سڵاو، ئەی پاشای جولەکەکان!» تفێکیان لێکرد و قامیشەکەیان لێسەند و بەسەریدا کێشایان. پاش ئەوەی گاڵتەیان پێکرد، جلە درێژەکەیان لێکردەوە و جلەکانی خۆیانیان لەبەرکردەوە و بردیان بۆ ئەوەی لە خاچی بدەن. کاتێکیش هاتنە دەرەوە، پیاوێکیان دۆزییەوە لە قیرینە، ناوی شیمۆن بوو: ئەویان ناچار کرد خاچەکەی هەڵبگرێت. (ئایەتەکانی ٢٩-٣٢)
ئەوان نەیاندەزانی، بەڵام کردەوەکەیان زۆر گرنگ بوو کاتێک تاجە دڕکاوییەکەیان خستە سەر نێوچاوانی کاڵبووەوەی. کاتێک خودا زەویی نەفرەت کرد لەبەر گوناهی مرۆڤ، ئەو بووە هۆی ئەوەی دڕک و داڵ بێنە کایەوە (پەیدابوون 3:18). دڕکەکە بەرهەمی نەفرەتە، و عیسا خەریک بوو ببێتە نەفرەتێک بۆ ئەوانەی کە بەو شێوەیە بە خراپی مامەڵەیان لەگەڵ کرد و بۆ هەموو مرۆڤایەتی، بۆ ئەوەی هەموو ئەوانەی متمانەی پێ دەکەن لە نەفرەتی یاسا ڕزگار بکرێن.
سەربازە بێڕەوشتەکان لەبەردەم عیسا کڕنۆشیان برد، لە دەستی ئەودا قامیشێکیان وەک گۆچانێک دانا، و بە دەنگێکی گاڵتەجاڕانە هاواریان کرد،
بژی، پاشای جوولەکەکان!
بۆ ئەوان هەمووی گاڵتەیەکی گەورە بوو، کە ئەم زیندانییە بێدەسەڵات و بێبەرگرییە هەرگیز خۆی وێنا کردبێت، یان ڕێگەی دابێت بە شوێنکەوتووانی کە بە پاشا بیزانن. لە چاوی ئەواندا هیچی پاشایەتی تێدا نەبوو. بەڵام بۆ چاوی باوەڕ، هەرگیز پاشایەتیتر نەبووە وەک لەو کاتەی کە بەرگەی ئەو هەموو دژایەتییەی گوناهبارانی گرتووە لە دژی خۆی، بەو ئارامگرییە پیرۆز و خۆبەدەستەوەدانە بۆ ویستی باوک.
سەربازەکان تفێکیان کردە ڕووی، وەک چۆن جوولەکەکان لە ماڵی قەیافا کردبوویان. جوولەکە و غەیرەجوولەکە لە ڕەتکردنەوەی ئەودا یەک بوون.
کاتێک لە مامەڵەی زبر و ناشرینیان بەرامبەر بەو ماندوو بوون، جلەکەیان لێی داکەند و جلوبەرگی خۆیانیان لەبەری کردەوە، و بەو شێوەیە بردیان بۆ ئەوەی لە خاچی بدەن.
نەریت، نەک پەرتووکی پیرۆز، دەڵێت کە ئەو لەژێر کێشی خاچەکەیدا کەوتە خوارەوە، نەک تەنها یەک جار بەڵکو سێ جار، بەڵام ئەمە پشت بە هیچ تۆمارێکی ڕەسەن نابەستێت. بەڵام، دیارە هێزی جەستەیی ئەوەندە لاواز ببوو بەهۆی لەدەستدانی خوێن و ئازارێکی زۆرەوە کە تەنانەت سەربازە دڵڕەقەکانیش بینییان پێویستی بە یارمەتی بوو بۆ هەڵگرتنی خاچەکەی، بۆیە دەستیان گرت بەسەر شیمۆن، قیروانییەک، کە بەو ڕێگایەدا دەهات، و ناچاریان کرد یارمەتی بدات. چ شانازییەک بوو بۆ شیمۆن! حەزمان دەکرد بە دڵنیاییەوە بزانین کە ئەو بەهای پێداوە. مەسیحییە سەرەتاییەکان دەیانگوت کە ئەسکەندەر و ڕوفوس، کە وەک کوڕەکانی لە مەرقۆس ١٥:٢١دا باس کراون، هەردووکیان بوونە شوێنکەوتووی دڵسۆزی عیسا، و باوکیشیان لە هاوڕێیانی ئەو بووە. دەتوانین هیوادار بین ئەمە زیاتر بێت لە نەریتێکی بێ بنەما.
