لە بەیانی یەکەم ڕۆژی هەفتەدا، دوای جەژنی فەسح، عیسا لە مردووان هەستایەوە، بوو بە یەکەم بەرهەمی ئەوانەی خەوتبوون. هەستانەوەکەی بەڵگەی ئەوە بوو کە ڕزگاربوون تەواو بووە و خودا قوربانییەکەی قبوڵ کردووە. گۆڕە بەتاڵەکە و ڕاگەیاندنی فریشتەیەک هەستانەوەکەیان بۆ مریەمی مەجدەلی و مریەمەکەی تر پشتڕاست کردەوە، کە دواتر خۆیان عیسایان بینی.
لە بەیانیی جەژنی بەرهەمە یەکەمەکان، یەکەم ڕۆژی هەفتە دوای یەکەم شەممە دوای جەژنی پەسخە، عیسا لە مردووان هەستایەوە و بەم شێوەیە بوو بە یەکەمین بەرهەمی ئەوانەی خەوتبوون (لێڤییەکان ٢٣:٩-١٤؛ ١ کۆرنسۆس ١٥:٢٠؛ ١ کۆرنسۆس ١٥:٢٣١ کۆرنسۆس ١٥:٢٣).
هەستانەوەی ئەو بەڵگەیە کە ڕزگاربوون تەواو بووە. لەبەر ڕازیبوونی تەواوی ئەو لە کاری کوڕەکەی، خودا لە مردووان هەڵیستاندەوە (کردەوەکان ٤:٢) و لە دەستە ڕاستی خۆی دای نا، بەم شێوەیە دانی نا بەوەدا کە ئەو گەورە و مەسیحە (کردەوەکان ٢:٣٣؛ کردەوەکان ٢:٣٦کردەوەکان ٢:٣٦). ئەگەر جەستەی گەورە عیسای مەسیح هەرگیز لە گۆڕ دەرنەهاتبا، ئەوا بەڵگەیەکی بێدەنگ دەبوو کە ئەو یان فێڵباز بووە یان فێڵی لێکراوە کاتێک ڕایگەیاند کە ژیانی خۆی دەکاتە فیدیە بۆ زۆر کەس (٢٠:٢٨). ئەو تەنها شەهیدێکی تر دەبوو بۆ ئەوەی کە باوەڕی وابوو ڕاستییە، یان بۆ ئارەزووەکانی خۆی. بەڵام هەستانەوەی ئەو، بەپێی پێشبینییەکەی کە ڕۆژی سێیەم دووبارە هەڵدەستێتەوە، بانگەشەکانی پشتڕاست کردەوە و سەلماندی کە مردنەکەی قوربانییەکی ڕاستەقینە بوو بۆ گوناه و خودا وەک ئەوە قبووڵی کردبوو.
لە گۆلگۆتە، وەک بینیمان، گەورە عیسای مەسیح شوێنی گوناهبارانی گرتەوە و ئەو حوکمەی هەڵگرت کە شایستەی بووین. ئەو حوکمە جیاکردنەوەی هەتاهەتایی لە خودا بۆ بەدکارانی لەخۆگرتبوو. وەک ئەوەی کرابێتە گوناه، گەورە عیسا هاواری بۆ خودا کرد، "بۆچی منت بەجێهێشتووە؟" چونکە ئەو بێسنوورە و ئێمە تەنها سنووردارین، قوربانی و ئازارەکانی کەفارەتێکی تەواو بوون بۆ گوناهەکانی جیهان. کاتێک کەفارەت کرا، شایستەی خودای باوک بوو کە عیسای مەسیح لە مردووان زیندوو بکاتەوە، بەم شێوەیە بە تەواوی بێتاوانی بکات لە هەر تۆمەتێکی شکستێکی کەسی کە دەبوو "لێدراو، لەلایەن خوداوە لێدراو، و ئازاردراو" بێت (ئیشایا ٥٣:٤). هەموو ئازارەکانی کەفارەتکردنی بۆ خەڵکی تر بوون، نەک وەک سزایەک بۆ هیچ شایستەیی خراپێکی خۆی. بە زیندووکردنەوەی لە مردووان، باوک تەواوی و بێ کەموکوڕی کاری کوڕەکەی پشتڕاست کردەوە.
