ئەم پوختەیەی بەشە لە تێبینییەکانی ئایەرنساید جەخت لەسەر سەروەریی خودا دەکاتەوە بەسەر هەموو شتێکدا، لەوانەش فەرمانڕەواکان، و گرنگیی ڕاستودروستی و دادپەروەری بەسەر تەنها ڕێوڕەسمە ئایینییەکاندا. هەروەها مەترسییەکانی خۆبەڕاستزانین، سامانی بەناڕەوا بەدەستهاتوو، و ڕۆحێکی ناکۆک نیشان دەدات، بەراوردیان دەکات بە بەرەکەتەکانی ژیانێکی ڕاستودروست و ماڵێکی ئارام. تێبینییەکان زۆرجار هاوشێوەیی لەگەڵ کەسایەتی و ڕووداوە کتێبی پیرۆزەکاندا دەکێشن بۆ ڕوونکردنەوەی ئەم ڕاستییە ڕەوشتی و ڕۆحییانە.
پەندەکان 21:0
پێغەمبەر دانیال هەوڵیدا کاریگەری لەسەر ویژدانی بەلشەزاری خوانەناس دروست بکات لە دوا شەوی حوکمڕانییەکەیدا لە بابل. ئەو هەوڵیدا پاشا کلدانییەکە تێبگەیەنێت بە ئەرکی خۆی بۆ داننان بە
"خودا کە هەناسەت لە دەستی ئەودایە، و هەموو ڕێگاکانت هی ئەون" (دانیال ٥:٢٣)؛
بەڵام ئەو خۆی بچووک نەکردەوە.
21:1
ئەم پەندە هەمان ڕاستی سەروەریی خودا بە شێوەیەکی کەمێک جیاواز دەخاتەڕوو. (بڕوانە 20:24.) هیچ پاشایەک ئەوەندە گەورە نییە کە بتوانێت بە سەربەخۆیی لە خودا کار بکات. جا دانی پێدا بنێت یان نا، یەزدان کۆنترۆڵی دەکات وەک چۆن کۆنترۆڵی لێشاوی جۆگەلەکان دەکات. ئەوەی کە
“ڕێگای خۆی لە گێژەڵوکە و لە زریاندا هەیە” (ناحوم ١:٣)
دەتوانێت وا بکات تووڕەیی مرۆڤ ستایشی بکات. وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، (پەندەکان ١١:٨) پەرتووکی ئیستێر نموونەیەکی گونجاوە بۆ ڕاستی ئەم پەندە (ئیستێر ٦:١-١٠). وشەی یەهوڤا بۆ کۆرش، کە زۆر پێش لەدایکبوونی ئەو فەرمانڕەوایە نووسرابوو، حاڵەتێکی دیکەی سەرنجڕاکێشە (ئیشایا ٤٥:١-٧).
٢١:٢
بڕوانە پەندەکان 20:6. خۆبەڕاستزانین ڕەنگە مرۆڤانەترین گوناهی هەموویان بێت. پیاوان لە خۆیاندا پاساو دەهێننەوە و ڕوونی دەکەنەوە بۆ ئەوەی لە کەسانی تردا بە توندی دادوەری دەکرێت. خودا دڵ دەبینێت و سەرنجی ئەو شانازییە دەدات کە وەک کرمێک لە ڕەگدا دەخوات. ئەوەی لەلایەن خوداوە ستایش دەکرێت، نەک ئەوەی خۆی ستایش دەکات، پەسەندکراوە. بڕوانە نموونەکەی پۆڵس (1 کۆرنسۆس 4:4).
21:3
شتێکی باو بوو کە خەڵک لەبیریان بچێتەوە کە قوربانی و پێشکەشکردنەکان لای پەروەردگار پەسەند نەبوون کاتێک ڕاستودروستی کەم بوو. ئەو هەمیشە ڕاستودروستی و دادپەروەریی لە سەرووی ڕێوڕەسمە ئایینییەکانەوە دادەنا، وەک چۆن ئەمڕۆش وایە. کاتێک لەسەر زەوی بوو، پەروەردگار بە توندی سەرزەنشتی فەریسییەکانی کرد لەبەر ئەوەی گرنگییان بە وردەکارییە ڕێوڕەسمییەکان دەدا لە کاتێکدا دادپەروەری و دەستپاکییان لەبیر کردبوو.
“من بەزەیی دەوێت، و نەک قوربانی” (مەتتا 9:13)
وشەکەی بوو. ئیشایا هەمان ڕاستی گرنگی باڵای جێبەجێکردنی ڕاستودروستی دەربڕی؛ ئەو ڕۆژووە ڕێوڕەسمییەکانی بەراورد کرد بەوەی کە بەڕاستی یەهوڤای دڵخۆش دەکرد (ئیشایا 58:5-14). بڕوانە وشەکەی ساموێل بۆ شاول (1 ساموێل 15:22).