لە کۆتاییدا گەیشتنە ئەو گردە بچووکەی دەرەوەی دیوارەکانی قودس کە جوولەکەکان پێیان دەگوت "گۆلگۆتا"، و لاتینەکانیش پێیان دەگوت "کەلڤاری"، "شوێنی کەللەسەرێک". لەوێدا کارەساتی هەموو سەردەمەکان دەبوو نمایش بکرێت. لەوێدا ئەو قوربانییەی کە هەموو پێشکەشکردنەکانی پەیمانی کۆن نموونەی بوون، دەبوو لە جیاتی ئێمە پێشکەش بە خودا بکرێت.
کاتێک گەیشتنە شوێنێک کە ناوی گۆلگۆتا بوو، واتە شوێنی کەللەسەر، سرکەیان دایێ تێکەڵ بە تاڵییەک، بۆ ئەوەی بیخواتەوە؛ بەڵام کاتێک تامی کرد، نەیخواردەوە. خاچیان لێدا، جلەکانیان دابەش کرد بە تیروپشک، بۆ ئەوەی ئەوەی پێغەمبەر فەرموویەتی بێتە دی: «جلەکانمیان لەنێو خۆیاندا دابەش کرد و لەسەر پۆشاکەکەم تیروپشکیان کرد.» دانیشتن و لەوێ چاودێرییان دەکرد؛ لەسەر سەریشی تۆمەتەکەیان نووسیبوو: «ئەمە یەسووع پاشای جوولەکەیە.» ئینجا دوو دزیشی لەگەڵدا خاچ دران، یەکێکیان لەلای ڕاستی و ئەوی دیکەیان لەلای چەپی. (ئایەتەکانی ٣٣-٣٨)
باو بوو کە بەو کەسەی بە خاچ دەکوژرا، خواردنەوەیەکی بێهۆشکەر بدرێتێ بۆ ئەوەی ئاسانتر بێت بۆی بەرگەگرتنی ئەو ئەزموونە ترسناکەی کە بانگکرابوو بۆ تێپەڕاندنی. خواردنەوەیەکی لەو جۆرە، کە پێکهاتبوو لە شەرابی ترش (یان سرکە) تێکەڵ بە زەرداو، یان موڕ، پێشکەش بە عیسا کرا، بەڵام ئەو ڕەتیکردەوە. ئەو هیچ شتێکی وەرنەگرت کە ڕەنگە مێشکی سڕ بکات یان ئازارەکانی کەم بکاتەوە کە تووشی دەبوو.
لەژێر خاچەکەدا سەربازەکان کە بەرپرسیار بوون لە لەسێدارەدانی ئەودا، جلەکانی ئەویان لە نێوان خۆیاندا دابەش کرد و تیروپشکیان کرد، قومارکردن، بۆ کراسە یەکپارچەکەی، بەپێی پێشبینیی داود کە هەزار ساڵ پێشتر وترا بوو (زەبوورەکان ٢٢:١٨). لە ماوەی ئەم شەش کاتژمێرەدا، پێشبینییەک لەدوای یەکێکی تر هاتە دی.
ئایەتی سی و شەشەم ڕەنگە بە باشی قسە بۆ هەموو دڵەکانمان بکات:
و دانیشتن و لەوێ چاودێرییان دەکرد.
لە کاتێکدا بۆ "سەیرکردن" باشترە بخوێنینەوە "پاسەوانییان دەکرد،" بەڵام ڕستەکە وەک خۆی زۆر واتادارە. ئەم سەربازە دڵڕەق و بێباکانە بە بێباکی سەیری ئەویان دەکرد کاتێک لەسەر دارەکە هەڵواسرابوو. تۆ و من، خوێنەری بەڕێزم، دەتوانین لابدەین و ئەم دیمەنە گەورەیە ببینین، کوڕی پیرۆزی خودا بە شێوەیەکی بێوێنە ئازاری دەکێشا بە دەستی پیاوانێک کە ژیانی خۆیان بە تەواوی پشت بە هێزی گەورەی ئەو دەبەست. دەتوانین زۆر شت فێر بین کاتێک دادەنیشین و سەیری ئەو دەکەین لەوێ، خوێنی لێ دەهات و دەمرد لە پێناوی گوناهێکدا کە هی خۆی نەبوو.