گۆڕە بەتاڵەکەی عیسا شایەتحاڵێکی بێدەنگ بەڵام کاریگەرە بۆ ڕاستی هەستانەوەی. ئەگەر مومکین بووایە لاشەکەی بدۆزرێتەوە، قوتابییەکانی وەریان دەگرت و دووبارە بە وریاییەوە دەیانناشتەوە. و ئەگەر دوژمنەکانیشی بتوانن بیدۆزنەوە، ئەوا بە دڵخۆشییەکی شەیتانییەوە نیشانیان دەدا وەک بەڵگەیەکی ئەرێنی کە پێشبینییەکەی – کە ئەو لە ڕۆژی سێیەمدا هەڵدەستێتەوە – بە تەواوی هەڵە دەرچووە. بەڵام نە دۆست و نە دوژمن نەیانتوانی بیدۆزنەوە، چونکە خودا کوڕەکەی لە مردووان هەستاندەوە وەک نیشانەی ڕەزامەندی تەواوی خۆی لە قوربانی خاچەکەدا. گۆڕەکە بەتاڵ بوو لەو یەکەم بەیانییەی ڕۆژی خودادا، نەک لەبەر ئەوەی قوتابییەکان بە شەو هاتبوون و لاشەکەیان دزیبوو لە کاتێکدا سەربازەکان خەوتبوون (کارێکی نەبیستراو)، و نە لەبەر ئەوەی سەرۆک کاهینەکان و نێردراوەکانیان جورئەتیان کردبوو مۆری ڕۆمانی بشکێنن لەسەر ئەو بەردەی کە دەروازەی ئەو گۆڕە هەڵکەندراوەی لەبەرد دەگرتەوە، بەڵکو لەبەر ئەوەی عیسا قسەکانی خۆی بەجێهێنا کاتێک ڕایگەیاند کە ئەگەر پەرستگای جەستەی وێران بکەن، ئەوا لە سێ ڕۆژدا دووبارە هەڵیدەستێنێتەوە. هەستانەوەکە دەگەڕێتەوە بۆ باوک (عیبرانییەکان 13:20)، بۆ کوڕ (یۆحەننا 2:19-21؛ یۆحەننا 10:17-18یۆحەننا 10:17-18)، و بۆ ڕۆحی پیرۆز (ڕۆماکان 8:11). تەواوی سێیەتی پیرۆز بەشدار بوون لەو ڕووداوە شکۆدارەدا، گەورەترین موعجیزەی سەردەمەکان، کاتێک ئەو کە لە پێناوی گوناهەکانماندا مرد، دووبارە هەستایەوە بۆ ڕەوایەتیدانمان. یوسفى ئەریماتیا کەمتر بیری لەو شەرەفە دەکردەوە کە بەشی ئەو دەبێت کاتێک گۆڕە نوێیەکەی ئامادە دەکرد کە بڕیار بوو بۆ چەند کاتژمێرێک ببێتە شوێنی نیشتەجێبوونی جەستەی مردووی ئەو کە ئێستا بۆ هەتاهەتایە زیندووە.
لە کۆتایی ڕۆژی شەممەدا، کاتێک بەرەو یەکەم ڕۆژی هەفتە دەستی بە ڕۆژبوون کرد، مەریەمی مەجدەلی و مەریەمەکەی تر هاتن بۆ بینینی گۆڕەکە. و، سەیری بکەن، بوومەلەرزەیەکی گەورە ڕوویدا: چونکە فریشتەی خودا لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە، و هات و بەردەکەی لەسەر دەرگاکە لادا، و لەسەری دانیشت. ڕوخساری وەک بروسکە بوو، و جلوبەرگەکەی وەک بەفر سپی بوو: و لە ترسی ئەو، پاسەوانەکان لەرزین، و وەک مردوو لێیان هات. و فریشتەکە وەڵامی دایەوە و بە ژنەکانی گوت، مەترسن: چونکە من دەزانم ئێوە بەدوای عیسادا دەگەڕێن، کە لە خاچ درا. ئەو لێرە نییە: چونکە هەستاوەتەوە، وەک خۆی گوتی. وەرن، ئەو شوێنە ببینن کە خودا لێی پاڵکەوتبوو. و بە خێرایی بڕۆن، و بە قوتابییەکانی بڵێن کە ئەو لە مردووان هەستاوەتەوە؛ و، سەیری بکەن، ئەو پێش ئێوە دەکەوێت بۆ جەلیل؛ لەوێ دەیبینن: ئەوەتا، من پێم گوتن. و ئەوان بە خێرایی لە گۆڕەکە ڕۆیشتن بە ترس و خۆشییەکی گەورەوە؛ و ڕایانکرد بۆ ئەوەی هەواڵەکە بە قوتابییەکانی بگەیەنن. و کاتێک دەڕۆیشتن بۆ ئەوەی بە قوتابییەکانی بڵێن، سەیری بکەن، عیسا چاوی پێیان کەوت، و گوتی، سڵاوتان لێ بێت. و ئەوان هاتن و قاچەکانیان گرت، و پەرستشیان کرد. ئینجا عیسا پێی گوتن، مەترسن: بڕۆن بە براکانم بڵێن کە بڕۆن بۆ جەلیل، و لەوێ من دەبینن. (ئایەتەکانی ١-١٠)
لە کۆتایی شەممەدا." شەممەی جوولەکە ئێستا کۆتایی هاتبوو. سەردەمێکی نوێ خەریک بوو دەست پێبکات، کە بە ڕۆژێکی نوێ دەناسرایەوە. "کاتێک بەرەبەیان دەستی پێکرد بەرەو یەکەم ڕۆژی هەفتە." بەرەبەیانی زووی ڕۆژی دوای شەممە بوو کاتێک دوو مەریەمەکە چوونە دەرەوە "بۆ بینینی گۆڕەکە،" وەک ئامادەکارییەک بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنەکانی مۆمیاکردنی جەستەکە، کە بە پەلە لە ڕۆژی مردنەکەدا دانرابوو.
فریشتەی پەروەردگار لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە... و بەردەکەی لادا. ئەم بەردە لانەدرا بۆ ئەوەی پەروەردگاری هەستاوە لە مردووان بێتە دەرەوە، چونکە ئەو پێشتر گۆڕەکەی بەجێهێشتبوو. هیچ بەربەستێک نەیدەتوانی لە جەستەی زیندووبوونەوەیدا ڕایبگرێت. بۆ ئەوە بوو ژنان و قوتابییەکان بچنە ژوورەوە کە گۆڕەکە کرایەوە.
