ئەم بەشەی پەندەکان هۆشداری دەدات لە مەترسییەکانی بێڕێژەیی، بەتایبەتی سەبارەت بە شەراب، و جەخت دەکاتەوە لەسەر گرنگی گوێڕایەڵی دەسەڵات. هەروەها جیاوازی دەکات لە نێوان کۆشەر و تەمەڵ، بەهای قسەی ژیرانە دەردەخات، و قورسی دۆزینەوەی کەسانی ڕاستودروستی ڕاستەقینە تاوتوێ دەکات. دەقەکە لە کۆتاییدا پێشنیار دەکات کە پاکی ڕاستەقینە لە مەسیحدا دەدۆزرێتەوە، نەک لە ڕاستودروستیی خۆڕاگەیەندراودا.
کێ دەتوانێت باس بکات لە ئازارەکان، دڵە شکاوەکان، ژیانە وێرانبووەکان، ڕۆحە ونبووەکان، کە ئەنجامی گوێ نەدان بوون بە هۆشداریی یەکەم ئایەتی پەندەکانی سلێمان 20:0؟ هیچ خراپەیەکی تر بەو شێوەیە نەفرەتی لە جیهان نەکردووە و نەبووەتە هۆی ئەو هەموو بەدبەختی و ئازارە ترسناکە وەک خۆنەگرتن. ئەوانەی گاڵتە بە نوکتەکانی سەرخۆشی دەکەن دەبێت دوای تاریکبوون بچنە دەرەوە بەناو شەقامە تاریکەکانی شارە گەورەکانماندا بۆ ئەوەی ئەنجامە کارەساتبارەکانی ئەم خراپەیە ببینن. قوربانییە بەدبەختەکانی کحول ژمارەیان گەیشتووەتە سەدان ملیۆن؛ کەچی شەیتان هیچ کێشەیەکی نییە لە ڕازیکردنی هەزاران گەنجی بێباک بۆ ئەوەی دەست پێبکەن لەسەر هەمان ڕێگای ترسناک کە زۆری فریوداوە بەرەو وێرانییان.
شەراب جێگەی خۆی هەیە. کتێبی پیرۆز دان بە چاکەی دەرمانییەکەی و بەکارهێنانی ڕەوای دەنێت کاتێک پێویست بێت (1 تیمۆساوس 5:23). بەڵام چەند بە ئاسانی دەبێتە داوێک کە ئیرادە لەناودەبات و ژیان وێران دەکات.
شەراب گاڵتەجاڕە،
گەنجەکە فریودەدات بۆ تیاچوونی و فریودانی ئەو کەسەی بە پەلە وا دەزانێت دەتوانێت بە ئارەزووی خۆی خۆی تێوەگلێنێت، و پاشان کاتێک ویستی وازی لێبهێنێت. تەنانەت پیاوانی خوداپەرستیش بەم شێوەیە فریودراون بۆ شەرمەزاری و خەمبارییان. بڕوانە نوح و لوت (پەیدابوون 9:20-21؛ پەیدابوون 19:30-36). بڕوانە سەرنجەکانی سەر پەندەکان 23:29-35.
بڕوانە تێبینی لەسەر 19:12.
دەسەڵاتدارەکان لە خوداوە دانراون.
(ڕۆما ١٣:١). کەواتە دەبێت دەسەڵاتی ئەوان بناسین و ملکەچی هەموو فەرمانێکی مرۆڤ بین لە پێناوی پەروەردگاردا. بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵات بەرەنگاربوونەوەی ئەوەیە کە دایمەزراندووە و بەمەش گوناهکردنە دژی ڕۆحی خۆی. تەحەدداکردنی دەسەڵاتی پاشا تووڕەی دەکات و تووڕەییەکەی بەسەر یاخیبوواندا دەڕژێت.
ئێمە دەتوانین ئەم پەندە بۆ پاشای پاشاکان بگونجێنین. کێ دەتوانێت هێزی تووڕەیی مەسیح بپێوێت کاتێک هەموو نیعمەتەکەی ڕیسوا کرابێت و ئەو لەسەر تەختی شاهانەی خۆی دادەنیشێت بۆ جێبەجێکردنی حوکم؟
حانون تووشی تووڕەیی پاشا داود بوو کاتێک میهرەبانییەکەی ڕەت کردەوە (2 ساموئێل 10:0).
بڕوانە تێبینی لەسەر پەندەکان 17:14. چەند سەیرە ئەو لوتبەرزییەی کە وا لە پیاوێک دەکات بترسێت دان بەوەدا بنێت کە هەڵەی کردووە یان نەیەوێت بە ڕێزەوە پاشەکشە بکات لە پێناوی ئاشتیدا، هەرچەندە ڕەنگە هەست بکات کە ڕاستە—بە مەرجێک هیچ بنەمایەکی خودایی لە مەترسیدا نەبێت.
با نەرمونیانیی ئێوە بناسرێت بۆ هەموو خەڵک
(فیلیپی 4:5) ئایەتێکی گرنگە. پیاوێکی خودا ئامادە دەبێت دەستبەردار بێت لە مافە بەناو کراوەکانی لە جیاتی ئەوەی ناکۆکییەک درێژ بکاتەوە. بەڵام گەمژەیەک بەردەوام دەبێت لە ناکۆکی و دەست وەردەداتە ئەو بابەتانەی کە نابێت هیچ بەشێکی تێدا بێت. تەنانەت پیاوێکی هێندە دڵسۆز وەک یۆشیا شکستی هێنا لەبەر نەبوونی فێربوونی ئەم وانەیە (2 کتێبی مێژوو 35:20-24).