باو بوو بە تابلۆیەک ئەو تاوانە نیشان بدرێت کەسێک لەسەری سزا دەدرا. بۆیە پیلاتۆس نووسراوێکی ئامادە کرد کە تێیدا نووسرابوو،
ئەمە عیسا پاشای جوولەکەیە.
وەک ئەوە وابوو بڵێت کە ئەو خاچ دەدرا لەبەر ئەوەی خۆی وەک پاشا ناساندبوو لە یاخیبووندا دژی قەیسەر.
دوو دز لەگەڵیدا خاچدران، یەکێکیان لەملا و ئەوی دیکەیان لەولاوە. بەم شێوەیە لەگەڵ سەرپێچیکاراندا ژمێردرا.
ئەوانەی بەلایدا تێدەپەڕین سووکایەتییان پێ دەکرد، سەریان دەلەقاند و دەیانگوت: «تۆی ئەوەی پەرستگا وێران دەکەیت و لە سێ ڕۆژدا دروستی دەکەیتەوە، خۆت ڕزگار بکە. ئەگەر تۆ کوڕی خودایت، لە خاچەکە وەرە خوارەوە.» بە هەمان شێوەش کاهینە گەورەکان گاڵتەیان پێ دەکرد، لەگەڵ مامۆستایانی شەریعەت و پیرەکان، گوتیان: «ئەو خەڵکی دیکەی ڕزگار کرد، خۆی ناتوانێت ڕزگار بکات. ئەگەر ئەو پاشای ئیسرائیلە، با ئێستا لە خاچەکە بێتە خوارەوە، و ئێمە باوەڕی پێ دەکەین. ئەو متمانەی بە خودا هەبوو؛ با ئێستا ڕزگاری بکات، ئەگەر دەیەوێت: چونکە گوتی، من کوڕی خودام.» دزەکانیش، ئەوانەی لەگەڵی لە خاچ درابوون، بە هەمان شێوە سووکایەتییان پێ دەکرد، (vv. 39-44)
دڵی ئەوانەی تێپەڕ دەبوون کاریگەر نەبوون بە ئازارەکەی خودا. ئەوان بەردەوام بوون لە گاڵتەپێکردنی، جارێکی تر تۆمەتە کۆنەکانیان دەوروژاندەوە و دەیانگوت،
تۆ ئەوەی پەرستگات وێران کرد و لە سێ ڕۆژدا دروستت کردەوە، خۆت ڕزگار بکە. ئەگەر تۆ کوڕی خودا بیت، لە خاچەکە وەرە خوارەوە.
ئەوانیش تەنانەت تەحەدایان لێکرد کە لە خاچەکە بێتە خوارەوە ئەگەر بەڕاستی کوڕی خودا بێت.
پیاوانی ئایینی هەروەها لەگەڵ ئەوانی تردا بەشدار بوون لە سووکایەتیکردن و گاڵتەپێکردنی ئەودا، کەچی ڕاستییەکی گەورەیان دەربڕی کە خۆیان لێی تێنەدەگەیشتن کاتێک وتیان،
ئەوانی دیکەی ڕزگار کرد؛ خۆی ناتوانێت ڕزگار بکات.
شاعیرە مەسیحییەکەمان ڕاست بوو کاتێک نووسی:
خۆی نەیدەتوانی خۆی ڕزگار بکات؛ ئەو دەبوو لەسەر خاچ بمرێت، یان بەزەیی نەدەهات بۆ گوناهبارانی وێرانبوو نزیک.
بێئاگا لە واتای ڕاستەقینەی مردنەکەی، ئەم کاهین و پیرانە تەحەدای ئەویان کرد، وەک چۆن خەڵکی ئاسایی کردبوویان، داوایان لێکرد کە لە خاچەکە بێتە خوارەوە ئەگەر بەڕاستی پاشای ئیسرائیل بێت. ڕایانگەیاند کە لەو حاڵەتەدا، باوەڕیان پێی دەهێنا. تەنانەت لە زەبوورەکان 22:0 قسەیان گێڕایەوە بەبێ ئەوەی پێدەچوو تێبگەن، وتیان،
ئەو متمانەی بە خودا هەبوو؛ با ئێستا ڕزگاری بکات، ئەگەر دەیەوێت.