"ڕوخساری وەک بروسکە بوو." فریشتەکان بوونەوەری سەرووسروشتین، ڕۆحی پاکن، کە بە ویستی خۆیان شێوەی مرۆڤ وەردەگرن و دەتوانن لەناکاو ون ببن. "وەک بروسکە" ئاماژەیە بۆ ئەوانەی کە دەوترێت وەک "بڵێسەیەکی ئاگر"ن (عیبرانییەکان 1:7).
"لە ترسی ئەو پاسەوانەکان ... وەک مردوو لێیان هات." لە ترسیاندا لە دەرکەوتنی ئەم نێردراوە ئاسمانییە، سەربازە بەهێز و پتەوەکانی پاسەوانییەکە بێهۆش بوون، نەیانتوانی سەیری ڕوخسارە ترسناکەکەی بکەن.
"فریشتەکە وەڵامی دایەوە و بە ژنەکانی گوت، "مەترسن." فریشتەکە ترسەکانی ژنەکانی هێور کردەوە و پێی ڕاگەیاندن کە ئەو بە تەواوی ئاگاداری مەبەستەکەیانە. بەڵام هەواڵێکی خۆشی بۆیان هەبوو."
"ئەو لێرە نییە: چونکە هەستاوەتەوە." ئەمە بناغەی هەموو هیوای ئێمەیە. ڕاست نییە، وەک ئارنۆڵد نووسیویەتی، کە جەستەی عیسا هێشتا لە گۆڕێکی سووریدا خەوتووە. ئەو گۆڕە بەتاڵە. "ئەو شوێنەی پەروەردگار تێیدا ڕاکشابوو" بەڵگەی بێدەنگی زیندووبوونەوەکەی بوو لەبەردەم جلوبەرگی گۆڕی نەشێوێنراودا کە جەستەی پێچابووەوە (یۆحەننا ٢٠:٣-٨). سەرنجی دوو مریەمەکە ئاڕاستەی ئەو گۆڕە بەتاڵە کرا، کە ئەو جەستە بەنرخە تێیدا حەساوەتەوە کاتێک سارد لە مردندا ڕاکشابوو. هیچ دەستێکی زەمینی لای نەبردبوو. عیسا لە کاتی دیاریکراوی خودادا هەستایەوە و گۆڕەکەی بۆ هەمیشە لەپشت خۆی بەجێهێشت.
"زوو بڕۆن، و بە قوتابییەکانی بڵێن کە ئەو لە مردووان هەستاوەتەوە." ئەم ژنە خواناسانە ئەم شانازییەیان پێدرا کە ببنە یەکەمین مزگێنیدەرانی سەردەمی نوێ – بۆ ئەوەی هەواڵی خۆشی ڕزگارکەرێکی هەستاوە بگەیەنن بە قوتابییە خەمبارەکان، چونکە بێباوەڕ بوون. پێش ئەوەی بچێتە سەر خاچ، عیسا پێیانی گوتبوو: "دوای ئەوەی دیسان هەڵدەستمەوە، من پێش ئێوە دەکەوم بۆ جەلیل" (مەتتا ٢٦:٣٢). فەرمان بە ژنەکان کرابوو کە بە قوتابییەکان بڵێن بچن بۆ ئەم شوێنی کۆبوونەوە دیاریکراوە، بۆ ئەوەی لەوێ بتوانن، وەک گرووپێک، چاویان بە گەورەی هەستاوەیان بکەوێت.
ئەوان... ڕایانکرد بۆ ئەوەی هەواڵەکە بگەیەننە قوتابییەکانی. خۆشەویستی و دڵخۆشی باڵیان بە پێیەکانیان بەخشی کاتێک پەلەیان دەکرد بۆ گەیاندنی مژدە خۆشەکە. هیچ گومانێک لە مێشکیاندا نەبوو سەبارەت بە ڕاستی پەیامی فریشتەکە.
کاتێک ئەوان ڕۆیشتن... عیسا پێیان گەیشت، و گوتی: "سڵاو." ئەو خۆی بۆیان دەرکەوت، بۆیە ئێستا ئەوان تەنها قسەی فریشتەیەک و بینینی گۆڕە بەتاڵەکەیان نەبوو بۆ پشتپێبەستن، بەڵکو دەشیانتوانی شایەتی بدەن کە خودایان خۆیان بینیوە لە جەستەی هەستانەوەکەیدا، و بەم شێوەیە باوەڕیان گۆڕابوو بۆ بینین. عیسا ڕێنمایی کردن کە مزگێنییەکە بگەیەننە قوتابییەکان و داوایان لێبکەن بچنە جەلیل بۆ ئەو شوێنە دیاریکراوەی کە پێشتر بەڵێنی دابوو لێیان ببینێت.
کاتێک ژنەکان پەلەیان بوو بۆ گەیاندنی هەواڵی سەرکەوتنی خوداوەند بەسەر مردندا بە نێردراوان، سەربازانی ڕۆمانی لە دۆخێکی زۆر نائارامیدا بوون بەهۆی ڕووداوەکانی سەرەتای بەیانییەوە و ڕێگەیان گرتبووە بەر بۆ شارەکە بۆ ئەوەی بە سەرۆک کاهینەکان بڵێن چی ڕوویداوە.
