ئەم بەشی پەندەکانە تەرکیز دەخاتە سەر تایبەتمەندی و دەرئەنجامەکانی گێلێتی، جەخت دەکاتەوە کە "گێل" لاواز نییە لە ڕووی دەروونییەوە بەڵکو بە ویستی خۆی گوناهبارە. ڕوونی دەکاتەوە چۆن دانانی گێلێک لە پۆستێکی ڕێزداردا زیانبەخشە، چۆن نەفرەتە بێ بنەماکان بێ کاریگەرن، و چۆن گێل پێویستی بە ڕاستکردنەوە هەیە. دەقەکە هەروەها ڕێنمایی دەدات لەسەر چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ گێلەکاندا، پێشنیار دەکات کە هەندێک جار بێدەنگی باشترینە، لە کاتێکدا لە کاتەکانی تردا، وەڵامدانەوەیەکی ڕاستەوخۆ پێویستە بۆ ئاشکراکردنی گێلێتییان.
پەندەکان ٢٦:٠
گەمژە، کە زۆر جار لە پەندەکاندا باس کراوە، بابەتی دوازدە ئایەتی یەکەمی بەشی ٢٦ـە. پێویستە لەبەرچاو بگیرێت کە زاراوەکە لێرەدا ئاماژە نییە بۆ کەسێکی لاوازی دەروونی یان بێتوانا بەهۆی سادەییەوە. گەمژە و گەمژەیی نزیکەی هاوواتای گوناهبار و گوناهکارین، هەرچەندە بیرۆکەی زیادەی خۆویستی پێویستە بۆ تێگەیشتنی تەواو لە زۆرێک لە ئاگادارکردنەوە و هەڕەشەکان. گەمژەکان ئەوانەن کە گاڵتە بە گوناه دەکەن، دڵخۆشن بە خراپەکاری و ڕەتیدەکەنەوە گوێ بە دەنگی دانایی بگرن.
هەردوو بارودۆخی کەشوهەوای وەسفکراو لەم ئایەتەدا لە شوێنی خۆیان نین و ڕەنگە ببنە هۆی ناڕەحەتییەکی زۆر. بەفر لە هاویندا زیانبەخشە چونکە گەشەکردن دوادەخات. باران لە کاتی دروێنەدا زۆر کاری دروێنەکەر پچڕێنێت و ڕەنگە تەنانەت بەرهەمەکەش تێکبدات. کەواتە گەمژەیەک لە شوێنی ڕێزدا گونجاو نییە و ڕەنگە زیانێکی زۆر دروست بکات. ئەو نازانێت چۆن هەڵسوکەوت بکات و ئەو ئایەتەکە بەجێدەهێنێت،
"مرۆڤ، هەرچەندە لە شکۆشدا بێت، نامێنێتەوە: وەک ئەو ئاژەڵانەیە کە لەناو دەچن" (زەبوورەکان 49:12).
دەربارەی هەڵوێستی نەبووخەدنەسار بخوێنەوە پێش تۆبەکردنی (دانیال 4:0).
گەمژەکان هەمیشە ئامادەن کەسێک نەفرەت لێبکەن، زۆرجار بە نیگەرانییەکی زۆری ڕۆحە نەزان و ترسنۆکەکانەوە کە دەترسن لە جێبەجێبوونی نەفرەتەکانیان. بەڵام وەک چۆن چۆلەکە و قومری بە ئاسماندا دەفڕن و بە خێرایی لەبەرچاو ون دەبن، بە هەمان شێوە دەبێت بۆ نەفرەتێک کە بێ هۆکار دەکرێت.
لێکدانەوەیەکی دووەم کە لەلایەن هەندێکەوە پێشنیارکراوە ئەوەیە کە هیچ نەفرەتێک بەسەر کەسدا نایەت مەگەر هۆکارێک هەبێت بۆی، بەڵام ئەم بیرۆکەیە لە لێکدانەوەی یەکەمیشدا پێشنیارکراوە. ئەم ئایەتە بەراورد بکە بە نەفرەتی گۆلیاس (1 Samuel 17:43).