21:4
تا کاتێک مرۆڤ بەردەوام بێت لە یاخیبوون دژی خودا، ناتوانێت هیچ شتێک بکات کە لەبەرچاوی ئەو پەسەند بێت. چاوە بەرزەکان و دڵێکی لوتبەرز بە ئاشکرا گوناهن. بەڵام تەنانەت ئەوەش کە لەوانەیە بە شێوەیەکی تر بە خێر و چاکە دابنرێت، گوناهە لە کاتێکدا مرۆڤ ڕەتیدەکاتەوە بە تۆبەکردنەوە لەبەردەمی ئەو سەری دانەوێنێت.
کاتێک وڵاتێک لە دژی فەرمانڕەوا شەرعییەکەی یاخی دەبێت، دانیشتووانەکەی لەوانەیە زۆر کاری بەسوود ئەنجام بدەن و بە دڵسۆزی تێیاندا کار بکەن؛ بەڵام هەموویان بە یاخیبوون پیس بوون و ناتوانرێت بە قازانجدار یان ڕاست دابنرێن. کاتێک چەکەکانیان لە پێی پاشا دادەنێن و دان بە دەسەڵاتەکەیدا دەنێن، هەمان ئەو کارانە لەبەرچاوی ئەودا خۆش و گونجاو دەبن. بە هەمان شێوەیە بۆ مرۆڤ کە لە خودا دوورە و بۆ ئەوانەش کە بە پاشیمانی دڵەوە ڕوو لە خودا دەکەن. سەیری هەڵسەنگاندنی ڕۆحی پیرۆز بکە بۆ ئیسرائیل لە کاتێکدا دەستنیشانکراوی خودا ڕەتکراوەتەوە (ڕۆما ١٠:١-٤).
21:5-7
سامانی کۆکراوە بە ڕێگەی ماندووبوونی ڕاستگۆیانە و پاک خۆشی و بڕێک لە ڕەزامەندی دەبەخشێت بە خاوەنەکەی. بەڵام کۆکردنەوەی پەلەپەلی سامان بە درۆ و فێڵ، کە زۆرجار دزی ڕاستەقینەی لەگەڵدایە، خەم و شەرمەزاری لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت. کەسێک ڕەنگە خاوەنی گەنجینەیەکی بێ کۆتایی لە زێڕ و زیو بێت و هێشتا وەک عەرەبێکی ونبوو لە بیاباندا هەژار بێت. کاتێک لە برسان نزیک بووەوە لە مردن، پاکەتێکی لە شوێنپێی کاروانێکدا دۆزییەوە. بە پەرۆشییەکی لەرزۆکانە کردییەوە، بە هیوای ئەوەی خورما بێت. بە بێئومێدییەکی قووڵەوە فڕێیدا کاتێک ناڵاندی،
تەنها مروارییە!
ئەو مروارییانە بە هەزاران دۆلار دەهاتن، بەڵام نەیاندەتوانی پیاوێکی برسی تێر بکەن. کەواتە بە سامانێک کە بە نایاسایی بەدەستهاتبێت. ناتوانێت تێر بکات. ئەو کەسەی خاوەنیەتی، لە کۆتاییدا لە قووڵترین و داماڵراوترین هەژاریدا دەبێت. ژیان دەبێتە خولگەیەکی ماندووکەری بێهیوایی و نائومێدی، و لە کۆتاییدا ناڵەناڵ دەکات،
هەمووی بێهوودەییە، و ڕاوکردنی بایە.
بڕوانە سەفەری وتاربێژ 5:10-17.
بیست و یەک:هەشت
ڕێگاکانی پیاوێکی تاوانبار وەک شوێنپێی مار وایە. هەمیشە نیشانەی ئەوەیە کە شتێک لە دڵیدا بە بنەڕەتی هەڵەیە کاتێک ڕێچکەی کەسێک خوارە و دەبێت بەردەوام بیانوو بهێنێتەوە و ڕوونی بکاتەوە. ئەوەی لەگەڵ خودا دەڕوات، لە سەرووی گلەییەوە دەبێت، چونکە خۆی لە هەموو جۆرە خراپەیەک دەپارێزێت. کاری پاکەکان ڕاستە. ژیانی وەک کتێبێکی کراوەیە، کە خۆی ڕووندەکاتەوە و دوژمنەکانی بێدەنگ دەکات. دانیال خاوەنی ئەم سیفەتە بوو؛ کاتێک سەرۆکەکان و میرەکان هەوڵیاندا کەم و کوڕی تێدا بدۆزنەوە،
"نەیانتوانی هیچ بیانوو یان کەم و کوڕییەک بدۆزنەوە؛ چونکە ئەو دڵسۆز بوو، نە هیچ هەڵە یان کەم و کوڕییەکیشی تێدا دۆزرایەوە" (دانیال ٦:٤).