تەمەڵەکە، کە بە هەر بیانوویەک ئامادەیە بۆ وازهێنان لە کارەکەی، پشتگوێی چاندنی کێڵگەکانی دەخات کاتێک ئەوانی تر خەریکی کارن. بۆیە کاتێک وەرزی دروێنە دێت، کێڵگەکانی بەتاڵن، و دەبینرێت کە سواڵ لە (وەک خۆی دەڵێت) دراوسێ بەختیارەکانی دەکات.
ڕاستییەکە ئەوەیە، بەخت هیچ پەیوەندییەکی پێوە نییە. کۆششیان پاداشتی خۆی هێناوە، و تەمبەڵیەکەشی دەرئەنجامە سروشتییەکانی خۆی. ئەم ئایەتە بەراورد بکە لەگەڵ پەندەکانی سلێمان ١٩:١٥، پەندەکانی سلێمان ١٩:٢٤.
سەیری تێبینیی سەر 18:4 بکە. پێشتر زیاتر لە جارێک بیرمان خراوەتەوە کە تەنها گەمژەیە کە بە ئاشکرا لافاوی قسە دەکات لە هەموو بۆنەیەکدا (بڕوانە 17:27-28 و 18:7). بەڵام لەگەڵ پیاوی ژیردا تەواو پێچەوانەیە. قسەکانی کەمن، و تەنها کاتێک دەکرێن کە بۆنەیان هەبێت.
ئەمە لەبەر نەبوونی زانیاریی دروست و توانای فێرکردنی نییە؛ بەڵکوو ئەو پێی باشە چاوەڕێ بکات. لە قووڵایی دڵیدا، وەک بیرێک، ڕاوێژ و دانایی دەشارێتەوە. هێمنی و ئارامییەکەی لەوانەیە وا لە خەڵکی گەمژە بکات کە وا بزانن ئەو لەوان کەمترە؛ بەڵام پیاوێکی تێگەیشتوو دەتوانێت ئەوەی کە سوودبەخشە لە کاتی گونجاودا دەریبهێنێت. سەیری یوسف و فیرعەون بکە (سەرەتای دروستبوون 41:0).
پەیوەندییەکی ئەخلاقی لە نێوان هەموو پەندێکدا هەیە لەم بەشەدا، کە هەموویان تا ڕادەیەک مامەڵە لەگەڵ پرسیار و تاقیکردنەوەی پاکیدا دەکەن. زۆربەی پیاوان ئامادەن بۆ پاساودانی ڕاستگۆیی و میهرەبانی خۆیان، وەک ئەیوب بوو پێش ئەوەی پەروەردگاری بینی (ئەیوب ٢٩-٣١). بەڵام پیاوانی باوەڕدار کە ڕاستی خودا دەسەلمێنن و بەمەش دەیسەلمێنن کە هەموو ئەوانی تر درۆزنن، زۆر کەمن بەڕاستی. لە ئەلیهودا کەسێکی لەو شێوەیە دەبینین کاتێک لە بری خودا قسە دەکات (ئەیوب ٣٢-٣٧).
پیاوێک کە بەڕاستی ڕاستودروستە (بە نیعمەت وا لێکراوە) بە شێوازی ژیانی خۆی نیشانی دەدات، نەک تەنها بە لێدوانەکانی لێوەکانی. منداڵەکانی پیاوێکی لەو شێوەیە بە ژیانی خوداپەرستانەی ئەو بەرەکەتدار دەبن. ئیبراهیم نموونەیەکی درەوشاوەی ئەمەیە (پەیدابوون 17:1-9).
ئەگەر کەسێک ڕاستودروست بێت، دەبێت بە دڵنیاییەوە پاشا بێت کە لەسەر تەختی دادوەری دادەنیشێت و خراپە بە چاوەکانی دەڕەوێنێتەوە. بەڵام تەنانەت لەنێو ئەوانەشدا (یان لەنێو مرۆڤەکان بە گشتی) کێ هەیە کە جورئەت بکات بڵێت، "دڵم پاک کردووەتەوە، لە گوناهم پاکم"؟
زۆر کەس نەبوونی ڕاستگۆیی خۆیان دەردەخەن بە بەکارهێنانی پێوانەی نایەکسان. هەموو ئەوانەی وا دەکەن خراپن لەبەرچاوی پەروەردگار (بڕوانە ١٦:١١، و تێبینی ئایەتی ٢٣ی خوارەوە بکە).
تەنانەت کردارەکانی منداڵێکیش باس لە کەسایەتییەکەی دەکەن، وەک لە نموونەی ساموێلی بچووک لە خێمەی کۆبوونەوە (1 ساموێل 3:18-21). چی دەبێت بوترێت لەسەر کردارەکانی ئەوانەی تەمەنیان زیاترە، کە بەرپرسیارێتیی زیاتریان لەسەرە؟
کەواتە، دیارە، هیچ مرۆڤێک لە خۆیدا پاک نییە. بەڵام خودا چاوی بینەر و گوێی بیستن دەدات بەوانەی چاوەڕێی دەکەن، تاکوو ویستی ئەوی ببینن و جێبەجێی بکەن و دەنگی ببیستن. کاتێک هەموو بانگەشەیەکی پاکی لە خۆدا وازلێدەهێنرێت، ئەوە لە مەسیحدا دەدۆزرێتەوە لەلایەن ئەوانەی کە وەری دەگرن.
بڕوانە ئایەتی ٤ی ئەم بەشە، و پەندەکانی سلێمان ٦:٩-١١؛ پەندەکانی سلێمان ٢٤:٣٣-٣٤ تێبینی بکە. ئاگادارکردنەوەکان دژی تەمبەڵی و خۆڕادان زۆرن.
خەواڵوویی پیاوێک بە پەرۆ دەپۆشێت.
(23:21). چالاک و کۆشەرەکان لە بەرامبەر ڕەنجیاندا پاداشت دەکرێنەوە.