سەیری تێبینییەکانی سەر پەندەکان ١٠:١٣ و ١٩:٢٩ بکە. ڕیزبەندییەکە لێرە بۆ هەندێک سەیر دەردەکەوێت. ئێمە وا بیر دەکەینەوە کە ئەسپ پێویستی بە لەغاوە بۆ کۆنترۆڵکردنی و گوێدرێژیش پێویستی بە قامچییە بۆ هاندانی. بەڵام لە سوریا تەواو پێچەوانەکەیە. ئەسپەکان زۆر بەکار ناهێنرێن و زۆرجار زۆر سەرکێشن؛ گوێدرێژەکەش مەیلی ئەوەی هەیە زۆر خێرا بێت و پێویستە بە لەغاو و لغام ڕابگیرێت بۆ ئەوەی بە ڕێڕەوێکی گونجاو بڕوات. گەمژە ئەگەری هەیە لە هەردوو لادا هەڵە بکات و بۆیە گۆچان پێویستە بۆ ڕاستکردنەوەی سەرکێشییەکەی. زەبوورنووسەکە هۆشداری دەدات لە سەرپێچیکردنی فەرمانی خودا و بۆیە پێویستی بە ڕێنمایی لەغاو و لغام دەبێت (زەبوورەکان ٣٢:٩).
هەرچەندە ئەم ئایەتانە وا دەردەکەون کە ئاراستەی پێچەوانە بدەن، بەڵام زۆر بە توندی بەیەکەوە بەستراونەتەوە بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەن بە هەڵەگرەکان تۆمەتی دژبەیەکبوونیان لێ بدەن. کاتێک لەگەڵ گەمژەیەک قسە دەکەیت، پێویستە کات و شێوازی وەڵامدانەوەی ئەو لەبەرچاو بگریت. وەڵامدانەوەی بە هەمان ڕۆحی گاڵتەجاڕی و خۆبەزلزانین کە ئەو نیشانی دەدات، دابەزین دەبێت بۆ ئاستی ئەو. بەڵام لە لایەکی ترەوە، ڕێگەدان بە لێدوانە گەمژانە و نەزانراوەکان کە بێ وەڵام و بێ بەربەرەکانی بڕۆن، تەنها متمانەبەخۆبوون و خۆبەزلزانینی ئەو بەهێزتر دەکات. بۆ ئاشکراکردنی ڕووکەشییەکەی و وەڵامدانەوەیەکی قایڵکەرانە بۆ گەمژەییەکەی، ڕەنگە لانیکەم سەری شۆڕ بکات و وای لێ بکات هەست بە پێویستی لێکۆڵینەوەیەکی وردتر بکات. کاتێک پیاوانی حزقیا وەڵامی قسە بەتاڵ و کفرەکانی ڕابشاکەیان نەدایەوە، ئەوان گوێڕایەڵی یەکەم لەم ڕێنماییانە بوون (2 پاشایان 18:36). کاتێک نەحمیا بەو شێوە توندە وەڵامی بانگەشە نەشیاوەکانی سەنابەلاتی دایەوە، ئەو بەپێی دووەمیان ڕەفتاری کرد (نەحمیا 6:8).
ئەم دوو بەیتە ئاماژە دەکەن بە هەمان بابەتی گشتی وەک ئایەتەکانی پێشوو. سپاردنی پەیامێکی گرنگ بە گەمژەیەک وەک بڕینی قاچەکان یان خواردنەوەی شتێکی زیانبەخش وایە. مەبەستەکە پووچەڵ دەبێتەوە، چونکە نێردراوێکی گەمژە پشت پێ نابەسترێت. قاچەکانیشی وەک ئەوە وایە بڕابنەوە، تا ئەو ڕادەیەی کە پەیوەندی بە گەیاندنی وشەکە بە دروستییەوە هەیە. یان ڕەنگە پێویست بێت بیر لە نێرەر بکەینەوە نەک نێردراو. لەو حاڵەتەدا، بڕینی قاچەکانی خۆی یان خواردنەوەی شتێکی زیانبەخش بە هەمان شێوە ژیرانە دەبێت وەک سپاردنی پەیامەکەی بە گەمژەیەک. لە هەر یەکێک لەو دوو ڕوانگەیەوە سەیر بکرێت، بیرۆکەی بێزاری و دواکەوتن دەگەیەنێت. یۆنا ڕۆڵی نێردراوێکی لەو شێوەیەی گێڕا پێش ئەوەی ناچار بکرێت تا گوناهەکەی ببینێت (یۆنا ١:٠).