مێژووی ئاحاب نموونەیەکی جیدییە بۆ ڕێگا خوارەکانی پیاوێکی تاوانبار (1 پاشایان 16-22).
21:9
سەیری تێبینییەکە بکە لەسەر پەندەکان ١٩:١٣. خێزانێک بەختەوەر دەبێت کە پەیوەندییەکان پەیڕەوی بکەن لە ڕێکوپێکیی جوان و خۆشی فەرمایشتی خودا. ئەگەر مێردەکە بە میهرەبانی مامەڵە لەگەڵ ژنەکەیدا بکات، و ژنەکەش بە ڕۆحێکی نەرم و ئارام ڕازاوە بێت، منداڵەکان ئەگەری هەیە لە ژێردەستەیی خوداییدا بن؛ ماڵەکەش دەبێتە تامی شیرینی ئەو ماڵە هەتاهەتاییەی کە چاوەڕێی دەکەین. بەڵام لەو شوێنەی کە ژنێکی دەمەقاڵێکار هەوڵی فەرمانڕەوایی دەدات و ڕازی نابێت مەگەر شتەکان بە دڵی خۆی بن، ماڵەکە زۆر ناخۆش دەبێت. گۆشەیەکی ئارام لەسەر سەربان زۆر باشترە لەوەی لە کۆشکێکی گەورەدا لەگەڵ کەسێکی وادا بژیت. هەردوو ئەیوب و داودیش هەندێک جار بەو شێوەیە بوون (ئەیوب ٢:٩-١٠؛ ٢ ساموێل ٦:٢٠-٢٣). سەیری ئایەتی ١٩ی ئەم بەشەی پەندەکان بکە.
٢١:١٠
بەگشتی ئەوە دەدۆزینەوە کە لە کەسانی تردا بەدوایدا دەگەڕێین. ئەو پیاوەی کە لە دراوسێکەیدا بەدوای چاکە و ڕەوشتدا دەگەڕێت، نزیکەی دڵنیایە کە شتێکی شایەنی ستایش دەدۆزێتەوە؛ بەڵام ئەو کەسەی کە بەدوای خراپەدا دەگەڕێت، دەتوانێت بە ئاسانی شتێک لە زۆربەی خەڵکیدا بدۆزێتەوە کە بتوانێت شانازی پێوە بکات. کەس لەبەرچاوی ئەم کەسە ڕەخنەگرە پەسەند نییە، هەرچەندە ناچارە دان بە باڵادەستییاندا بنێت بەسەر خۆیدا. سەنبەلات پیاوێکی لەو جۆرە بوو (نەحەمیا ٦:٥-٩).
21:11
کاتێک ڕێگە بە کەسێک دەدرێت کە گاڵتە بە ڕاستی دەکات بێ سەرزەنشت تێپەڕێت، ئەوا پێگەی ئەو لە چاوی نەزانەکاندا بەهێز دەکات. لەبەر ئەم هۆکارە، پێمان دەوترێت،
"ئەوانەی گوناه دەکەن، لەبەردەم هەمووان سەرزەنشتیان بکە، بۆ ئەوەی ئەوانی تریش بترسن" (1 تیمۆساوس ٥:٢٠).
بە ئەگەری زۆرەوە پێیان ناخۆش دەبێت لە ڕاستکردنەوەکە، بەڵام ئەمە تەنها جەخت دەکاتەوە لەسەر پێویستییان پێی. پیاوێکی دانا، لە لایەکی ترەوە، سوود وەردەگرێت لە فێرکردن و زانیاری بەدەست دەهێنێت. سەیری ئەنجامی سەرزەنشتکردنی پۆڵس بۆ ئیلیماسی جادووگەر بکە، بە پێچەوانەی سەرزەنشتکردنی پەترۆس و بەرناباس (کرداری نێردراوان ١٣:٨-١٢؛ گەلاتیا ٢:١١-١٦).
21:12
ئەم ئایەتە ئاماژە بە سەرکەوتنی کۆتایی ڕاستودروستەکان دەکات بەسەر خراپەکاراندا. پیاوی ڕاستودروست زۆر خەمبار و دڵەڕاوکێ نابێت کاتێک خۆشگوزەرانی ئێستای خراپەکاران دەبینێت. ئەو دەزانێت خۆشییەکانیان پووچن و ڕۆژانی شانازییان لە باشترین حاڵەتدا کەمە. بەم زووانە دەکەون، چونکە خودا بەو شێوەیە فەرمانی پێداوە. ڕەنگە ئایەتەکە بۆ جوولەکەیەک ئاسانتر بێت لە تێگەیشتن وەک لە مەسیحییەک، بەڵام لە هەردوو حاڵەتدا ڕاست دەمێنێتەوە. خراپەکاری ناتوانێت زۆر گەشە بکات. ڕاستودروستەکان ماڵی ئەوانە دەڕوخێنن کە لایەنگری خراپەن. بۆیە تەنانەت یەهویش دەتوانێت ئامرازێک بێت لە دەستی خودادا (2 پاشایان 9:0).