کاتێک ئەوان دەڕۆیشتن، ئەوا هەندێک لە پاسەوانەکان هاتنە ناو شارەکە، و بە سەرۆک کاهینەکانیان نیشاندا هەموو ئەو شتانەی کە ڕوویاندابوو. کاتێک لەگەڵ پیران کۆبوونەوە و ڕاوێژیان کرد، پارەیەکی زۆریان دایە سەربازەکان و وتیان: «بڵێن، قوتابییەکانی بە شەو هاتن و لە کاتێکدا ئێمە خەوتبووین، بردیان. و ئەگەر ئەمە بگاتە گوێی فەرماندار، ئێمە قایلی دەکەین و ئێوە دڵنیا دەکەینەوە.» جا ئەوانیش پارەکەیان وەرگرت و وەک فێرکرابوون کردیان؛ و ئەم قسەیە تا ئەمڕۆش لەناو جولەکەکاندا باوە. (ئایەتەکانی ١١-١٥)
قووڵایییەک نییە بۆ فێڵ و تەڵەکەبازی زۆر نزم بێت بۆ توندڕەوە ئایینییەکان کە سوورن لەسەر بەردەوامبوون لەسەر ڕێچکەیەکی هەڵبژێردراو تا کۆتاییەکی تاڵ، گرنگ نییە چی تێدا بێت. کاتێک سەربازەکان ڕوونیان کردەوە چی ڕوویداوە، ئەم قەشە و پیرانە، کە زۆری نەبرد پێیان گەیشتن، ئامۆژگاری سەربازەکانیان کرد کە بڵێن قوتابییەکانی عیسا بە شەو هاتوون، لە کاتێکدا پاسەوانەکە خەوتبوو، و جەستەکەیان دزیوە.
داننانێکی لەو شێوەیە، ئەگەر ڕاست بووایە، تووشی سزای توند و قورس دەکردن، بەڵام سەرۆک کاهینەکان بەڵێنیان دا کە تکایان بۆ بکەن ئەگەر بابەتەکە گەیشتە گوێی پارێزگار. گەندەڵییەکی زۆریان دا بە سەربازەکان بۆ دڵنیابوون لە هاوکارییان لەو بابەتەدا. جا ئەوان ڕۆیشتن و چیرۆکەکەیان بڵاوکردەوە وەک چۆن فەرمانیان پێکرابوو، و ئەوە بە شێوەیەکی باو بڵاوکرایەوە، مەتتا پێمان دەڵێت، "تا ئەمڕۆ" - واتە، بۆ چەند ساڵێک لانیکەم دوای هەستانەوە.
ئینجا یازدە قوتابییەکە چوونە جەلیل، بۆ سەر کێوێک کە عیسا بۆیانی دیاریکردبوو. کاتێک بینییان، پەرستشیان کرد، بەڵام هەندێکیان گومانیان هەبوو. عیسا هاتە پێشەوە و قسەی لەگەڵ کردن و فەرمووی: «هەموو دەسەڵاتێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی دراوە بە من. کەواتە بڕۆن و هەموو نەتەوەکان فێربکەن، مەعموودیەتیان بدەن بە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆز، فێریان بکەن هەموو ئەو شتانە جێبەجێ بکەن کە من فەرمانم پێکردوون. و ئەوەتا، من هەمیشە لەگەڵتانم، هەتا کۆتایی جیهان.» ئامین. (ئایەتەکانی ١٦-٢٠)
بۆ جەلیل، بۆ کێوێک کە عیسا بۆیانی دیاری کردبوو. لە دوا ڕۆژەکانی لەگەڵ قوتابییەکانی، کاتێک نزیک دەبوونەوە لە ئۆرشەلیم، عیسا پێیانی گوتبوو دەربارەی مردنە نزیکەکەی و هەستانەوەکەی، و کێوێکی دیاریکراوی لە جەلیل باس کردبوو کە لەوێ چاویان پێی دەکەوێت دوای ئەوەی هەموو شتێک تەواو دەبێت (مەتتا 26:32؛ مەتتا 28:7مەتتا 28:7؛ مەرقۆس 16:7). هەرچەندە پێشتر بۆ تاکە کەسەکان و بۆ کۆمەڵە جیاوازەکان دەرکەوتبوو، بەڵام لە جەلیل بوو کە خۆی دەرخست بۆ «زیاتر لە پێنج سەد برا لە یەک کاتدا» (1 قۆرنتییەکان 15:6). لانی کەم، زۆربەی لێکۆڵەران پێیان وایە کە ئەمە وایە، هەرچەندە بە ڕوونی یەکەم جار لەم بۆنەیەدا چاوی بە یازدە نێردراوەکە کەوت، پێش ئەوەی بۆ ژمارە گەورەکە دەربکەوێت.