ئەو گوتبووی کە ئەو کوڕی خودا بوو. داوایان لێکرد کە بیسەلمێنێت بەوەی لە خاچەکە بێتە خوارەوە.
دزەکانیش، وەک پێمان وتراوە، هەمان توانجیان لێدا. مەتتا باسی تۆبەکردنی دواتری یەکێک لەوان ناکات. دەبێت بۆ ئەوە بگەڕێینەوە سەر گێڕانەوەکەی لۆقا.
تا ئەم خاڵە، کە ماوەی سێ کاتژمێری گرتەوە، لە ٩ی بەیانییەوە تا ١٢ی نیوەڕۆ، عیسا لەسەر دەستی مرۆڤەکان ئازاری دەچێژت. ئەم ئازارانە نەبوون کە گوناهیان لادەبرد. چەند ئایەتێکی داهاتوو پوختەی ڕووداوە سەرسوڕهێنەرەکانی سێ کاتژمێری کۆتایی دەکەنەوە، کاتێک ئەو تووڕەیی خودای بەرگەگرت، وەک قوربانییە گەورەکەی تاوان، توانی بڵێت،
پاشان من ئەوەم گەڕاندمەوە کە نەمبردبوو.
(زەبوورەکان ٦٩:٤).
ئێستا لە کاتژمێری شەشەمەوە تاریکی هەبوو بەسەر هەموو زەوییەکەدا تا کاتژمێری نۆیەم. نزیکەی کاتژمێری نۆیەم عیسا بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد و گوتی: ئیلی، ئیلی، لاما سەباختانی؟ واتە: خودای من، خودای من، بۆچی وازم لێهێناویت؟ هەندێک لەوانەی لەوێ وەستابوون، کاتێک ئەوەیان بیست، گوتیان: ئەم پیاوە بانگی ئیلیاس دەکات. یەکسەر یەکێکیان ڕایکرد و ئیسفەنجێکی گرت و پڕی کرد لە سرکە و خستییە سەر قامیشێک و دایە ئەو بیخواتەوە. ئەوانی تر گوتیان: وازی لێبێنن، با بزانین ئایا ئیلیاس دێت بۆ ڕزگارکردنی. (ئایەتەکانی ٤٥-٤٩)
هیچ مێشکێکی سنووردار ناتوانێت قووڵایی خەم و ئازار تێبگات کە ڕۆحی عیسا تێیدا نوقم بوو کاتێک ئەو تاریکییە ترسناکە بەسەر هەموو دیمەنەکەدا بڵاوبووەوە. ئەوە هێمای تاریکییە ڕۆحییەکە بوو کە ئەو تێیدا ڕۆیشت وەک پیاوەکە عیسای مەسیح کە لەبەر ئێمە کرا بە گوناه، بۆ ئەوەی ئێمە لەو دا ببینە ڕاستودروستی خودا. ئەوە ئەو کاتە بوو کە خودا گوناهی هەموومانی خستە سەر ئەو – کە ڕۆحی ئەو کرا بە قوربانییەک بۆ گوناه.
دەنگی سامناکی گەردەلوولەکە بیسترا؛ ئەی مەسیح، بەسەر تۆدا شکایەوە. سنگی کراوەی تۆ پەناگەی من بوو؛ ئەو زریانەکەی بۆ من هەڵگرت.
کەمێک تێدەگەین لەوەی ئەمە بۆ ئەو چی دەگەیاند کاتێک، هەر کە تاریکییەکە تێپەڕی، گوێمان لێ دەبێت هاوار دەکات،
خودای من، خودای من، بۆچی وازم لێهێناویت؟
هەر باوەڕدارێک دەتوانێت وەڵام بداتەوە،
ئەوە بوو بۆ ئەوەی هەرگیز بەجێ نەهێڵرێم.
ئەو شوێنی ئێمەی گرتەوە و بەرگەی تووڕەیی خودای گرت کە گوناهەکانمان شایەنی بوون. ئەمە ئەو جامە بوو کە لە گەتسیمانی لێی پاشەکشەی کرد؛ ئێستا، بە لێوەکانییەوە نووساوە، هەتا دوا دڵۆپی خواردەوە.
تاڵی و ژەهر هی ئەوە؛ نەفرەت هی ئەوە؛ هەمووی هەڵگرت؛ هاواری تاڵی ئازار هی ئەوە، کاتێ گوناهەکانمانی بەرگە گرت.