٢١:١٣
لە پەندەکانی سلێمان ١٩:١٧ ڕاگەیاندنێکی ئەرێنییمان هەبوو دەربارەی دڵنیایی خودا کە ئەوەی هەژاران ئاسوودە دەکات بە دەوڵەمەندی پاداشت دەدرێتەوە. نەرێنییەکەش بە هەمان شێوە ڕاستە. ئەوەی گوێ ناداتە هاواری تاڵی نەداران، لە کاتی خۆیدا خۆی دەگری و گوێی لێ ناگیرێت. هەژاران و چەوساوەکان دۆستێکی دڵسۆزیان هەیە لەو خودایەی کە ئەوانی دروستکردووە. نیگەرانییەکەی زۆر ڕاستەقینەیە، و ئەو سەرنجی هەموو ئەوانە دەدات کە بۆیان کراوە یان دژیان کراوە. ئەمە بە تایبەتی ڕاستە کاتێک ئەوان لە ماڵی باوەڕن. سەیری دادگاییکردنی پێش هەزار ساڵیی نەتەوەکانی زەوی بکە، وەک چۆن خودا خۆی وێنای کردووە لە مەتتا ٢٥:٣١-٤٦.
21:14
هیچ شتێک بەو ئاسانییە ڕق و تووڕەیی تێکناشکێنێت وەک چاکە کردن لەگەڵ کەسێک کە کینەی لە دڵدایە. دەبێت بە بێدەنگی و بە سادەیی بکرێت، بۆ ئەوەی کەسانی تر پێی نەزانن. چونکە مەترسی هەیە کە چاکەیەکی مەبەست باش، کە بە ئاشکرا لەبەرچاوی هەمووان کرابێت، لەوانەیە بە دووڕوویی لێکبدرێتەوە، کە بۆ فریودانی بینەران داڕێژرابێت. بەڵام ئەوەی لە نێوان دوو لایەندا بە نهێنی ڕوودەدات، بە هەڵە لێی تێناگەن، ئەگەر دواتر باس نەکرێت. بەم شێوەیە یاقووب هەوڵی دا تووڕەیی گریمانەکراوی یوسف لابدات (پێیدایش 43:11-14).
٢١:١٥-١٦
کاتێک پیاوێک خۆی ڕاستودروست بێت، چێژ لە ڕاستودروستی وەردەگرێت؛ لە کاتێکدا، بۆ پیاوی بێڕەوشت، فەزیلەتی ڕەوشتی وەک ڕێگایەکی دڵنیا بۆ لەناوچوون دەردەکەوێت. بۆ نموونە، بازرگانێک کە لە ژیانی گشتی و تایبەتی خۆیدا پاکێتی نیشان دەدات، لادان لە بنەماکانی ڕاستگۆیی بە ئازاربەخش و خەمناک دەزانێت. بەڵام لای زۆر کەس وەک بنەمایەکی ڕاست قبوڵکراوە کە مرۆڤ ناتوانێت لە بازرگانیدا سەرکەوتوو بێت لە کاتێکدا ڕاستی دەپارێزێت. هەوڵدان بۆ ئەوە لای ئەوان وەک پێشبینییەکی شکستی دڵنیا و خێرا دەردەکەوێت. گەنجێک کە دەست بە ژیان دەکات زۆر بە ئاسانی فریوی ئەم بیرۆکە ناپیرۆز و بە تەواوی هەڵەیە دەخوات؛ لە کاتێکدا ئەزموونی زۆر کەس شایەتی کتێبی پیرۆزی پشتڕاست کردووەتەوە کە تاکە سەرکەوتنی ڕاستەقینە و بەردەوام لە مامەڵەی ڕاستودروستەوە سەرچاوە دەگرێت.
ئەوەی لە ڕێگاکانی حیکمەتی دروست لادەدات، لە کۆمەڵی مردوواندا دەمێنێتەوە.
"ئەو ژنەی کە بە خۆشگوزەرانی دەژی، مردووە لە کاتێکدا کە زیندووە" (1 تیمۆساوس 5:6).
ژیانی پڕوپیت و ڕاستەقینە تەنها لەلایەن کەسانی ڕاستودروستەوە چێژی لێدەبینرێت، ئەوانەی کە یەزدان هەمیشە لەپێش خۆیان دادەنێن. یەهودا بەراورد بکە (کردارەکان 1:18).