شەلەکان بە ڕۆیشتنێکی شەلە شەل و نادڵنیا دەڕۆن بەهۆی قاچە نایەکسانەکانیانەوە. کاتێک کەسێک کە خۆی دانا نییە هەوڵ دەدات قسەی دانایانە بکات، ئەویش هەڵدەدێرێت و بە قسە و ڕێگای نادڵنیای خۆی گەمژەیی خۆی ئاشکرا دەکات. شاولیش لەنێو پێغەمبەراندا بەو شێوەیە بوو (1 ساموئێل 19:24).
بەشی یەکەمی پەندەکانی سلێمان 26:8 تا ڕادەیەک ناڕوونە و بە چەندین شێوە وەرگێڕدراوە. هەندێک بەم شێوەیە وەرگێڕاویانە:
وەک ئەوەی کە گەوهەرێک دەخاتە ناو تەڵێک بەردەوە.
ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە ڕێزگرتن لە گەمژەیەک وەک فڕێدانی گەوهەرێکی بەنرخە لەناو بەردە ئاساییەکانی سەر ڕێگا - ڕێزەکە بێ بەهایە. هەندێکی تر دەڵێن "دانانی بەردێکی کۆکراوە لەناو جانتایەکدا." واتە، وەک چۆن گەمژەیی دەبێت بەردێکی بێ کەڵک بە وریاییەوە بخەیتە ناو جانتاکەتەوە، بە هەمان شێوە گەمژەییە ڕێز ببەخشیتە کەسێک کە شایەنی نییە.
هەردووکی سەرەوە بەشی ئەوەندە ڕاست دەبوون؛ بەڵام زۆرێک لە زانایان پێیان وانییە کە هیچ کامیان لێرەدا مەبەست بێت یان ئاماژەی پێکرابێت. وەشانی باو وادیارە بەو مانایە بێت کە ڕێزگرتن لە گەمژەیەک هێندەی بەستنی بەردێک لە قەپانێکدا و پاشان هەوڵدان بۆ فڕێدانی بێمانایە. ئەم لێکدانەوەیە وادیارە باش پشتگیری کراوە و ڕاست بێت. بڕوانە ئەزموونی هێرۆدس (کردارەکان 12:20-23).
چڵێکی دڕکاوی لە دەستی سەرخۆشێکدا نزیکەی دڵنیایە کە زیانبەخش دەبێت بۆ خۆی و بۆ ئەوانی تر. هەمان شت ڕاستە کاتێک گەمژەیەک هەوڵی فێرکردن دەدات. ئەو خۆی و ئەوانەی گوێی لێ دەگرن لەناو دەبات. بیر لەوە بکەرەوە خودا چی فەرمووە سەبارەت بە شمعیای نەحلامی (یەرمیا ٢٩:٣٠-٣٢).
زانایان زۆر دوورن لە ڕێککەوتن لە نێوان خۆیاندا سەبارەت بە واتای وردی عیبرییەکە لەم دەقەدا. لەبەر نەبوونی دەسەڵاتێکی باشتر، ئێمە پابەند دەبین بە وەشانی پاشا جەیمس، کە لانیکەم ڕاستییەکی پیرۆز دەردەبڕێت کە لەگەڵ وشەی خودا گونجاوە. سزا، هەرچەندە وادیارە دواکەوتووە، دڵنیایە بۆ هەموو گەمژەکان و سەرپێچیکاران. هیچ شتێک ناتوانێت ئەم ڕاستییە بگۆڕێت. خودا بە هەر کەسێک دەداتەوە بەپێی کردەوەکانی.
ستوارت و موێنشەر خوێندەوە
“وەک تیرێک کە هەموو کەسێک بریندار دەکات، وایە ئەو کەسەی گەمژەیەک بە کرێ دەگرێت، و ئەو کەسەی ڕێبواران بە کرێ دەگرێت.”