هەندێک لەوانەی گوێیان لە هاواری دڵتەزێنەکەی بوو بە ئارامی، واتای وشەکانیان نەدەزانی.
خودای من، خودای من، بۆچی منت بەجێهێشتووە؟
و وایان بیر دەکردەوە کە بانگی پێغەمبەر ئیلیای دەکرد بۆ یارمەتی. یەکێک ڕایکرد و ئیسفەنجێکی بە سرک پڕکرد و خستییە سەر لێوە وشکەکانی، پێیدا بخواتەوە. ئەمەی وەرگرت. ئەوانی تر بە بێباکی گوتیان،
با وازی لێ بێنین، با بزانین ئایا ئیلیا دێت بۆ ئەوەی ڕزگاری بکات.
بەڵام کەس نەبوو کە بتوانێت ڕزگاری بکات. دەبوو بەرگەی ئازارەکانی مردن بگرێت بۆ ئەوەی ئێمە هەرگیز نەمرین.
عیسا، کاتێک دیسان بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد، گیانی سپارد. و، ئەوەتا، پەردەی پەرستگا لە سەرەوە بۆ خوارەوە بوو بە دوو لەتەوە؛ و زەوی هەژا، و بەردەکان لەت بوون؛ و گۆڕەکان کرانەوە؛ و زۆرێک لە جەستەی پیرۆزەکان کە نوستبوون هەستانەوە، و دوای هەستانەوەی ئەو لە گۆڕەکان هاتنە دەرەوە، و چوونە ناو شاری پیرۆز، و بۆ زۆر کەس دەرکەوتن. ئێستا کاتێک سەدسالارەکە، و ئەوانەی لەگەڵی بوون، کە چاودێری عیسایان دەکرد، بوومەلەرزەکەیان بینی، و ئەو شتانەی کە ڕوویاندا، زۆر ترسان، و گوتیان: "بەڕاستی ئەمە کوڕی خودا بوو." و زۆر ژن لەوێ بوون لە دوورەوە سەیریان دەکرد، کە لە جەلیلەوە شوێن عیسا کەوتبوون، خزمەتیان دەکرد: لەنێویاندا مریەم مەجدەلییە، و مریەم دایکی یەعقوب و یۆسێس، و دایکی منداڵەکانی زەبەدی بوون، (ئایەتەکانی ٥٠-٥٦)
کاتێک هەموو ئەوەی کە پێی سپێردرابوو بیکات تەواو کرا، عیسا بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد-یۆحەننا پێمان دەڵێت چی فەرموو-
تەواو بوو.
پاشان ڕۆحی سپارد. ئەو لە ماندوێتی نەمرد، بەڵام بە ویستی خۆی گیانی دانا کاتێک کارەکەی تەواو بوو.
پەردەکەی ناو پەرستگاکە، کە شوێنی پیرۆزی لە پیرۆزترین شوێن جیا دەکردەوە، دەستبەجێ لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە دوو کەرت بوو، دەستی نەبینراوی خودا ئەو پەردەیەی دڕاند بۆ ئەوەی نیشان بدات کە ڕێگای چوونە ژوورەوە بۆ پیرۆزترین شوێن ئێستا ئاشکرا بووە. چیتر خودا لە تاریکییە چڕەکەدا نیشتەجێ نابێت. دەیتوانی لە ڕووناکیدا بێتە دەرەوە بۆ مرۆڤ، و مرۆڤیش، کە بە خوێنی کەفارەت ڕزگار کراوە، دەیتوانی بە بوێرییەوە بچێتە ناو خودی ئامادەیی خودا.
هەندێک دیاردەی سروشتیش ڕوویاندا، کە تەنها مەتتا باسی دەکات - بوومەلەرزەیەکی گەورە، بەردەکانی شکان و گۆڕەکانی کردەوە. پیرۆزەکان کە جەستەیان لە گۆڕەکاندا خەوتبوو، هەستانەوە و دوای هەڵسانەوەی ئەودا لە گۆڕەکان هاتنە دەرەوە و بۆ زۆر کەس دەرکەوتن.
سەنتوریۆنەکە کە بەرپرسی دەستەی سەربازەکان بوو کە ڕاسپێردرابوون بۆ پاسەوانیکردنی قوربانییە خاچدراوەکان، ئەوەندە سەرسام بوو بە هەموو ئەوەی بینیبووی و بیستبووی کە پڕ بوو لە ترس و ڕێز و ڕایگەیاند،
بەڕاستی ئەمە کوڕی خودا بوو.