٢١:١٧
بەفیڕۆدەر و خۆشگوزەران لەسەر ڕێگای سامان و ئاسوودەیی داهاتوو نین. کەمخەرج و خۆگرەکان، بە وریایی ئەمڕۆیان، ڕێگا بۆ بارودۆخی ئاسانتر لە داهاتوودا خۆشدەکەن. ئەو گەنجەی کاتەکەی بە گەمژەیی بەسەردەبات، بەدوای چێژە گوماناوییەکاندا دەگەڕێت لەگەڵ هاوڕێی نەزان، نەهامەتی و کەمدەستی بۆ ژیانی دواتری کۆدەکاتەوە. ئەو کەسەی لە گەنجیدا ئارەزووی خواردنی خۆی بە خواردنی گرانبەها و خۆش تێر دەکات، پێدەچێت لە پیریدا ناچار بێت خواردنی ئاساییتر بخوات. لە کاتێکدا ئەوانەی ئەوەندە ژیر بوون کە واز لە خۆشگوزەرانییە وێرانکەرەکانی ئێستا بهێنن، دواتر لە بارودۆخێکدا دەبن کە چێژ لەو ئاسوودەییانە وەربگرن کە لە ڕێگەی کار و وریاییەوە کۆیان کردووەتەوە. خۆشەویستی بێسنووری گەمژەیی و چێژ پێدەچێت زوو بگاتە ئەو قووڵاییانەی کە کوڕە بەفیڕۆدەرەکە تێیدا نوقم بوو (لۆقا ١٥:٠).
21:18
ئەم پەندە بنەمایەکی دادپەروەریی ناوەکی دەردەبڕێت. بەڵام کاتێک نیعمەت لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە ئاشکرا کرا، ڕاستودروست و پاکەکە بوو بە کەفارەتێک بۆ بەدکاران و ناپاکان! دادپەروەری داوای سزای تاوانباران دەکات، بۆ ئەوەی بێتاوانان ڕزگار بکرێن؛ بەڵام خۆشەویستی بێتاوانەکەی دا بۆ مردن بۆ ئەوەی تاوانباران ڕەوا بکرێن. نموونەیەک بۆ ئەم پەندە لە گەمارۆدان و ڕزگارکردنی ئابیل بێت مەعکا دەبینرێت (2 ساموێل 20:14-22).
21:19
بڕوانە پەندەکان 21:9. هیچ بوونەوەرێک جوانتر نییە لە ژنێک کە نیعمەتە بەنرخەکانی ڕۆحی خودا نیشان دەدات. بەڵام ژنێک کە بێبەشە لە بیرمەندی و میهرەبانی، نزیکە لەوەی ناونیشانێکی هەڵە بێت. ژنێکی دەمەقاڵێچی و تووڕە، گرنگ نییە چەندە لە ڕووی جەستەییەوە سەرنجڕاکێش بێت، ناخۆشە بە شێوەیەک کە بە وشە باس ناکرێت، و دەتوانێت بە زمانەکەی و ڕەفتارە نەشیاوەکانی بەدبەختییەکی بێشومار دروست بکات. باشترە لە خێوەتێکدا لە چۆڵەوانییەکدا بە تەنیا بژی وەک لە کۆشکێکدا لەگەڵیدا. عەتەلیا بە ڕوونی ژنێکی دەمەقاڵێچی بوو. توندوتیژ و ناپاک بوو، لە هیچ شتێک نەدەوێستا بۆ گەیشتن بە ئامانجە ناپیرۆزەکانی (2 پاشایان 11:0). بڕوانە پەندەکان 27:15-16.
21:20
سەیری ئایەتی 17ی ئەم بەشە بکە. پیاوی دانا بۆ ئێستا ناژی؛ بەڵکو بە وریاییەوە بیر لە ساڵانی داهاتوو دەکاتەوە کاتێک هێزی نامێنێت، و ناتوانێت وەک لە گەنجی و سەرەتای تەمەنیدا کار بکات. بۆیە کاتێک ڕۆژانی پشوودانی لە ماندووبوون دێت، خۆراکی بۆ دابینکردنی بژێوی ئەوانە هەڵگرتووە کە هێشتا پشت بەو دەبەستن. گەمژە تەنها بیر لە ساتەوەختی تێپەڕیو دەکاتەوە و کات و پارەکەی بە فیڕۆ دەدات، تا لە کۆتاییدا هیچ شتێکی نامێنێت. سەیری قسەی پۆڵس بکە سەبارەت بە دایک و باوکان کە بژێوی منداڵەکانیان دابین دەکەن (2 کۆرنسۆس 12:14).