واتە، دامەزراندنی کەسانی خراپکار یان نەناسراو بانگهێشتکردنی کارەساتە. وەرگێڕانی وەشانە پێداچوونەوەکراوەکە نزیکەی هەمان شتە وەک ئەمە:
"وەک کەوانگیرێک کە هەمووان بریندار دەکات، ئاواشە ئەو کەسەی گەمژەیەک بە کرێ دەگرێت و ئەو کەسەی ڕێبواران بە کرێ دەگرێت."
ج. ن. داربی دەخوێنێتەوە،
خاوەنێک بە زبری کار بە هەمووان دەکات: ئەو گەمژەکە و ڕێبوارانیش دادەمەزرێنێت.
ئەو لە تێبینییەکدا دان بەوەدا دەنێت کە "ئایەتێکی قورسە." وەرگێڕانەکەی ناڕوونە، بەڵام وادیارە ئەو بیرۆکەیە دەگەیەنێت کە خاوەنکارێک گرنگی نادات بەوەی کێ دادەمەزرێنێت، بە مەرجێک کارەکە ئەنجام بدرێت.
خووە قێزەونەکەی ئەو سەگەی کە دووبارە ئەو خواردنە پیسە دەخواتەوە کە لە گەدەیەوە ڕشانەوەی کردووە، وێنەیەکی گونجاوە بۆ ئەو کەسەی کە بۆ ماوەیەک واز لە گێلێتی خۆی دەهێنێت، تەنها بۆ ئەوەی دواتر بە پەرۆشی و حەزەوە بگەڕێتەوە سەری.
نێردراو پەترۆس پەندەکە بەکاردەهێنێت بۆ ئەوانەی کە، دوای ئەوەی دانیان بەوەدا نا کە نیعمەتی ڕزگارکەری مەسیحییەت دەناسن، بۆ ماوەیەک بە ڕێگایەکی ڕاستودروستدا دەڕۆن. بەڵام کاتێک ڕووبەڕووی هەوڵە کۆنەکانیان دەبنەوە، دەگەڕێنەوە سەر تاوانەکانی پێشوویان بە توندی و بە خۆشییەوە، کە ئەمەش نیشان دەدات دڵەکانیان بەڕاستی نوێ نەکرابوونەوە. زۆرجار وا گومان دەبرێت کە ئەو کەسانە منداڵانی خودا بووبن؛ ئێستا وا دادەنرێت کە ڕزگارییەکەیان لەدەستدابێت کە جارێک چێژیان لێ وەرگرتووە و دووبارە بووبنەوە بە منداڵانی تووڕەیی. فێرکردنێکی لەم جۆرە دژ بە نووسراوە پیرۆزەکانە. هەموو ئەوانەی دێنە لای مەسیح ژیانی هەتاهەتایی وەردەگرن و هەرگیز لەناو ناچن. ئەوان بۆ هەتاهەتایە لەگەڵ خۆیدا بەستراونەتەوە. ئەو ژیانە بەنرخەی وەریانگرتووە ژیانی هەتاهەتاییە و دەستلێهەڵنەگیراوە. لێکۆڵینەوەیەکی ورد لە قسەکانی پەترۆس نیشان دەدات کە ئەو ئاماژە بە کەسانێک دەکات کە تەنها لە دەرەوە ژیانیان چاککردبوو، بەڵام هەرگیز بەڕاستی بۆ خودا گۆڕابوون. ئەو دەڵێت:
چونکە ئەگەر دوای ئەوەی لە پیسییەکانی جیهان ڕزگاریان بوو بەهۆی زانین [یان ناسینی] خودا و ڕزگارکەر عیسای مەسیحەوە، دیسانەوە تێوەگلێن و زاڵیان بەسەردا بێت، ئەوا کۆتاییەکەیان لە سەرەتاکەیان خراپترە. چونکە باشتر بوو بۆیان ڕێگای ڕاستودروستییان نەناسیبایە، نەک دوای ئەوەی ناسیان، لە فەرمانی پیرۆزی پێدراویان لابدەن. بەڵام بەسەریان هات بەپێی پەندە ڕاستەقینەکە، «سەگەکە گەڕایەوە سەر ڕشانەوەکەی خۆی؛ و بەرازە شۆراوەکەش گەڕایەوە بۆ گڵاوخۆڵەکەیدا» (2 پەترۆس 2:20-22).