ئەی خەوتوو، هەستە، و لە مردووان هەستەوە، و مەسیح ڕووناکیت پێدەدات.
(Efesî 5:14). ئەمە ئەو وشانە وروژێنەرانەن کە لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە ئاراستەی مەسیحییە خەوتووەکان کراون لە جیهانێکدا کە هەمووان دەبێت هۆشیار بکرێنەوە بۆ بەهای کات کە بە خێرایی تێدەپەڕێت.
ئیتر وریابن چۆن دەڕۆن، نەک وەک گێل، بەڵکو وەک دانا، کات بقۆزنەوە، چونکە ڕۆژگار خراپە.
ئەفەسۆس 5:15-16.
داود بە حەوانەوەکەی کەوتە ناو گوناهە قورسەکەیەوە (2 ساموئێل 11:1).
چەند باوە ئەو فێڵەی لەم ئایەتەدا باس کراوە! ئەوە فێڵێکی تایبەتمەندی مامەڵەکارە. ئەو نرخەکەی ئەو کاڵایە کەم دەکاتەوە کە دڵی دەیەوێت، بۆ ئەوەی مەرجی گونجاو بەدەست بهێنێت.
کاتێک لە کۆتاییدا لەسەر نرخەکەی ڕێک دەکەوێت، بە ڕێگای خۆیدا دەڕوات، دڵخۆشە بە ژیرییەکەی و شانازی دەکات بە توانای خۆی بۆ بەدەستهێنانی مامەڵەیەکی باش. بەڵام چاوێکی پیرۆزتر لە چاوی مرۆڤ سەیری دەکرد، هەموو کردار و قسە و بیرێکی تۆمار دەکرد؛ و ڕۆژی لێپرسینەوە بە خێرایی نزیک دەبێتەوە. بڕوانە ئەفرایم (هۆشەع ١٢:٧-٨).
زێڕ و گەوهەر هیچ بەهایەکیان نییە بە بەراورد لەگەڵ ئەو لێوانەی کە حیکمەت دەدوێن. هیچ نرخێک ناتوانرێت بۆ ڕاستییە بەنرخەکەی خودا دابنرێت، ئەو حیکمەتەی کە لە سەرەوە دێت. بڕوانە پەندەکان 2:1-5، و زەبوورەکان 119:72 لەبەرچاو بگرە.
سەیری تێبینییەکانی پەندەکان ٦:١-٥؛ پەندەکان ١١:١٥ بکە. وێرانبوون و کارەسات دوای هەنگاوەکانی ئەو کەسە دەکەون کە بە بێژیرانە بەڵێنی ئاسایش بە کەسێکی تر دەدات یان مامەڵە لەگەڵ ژنێکی نامۆ دەکات.
تەنها ڕێگای سەلامەتی دوورکەوتنەوەیە لە هەردووکیان. کاتێک کەسێک لە بنەماکانی لاواز دەبێت، بە گشتی بانگهێشتی شکست دەکات. تەنها ئەو پیاوەی کە دەتوانێت بڵێت نەخێر و لەسەری بوەستێت کاتێک تاقیدەکرێتەوە بۆ سازشکردن، پارێزراوە. ئەوەی گوێ ناگرێت، دەبێت خۆی لە تاڵی ڕۆحدا فێر بێت. نموونەی یەهودا ببینە (سەفەری پیدایش 38:0).
تەنها بۆ ساتێکی کاتییە کە فێڵ وا دەردەکەوێت گەشە بکات و هیوا بەخش بێت. کۆتاییەکەی بە تەواوی پێچەوانەیە. لە جیاتی پاروویەکی شیرین و خۆش، فێڵ دەم پڕ دەکات لە چەوێکی ڕەق و بێهیواکەر. بەراورد بکە 9:17-18، و بڕوانە مەتتا 26:14-16 و 27:3-5.
کردارە پەلە و بێ بیرکردنەوەکان جێگەی گلەیین. پێش دەستپێکردنی پڕۆژەیەک کە لەوانەیە بە ئاسانی کۆتایی نەیەت، دەبێت مرۆڤ تێچووەکەی هەژمار بکات و ڕاوێژ بکات لەگەڵ ئەوانەی کە بە دانا و ژیر ناسراون. خوداوەندمان ئەم پەندەی فراوانتر و ڕوونتر کردەوە کاتێک فەرمووی،
کام پاشایە، کە دەچێت بۆ شەڕکردن لەگەڵ پاشایەکی تر، سەرەتا دانانیشێت و ڕاوێژ ناکات ئایا دەتوانێت بە دە هەزار سەرباز ڕووبەڕووی ئەو پاشایە ببێتەوە کە بە بیست هەزار سەرباز دێتە سەری؟ یان نا، کاتێک ئەوی تر هێشتا زۆر دوورە، نێردراوێک دەنێرێت و داوای مەرجەکانی ئاشتی دەکات.
(لوقا ١٤:٣١-٣٢). لەبارەی کردارەکانی ڕەحەبعام و شەمعیا بخوێنەرەوە (پاشاکانی دووەم ١١:١-٤).
سەیری تێبینییەکانی پەندەکان ١١:١٣، پەندەکان ١٨:٨، و ٢٥:٢٣ بکە. ئەوەی لە ڕووی کەسێکەوە ستایشی دەکات، بە هەمان ئاسانی لە پشتییەوە ناوزڕاندی دەکات. بە قسە و ڕێگەی نەرم و فێڵبازانە متمانەی قوربانییەکەی بەدەست دەهێنێت.