٢١:٢١
بەردەوام بەدواداچوونی ڕاستودروستی و میهرەبانی ڕێگایەکی دڵنیایە بۆ ئەوەی هەموو مرۆڤێک ئارەزووی دەکات – ژیان و ڕێز. ئەوان بە پاکی پێکەوە بەستراونەتەوە. شکۆمەندی پووچی ئەم جیهانە و ستایشی خەڵکی دنیایی لە کۆتاییدا کەم بەهایە. بەڵام ڕێزلێنان لەلایەن خوداوە، و لەلایەن ئەوانەی کە خۆشیان دەوێت، بۆ هەمیشە دەمێنێتەوە. خودا دڵخۆش دەبێت بە بەرەکەتدارکردنی ئەوانەی کە ڕێز لە وشەکەی دەگرن و گوێڕایەڵی ڕاستییەکەی دەبن. چونکە ڕاستی تەنها بۆ ئەوە نەدراوە کە سەرچاوەی چێژی فیکری بێت، هەرچەندە وایە؛ بەڵام ڕاستی دەبێت لە ژیاندا نیشان بدرێت، وەک چۆن بە تەواوی لە گەورەمان عیسای مەسیحدا بوو. ژیانێکی ڕەوشتی و پڕ خۆشەویستی ڕاستی دەسەلمێنێت بۆ ئەوانەی کە لەوانەیە بەهۆی توندیی هەندێک لە شوێنکەوتووانییەوە لێی دوور بخرێنەوە. کاتێک نیعمەت و ڕاستی پێکەوە بوون کۆنترۆڵ دەکەن، ژیان، ڕاستودروستی، و ڕێز ئەنجامێکی دڵخۆشکەر دەبێت. سەیری ئاسا، پاشای یەهودا بکە، و تێبینی بکە چۆن گەشەی کرد کاتێک بەدوای ئەوەدا دەگەڕا کە دڵخۆشکەری خودا بوو. هەڵە تۆمارکراوەکانی جەخت لەو شکستە دەکەنەوە کە تووشی بوو کاتێک ڕێگای ڕاستودروستی بەجێهێشت (2 ساڵنامەکان 14-16).
21:22
هێزی دڕندانە و قەڵا قایمەکان کەمترین یارمەتییان هەیە لە بەرامبەر دانایی باڵادا. تەنها هێز نییە کە گرنگە، بەڵکو زانین و تواناییە. شوێنە قایمەکان کە وا دەردەکەوت داگیرناکرێن، زۆرجار بە بەکارهێنانی ستراتیژی دانایانە کەوتوون. یەبوس و بابل گوایە لە هەموو هێرشێک پارێزراو بوون، بەڵام هەردووکیان کەوتنە بەردەم پیاوانی خاوەن دانایی تێگەیشتوو (کتێبی یەکەمی ڕووداوەکان ١١:٤-٦؛ یرمیا ٥١:٢٧-٣٣). ئەم وانەیە گرنگە کاتێک بانگکراوین بۆ شەڕکردن دژی دوژمنانی ڕۆحی. پێویستمان بەو داناییەیە کە لە خوداوە دێت و ووشەکەی بۆ ئەوەی زاڵبین بەسەر هێزەکانی خراپەدا. بڕوانە ئەفەسۆس ٦:١٠-١٨.
21:23
دووبارە سەرنجی ئێمە لەسەر کۆنترۆڵکردنی زمانە. قسەی نەگونجاو، هەرچەندە ڕەنگە هەندێک جار ڕاستیش بن، زۆرجار دەبنە هۆکاری کێشەی گەورە و کارەسات. بە وریاییەوە پاراستنی دەم و زمان، واتە خۆپاراستن لە زۆر خەم و یادگاری تاڵ. بڕوانە یەعقوب 3:2-12 و تێبینییەکانی پەندەکان 11:13؛ 15:1؛ 17:20 و 18:6-8 بەراورد بکە.
٢١:٢٤
ڕۆحێکی لووتبەرز و خۆسەپێن بە قسەی بێبەندوبار و تووڕەیی کۆنترۆڵنەکراو دەردەکەوێت. پیاوێکی خاکەڕا پیاوێکی نەرمونیانە؛ ئەو تووشی تەقینەوەی تووڕەیی یان قین نابێت. بێگومان پیاوی ئەم ئایەتە جیاوازە لە کەسێک کە لە بۆنەی زۆر سەختدا کۆنترۆڵی تووڕەییەکەی لەدەست دەدات و لەژێر وروژاندنی بەهێزدا قسەی پەلەپەل دەکات. وا کەسێک لەوانەیە دواتر لە خەم و شەرمەزارییەکی زۆر قووڵدا نوقم بێت بەهۆی گوناهەکەیەوە؛ بەڵام لەگەڵ گاڵتەجاڕی لووتبەرز و خۆبەزلزاندا جیاوازە. ئەو هیچ پەشیمانییەکی نییە بەهۆی ڕۆحە هەڵەکەیەوە، بەڵکو بەردەوام دەبێت لە ڕێچکەیەکی کارکردن کە لە هەموو ڕوویەکەوە پێچەوانەی نەرمونیانی و ئارامگرتنە؛ ئەو لەبیری دەکات کە تووڕەیی مرۆڤ ڕاستودروستی خودا پێش ناخات. بڕوانە شیمۆن و لێڤی (سەرەتای دروستبوون ٤٩:٥-٧).