لە بەشی پێشووی ئەم بەشەدا، پەترۆس دەربارەی مامۆستایانی درۆزن نووسیبووی کە بە درێژایی کات بانگەشەی درۆ دەکەن: کەسانێک کە مەسیحییەت وەک سیستەمێک پەیڕەو دەکەن، تەنانەت بە مەبەستی شێواندنی، بەڵام هەرگیز هێزی ئەویان نەناسیبوو. ئەو جۆرە کەسانە لەوانەیە بۆ ماوەیەک بەردەوام بن وەک ئەوەی بەڕاستی لە خوداوە لەدایک بووبن، بەڵام دۆخی ڕاستەقینەیان لە کۆتاییدا دەردەکەوێت. وازهێنان لە بانگەشە ناڕازییەکەیان و گەڕانەوە بۆ ڕێگا کۆنەکانیان، دەبنە نموونەی گونجاو بۆ ڕاستی ئەم پەندە.
پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە سەگ لە پەرتووکی پیرۆزدا هەرگیز وێنەی باوەڕدارێک نییە، بەڵکو زۆرجار بۆ وێنەکێشانی مامۆستایەکی درۆزن بەکاردێت. سەیری هۆشدارییەکەی پۆڵس بکە لە فلیپییەکان 3:2 و سەرنجی وەسفەکەی ئیشایا بدە لە بەشی 56:10-12ی پێشبینییەکەی سەبارەت بە مامۆستا درۆزنەکان. ئەوان وەک سەگن کە دووبارە دەگەڕێنەوە سەر ڕشانەوەکەیان، هەروەک بەرازێک کە شۆراوە دەگەڕێتەوە بۆ گڵاوخواردنەوەی لە قوڕدا. ئەگەر بەرازەکە گۆڕدرابایە بۆ مەڕێک (کە وێنەی مەسیحییەکە)، ئەوا چیتر چێژی لە قوڕ و پیسی وەرنەدەگرت. مەڕێک ڕەنگە بکەوێتە ناو قوڕەوە، بەڵام هەرگیز ئارام نابێتەوە تاوەکو لێی ڕزگار دەبێت. بەراز شوێنی سروشتی خۆی لە قوڕدا دەدۆزێتەوە. ئەمە جیاوازی نێوان پیرۆزێکی ڕاستەقینەی خودا و دووڕوویەکی تەنها چاککراو دیاری دەکات. پیتەر و یەهودا بە باشی وێنەی دوو جۆرە کەسەکە دەکێشن. کاتێک عیسا تەنها سەیری پیتەری کرد، دڵی شکا و ئەمەش بووە هۆی گەڕانەوەی بۆ ڕێگەی ڕاست (لۆقا 22:61 و یۆحەننا 21:15-19). لە لایەکی ترەوە، یەهودا تا کۆتایی لەلایەن ڕۆحی چاوچنۆکییەوە کۆنترۆڵ کرابوو، تاوەکو پەشیمانی دایگرت، بەڵام هیچ تۆبەکردنێک بەرەو خودا نەبوو. سەیری تێبینییەکان بکە لەسەر پەندەکان 14:14.
سەیری پەندەکان 26:5 بکە. کەسێک کە لووتبەرزە و خۆی بە سەرووتر لە هەموو فێرکردنێک دەزانێت، خۆی بە شێوەیەکی بێهیوا لە دەرەوەی دەستی یارمەتی دادەنێت. گەمژەی تەواو، کە خۆی بە هیچی زیاتر لە ڕێگا گەمژانەکانی نیشان نادات، ئاسانتر ڕزگار دەکرێت لە خۆپەرستی تەسکبین کە تەنها خۆی بە ژیر و خواناس نیشان دەدات، بەڵام بە تەواوی عاشقی ڕێگاکانی خۆیەتی. لە ڕۆما 12:16 ئاگاداری ئەم حاڵەتە بەدبەختە کراوین.
دوای ئەوەی گەمژە لە ڕووە جیاوازەکانەوە تاوتوێ کرا، تەمەڵەکە لە چوار ئایەتی داهاتوودا دەخرێتە ڕوو.