بەهۆی شانازی و ئارەزووی پەسەندکردنییەوە، زمانی شل دەکات تا کەسە بێئاگاکە شتگەلێک دەگێڕێتەوە کە زۆر باشتر بوو نەگوترابان. کاتێک بەم شێوەیە ڕایپێچاوە تا دڵی بکاتەوە، دەچێتە لای کەسانی تر و ئەوەی تازە فێربووە، بە گوێیاندا دەدات. بە هەمان شێوە قسەی خۆشیان بۆ دەکات، وایان لێدەکات بڕوا بکەن کە تەنها ئەوان وەرگرانی چاکەی ئەون. هیچ کەسایەتییەک قێزەونتر نییە. بە تەواوی بێ بنەمای ڕەوشتی و بێ خوداپەرستییە، کەسێکی لەو جۆرە دەتوانێت زیانێکی بێشومار لەناو کۆبوونەوەیەکی مەسیحیدا بکات. پلانی سەلامەت ئەوەیە بە تەواوی ڕەت بکەیتەوە گوێ بگریت لە "ئەوەی بە لێوەکانی پیاهەڵدەدات." بەم کارە، خەمێکی زۆر دوور دەخرێتەوە. ئەو کەسەی ستایشی گوێگرەکەی دەکات لە کاتێکدا غەیبەتی یەکێکی تر دەکات، شایەنی ئەوەیە بەو ڕۆحەوە مامەڵەی لەگەڵ بکرێت کە داود نیشانی دایە بەرامبەر بە عەمالیقییەکە کە هەواڵی مردنی شاول (2 ساموێل 1:1-16)ی بۆ هێنا.
تێبینییەک لەسەر پەندەکان 19:26 ببینە. هیچ دایک و باوکێک لە هەموو ڕێگاکانیاندا بێ کەموکوڕی نین، بەڵام، وەک دەسەڵاتدارانی مەدەنی، دەبێت ڕێزیان لێ بگیرێت بەهۆی پێگەیانەوە. ئەوان وەک دەسەڵاتی دانراوی خودا بەسەر منداڵەکانیاندا دەوەستن. ڕێزگرتن لە باوک و دایک، ڕێزگرتنە لەو کەسەی کە ئێمەی دروست کردووە و ماڵی دامەزراندووە، تاکەکانی لە خێزانەکاندا داناوە. بۆیە ئەو کەسەی سووکایەتی بە دایک و باوکی دەکات، ڕووناکییەکەی دەکوژێتەوە و لە تاریکیدا دەمێنێتەوە. هەرچەندە باوک یان دایک بە توندی هەڵە دەکەن، کوڕێک کە ڕۆحی خودا پێی خۆشە، هەوڵ دەدات شەرمەزارییەکەیان داپۆشێت و بیشارێتەوە. تەنها منداڵێکی سوپاسنەناس و گەمژە بڵاوی دەکاتەوە. ئەمە هەڵەی حام بوو (پەیدابوون 9:22).
بڕوانە پەندەکان ٢١:٦ و ٢٨:٢٠. سامانێک کە بە خێرایی لە سەر حسابی ویژدان و شەرەف کۆکرابێتەوە، کەم ئاسوودەیی دەبەخشێت. پەندەکان ١٠:٢٢ سەرچاوەی سامانی ڕاستەقینە پێناسە دەکات:
بەرەکەتی پەروەردگار، دەوڵەمەند دەکات، و ئەو هیچ خەمێکی لەگەڵیدا زیاد ناکات.
وەک چۆن کەو لەسەر هێلکە دادەنیشێت و هەڵیانهێنێت؛ ئاواش ئەو کەسەی سامان کۆدەکاتەوە و بە ناڕەوا، لە ناوەڕاستی تەمەنیدا جێیاندەهێڵێت، و لە کۆتاییدا گەمژە دەبێت.
(یەرمیا 17:11). ئەوانەی بە بڕیارەوە دەست پێدەکەن بۆ کۆکردنەوەی سامان بە هەر نرخێک بێت، فێری ئەو وانە تاڵە دەبن کە گەنجینەی ڕاستەقینە و هەمیشەییان لەدەست داوە، کە دڵخۆشی و شادی لە خاوەندارێتییەکەیدا دەبەخشی. بڕوانە وشەی خودا بۆ دەوڵەمەندەکان کە سامانەکەیان بە چەوساندنەوەی هەژاران بەدەست هێناوە (یاقوب 5:1-6).
هیچ وانەیەک سەختتر نییە بۆ هەندێکمان فێربین وەک ئەوەی کە هەموو کار و بارەکانمان بسپێرین بە دەستی خودا، بەتایبەتی کاتێک هەست دەکەین ستەممان لێکراوە و خراپ مامەڵەمان لەگەڵ کراوە. بەڵام لە نووسینە پیرۆزەکانەوە ڕوونە کە هیچ هەڵەیەکی گەورەتر نییە بۆ پیرۆزێک وەک ئەوەی کە خۆی سەرپەرشتی کاروباری خۆی بکات لە حاڵەتێکی وادا. هیچ شتێک ڕوونتر نییە وەک فەرمانەکە،
بە کەس خراپە لە بەرامبەر خراپەدا مەکەوە... خۆشەویستانم، تۆڵە مەکەنەوە، بەڵکو جێگا بۆ تووڕەیی بکەنەوە: چونکە نووسراوە، تۆڵەسەندنەوە هی منە؛ من تۆڵە دەکەمەوە، یەزدان دەفەرموێت.