٢١:٢٥-٢٦
وەک زەردەواڵەیەک لە ناو شانەهەنگدا، پیاوی تەمەڵ چاوی لە بەرهەمی ڕەنجە بەڵام ڕقی لەو کارەیە کە بەرهەمیان دەهێنێت. ئەو سەرقاڵی خۆیەتی، پڕە لە ئارەزوو، بەڵام دژی هەوڵدانە. خۆپەرستی بەهێزترین تایبەتمەندییەتی. لە لایەکی ترەوە، پیاوی ڕاستودروست بەرهەمهێنەرە. ئەو حەزی لە بەدەستهێنانە، بەڵام تەنها بۆ ئەوەی بتوانێت
شتەکان بە ڕاستگۆیی دابین بکەن لەبەرچاوی هەموو خەڵک (ڕۆما ١٢:١٧).
ئەو دەیەوێت پێداویستییەکانی ئەوانەی پشت بەو دەبەستن دابین بکات و بەشی زۆری هەبێت بۆ ئەوەی بیدات بە هەر کەسێک کە پێویستی پێیەتی. لەمەدا ئەو لاسایی خودا دەکاتەوە کە
"بە فراوانی بە هەمووان دەبەخشێت و سەرکۆنە ناکات" (یاقوب ١:٥).
ئەو ڕۆحەی ئاخان (یەشوع ٧:٢١) نیشانی دا لەگەڵ هی کۆمەڵی فیلیپی (٢ کۆرنتیۆس ٨:٢) بەراورد بکە. سەیری تێبینییەکانی پەندەکان ١٢:٢٧؛ پەندەکان ١٣:٤؛ پەندەکان ١٩:٢٤؛ پەندەکان ٢٠:٤ بکە.
21:27
سەیری تێبینییەکانی 15:8-9، 26 و 21:4 بکە. قوربانیی بێ یاسایان هەمیشە لەبەرچاوی خودا قێزەون و پەسەندنەکراوە؛ ئەمە بەتایبەتی ڕاستە کاتێک قوربانییەکە تەنها داپۆشەرێکە بۆ دووڕوویی. ئەنجامدانی ئەرکە ئایینییە بەناو کراوەکان بۆ ئەوەی لەلایەن خەڵکەوە ببینرێن لەکاتێکدا ژیانێکی خراپەکاری دەشارنەوە، گوناهێکە بە قێزەونترین شێوە. ئەم کەمیی ڕاستگۆیییە وای لە گەورەکەمان کرد بە توندی سەرزەنشتی مامۆستایانی یاسا و فەریسییەکانی سەردەمی خۆی بکات. ئەوان وردبین بوون لە جێبەجێکردنی یاسا و ڕێنماییە زیادەکانی تەلمود سەبارەت بە قوربانییەکانی پەرستگا؛ فیلەکتەرییەکانیان فراوان دەکرد (مەتتا 23:5)؛ حەزیان دەکرد لە گۆشەکانی شەقامەکاندا بە پێوە نوێژ بکەن بۆ ئەوەی خەڵک بیانبینێت؛ بەڵام لەو نێوەندەدا قازانجیان لەسەر حسابی بێوەژنە هەژارەکان دەکرد و بە چاوچنۆکی و خراپەکاریی بەدترین شێوە ناسرابوون. نەوە ڕەوشتییەکانیان لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا زۆرن. دەتوانن ڕوخسارێکی دینداری نیشان بدەن، وشەی خواناسانە بەکاربهێنن، و بە شانازییەوە سامانەکەیان ببەخشنە خێرخوازییە گشتییەکان؛ بەڵام ژیانی ناوەوەیان ڕەش و گوناهبارە. بۆ ماوەیەک لەوانەیە دۆخی ڕاستەقینەی خۆیان لە چاوی خەڵک بشارنەوە، بەڵام لەبەرچاوی خودا قوربانییەکەیان قێزەونە.
٢١:٢٨-٢٩
شایەتی درۆزن لەوانەیە بۆ ساتێک باوەڕی پێبکرێت، بەڵام لەناوچوونی بە دڵنیاییەوە دێت. ئەوەی بە ڕاستگۆیی شایەتی دەدات بەپێی ئەوەی بیستوویەتی و دەیزانێت، دەتوانێت بە بەردەوامی پێگەی خۆی بپارێزێت و بێ کێشە قسە بکات. دانپێدانانی باشی عیسای مەسیحی خاوەنمان بەم شێوەیە بوو کاتێک لەبەردەم قەیافا و پۆنتیۆس پیلاتۆس شایەتی دا. لە کاتێکدا شایەتییەکانی شایەتە درۆزنەکان تەنانەت لەگەڵ یەکتردا کۆک نەبوون (مەتتا 26:59-64؛ مەتتا 27:11-14).