بڕوانە تێبینییەکانی سەر پەندەکان ١٣:٤؛ پەندەکان ١٥:١٩؛ پەندەکان ١٩:١٥؛ پەندەکان ٢٠:٤؛ پەندەکان ٢١:٢٥-٢٦؛ پەندەکان ٢٤:٣٠-٣٤. هەموومان ئاشناین بە تەمەڵ؛ ئەو کەسێکە کە مەبەستی باشە، بەڵام هیچ شتێک بەدی ناهێنێت لەبەر دواخستنی بەردەوام. ئەگەر هیچ سەختییەکی ڕاستەقینە نەبێت، ئەو خەیاڵیان دەکات، و ئەوانیش ئەوکاتە لای ئەو هێندە ڕاستەقینە دەبن وەک ئەوەی بەڕاستی هەبن. ناتوانێت بچێتە سەر شەقامەکان چونکە خەیاڵ دەکات شێرێک لە ڕێگاکەیدا هەیە، هەرچەندە ئەوانی تر هیچ مەترسییەک نابینن. پیاوی خاوەن بڕیار بە •هێزی یەزدان دەچێتە دەرەوە و شێرەکە پارچە پارچە دەکات وەک سامسۆن کردی؛ بەڵام لەگەڵ پیاوی تەمەڵدا وا نییە. هەر بیانوویەکی بچووک ڕێگری لێ دەکات (بڕوانە ٢٢:١٣).
لە سەردەمانی کۆندا دەرگاکان بە لولپێچەوە نەبوون، بەڵکوو لەسەر تەوەرە دەسووڕانەوە، بەم شێوەیە زۆر دەجووڵانەوە، بەڵام هەرگیز بۆ هیچ شوێنێک نەدەچوون. جا لەسەر تەوەرە بسووڕێنەوە یان لەسەر لولپێچ بن، دەرگاکە ناتوانێت لێیان دوور بکەوێتەوە. بە هەمان شێوەش لەگەڵ تەمەڵدا؛ ئەو بەردەوام چاوەڕێی ئەوەیە هەستێت و کار بکات، بەڵام لە جێگاکەی دەمێنێتەوە، لەملاو لەولا خۆی هەڵدەدات.
تەنانەت کاتێک لەسەر مێزیش دانیشتووە، هێندە تەمەڵە کە خواردنەکەی لە قاپەکەوە بۆ دەمی ببات. ئەمە لووتکەی تەمبەڵی و سستییە، بەڵام لە کەشوهەوای گەرمدا وەسفێکی نادروست نییە. بڕوانە 19:24.
سەرەڕای نەبوونی ئامانج و سووربوونی، ئەو لە چاوی خۆیدا ژیرترە لە هەر ژمارەیەک پیاو کە بە لێهاتوویی و وزە ناسراون. دەتوانێت بیانوو و بەڵگەی قایلکەر بە بڕێکی بێسنوور دروست بکات بۆ پاساو هێنانەوە بۆ ڕەفتارە شەرمەزارکەرەکەی. نە بێزاری و نە تووڕەیی پیاوانی باشتر لە خۆی کاری تێناکات.
ئەم نەبوونی ئامانجە هەندێک جار لەنێو گەنجە پیرۆزەکاندا دەبینرێت و تەنها دەتوانێت ببێتە هۆی لاوازبوونی شایەتییەک. باشترە زۆر بە پەرۆش بیت وەک لەوەی ڕۆڵی تەمەڵێک بگێڕیت. سەیری یۆئاش پاشای ئیسرائیل و ئەلیشا پێغەمبەر بکە (2 پاشایان 13:14-19).
دەستوەرکردن لە کێشەی خەڵکی تر هەمیشە گەمژانەیە و زۆرجار مەترسیدارە. سەگەکان لە سوریا کێوین و هارن. گرتنی یەکێکیان بە گوێیەوە دەبێتە هۆی ئەوەی کە بەبێ پێویست خۆی بخاتە مەترسیی برینداربوون و ئازارەوە. ژیرانەیە سەگەکان بە تەنیا بهێڵیتەوە، ئەمەش نەریتێکە کە بە شێوەیەکی باو پەیڕەو دەکرێت. لە شارەکاندا بە کۆمەڵ کۆدەبنەوە و وەک لاشەخۆر سوودبەخشن؛ بەڵام کەس هەوڵ نادات کۆنترۆڵیان بکات یان دەستوەردان لە کاروباریاندا بکات.