"ئەوان پەرستشی ئەویان کرد." کاتێک ئەویان بینی و زانییان کە بەڕاستی مەسیحی هەستاوەیە کە سەیریان دەکرد، پەرستشی ئەویان کرد، چونکە دەیانزانی ئەو کوڕی خودایە کە بە سەرکەوتنەوە لە گۆڕ هەستاوەتەوە (ڕۆما 1:4). "بەڵام هەندێکیان گومانیان هەبوو." چ بەڵگەیەکە بۆ خراپەی چاکنەکراوی دڵی مرۆڤ! بێباوەڕی تەنها بە هێزی ڕۆحی پیرۆز دەتوانرێت زاڵ بێت بەسەریدا. ماوەیەکی خایاند تا هەموو ئەو گرووپە بچووکە باوەڕیان هێنا (مەرقۆس 16:14). ئەمە یارمەتیمان دەدات بۆ تێگەیشتن لە مەرقۆس 16:17. تەنها بە نێردراوە باوەڕدارەکان بەڵێن درابوو کە نیشانە سەرسوڕهێنەرەکان دوایان دەکەون و بەم شێوەیە شایەتییەکەیان پشتڕاست دەکەنەوە.
"هەموو دەسەڵاتێک [دەسەڵات] لە ئاسمان و لەسەر زەوی پێدراوە بە من." وەک یەکێک کە گوێڕایەڵ بوو، کە خۆی بچووک کردەوە بۆ مردنی خاچ، عیسا وەک مرۆڤ لەلایەن باوکەوە بەرز کرایەوە بۆ پلەی باڵادەستی بەسەر هەموو شتێکدا (فلیپی 2:9-11). ئەو وەک کوڕ دانراوە بەسەر ماڵی خۆیدا (عیبرانییەکان 3:6)، کە هەموو خزمەتکارانی خودا دەبێت ملکەچی بن. هەر خۆیەتی کە بەڕێوەبەری گشتی پڕۆگرامی میسیۆنەری ئەم سەردەمەیە.
"کەواتە بڕۆن و هەموو نەتەوەکان فێربکەن... بە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆز." ئەمە ئەرکی سەرەکی دەدات. فەرمانەکە فێرکردنە، یان قوتابیکردنی هەموو نەتەوەکانە. وشەکانی "لە ئاو هەڵکێشانیان" لاوەکین. ئەوان بۆ لە ئاو هەڵکێشان نەنێردراون، هەرچەندە ئەوە گرنگە، بەڵکو بۆ ئەوەی نەتەوەکان لە ڕێگای ژیان فێربکەن. ئەوانەی وشەکەیان وەرگرت، دەبوو لە ئاو هەڵبکێشرێن وەک دەربڕینی دەرەکیی باوەڕیان.
فۆرمولەی لەئاوهەڵکێشانەکە بە ناوی سێیەتی بوو، وەک بانگەوازکردن و فێرکردنیشیان - نەک بە ناوەکان، بەڵکو بە ناوی باوک، و کوڕ، و ڕۆحی پیرۆز. هەر یەکێک لە کەسەکانی خوداوەندی بەشێکی لە کاری ڕزگاری هەبووە و هێشتاشی هەیە، بۆیە هەموویان لە لەئاوهەڵکێشانی مەسیحیدا ناسراون و دانپێدانراون. باوک کوڕەکەی نارد، کە ژیانی خۆی بە هێزی ڕۆحی هەتاهەتایی بەخشی.
"هەموو ئەو شتانەی کە فەرمانم پێکردوون." لە ماوەی چل ڕۆژدا لە نێوان هەستانەوە و بەرزبوونەوەیدا، عیسا بۆ قوتابییەکانی ئەو بەرنامەیەی ئاشکرا کرد کە دەیویست ئەوان جێبەجێی بکەن و ئەو فەرمانانەی پێدان کە دەبوو فێری خەڵکی هەموو نەتەوەکان بکەن (کردارەکان ١:٢-٣). "ئەوەتا، من هەمیشە لەگەڵتانم." ئامادەبوونی ئەو بەهۆی ڕۆحەوە بەڵێنی پێدرا بە هەموو ئەوانەی کە هەوڵیان دەدا ئەرکەکەی جێبەجێ بکەن. "هەتا کۆتایی جیهان." وشەی کۆتایی لە ڕاستیدا "سەردەم"ە. ئاماژەیە بۆ جیهانێکی کاتی، نەک گەردوونی ماددی. بە وردی قسە بکەین، ئەو سەردەمەی کە ئەو ئاماژەی پێدەکرد کۆتایی نایەت هەتا ئەو بە شکۆوە دەردەکەوێت بۆ دامەزراندنی شانشینەکەی بەسەر هەموو زەویدا، بەڵام ماوەی بانگهێشتکردنی کڵێسا لە پەنتیکۆستەوە تا ڕاپچر بە ناچاری لەو وشەیەدا جێگەی گرتووە. لە تەواوی ئەو ماوەیەدا، لەو کاتەوەی کە ئەو ئەم وشانەی فەرموو تا هێنانی سەردەمی شانشین، دەبێت مزگێنی ڕابگەیەنرێت، و ڕۆحی ئەو لەگەڵ پەیامبەرە دڵسۆزەکانی دەبێت بۆ ئەوەی توانایان پێبدات پەیامەکە بە هێزەوە ڕابگەیەنن بۆ بەرەکەتدارکردنی مرۆڤایەتی.