ئەوەی ڕێزی بۆ یاسای مرۆیی یان خودایی نییە، ڕووی ڕەق دەکات و لە قسە و ڕێگا درۆیینەکانی بەردەوام دەبێت؛ بەڵام کەسی ڕاستودروست مەبەستی خۆی بە قسە و کردارە یەکگرتووەکانی دەسەلمێنێت.
21:30-31
ڕۆحی متمانەدار پشت بەو ڕاستییە دەبەستێت کە ڕاوێژی پەروەردگار هەرگیز شکست ناهێنێت. بۆیە لە دانایی یان تێگەیشتن یان پیلانەکانی دوژمنانی ناترسێت. مرۆڤ چی دەتوانێت بکات بۆ زیانگەیاندن بەو کەسەی کە بە باڵەکانی یەهۆڤا داپۆشراوە؟
“هەرچەندە سوپایەک لە دژم خێوەت هەڵبدات،” داود وتی، “دڵم ناترسێت” (زەبور ٢٧:٣).
ژمارە یان کەرەستەی باڵا سەرکەوتن مسۆگەر ناکەن؛ ئێمە متمانەمان بە خودای ڕزگاریمان هەیە کاتێک ئەو لە پێشمانەوە دەڕوات. ئەمە متمانەی ئاسا بوو کاتێک ڕووبەڕووی سوپا گەورەکەی زارەحی ئیتیۆپی بووەوە لە شەڕی مارێشا.
"ئاسا هاواری بۆ گەورەکەی خوداکەی کرد و گوتی: گەورەم، یارمەتیدان لای تۆ هیچ شتێک نییە، جا بە زۆر بێت یان بەوانەی کە هیچ هێزێکیان نییە: یارمەتیمان بدە، ئەی گەورەمان خودامان؛ چونکە ئێمە پشت بە تۆ دەبەستین، و بە ناوی تۆوە دەچینە سەر ئەم جەماوەرە. ئەی گەورە، تۆ خودامانیت؛ با مرۆڤ بەسەرتدا سەرنەکەوێت" (2 مێژووی ڕۆژگارەکان 14:11).
ئەمە خۆشە بۆ تێڕامان. لەگەڵ ئاسا، باسەکە پرسی هێز و توانای ڕێژەیی گەلەئەفریقییەکان و سوپای یەهودا نەبوو؛ بەڵکو بە سادەیی پرسی هێزی خودا و توانای کەم و لاوازی پیاوانی بێهێز و فانی بوو.
مەهێڵە مرۆڤ بەسەرتدا زاڵ بێت
پاڕانەوەکەی بوو.
لە زمانی عیبریدا چەندین وشە هەن کە لە ئینگلیزیدا وەک "پیاو" وەرگێڕدراون. زاراوەی ئاسایی کە پیاو بە ئادەمەوە دەبەستێتەوە بریتییە لە ئەهداهم، وشەیەک کە لە ڕەگێکەوە وەرگیراوە بە واتای "قوڕی سوور". گێبەر ئاماژە بە پیاو دەکات لە هێزیدا، و لە ڕەگێکەوە وەرگیراوە بە واتای "بەهێزبوون". ئیش پیاو لە شکۆمەندیدا نیشان دەدات. بەڵام ئاسا وشەیەکی هەڵبژارد کە جەختی لە نەبوونی گرنگی و هێزی مرۆڤ دەکردەوە: ئێنۆش، کە واتای لاواز و چارەسەرنەکراو دەگەیەنێت. ئەمە پیاو لە دۆخی نزمیدا وەک کەوتوو و فانی نیشان دەدات.
بۆ ئاسا، سوپای گەورەی ئیتیۆپی بێ بایەخ دەهاتە بەرچاو. هەموو هێزی ئەم جیهانە هیچ نەبوو بە بەراورد لەگەڵ هێزی گەورەی خودا کە سەرکردایەتی سوپای یەهودا و بنیامینی دەکرد. ئەنجامەکە دڵنیا بوو:
"خودا ئیتیۆپییەکانی لەبەردەم ئاسا و لەبەردەم یەهودا تێکشکاند؛ و ئیتیۆپییەکان هەڵاتن... چونکە لەبەردەم خودا و لەبەردەم سوپاکەی تێکشکێنران؛ و دەستکەوتێکی زۆریان بردەوە" (2 کتێبی ڕووداوەکان 14:12-13).
با هەر پیرۆزێک پەنا بباتە بەر هەمان خودای ڕزگارکەری هەرە بەتوانا لە هەموو کاتێکی ناخۆشییەکدا کە وا دیارە زاڵکەرە؛ بەم شێوەیە ئەو بۆ خۆی دەیسەلمێنێت کە
"سەلامەتی لای پەروەردگارە."