ئەو پیتى ناساندنى بەکارنەهێنا، وەک لە وەشانی پەسەندکراودا هاتووە. بەڵام، وەک نەبووخەدنەسری کۆن کاتێک چوارەم کەسی نهێنی لە کوورەکەدا بینی (دانیال ٣:٢٥)، دڵنیا بوو لەوەی کە ئازارکێشە پیرۆزەکە کە تازە لەسەر ئەو خاچە ناوەندییە مردبوو، زیاتر بوو لە مرۆڤ.
لە دوورەوە وەستابوون، بە دڵێکەوە پڕ لە هەستی ناکۆک، ژمارەیەکی زۆر لە ژنانی دڵسۆز هەبوون کە تا کۆتایی دڵسۆزی عیسا بوون، هەرچەندە نەیاندەتوانی تێبگەن بۆچی ئەو بە تەنیا جێهێڵدرا بۆ ئەوەی ئازار بچێژێت و بمرێت. لەنێو ئەواندا مریەم مەجدەلی، مریەم دایکی یاقوب و یۆسێس، و هەروەها ژنی زەبەدی، دایکی یاقوب و یۆحەننا هەبوون.
شایەنی سەرنجدانە کە هەتا کاتێک پەروەردگارە پیرۆزەکەمان شوێنی گوناهبارانی گرتبووەوە لە قوربانیدانە جێگرەوەکەی خۆی بۆ خودا، ڕێگە بە دوژمنانی درا هەموو جۆرە سووکایەتییەکی شەرمەزارکەری لێ بکەن. بەڵام لەو ساتەوەی خوێن و ئاوەکە-کە لەگەڵ ڕۆحی پیرۆزدا، شایەتی ڕزگاربوونە تەواوکراوەکە بوون (یۆحەننای یەکەم 5:6؛ یۆحەننای یەکەم 5:8)-لە لای برینداربوویەوە هاتە دەرەوە، خودا وەک بڵێی وتی،
دەست مەدە.
لەو ساتەوە، هیچ دەستێکی گڵاو دەستی لە جەستەی کوڕە پیرۆزەکەی نەدا. دۆستە خۆشەویستەکان لە خاچەکەیان هێنایە خوارەوە، بە جلوبەرگی کەتانی نوێ و جوان پێچیان، و لە جێگای بۆنخۆشییەکان دایاننا، کە نیکۆدیمۆس ناردبووی (یۆحەننا ١٩:٣٩-٤٠)، لە گۆڕە نوێیەکەی یوسفى ئەریماسیا. ئەوە ناشتنی پاشایەک بوو (بڕوانە ٢ کڕۆنیکڵس ١٦:١٣-١٤).
کاتێک ئێوارە هات، پیاوێکی دەوڵەمەندی ئاریماتیا هات بە ناوی یوسف، کە خۆشی قوتابی عیسا بوو؛ چوو بۆ لای پیلاتۆس و داوای جەستەی عیسای کرد. ئینجا پیلاتۆس فەرمانی دا جەستەکە بدرێتەوە. کاتێک یوسف جەستەکەی وەرگرت، لە قوماشێکی کەتانی پاکدا پێچایەوە و لە گۆڕە نوێیەکەی خۆیدا داینا، کە لەناو بەرددا هەڵی کەنرابوو؛ و بەردێکی گەورەی خستە سەر دەرگای گۆڕەکە و ڕۆیشت. و مریەمی مەجدەلانی و مریەمەکەی تر لە بەرامبەر گۆڕەکە دانیشتبوون. (ئایەتەکانی ٥٧-٦١)
پیاوێکی دەوڵەمەند … بە ناوی یوسف، کە خۆشی قوتابی عیسا بوو.
ئەو یەکێک بوو لەو کەمانەی کە سامان و دەوڵەمەندییان هەبوو و چاوەڕێی پاشایەتییەکە بوون (مەتا 19:23-24؛ مەرقۆس 15:43)، بەڵام ئەو، تا ئێستا، بە ئاشکرا خۆی وەک شوێنکەوتوویەکی عیسا ڕانەگەیاندبوو (یۆحەننا 19:38). ئەو قوتابییەکی نهێنی بوو، بەڵام کاتێک تاقیکردنەوەکە هات، دڵسۆزی و ئازایەتی نیشاندا.