فەرمانی مەزن بۆ مزگێنی دانی جیهان بە تەواوی لە هیچ کام لە ئەنجیلەکاندا نەدراوە، بەڵام پێویستە هەموو بەشە پەیوەندیدارەکان لە سێ ئەنجیلە سینۆپتیکەکە و لە کردار 1:0 وەربگرین بۆ ئەوەی بە تەواوی بەدەستی بهێنین. لایەنە جیاوازەکانی فەرمانەکە هەن کە لە هەر شوێنێکدا جەختیان لەسەر کراوەتەوە. پاشان، لەسەر ئەمانەش، فەرمانی خودانمان هەیە بۆ یازدە کەسەکە وەک لە یۆحەننا 20:0 دا هاتووە. هەموو ئەمانە لەمەدا هاوڕان: کە بەرپرسیارێتی ئێمەیە پەیامی نیعمەت بگەیەنینە هەموو مرۆڤێک لە هەموو شوێنێک لە کاتێکدا چاوەڕێی گەڕانەوەی خودانمان دەکەین، بەپێی بەڵێنەکەی. بەپێی سروشتی ئەنجیلەکەی مەتتا کە پادشا و پادشایەتی دەخاتەڕوو، فەرمانەکە وەک لێرەدا دراوە، بەتایبەتی مەبەستی ئەوەیە کە هەموو نەتەوەکان بێنە سەر داننان بە دەسەڵاتی مەسیح و دڵسۆزی خۆیان ڕابگەیەنن بە لەئاودا هەڵکێشان بە ناوی سێیەمینیای پیرۆزەوە. بە تەواوترین واتای خۆی، ئەم فەرمانە تا ئێستا جێبەجێ نەکراوە. دوای کۆتایی هاتنی سەردەمی کەنیسە تەواو دەبێت، و پاشماوەیەکی جوو ڕێنماییەکانی خودان جێبەجێ دەکەن وەک ئامادەکارییەک بۆ دامەزراندنی پادشایەتی. بەڵام ئەمە ئێمە لە بەرپرسیارێتی خۆمان بێبەش ناکات بۆ جێبەجێکردنی تا ئەو ڕادەیەی کە دەکرێت لەم سەردەمەدا. مەرقۆس جەخت لەسەر گرنگی باوەڕ دەکاتەوە لەلایەن ئەوانەی پەیامەکە دەگەیەنن، کە دەبوو بە "نیشانە شوێنکەوتووەکان" پشتڕاست بکرێتەوە. لوقا، هەم لە ئەنجیلەکەی و هەم لە کردارەکاندا، بابەتییەکە بە بابەتییەوە دەبەستێتەوە – تۆبەکردن لەلایەن گوناهبارەوە؛ لێخۆشبوون لەلایەن خوداوە. یۆحەننا لەسەر دەسەڵاتی مەسیحی هەستاوە دەوەستێت کە خزمەتکارەکانی ڕادەسپێرێت بۆ ڕاگەیاندنی لێخۆشبوونی گوناهەکان بۆ هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن و هێشتنەوەی گوناهەکان بۆ ئەوانەی پەیامەکە ڕەت دەکەنەوە.
بەڵام هەموویان بە یەک دەنگ ڕایدەگەیەنن پەلە و گرنگیی گەیاندنی شایەتی، ڕاگەیاندنی مزگێنی، بۆ هەموو نەتەوەکانی جیهان لە کەمترین کاتی گونجاودا. ئای چەند بەداخەوە کڵێسا لەم ڕووەوە شکستی هێناوە! بیرکردنەوەیەکی ترسناکە کە دوای نۆزدە سەدە لە مزگێنی ڕاگەیاندن، هێشتا ملیۆنان پیاو و ژن هەن کە هێشتا لە تاریکی و سێبەری مەرگدا دانیشتوون (ئیشایا ٩:٢)، کە هەرگیز ناوی عیسایان نەبیستووە، و هیچ شتێک لەبارەی ئەو ڕزگاربوونەوە نازانن کە ئەو بە مردنە کفارەتکەرەکەی لەسەر خاچ کڕیویەتی.
ئەو بەرنامەیەی کە لەلایەن پەروەردگارمانەوە دانراوە هەرگیز نە گۆڕدراوە و نە هەڵوەشێنراوەتەوە. هێشتا ئەوە پێکدەهێنێت کە ئایرۆن دووک (وێلینگتۆن) ناوی لێنا "فەرمانەکانی پێشڕەوی" کەنیسە – فەرمانگەلێک کە، بەڵام، بە شێوەیەکی زۆر لەلایەن زۆرینەی زۆری مەسیحییە بانگەشەکارەکانەوە پشتگوێ خراون. شەش سەدەی یەکەمی ئەم سەردەمە بە پەرۆشییەکی گەورەی میسیۆنێرییەوە ناسرابوون، کاتێک، هەندێک جار، تەواوی نەتەوەکان هێنرانە سەر لانیکەم بانگەشەیەکی دەرەکیی باوەڕ بە مەسیح. بەڵام هەزار ساڵی دواتر، کە بۆرن ناوی لێدەنێت "سەردەمەکانی باوەڕ"، بەڵام مەسیحییە تێگەیشتووەکان بە دروستی ناوی لێدەنێن "سەردەمە تاریکەکان"، بە ڕادەیەکی زۆر، بە تاریکبوونی چالاکیی ڕاستەقینەی ئینجیل نیشانە کرابوون. لەگەڵ هاتنی چاکسازیی پرۆتێستانت، گرنگییەکی نوێ بە میسیۆنەکان درا، کە مۆراڤییەکان پێشەنگ بوون تێیدا. دواتر، لە ماوەی سەد و نیوێکی ڕابردوودا، بەئاگاهاتنەوەیەکی گەورە سەبارەت بە بەرپرسیارێتیی کەنیسە بۆ بڵاوکردنەوەی ئینجیل لە ناوچەکانی دەرەوەدا ڕوویداوە. ئەمڕۆ هیچ بیانوویەک نییە نە بۆ کەمیی زانیاری و نە بۆ کەمیی پەرۆشی سەبارەت بە چالاکیی میسیۆنێری.