(ڕۆما 12:17-19). بڕیاردان لەسەر تۆڵەسەندنەوە لە بەرامبەر فەرمانی خودا، کارکردنە بە ناڕاستەوخۆیی لە دژی خودا؛ پێویست ناکات سەرسام بین کاتێک هەموو هەوڵەکانمان شکست دەهێنن. ئەو کەسەی دان بەوەدا دەنێت کە گەورە هەموو بارودۆخەکانی بۆ چاکەی ئەو ڕێگەپێداوە، پاشان سەری دادەنەوێنێت و لەبەردەم زریانەکەدا چۆک دادەدات، خودا بەردەوام ئامادە دەبینێت بۆ دەستێوەردان لە کاتی پێویستدا. سەیری ئەوە بکەین کە لە دەرەوەی ئامرازی مرۆیی خەمەکانمانە، هەرچەندە تۆڵەسێنەر بێت، و هەموو مەبەستەکانی باوکمان ببینین کە کار دەکەن، ئارامی و ئاسوودەیی دەدات بە ڕۆحی زۆر تاقیکراو. ئەمە داودی بەهێز کرد کاتێک شیمعی نەفرەتی لێکرد و بەردبارانی کرد. تەواوی ئەم دەقە ئەوەندە ناسک و کاریگەرە، هەست دەکەم دەبێت لێرەدا بە تەواوی پێشکەش بکرێت:
کاتێک پاشا داود گەیشتە بەحوریم، ئەوا پیاوێک لە بنەماڵەی ماڵی شاول هاتە دەرەوە، ناوی شیمعی کوڕی گیرا بوو. ئەو هاتە دەرەوە و هەر بەردەوام بوو لە نەفرەتکردن کاتێک دەهات. ئەو بەردی گرێدا لە داود و لە هەموو خزمەتکارەکانی پاشا داود؛ و هەموو خەڵکەکە و هەموو پیاوە بەهێزەکان لە لای ڕاست و چەپی ئەودا بوون. شیمعی کاتێک نەفرەتی دەکرد، وای وت: «وەرە دەرەوە، وەرە دەرەوە، ئەی پیاوی خوێنڕێژ، و ئەی پیاوی بەلیعال! یەزدان هەموو خوێنی ماڵی شاولی خستەوە سەر تۆ، کە تۆ لە جێگەی ئەودا پاشایەتیت کرد؛ و یەزدان شانشینەکەی دایە دەستی ئەبسەلۆمی کوڕت؛ و ئەوا، تۆ لە خراپەکارییەکەتدا گیراویت، چونکە تۆ پیاوێکی خوێنڕێژیت.» ئینجا ئەبیشای کوڕی زەرویا بە پاشای وت: «بۆچی ئەم سەگە مردووە نەفرەت لە گەورەکەم پاشا بکات؟ با بڕۆم، داوات لێدەکەم، و سەری ببڕم.» پاشا وتی: «من چیم هەیە لەگەڵ ئێوە، ئەی کوڕانی زەرویا؟ با نەفرەت بکات، چونکە یەزدان پێی وتووە، نەفرەت لە داود بکە. کێ دەتوانێت بڵێت، بۆچی وات کردووە؟» داود بە ئەبیشای و بە هەموو خزمەتکارەکانی وت: «سەیرکەن، کوڕەکەم، کە لە ناخمەوە هاتە دەرەوە، بەدوای ژیانمدا دەگەڕێت؛ ئێستا چەند زیاتر ئەم پیاوە بنیامینە دەتوانێت ئەوە بکات؟ وازی لێبهێنن، و با نەفرەت بکات؛ چونکە یەزدان فەرمانی پێکردووە. لەوانەیە یەزدان سەیری ناڕەحەتییەکەم بکات، و یەزدان ئەمڕۆ لە بەرامبەر نەفرەتکردنەکەی، چاکەم پێ ببەخشێت (2 ساموێل 16:5-12).
جێگەی گومانە کە لە تەواوی مێژووی ڕۆحیی داوددا، هەرگیز نەگەیشتبێتە ئاستێکی بەرزتری متمانەی پیرۆز بە خودا وەک لەم کاتەدا کە تاقیکردنەوەیەکی زۆر قووڵی تێدا بوو. نەفرەتکردنی پڕ لە کینەی شیمعی بە شێوەیەکی ئاشکرا و لە کاتێکی پڕ لە خەمدا، دەبێت زۆر برینداری کردبێت ڕۆحە بریندارەکەی پێشتری. بەڵام سەری دانەواند بە ملکەچی لە جیاتی تۆڵەسەندنەوە لە شیمعی. داوای بێتاوانکردنی خۆی نەکرد لەو تۆمەتانەی کە ئاراستەی کرابوون، بەڵکو بە متمانەیەکی ملکەچانە خۆی ڕاگرت و گوتی: "با نەفرەت بکات،" و هەموو شتێکی لە خودی پەروەردگارەوە وەرگرت.
شیمعی تەنها ئامرازێک بوو، بە ئیلهامی شەیتان، بەڵام بەڕاستی لەلایەن یەزدانەوە ڕێگەپێدراو بوو، بۆ تەمبێکردن و پەروەردەکردنی داود. داود بەو شێوەیە سەیری دەکات و سەیری هۆکارە لاوەکییەکان ناکات، بەڵکو سەیری هۆکاری یەکەمی گەورە خۆی دەکات. ئەمە زۆر مایەی بەرەکەتە! خۆزگە هەموو باوەڕدارێکی تاقیکراو دەیانتوانی لاسایی نموونەکەی بکەنەوە!
ئەو ڕۆژە هات کە شیمعی داواکارێکی ملکەچ و ترساو بوو لەبەر پێی ئەو پیاوەی کە جنێوی پێ دابوو؛ بە ئاشکرا دانی نا بەوەی کە بە خراپی و گومڕایی ڕەفتاری کردبوو، دانی پێدا نا
بەندەکەت دەزانێت کە گوناهم کردووە
(2 ساموئێل 19:16-23). لێبوردەیی پاشایەتیی داود بە لێخۆشبوون درێژکرایەوە- سەرکەوتنێکی زۆر گەورەتر بوو لە تۆڵەسەندنەوە. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی سلێماندا، لە حکومەتە ڕاستودروستەکەی خودادا، شیمعی بەهۆی ناپاکییەکەیەوە کە هەمیشە تایبەتمەندییەکەی بوو، کوژرا.
