ئەم بەشە بە پوختەیەکی پەرتووکی بینین دەست پێدەکات، کە دابەشی دەکات بۆ سێ بەشی سەرەکی: "ئەو شتانەی کە تۆ بینیوتن،" "ئەو شتانەی کە هەن،" و "ئەو شتانەی کە دێن." پاشان بەشی 1 دەناسێنێت، ڕوونی دەکاتەوە کە بینینی عیسای مەسیح لەلایەن خوداوە لە ڕێگەی فریشتەیەکەوە بە یۆحەننا دراوە، جەخت لە سروشتی هێمایی و بەرەکەتی ئەو کەسانە دەکاتەوە کە گوێی لێ دەگرن. دەقەکە زیاتر سڵاوکردن لە حەوت کڵێساکەی ئاسیا شی دەکاتەوە، ڕۆڵی باوک، حەوت ڕۆحەکە، و عیسای مەسیح بەرز دەنرخێنێت، و بە دەربڕینی ستایش بۆ خۆشەویستی مەسیح و گەڕانەوەی لە داهاتوودا کۆتایی دێت.
I. “ئەو شتانەی کە تۆ بینیوتن” (1:1-20)
یەکەم. پێشەکی (1:1-8)
B. بینینی کوڕی مرۆڤ (1:9-20)
II. "شتەکان کە هەن" (2:1-3:22)
A. کڵێسای ئەفەسۆس (2:1 -7)
B. کڵێسای سمیرنا (2:8-11)
ج. کڵێساکەی پەرگامۆس (٢:١٢-١٧)
د. کەنیسەی تیاتیرە (٢:١٨-٢٩)
E. کڵێسای ساردیس (3:1-6)
F. کڵێسای فیلادلفیا (٣:٧-١٣)
G. کەنیسەی لادیکیا (3:14-22)
III. "ئەو شتانەی کە ڕوودەدەن" (4:1-22:21)
A. ئیسرائیل کۆکرایەوە لە بێباوەڕیدا (4:1-11:18)
B. نێردراوانی چاکە و خراپە (11:19-13:18)
C. پاشماوەیەکی ڕزگارکراو (14:1-18:24)
D. پاشا ئاشکراکراو و هەزار ساڵەیی (19:1-20:6)
E. فەرمانڕەواییی بەرخ و بووکەکەی (20:7-22:6)
F. هۆشدارییە کۆتاییەکان (22:7-21)
بەشی یەکەم یەکەم بینین
گەڕانەوە بۆ ئایەتی یەکەمی دەقەکە، تێبینی دەکەین کە بینینەکەی عیسای مەسیح لەلایەن باوکەوە بە کوڕ درا، وەک چۆن داود هەموو پلانەکانی خۆی بۆ سولەیمان ئاشکرا کرد سەبارەت بە دروستکردنی پەرستگای داهاتوو. خودا وەک ئەوە نیشان دراوە کە لە ڕاوێژدا بووە لەگەڵ گەورەمان عیسای مەسیح سەبارەت بە "ئەو شتانەی کە دەبێت بە زوویی ڕووبدەن." خۆشی دڵی ئەوەیە کە ئەم زانیارییە بە خزمەتکارەکانی ڕابگەیەنێت. فریشتەیەک بوو بە نێردراو بۆ ئەوەی هەموو شتێک بە یۆحەننای نێردراوی خۆشەویست ڕابگەیەنێت. کەواتە تێبینی ئەو ڕیزبەندییە بکە کە بینینەکە پێیدا گەیشتە دەستمان. خودا دای بە عیسای مەسیح، ئەویش بەهۆی فریشتەکەیەوە ناردنی بۆ خزمەتکارەکەی یۆحەننا بۆ ئەوەی شتە داهاتووەکان بە خزمەتکارەکانی نیشان بدات.
دەگوترێت ئەو "ئاماژەی پێکردووە" – واتە، بە نیشانە یان هێما ئاشکرای کردووە. گرنگە ئەمە لەبەرچاو بگیرێت. پەرتووکی بینین پەرتووکێکی هێمایە. بەڵام خوێندکاری وریای وشە پێویست ناکات زیرەکی خۆی بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی مانای هێماکان بدۆزێتەوە. گرنگە ئەو بنەمایە بناسرێت کە هەموو هێمایەک کە لە پەرتووکی بینیندا بەکارهاتووە، لە شوێنێکی تر لە کتێبی پیرۆزدا ڕوون کراوەتەوە یان ئاماژەی پێکراوە. بۆیە، هەر کەسێک کە ویستی خودای دەوێت سەبارەت بەم بەشەی وشەکەی، دەبێت بە جیددی و بە سەرنجێکی نوێژخوازانە هەموو بەشەکانی تری نووسراوی پیرۆز بخوێنێتەوە. بێگومان ئەمە هۆکارەکەیە کە بەرەکەتێکی گەورە چاوەڕێی ئەوانەیە کە وشەکانی ئەم پێشبینییە دەخوێننەوە و دەیبیستن و ئەو شتانە جێبەجێ دەکەن کە تێیدا نووسراون (1:3).