کەواتە کاتێک کەسانی تر لە ناکۆکیدان، ڕێبوار دەبێت خۆی لە دەستێوەردان بپارێزێت. باشتر وایە خەڵک جیاوازییەکانی خۆیان لە نێوان خۆیاندا یەکلایی بکەنەوە، مەگەر داوا لە کەسێکی تر بکەن ڕۆڵی ئاشتیخوازێک بگێڕێت. موسا بۆی دەرکەوت کە پیاوە عیبرانییەکان کە پێکەوە شەڕیان دەکرد، بە توندی ناڕازی بوون لە ناوبژیوانییە بێ داواکراوەکەی (دەرچوون ٢:١٣-١٤).
ئەم پەندە وەسفی کەسێک دەکات کە بە بێباکییەوە فێڵی ناخۆش لە خەڵکی دەکات، کە دەبێتە هۆی ناڕەحەتییەکی زۆر و ڕەنگە زیانێکی گەورە بۆیان. پاشان هەوڵ دەدات پێبکەنێت و وەک تەنها کات بەسەربردنێک لێی بڕوانێت. ئەو وەک پیاوێک وایە کە خۆی وەک شێت نیشان دەدات و چێژ لە ئازاردانی خەڵکی وەردەگرێت. فێڵکردن بە ناوی چێژەوە، بە هەمان شێوەی هەر گوناهێکی تر، پێویستە سەرکۆنە بکرێت. خۆڕاگری و خەمخۆری بۆ خۆشگوزەرانی دراوسێکانی وا لە مرۆڤ دەکات کە خۆی لەم ڕەفتارە فێڵبازییە بپارێزێت. تەنها کەسە بێ بیرکردنەوە و خۆپەرستەکان چێژ وەردەگرن لەسەر حیسابی ئازارەکانی کەسێکی تر. بڕوانە پەندەکان 10:23 و 2 پەترۆس 2:13.
بڕوانە تێبینییەکانی پەندەکان 11:13؛ پەندەکان 16:27-28. پێشتر زۆر جار سەرنجمان بۆ خراپەی قسەهێنان و بردن ڕاکێشراوە. بەڵام لەبەر ئەوەی ئێمە هێواش فێردەبین، فێرکردنی زیاترمان پێدەدرێت سەبارەت بەوەی کە لە زۆر شوێندا بووەتە نەفرەتێکی وێرانکەر لەنێو گەلی خودا. خۆشحاڵە کۆبوونەوەی پیرۆزان کە بوختانچی یان قسەهێنەرێکی تێدا نییە لەنێو ئەندامەکانی! هەر وەک چۆن ئاگر بەهۆی نەبوونی سووتەمەنییەوە دەکوژێتەوە، بە هەمان شێوە زۆرێک لە کێشەکان نامێنن کاتێک هیچ قسەهێنەرێک نییە کە بەردەوام بێت لە دروستکردنی ناکۆکی. بەڵام، هەر وەک چۆن خەڵووز کە دەخرێتە سەر خەڵووزی گڕگرتوو ئاگرەکە دەپارێزێت، بە هەمان شێوە پیاوێکی ناکۆک هەستە خراپەکان گڕدەدات، و کینە و ڕق زیاتر لە جاران دەسووتێنێت. کارێکی ناخۆشە کە بەردەوام بیت لە وروژاندنی ئارەزووە ناپیرۆزەکان و قورس کردنی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان. چونکە قسەکانی قسەهێنەرێک لەلایەن زۆر کەسەوە دەخورێن وەک ئەوەی پارچە خۆراکی هەڵبژاردە بن، کە دەچنە قووڵایی بوون و زۆرجار زیانێکی هەمیشەیی دروست دەکەن. بڕوانە پەندەکان 12:18 و 18:8.