ئەوەی خراپە دەکات، پاداشتی ئەو خراپەیەی کردوویەتی وەردەگرێتەوە: و کەس بە کەس ناکرێت.
(کۆلۆسی 3:25). من نابێت دەست لە دادگایی وەرگرم. با من ملکەچ بم بۆ هەموو ڕێگاکانی خودا، دان بە دەستی ئەودا بنێم لە هەموو شتێکدا کە ئەگەر نا، بێزاری دەکردم.
بڕوانە ئایەتی ١٠ی ئەم بەشە. ئەم ئایەتە باس لە مەترسییەکانی حوکمدانی خەڵک دەکات بە پێوەرە جیاوازەکان، بەپێی ئەوەی پەیوەندییان بە خۆیانەوە هەیە یان نا. مەسیحییەک دەبێت تایبەتمەند بێت بە یەک پێوەری ڕاستەقینە و ڕاستگۆیانەی ڕاستودروستی. زۆرجار لە هەڵسەنگاندنی ڕەفتاری هەندێک کەسدا کۆمەڵێک بنەما بەکاردێنین. لە یەکێکدا، بەتایبەتی لە خۆماندا، پاساو دەهێنینەوە بۆ ئەوەی بە توندی حوکمی دەدەین لە یەکێکی تردا. بەڵام لە تەرازووەکانی پیرۆزگادا هەردووکیان بە هەمان کێش تاقی دەکرێنەوە. خودا دەیەوێت تەرازووەکانمان لەسەر شێوازی هی ئەوی بێت. کێشی نایەکسان لەبەرچاوی ئەودا قێزەونن. بڕوانە نیو شاقل (دەرچوون ٣٠:١٥).
پێغەمبەر یەرمیا هەمان ڕاستییە قورسەکەی وەک ئەم پەندە ڕایگەیاند.
خودایە،
وتی،
من دەزانم کە ڕێگای مرۆڤ لە خۆیدا نییە: لە مرۆڤدا نییە کە دەڕوات هەنگاوەکانی ئاراستە بکات.
بۆیە وتیشی،
ئەی خوداوەند، ڕاستم بکەرەوە، بەڵام بە دادپەروەری؛ نەک بە تووڕەیی خۆت، نەوەک لەناوم ببەیت.
(یەرمیا 10:23-24). سەبارەت بە هەریەکێک لە ئێمە دەکرێت بوترێت،
ئێوە پێشتر بەم ڕێگایەدا تێپەڕ نەبوون.
(یەشوع 3:4). ئەمە ڕاستە بۆ هەموو هەنگاوێکی گەشتەکەمان بەم جیهانەدا. هەموو ڕۆژێک دەچینە ناو دیمەنی نوێ و ئەزموونی نوێ؛ بۆیە گەمژەییە پشت بە دانایی کەم و سنووردارمان ببەستین بۆ ئەوەی ڕێگاکەمان تێبگەین. تەنها خودا کۆتایی لە سەرەتاوە دەزانێت. لەگەڵ ئەودا، هەموو شتێک ئێستایەکی هەتاهەتاییە. کێ جگە لە ئەو دەتوانێت هەنگاوەکانمان ئاراستە بکات؟ خۆشحاڵە ئەو گیانەی کە دەتوانێت هەموو ڕێگاکانی بسپێرێت بە ئەو و بە متمانەوە و ئارامییەکی پیرۆزەوە گۆرانی بڵێت،
کاتەکانی ژیانم لە دەستی تۆدایە
(زەبوورەکان 31:15). بۆ ئەوانە ئەو فەرموویەتی،
من ڕێنماییت دەکەم و فێرت دەکەم لەو ڕێگایەی کە دەبێت تێیدا بڕۆیت: من ڕێبەریت دەکەم بە چاوم
(زەبوورەکان 32:8). بەڵام ئەم ڕێنماییە ڕۆژانەیە تەنها بۆ باوەڕدارە ملکەچ و گوێڕایەڵەکانە. ئەوانی تر دەبێت ڕێنمایی لغاوی و لەجامی بارودۆخ و ناخۆشییەکان ئەزموون بکەن. بڕوانە ئیسرائیل لە ئوردن (یۆشوا 3:4).
لێرەدا وادیارە ئاماژە بە دوو شتی زۆر پێکەوەبەستراو کراوە، لەگەڵ تێهەڵکێشێکی تیژ و بنەڕەتیی گاڵتەجاڕی کە مەبەست لێی ئەوەیە ویژدانمان بجوڵێنێت. گەمژانە و مەترسیدارە کە بە پەلە و بێ بیرکردنەوە شتێک بە پیرۆز ناوببەیت یان سوێندێک بخۆیت پێش ئەوەی بە تەواوی لێکۆڵینەوە لە بارودۆخەکە بکەیت؛ هەردووکیان دەتوانن ببنە هۆی خەم و کێشەیەکی زۆر. لە شوێنێکی تردا سلێمان باسی ئەنجامدانی ئەم هەڵەیە دەکات.