Pirtûk bi taybetî, wek nameyeke giştî ya mezin, ji “heft dêrên ku li Asyayê ne” re hatîye nivîsandin. Têgîna Asya ne behsa parzemîna ku niha wê navê hildigire dike, ne jî Asyaya Biçûk. Belku ew parêzgeheke Romî ya prokonsular bû ku bi taybetî jê re digotin “Asya.” Di dema Yûhenna de gelek dêrên Xiristiyanî berê li wê parêzgehê hatibûn damezrandin, û heft ji van hatin hilbijartin ku name ji wan re bê şandin. Dibe ku hin bipirsin çima ev heft li şûna yên din hatin hilbijartin, wek dêrên li Kolose û Hîerapolîsê, ku herdu jî dêrên girîng bûn. Bersiva min ev e ku cihê erdnîgarî yê van dêran li gorî dîtina ku di ayetên 12-18 de hatîye pêşkêşkirin bû. Wan çemberek nêzîk çêkiribû bi Mesîh li navendê, wek ku Yûhenna dît. Mesîh bi cilên xwe yên kahîntiyê rawestiyabû, bala xwe dida her tiştê ku diqewimî.
ئەم کڵێسایانە هەروەها هەڵبژێردرابوون بەهۆی بارودۆخی ناوخۆیی زاڵیانەوە. ئەوان گونجاو بوون بۆ وێناکردنی دۆخی مەسیحییەت لە حەوت قۆناغی جیاوازدا، لە ڕۆژانی نێردراوانەوە تا کۆتایی شایەتی کڵێسا لەسەر زەوی. تەنانەت ناوی حەوت شارەکەش، کاتێک لێکدەدرێنەوە، یارمەتی دەدەن بۆ ڕوونکردنەوەی ئەمە. ئەوان دەبنە کلیل بۆ ئەو قۆناغانە جیاوازانەی کە پەیوەندییان پێوەیە. بەڵگەی ئەمەش لە خوێندنەوەمان بۆ پەرتووکی بینین ٢-٣ دەبینرێت.
سەرنج بدە چۆن سێ کەسەکەی سێیەکی پیرۆز بەیەکەوە بەستراونەتەوە لە سڵاوەکەدا. "ئەوەی کە هەیە، و ئەوەی کە بوو، و ئەوەی کە دێت" یەهوەیە (4). ئەمە واتای وشەیی ناوی نهێنییەکە کە بە موسا ڕاگەیەندرا. یەهوە وشەیەکی لێکدراوە کە لە سێ وشە پێکهاتووە: یەکەمیان واتای "ئەو هەیە،" دووەمیان، "ئەو بوو،" سێیەمیان، "ئەو دەبێت" یان "ئەو دێت." یەهوە خودای سێیەکی پیرۆزە، بۆیە باوک، کوڕ، و ڕۆح هەموویان بەم ناوە بانگ دەکرێن. بەڵام لەم دەقەدا بە ڕوونی خودا باوک مەبەستە. ڕۆح دێتە بەردەممان لە بڕگەی داهاتوودا: "و لە حەوت ڕۆحەکە کە لەبەردەم تەختەکەیدان." ئەگەر سەختە تێبگەین چۆن ڕۆحی پیرۆزی یەک، هەتاهەتایی دەتوانرێت بەو شێوەیە وێنا بکرێت، بگەڕێوە بۆ ئیشایا 11:1-2. لەوێ دەخوێنینەوە دەربارەی حەوت ڕۆحەکە کە لەسەر لقەکەی یەهوە، خوداوەندمان عیسای مەسیح، دەحەوێنەوە. سەرنجی ئەو ڕیزبەندییە بدە کە دراوە:
1. ڕۆحی یەزدان 2. ڕۆحی دانایی 3. ڕۆحی تێگەیشتن 4. ڕۆحی ڕاوێژ 5. ڕۆحی هێز 6. ڕۆحی زانین 7. ڕۆحی ترسی یەزدان
لێرەدا تۆ خاوەنی ڕۆحە تاقانەکەی بە پڕیی حەوت قاتی هێزی خۆی. حەوت، کە زۆر جار لە کتێبی بینیندا باس کراوە، ژمارەی تەواوێتییە و لێرەشدا بەو شێوەیە بەکار هاتووە.
لە کۆتاییدا لەگەڵ باوک و ڕۆحدا عیسای مەسیحمان هەیە. ئەو "شایهتی دڵسۆز"ە کاتێک لێرە لەسەر زەوی بوو، "یەکەمین لە مردووان هەستاوە" لە شکۆمەندیی زیندووبوونەوەدا، و "میری پاشاکانی زەوی"یە کاتێک دووبارە دێتەوە بۆ فەرمانڕەوایی کردن (وهحی 1:5). سەیر نییە پاشان تەقینەوەیەکی ستایش و پەرستن دێت لەم ئاشکراکردنە تەواوەتییەی شکۆمەندییەکانی مەسیحدا:
"بۆ ئەو کە خۆشی ویستین، و لە گوناهەکانمان شوشتینی بە خوێنی خۆی، و کردوینی بە پاشا و کاهین بۆ خودا و باوکی؛ بۆ ئەو بێت شکۆ و دەسەڵات بۆ هەتاهەتایە. ئامین" (5-6).