پیلاتۆس فەرمانی دا جەستەکە ڕادەست بکرێت.
بەم شێوەیە جەستەی یەسووع لە سووکایەتی زیاتر پارێزرا، و ئیشایا ٥٣:٩ بەدیهات. پێویست بوو لە مردنیدا لەگەڵ دەوڵەمەندەکان بێت.
ئەو پێچایەوەی بە قوماشێکی کەتانی پاک.
وەک نەریت بوو لە ناشتنی جولەکەکاندا، جەستەکە بە تەواوی بە پارچە کەتانی درێژ پێچرابوو، نەک تەنها بە کفن داپۆشرابوو.
گێڕا بەردێکی گەورە بۆ دەرگای گۆڕەکە.
ئەم بەردە تەواوی دەروازەکەی داپۆشیبوو و پێدەچوو وەک بەردەئاشێکی گەورە بێت، کە لەناو کەلێنێکدا جێگیر کرابوو کە لە ڕووی تاشەبەردەکەدا بڕابووەوە.
مریەم مەجدەلانی، و مریەمەکەی تر.
مریەمی مەجدەلیە، ئەوەی حەوت ڕۆحی پیسی لێ دەرکرابوو (لۆقا ٨:٢)، و مریەم، دایکی یۆسێس (مەرقۆس ١٥:٤٧)، سەیریان دەکرد، سەرنجی هەموو شتێکیان دەدا کە کرابوو، تاکوو دوای تێپەڕبوونی ڕۆژی شەممە بێنە سەر گۆڕەکە و بە شێوەیەکی دروست جەستەی ئەوەی خۆشیان دەویست و هەموو هیواکانیان لەسەر بوو، بەڵام ئێستا لە مردندا سارد ببوو، حەنوت بکەن.
ڕۆژی دواتر، کە دوای ڕۆژی ئامادەکاری بوو، سەرۆک کاهینەکان و فەریسییەکان لای پیلاتۆس کۆبوونەوە و گوتیان: «گەورەم، ئێمە لەبیرمانە کە ئەو فێڵبازە، کاتێک هێشتا زیندوو بوو، گوتی: "دوای سێ ڕۆژ هەڵدەستمەوە." کەواتە فەرمان بدە گۆڕەکە تا ڕۆژی سێیەم پارێزراو بێت، نەوەک قوتابییەکانی بە شەو بێن و بیدزن، و بە خەڵک بڵێن: "لەناو مردووان هەستاوەتەوە." ئینجا هەڵەی دوایی لە یەکەم خراپتر دەبێت.» پیلاتۆس پێی گوتن: «ئێوە پاسەوانتان هەیە. بڕۆن، چۆن دەتوانن پارێزراوی بکەن.» جا ئەوان ڕۆیشتن و گۆڕەکەیان پاراست، بە مۆرکردنی بەردەکە و دانانی پاسەوان. (ئایەتەکانی ٦٢-٦٦)
ڕۆژی دواتر، کە دوای ڕۆژی ئامادەکاری هات.
ئەمە ئێوارەی ئەو ڕۆژە بوو کاتێک عیسا مرد، وەک چۆن ئێمە کات دەژمێرین. بەڵام بۆ جوولەکەکان، ڕۆژی نوێ لە کاتی خۆرئاوابوون دەستی پێدەکرد. کەواتە، دەستبەجێ دوای چواردەی نیسان، کاتێک ئێوارەیەک کە پێشوازی لە پازدەی مانگ دەکرد دەستی پێکرد، فەریسییەکان و ئەوانی تر پەلەیان کرد بۆ لای پیلاتۆس بۆ ئەوەی داواکارییەکەیان پێشکەش بکەن.
بیرمان دێتەوە کە ئەو فریودەرە وتی ... دوای سێ ڕۆژ هەڵدەستمەوە.
سەیرە کە ئەوان، دوژمنانی ئەو، ئەوەیان لەبیر مابوو کە قوتابییەکانی خۆی لەبیریان کردبوو! دیارە کە پێشبینییەکەی ئەو زۆر ناسراو ببوو.
کەواتە فەرمان بکە گۆڕەکە هەتا ڕۆژی سێیەم بە باشی بپارێزرێت.