کاتێک نەزرێک بۆ خودا دەکەیت، لە پێدانی دوا مەکە؛ چونکە ئەو حەزی لە گێلەکان نییە: ئەوە بدە کە نەزرەکەت کردووە. باشترە نەزر نەکەیت، وەک لەوەی نەزر بکەیت و نەیبەیتە سەر. ڕێگە مەدە دەمت جەستەت تووشی گوناه بکات؛ هەروەها لەبەردەم فریشتەدا مەڵێ، کە هەڵە بوو: بۆچی خودا لە دەنگت تووڕە بێت، و کاری دەستەکانت وێران بکات؟
(وتاربێژ ٥:٤-٦)
کرداری بەڵێندان بە ڕوونی پێچەوانەی ڕۆحی ڕاسپاردەی مەسیحییەتییە، کە تێیدا نیعمەت حوکمڕانە. لەژێر ڕاسپاردەی کۆنی یاسادا، کاتێک خودا شتێکی لە مرۆڤ داوا دەکرد، زۆر گونجاو بوو کە بەڵێنی لەو شێوەیە بدرێت. بەڵێنەکەی پاوڵ بە ڕوونی بەڵێنی نازریتێک بوو، کە پێش گۆڕانکارییەکەی گرتبووی (کرداری نێردراوان 18:18). بۆیە زۆر گرنگ دەبوو دڵنیا بینەوە کە ئەو بەڵێنە بەپێی ویستی خودا بووە پێش ئەوەی بیدەین. سەیری بەڵێنە پەلەپەلەکەی یەفتا و دەرئەنجامە ترسناکەکانی بکە (دادوەران 11:30-40).
هیچ حکومەتێک بە ئاشتی دامەزراوە کاتێک بێسەروبەری و توندوتیژی لەناو خەڵکدا بڵاوە. پێویستە بۆ پاراستنی کۆمەڵگا، ئاشتی ڕاستودروستان، و سەقامگیریی حکومەت، کە ئەوانەی دژی یاسا و ڕێسا دەوەستنەوە لەناوببرێن. بۆیە، پێش ئەوەی شانشینی هەزارهیی دابمەزرێت، خراپەکاران لە زەوی ڕیشەکێش دەکرێن. بڕوانە ئیشایا ٦٣:٠ و وهحی ١٩:٠.
ڕۆحی مرۆڤ تەنها هەناسە نییە یان بیرۆکەیەکی بێ کەسایەتی. خودا
ڕۆحی مرۆڤ لە ناوی دروست دەکات
(زەکەریا ١٢:١). ڕۆح مرۆڤ توانادار دەکات بیربکاتەوە و پلان دابنێت، بەڵگەکان بسەنگێنێت، و جیاوازی بکات لە نێوان شتە ماددی و ئەخلاقی و ڕۆحییەکاندا.
کێ شتەکانی مرۆڤێک دەزانێت، جگە لە ڕۆحی مرۆڤەکە کە تێیدایە؟
(1 کۆرنسۆس 2:11) لەم ئایەتەدا دیارە کە ڕۆح جێگەی ژیرییە. چۆن دەبێت وشەی هەناسە جێگەی ڕۆح بگرێتەوە لە هەر یەکێک لەم نووسینە پیرۆزانەدا؟ ئەمە وایان لێدەکات ڕایبگەیەنن کە خودا هەناسەی مرۆڤی وەک بوونەوەرێک لە ناویاندا دروستکردووە، و بە هەناسەی خۆی ئەو شتانە تێدەگات کە پەیوەندییان پێوەی هەیە. سەرەڕای هەموو ئەو قسانەی کە دووڕووە گومڕاکەرەکان لە دژی دەیکەن، کتێبی پیرۆز بە ڕوونی تاکێتی ڕاستەقینەی ڕۆح فێردەکات.
لە چەندین وەشانی کتێبی پیرۆزدا وشەی چرا لەم پەندەدا بەکارهاتووە؛ ڕۆحەکە پێی دەوترێت چرای پەروەردگار. سەرنج بدە، ئەوە ڕووناکی یەهۆڤا نییە. چراکە ئەو دەفرەیە کە ڕووناکییەکە هەڵدەگرێت، کە خۆی خوداییە، لە خوداوە سەرچاوە دەگرێت. بەڵام ڕۆحی مرۆڤ دەتوانێت وەرگر و پارێزەری ڕووناکی بێت، هەموو بەشێکی بوونی ڕەوشتیی خۆی ڕووناک دەکاتەوە. ئەمە پێشەنگی پێدەبەخشێت بەسەر هەموو دروستکراوە خوارووەکاندا. چەندە کەلێنێکی بێئەندازە هەیە لە نێوان نزمترین جۆری مرۆڤ، لەگەڵ هەموو تواناکانی بۆ ڕووناکبوونەوەی خودایی، و بەرزترین جۆری ئاژەڵ، کە بۆ هەمیشە بێهۆشە بەرامبەر فێرکردنی ڕۆحی.
نووسراوە پیرۆزەکان ڕایدەگەیەنن کە
هیچ کەسێک نییە بەدوای خودادا بگەڕێت
(ڕۆما ٣:١١). مرۆڤی دڕندە بەهۆی ترسەکانیەوە بەدوایدا دەگەڕێت و ئارەزوویەکی هەیە بۆ هێورکردنەوەی تووڕەیی و ڕقەکەی خودا کە وادەزانێت هەیەتی. ئەو هیچ ئارەزوویەکی نییە بۆ خۆشەویستی و خزمەتکردنی بەهۆی ئەوەی کێیە و چی کردووە. تەنانەت، دڕندەترین مرۆڤی دابەزیویش بەدوای خودادا دەگەڕێت، چونکە ڕۆحی چرای یەهوڤایە، هەرچەندە ڕووناکییەکە بە لاوازی بریقە بداتەوە. بەڵام ئاژەڵێک ڕابهێنە بۆ بەرزترین ئاستی ژیریی ئاژەڵانە، و هیچ دانپێدانانێک بە بەرپرسیارێتی بەرامبەر بە دروستکەرێک نیشان نادات، هیچ هەستێک بە چەمکە ڕۆحییەکان نییە. تەنها ئەم ڕاستییە بەسە بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە تیۆریی پەرەسەندنی گومانکارانە لەناو ببات، وەک لەلایەن داروین و هاکسلییەوە فێرکراوە؛ هەرچەندە بە پەرۆشییەوە لەلایەن زۆر کەسەوە وەرگیراوە کە هەمیشە ئامادەن بەدوای ئەوەدا بڕۆن کە نوێ و سەیر دەردەکەوێت، بەتایبەتی ئەگەر وا دەربکەوێت کە خودا لە گەردوونی خۆی دەردەکات.