کەسێک کە بە گەرمی خۆشەویستی و سۆز دەردەبڕێت، لە کاتێکدا دڵی مەیلی خراپەی هەیە، وەک پارچە گۆزەیەکی هەرزانە کە بە چینێک لە زیوی بێ بەها داپۆشراوە. شتێکی لەو جۆرە بە بەها دەردەکەوێت، بەڵام لە ڕاستیدا بێ کەڵکە. بە هەمان شێوەیە لەگەڵ قسە دووڕووییەکانی پیاهەڵگر. ئەو بە گەرمی قسە دەکات تەنها بۆ شاردنەوەی نیەتی خراپی خۆی. ڕقی لەو کەسەیە کە سەرنجی دەداتێ، هەوڵدەدات بە قسەی خۆش فریو بدات؛ بەڵام دڵی گەندەڵە، و جێگەی متمانە نییە. هەوڵدەدات کینەی خۆی بە وشەی شیرین بشارێتەوە و بۆ ماوەیەک ڕەنگە سەرکەوتوو بێت؛ بەڵام لە کۆتاییدا کەسایەتی ڕاستەقینەی بە ئاشکرا دەردەکەوێت.
کاتێک چاڵێک بۆ دراوسێکەی هەڵدەکەنێت، خۆی تێیدا دەکەوێت، وەک هامان لە پەرتووکی ئیستێردا کردی. بە دەم شیرینی و دڵسۆزییەکی ڕواڵەتی بۆ ڕێزی ئەحشوێرۆش، مۆڵەتی وەرگرت بۆ لەناوبردنی هەموو جوولەکەکان؛ بەڵام خیانەتەکەی ئاشکرا بوو و لەسەر ئەو سێدارەیە هەڵواسرا کە بۆ مۆردەخای دروستی کردبوو. وەک کەسێک بوو کە بەردێکی بەسەر گردێکدا هەڵدابوو، و کاتێک بەردەکە شکا و کەوتە خوارەوە، بە هێزێکی گەورەوە گەڕایەوە سەری. دەربارەکان، بە هەمان شێوە، داریۆسیان ڕازی کرد کە ئەو فەرمانانە بڵاو بکاتەوە کە پێیان وابوو دەبێتە هۆی لەناوبردنی دانیال. لە کۆتاییدا، ئەوان تووشی ئەو چارەنووسە بوون کە هیوایان دەخواست چارەنووسی دانیال بێت (دانیال ٦:٠).
دوا پەندی ئەم بەشە ڕاستییەک دەردەبڕێت کە لە مێژە لە نێو هەموو نەتەوەکاندا ناسراوە و بە شێوەی پەند لە نێو زۆر گەلدا پارێزراوە.
باوه که مرۆڤ ڕقی لهوانه بێت که زیانی پێگهیاندوون.
وەرگێڕانی ئینگلیزیی وتەکەی تاسیۆسە. فێڵبازەکە، کە ئاگادارە لەوەی زیانی بە کەسێکی تر گەیاندووە و سوورە لەسەر ئەوەی دانی پێدا نەنێت، دڵی پڕ دەکات لە ڕق بەرامبەر بە قوربانیی خراپەکارییەکەی.
ئەوەی قەرزاری هەیە، ڕەنگە بە میهرەبانی لێیان خۆش بێت؛ بەڵام ئەوەی قەرزارییەتی، زۆر مەیلی ئەوەی هەیە کە دوژمنایەتییەکی تاڵ بەرامبەر بەو کەسە بگرێتەبەر کە لێی قەرز کردووە. ڕەنگە کەسێک بە ئاسانی چاوپۆشی لە زیانێک بکات، بەڵام ئەوەی چاکەیەکی لەگەڵ کەسێکدا کردووە، زۆرجار بەهۆی چاکەکەیەوە ڕقی لێدەگیرێت. ئەمە لەنێو مرۆڤە کەوتووەکاندا ئەوەندە باوە کە بە زەحمەت پێویستی بە لێدوان هەیە.
بۆ شاردنەوەی هەستە ناخۆشەکانی، درۆزنێک بە لێوەکانی پیاهەڵدەدات لە کاتێکدا هەموو کاتێک خەریکی پلاندانانە بۆ لەناوبردنی قوربانییەکەی. ئەمە ئەو تاوانەیە کە وەک بڵێی، لە یەکایسکەریۆتی بەرجەستە بوو! با هەموو مەسیحییەک فێر بێت خۆی لێ بپارێزێت چونکە زۆر قێزەون و ناخۆشە و بە تەواوی دژ بە ڕاستگۆیی ڕۆحی مەسیحە.