ئەوان هیچ دەرفەتێکیان نەدەدا. ئەوان تێگەیشتن کە ئەگەر کەمترین دەرفەت بدرێت بۆ دەستپێکردنی دەنگۆیەک کە عیسا بەڵێنەکەی خۆی بەجێهێناوە، هەوڵەکانیان بۆ لەناوبردنی کاریگەری فێرکردنەکانی بێ سوود دەبێت. ونبوونی جەستەکەی لە گۆڕە نوێیەکەی یوسف، بەپێی خەمڵاندنی ئەوان، کارەساتێک دەبوو و لەلایەن زۆر کەسەوە وەک بەڵگەیەک بۆ هەستانەوەی قبوڵ دەکرای. بۆیە ترسیان هەبوو کە قوتابییەکانی ڕەنگە پیلان دابنێن بۆ دزینی گۆڕەکە و شاردنەوەی جەستەکە، لەبەر ئەوە، گرنگیی پووچەڵکردنەوەی کاریگەرییانەی هەر هەوڵێکی لەو شێوەیە.
بەقەدەر ئەوەی دەتوانن مسۆگەری بکەن.
پیلاتۆس لەوانەیە نەک تەنها تووڕە بووبێت، بەڵکو تەنانەت بەهۆی ترس و دڵەڕاوکێیانەوە پێشیان پێکەنیبێت. ئەو دەستەیەک سەربازی ڕۆمانی پێدان و ڕاسپاردنی بۆ پاسەوانیکردنی گۆڕەکە. قسە توندەکانی کە پێیانی وت بەوپەڕی توانایانەوە دڵنیای بکەنەوە، نزیک بوو لە گاڵتەجاڕی. ئەوان بەم زووانە فێردەبوون چەند بێدەسەڵات بوون کاتێک کاتی خودا دەهاتە سەر.
کەواتە ئەوان ... گۆڕەکەیان مسۆگەر کرد، بە مۆرکردنی بەردەکە، و دانانی پاسەوانێک.
شکاندنی ئەو مۆرە تاوانێکی زۆر گەورە دەبوو، کە پێیان وابوو هیچ کام لە حوارییەکان جورئەتی ئەوەیان نەدەکرد هەوڵی بدەن، و پاسەوانی سەربازەکان دڵنیایی دەدا کە کەس نەیدەتوانی جەستەکە بدزێت پێش ئەوەی سێ ڕۆژەکە تێپەڕێت.
ئاشکرایە کە ڕاگەیاندنی خۆی کە لە ڕۆژی سێیەمدا زیندوو دەبێتەوە (20:19) کاریگەرییەکی قووڵتری لەسەر مێشکی دوژمنانی دروست کردبوو وەک لەسەر دڵی قوتابییەکانی. هەرچەندە لە چەند بۆنەیەکدا باسی کردبوو، بەڵام هەرگیز وادیار نەبوو کە لە واتای قسەکانی تێبگەن. سەرسام بوون کە هەستانەوە لە مردووان چی دەتوانێت بگەینێت (مەرقۆس 9:10؛ مەرقۆس 9:31-32؛ لۆقا 18:33-34). بۆیە تەنانەت دوای ئەوەی لە خاچ درا، هیچ چاوەڕوانییەکیان بۆ هەستانەوەی نەبوو (یۆحەننا 20:9). بەڵام سەرکردەکانی گەل، کە بە ڕوونی دژایەتییان کردبوو، قسەکانیان بیر مابوو، و لە کاتێکدا چاوەڕوانی جێبەجێبوونیان نەدەکرد، دەترسان لەوەی بە جۆرێک لە فێڵ قوتابییەکانی بتوانن خەڵکە سادەکە ڕازی بکەن کە ئەو بە ڕاستی بەسەر مردندا سەرکەوتبوو. بۆیە چوونە لای پیلاتۆس و داوایان کرد هەموو ڕێوشوێنێک بگیرێتەبەر بۆ ڕێگریکردن لە ونبوونی جەستەکەی لە گۆڕەکە. بەڵام هەمووی بێ سوود بوو، چونکە سەرەڕای مۆرکردنی بەردەکە، کە دەروازەی گۆڕەکەی داپۆشیبوو، و چاودێری پاسەوانی ڕۆمانی، بەردەکە لادرا و ڕزگارکەر لە مردووان هەستایەوە و بۆ زۆر شایەتحاڵی باوەڕپێکراو دەرکەوت، کە شایەتییان دا لەسەر ڕاستی هەستانەوەکەی.