لە ڕێگەی ڕۆحەوە، خودا پەیوەندی بە مرۆڤەوە دەکات و نووری خۆی دەڕێژێتە ناو هەموو گۆشەیەکی بوونی. ئەمەش هەستێک بە پێویستی و تامەزرۆییەک بۆ لای خۆی دروست دەکات. چونکە لە دۆخی سروشتی خۆیدا
هیچ کەسێک نییە کە بەدوای خودادا بگەڕێت.
کاتێک شایەتییەکەی وەرگیرا و گیان بە تۆبەکردن لەبەردەمیدا چەمایەوە، ڕۆحی پیرۆزی، لە ڕێگەی نووسراوە ڕاستییەکانەوە، لەگەڵ ڕۆحەکانماندا شایەتی دەدات کە ئێمە منداڵەکانی ئەوین. بڕوانە ئێلیا و دەنگە هێمن و بچووکەکە (1 پاشایان 19:11-13).
لە پەندەکانی سلێمان 20:26 بینیمان کە حیکمەتی پاشا بوو دادپەروەری بەسەر دوژمنەکانی جێبەجێ بکات. لێرەدا بیرمان دەهێنرێتەوە لە لایەنەکەی تری کەسایەتییەکەی. تەختەکەی لەسەر ڕاستودروستی دامەزراوە، بەڵام بە خۆشەویستیی میهرەبانانە پاڵپشتی دەکرێت. هەردووکیان پێویستن – خۆشەویستیی میهرەبانانە و ڕاستی.
نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە هات.
(یۆحەننا 1:17). کاتێک ئەو فەرمانڕەوایی دەکات، هەردووکیان بە تەواوی دەردەکەون (ئیشایا 32:0).
سەیری تێبینییەکەی پەندەکانی سلێمان 16:31 بکە. لە سیستەمی سروشتدا، وەک لە نیعمەتدا، کات و وەرزێک هەیە بۆ هەموو شتێک. گەنجێتی چێژ وەردەگرێت لە کارە قارەمانێتییەکان و شانازی دەکات بە هێزی جەستەیی. پیری کاتی تێڕامان و خۆڕاگرییە؛ سەری سپی یادخەرەوەی ئەمەیە، بەڕاستی جوانە لە شوێنی خۆیدا. لە یەکەم نامەکەیدا، نێردراو یۆحەننا هەمان بیرۆکەکانی بە واتایەکی ڕۆحی ڕاگەیاند. گەنجەکان ئەوانەن کە لە باوەڕدا بەهێزن، کە ووشەی خودا تێیاندا دەمێنێتەوە، و ئەوانەی بەسەر خراپەکارەکەدا زاڵ بوون (1 یۆحەننا 2:14). بۆ باوکان، بە سادەیی دەنووسێت،
ئێوە ئەوتان ناسیوتانە کە لە سەرەتاوەیە.
ئەوە ئەو زانیارییە ئەزموونییەی دەربارەی مەسیحە کە بە تێپەڕبوونی ساڵان فراوانتر و قووڵتر دەبێتەوە (1 یۆحەننا 2:13-14).
نەشتەرگەرێکی لێهاتوو هەمیشە خەمی ئەوەی نییە دەستبەجێ برینێک ساڕێژ بکات، چونکە ڕەنگە ئازارێکی زیاتر پێویست بێت بۆ پاککردنەوەی سیستەمەکە لە ماددەی ژەهراوی. زۆرجار پشکنین و هەوکردنێکی دواتر هەیە کە زۆر ئازاربەخشە بەڵام لە ئەنجامی کۆتاییدا باشە. بە هەمان شێوەیە لەگەڵ مامەڵەکانی خودا کاتێک گوناه لەلایەن منداڵەکانییەوە قبوڵ کراوە. لێدان و خەم لەسەریان دابنرێت، بەڵام تەنها بۆ ئەوەی بەشە ناوەوەکانی بوونەوەرەکە لە هەموو خراپەیەکی شاراوە پاک بکرێتەوە بە حوکمدانی خود و دانپێدانانی تەواو لە ئامادەبوونی ئەودا. زەبورنووس تەنها ئەو کەسە نییە کە بتوانێت بڵێت،
پێش ئەوەی تووشی ناخۆشی ببم، گومڕا بووم: بەڵام ئێستا وشەکەی تۆم پاراستووە.
(زەبوورەکان ١١٩:٦٧). ناژیرانە دەبێت بۆ نەخۆشێک ناڕەزایی دەرببڕێت لەو ئازارەی کە لەلایەن نەشتەرگەرەکەوە دروست دەبێت، کاتێک ئەو هەوڵدەدات برینەکە لە پیسییەکان پاک بکاتەوە کە ڕەنگە ڕێگر بێت لە چاکبوونەوە و، ئەگەر لانەبرێن، هەموو سیستەمەکە ژەهراوی بکەن. هەر بەو شێوەیەش، پیرۆزەکە بەڕاستی گەمژەیە کە گلەیی دەکات لەژێر دەستی سزادەری باوکدا و هەوڵدەدات خۆی لە لێدانەکان ڕزگار بکات نەک ئەوەی
گوێ بگرە... لە گۆچانەکە، و ئەوەی دیاری کردوویەتی
(میخا 6:9).