هەندێک هەن کە نکۆڵی لەوە دەکەن کە ئێمە لە سەردەمی کڵێسادا دەبێت بە هیچ شێوەیەک بەم فەرمانە کار بکەین وەک لێرەدا دراوە، پێداگری دەکەن کە مەبەست لێی شایەتییەکی جولەکە بووە لە سەردەمی داهاتووی تەنگانەی گەورەدا. ئەمە زۆر خەیاڵییە. زۆر گرنگتر لە هەر مشتومڕێک سەبارەت بە سروشتی وردی ئەم فەرمانە، ڕاستیی بەرپرسیارێتی ئێمەیە بۆ گەیاندنی چیرۆکی خۆشەویستی ڕزگارکەر بە هەموو مرۆڤەکان لە هەموو شوێنێک. ئەمە دراوە، نەک تەنها بەوانەی کە ڕەنگە وەک خزمەتکارانی فەرمی یان میسیۆنەرە تایبەت دەستنیشانکراوەکان بیریان لێ بکەینەوە، بەڵکو بە هەموو باوەڕدارێک بە خوداوەند عیسای مەسیح بۆ هەوڵدان بۆ ناساندنی ئەو بە کەسانی تر و بەم شێوەیە چەندین گیانی بەنرخ بەدەست بهێنن لە کاتێکدا ڕۆژی نیعمەت بەردەوامە. ئەمە یەکەم کاری گەورەی هەموو ئەندامێکی کڵێسای خودای زیندووە. هەمووان بانگکراون بۆ ئەوەی ببنە شایەت، بەپێی توانای خۆیان. ئەرکی ئێمەیە کە "بڕۆین" (ئایەت 19)، "نوێژ بکەین" (9:38)، و یارمەتی ناردنیان بدەین (کردارەکان 13:3) و پشتیوانی ئەوانە بکەین کە دەتوانن ماڵ و هاوڕێیان جێبهێڵن کاتێک پەلە دەکەن بۆ وڵاتانی دوور بۆ گەیاندنی مزگێنی بە ناوچەکانی دوورتر (3 یۆحەننا 1:6-8). فەرمانی فێرکردن، یان شاگردکردنی، هەموو نەتەوەکان، بەو مانایە نییە کە بەرپرسیارێتی ئێمەیە بێباوەڕەکان بە شێوەی دنیایی پەروەردە بکەین. ئەمە ڕەنگە وەک بەرهەمێکی لاوەکی خزمەتی میسیۆنەری بێت، بەڵام کاری باڵای بانگەشەکاری خاچ نییە. ڕاستییەکی جێگەی داخە کە زۆرێک لە پارەی میسیۆنەری تەرخان کراوە بۆ دامەزراندن و بەڕێوەبردنی قوتابخانە و کۆلێژەکان کە بوونەتە دوژمنانی سەرسەختی خاچی مەسیح. ئەگەر هەمان پارە و وزە تەرخان کرابایە بۆ بانگەشەکردنی مزگێنی، ئەنجامەکان زۆر جیاواز دەبوون. وانەوتنەوەی قوتابخانە پیشەیەکی ستایشکراوە، بەڵام نابێت تێکەڵ بکرێت لەگەڵ شایەتی مزگێنی، هەرچەندە شتێکی خۆش و پیرۆز دەبوو ئەگەر هەر مامۆستایەکی قوتابخانە ڕاگەیاندنکاری هەواڵی خۆشی نیعمەتیش بووایە.
فەرمانەکانی پەروەردگار هێشتا بە تەواوی جێبەجێ نەکراون، و دەزانین کە هەموو نەتەوەکان پەیامەکە وەرناگرن لەم سەردەمی نیعمەتەدا؛ بەڵام فەرمانمان پێکراوە کە بڕۆین بە ناوی خودای سێیەکەوە، دەسەڵاتی پاشای هەستاوە ڕابگەیەنین و داوا لە هەموو مرۆڤەکان بکەین خۆیان تەسلیم بەو بکەن بە خۆبەدەستەوەدانێکی دڵخۆشانە، و بەم شێوەیە بچنە ناو ئاشتی و بەرەکەتەوە لە کاتێکدا چاوەڕێی گەڕانەوەی ئەون لە ئاسمانەوە.
مەتا کۆتایی دێت بەوەی کە پەروەردگار نێردراوەکانی خۆی دەنێرێت. لێرەدا باسی بەرزبوونەوەی مەسیح ناخوێنینەوە. ئەمە گرنگە، چونکە ڕۆحی پیرۆز ویستی جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە کە پاشا باڵیۆزەکانی خۆی ڕادەسپێرێت. دوا جار کە ئێمە ئەومان دەبینین، ئەو نوێنەرەکانی خۆی ئاڕاستە دەکات کە بچنە هەموو نەتەوەکان، بانگ لە پیاوان و ژنان لە هەموو شوێنێک دەکات کە دان بەو دابنێن وەک ڕزگارکەریان و ببنە ژێردەستی ویستی ئەو.
کاتێک ئەفسەری فەرماندە قسە دەکات، سەربازێکی دڵسۆز تەنها دەبێت گوێڕایەڵی بکات. "سەرکردەی سوپای یەزدان" (یەشوع ٥:١٤) فەرموویەتی: "بڕۆن!" ئەرکی ئێمەیە کە بەپێی ڕێنماییەکانی ئەو کار بکەین. بەرەکەتی خودا هەمیشە بە شێوەیەکی زۆر تایبەت لەسەر ئەو تاک یان کڵێسایە بووە کە بیرۆکەی میسیۆنەری هەبووە. کەس هەرگیز زیانی نەکردووە بەهۆی گوێڕایەڵی کردن بۆ فەرمانی یەزدانی هەستاوەمان.
کاتێک دەڵێین ژمارەیەکی زۆر بێباوەڕ لە وڵاتی خۆمان هەن کە دەبێت گرنگییان پێ بدەین نەک بەدوای ونبووەکاندا بگەڕێین لە وڵاتانی دوور، ئەوەمان بیر دەچێتەوە کە هەموو ئەوانەی لە وڵاتی خۆمانن بە ئاسانی دەستیان بە مزگێنی دەگات، ئەگەر حەزیان لێی بێت، لە کاتێکدا ژمارەیەکی بێشومار لە وڵاتانی بێباوەڕیدا دەمرن کە ڕێگای ژیان لایان نەزانراوە، و هەرگیز گوێیان لە کتێبی پیرۆز یان ڕزگارکەرەکە نەبووە کە ئاشکرای دەکات.
لە کڵێسای سەرەتادا هیچ کۆمەڵەیەکی میسیۆنەری نەبوو، چونکە پێویست بوو تەواوی جەستەی باوەڕداران سەرقاڵی کاری گەورەی مزگێنیدان بە جیهان بن. دوای ئەوەی کڵێسا بە گشتی ئەم دیدگایەی لەدەستدا، کۆمەڵەکان پێکهێنران بۆ ئەوەی حەز و ئارەزوو دروست بکەن و چالاکی میسیۆنەری بەرەوپێش ببەن.
ناردنی پیاوان و ژنان وەک میسیۆنەر کە خۆیان ئەزموونێکی دیاریکراوی مەسیحییان نییە، گەمژەیی خراپترین جۆرە. ئەمە تەنها کوێر ڕێنمایی کوێر دەکات، و هەردووکیان بەرەو خەندەق دەڕۆن (15:14). هیچ کەسێک شیاو نییە لە دەرەوە میسیۆنەر بێت ئەگەر لە ماڵەوە میسیۆنەر نەبێت. گەشتێکی زەریایی هەرگیز کەسێکی نەکردووە بە میسیۆنەر. دەبێت خۆشەویستییەکی خودایی چێنراو هەبێت بۆ گیانە ونبووەکان پێش ئەوەی کەسێک ئامادە بێت بە ناوی مەسیحەوە بڕوات بۆ گەیاندنی ئینجیلەکەی بە جیهانی بتپەرست. یەکێک لە یەکەمین بەڵگەکانی گۆڕانی ڕاستەقینە بۆ مەسیح، ئارەزووی ناساندنی ئەو بە کەسانی ترە.
پرسیار کراوە: چ مافێک بە هەر کەسێک دراوە کە مزگێنییەکە سەدان جار ببیستێت لە کاتێکدا ملیۆنان کەس هەرگیز یەک جاریش نەیانبیستووە؟ ڕەنگە ئێمە زۆر بەمە خەمبار بین، چونکە بانگکراوین بۆ ئەوەی باڵیۆزانی مەسیح بین. ئەمە ئەو نازناوەیە کە پاوڵ دەیداتە ئەوانەی هەوڵ دەدەن فەرمانی پەروەردگارمان جێبەجێ بکەن سەبارەت بە مزگێنیدان بە نەتەوەکان (2 کۆرنسۆس 5:20). لە کاتێکدا خودی ڕزگارکەرەکەمان بە شێوەیەکی کەسی لە ئاسمانە، لە دەستە ڕاستی شکۆمەندی خوداییدا دانیشتووە (عیبرانییەکان 1:3)، ئێمە بانگکراوین بۆ ئەوەی نوێنەرایەتیی ئەو بکەین لەم جیهانەدا، بچینە لای یاخیبووان لە دەسەڵاتی خودای ئاسمان و زەوی، و لێیان بپاڕێینەوە کە لەگەڵ ئەودا ئاشت ببنەوە کە کوڕەکەی بە نیعمەت نارد بۆ ئەوەی هەموو مرۆڤەکان لە ڕێگەی ئەوەوە ژیان و ئاشتییان هەبێت. ئێمە بەڕاستی نوێنەرانی ناڕاستگۆین ئەگەر وەڵامی ئەو فەرمانە نەدەینەوە کە خراوەتە سەرمان، و ڕێگە بدەین هاوڕێ مرۆڤەکانمان لە گوناهەکانیاندا لەناو بچن بەبێ ئاگادارکردنەوە و ڕێگەی ژیان نەزانن.