دڵی جۆن پڕ و لێوڕێژ بوو. پەرستن و ستایش ئەنجامێکی خۆڕسک بوون لە تێڕامانی کەسایەتی و پۆستەکانی مەسیح وەک پێغەمبەر، کاهین، و پاشا.
پاشان ئەو مژدەی خۆشی گەڕانەوەی دووبارەی دەدات (7). ئەو دەگەڕێتەوە – نەک وەک منداڵێک، لە ژنێک لەدایکبووبێت، بەڵکو ئەوەی شکۆدار کراوە کە لە ئاسمانەوە دادەبەزێت. بە پەرجوویەکی سەرسوڕهێنەر، هەموو چاوێک ئەوی دەبینێت، لە کاتێکدا "هەموو هۆزەکانی زەوی بەهۆی ئەوەوە دەناڵێنن." من دڵنیام کە ئەمە واتای ڕاستەقینەیە و ئاماژە بە زەکەریا 12:10-14 دەکات؛ لەوێدا پێغەمبەرەکە هەموو هۆزەکانی ئیسرائیلی گەڕاوە دەبینێت کە ماتەمینی بۆ ڕەتکردنەوەی پێشوویان بۆ مەسیح دەگێڕن و پەشیمانن لە گێلییەکەیان لە کاتێکدا چاوەڕێی گەڕانەوەی ئەون. یۆحەننا لەبری هەموو کڵێسا قسەی کرد کاتێک بە شادییەکی زۆرەوە هاواری کرد،
هەروا بێت، ئامین!
ئایا دڵت هەمان هاواری بەخێرهاتنی دڵخۆشانە دەڵێت؟ یان ئامادە نیت بۆ پێشوازیکردنی و لە گەڕانەوەی دەترسیت؟
لە ئایەتی ٨دا ئێمە وشەکانی کوڕەکە دەخوێنینەوە کە خۆی بە یەهۆڤاش ڕاگەیاند، یەکێکە بۆ هەمیشە لەگەڵ باوکەکە. ئەو ئەلفا و ئۆمێگایە-یەکەم و کۆتا پیتەکانی ئەلفوبێی یۆنانی-سەرەتا و کۆتایی. ئەو هەموو شتێکی دروست کرد؛ ئەو کۆتایی بە هەموو شتێک دەهێنێت و ئاسمانە نوێیەکان و زەوییە نوێیەکە دەهێنێت. ئەو هەیە، و هەبوو، و ئەوەی دێت. ئەو ئیل شەدایە-هەموو توانادارەکە-کە لە کۆنەوە بۆ ئیبراهیم دەرکەوت. با دڵەکانمان بە ئەو سەرقاڵ بن و گەڕانەوەی ئەو ببێتە "هیوای پڕ لە بەرەکەتی" ئێمە!
لە پەرتووکی بینین ١:٩دا، نێردراو یۆحەننا نووسی کە ئەو بەندکراو بوو لە پێناوی گەورەمان عیسای مەسیح. ئەو دوورخرایەوە بۆ دوورگەیەک بە ناوی پاتمۆس – دوورگەیەکی بچووکی بەردین لە دەریای ناوەڕاست. لەوێ، دوور لە هەموو هاوڕێیەتییەکی مەسیحی، خودا ئەرکێکی گەورەتری بۆی هەبوو لەوەی کە پێشتر هەرگیز نەیبوو.
شهیتان زۆر لە سنووری خۆی تێپەڕی کاتێک دۆمیتیان یۆحەننای بۆ دوورگەی پاتمۆس دوورخستهوه. ئەگەر یۆحەننا بمایەتەوە و خزمەتی وشەی خودای بکردایە بۆ باوەڕداران و بانگەوازی بۆ بێباوهڕان بکردایە، ڕەنگە نەیتوانیبایە کتێبی وهحی بنووسێت و ڕەنگە ئێمە ئەو بینینانەمان نەبووایە کە ئەم کتێبە پێمان دەدات. بەڵام لەو دوورگە تەنهایەدا، کە لە هەموو خزمەتەکانی دوورخرابووەوە، پەردەکە لادرا، و توانای پێدرا کە ئەم تۆمارە سەرسوڕهێنەرەی ئاشکراکردنی عیسای مەسیحمان پێبدات.
یۆحەننا نووسی کە ئەو "لە ڕۆحدا لە ڕۆژی یەزداندا" بوو. ڕۆژی یەزدان دیاریکردنێکە لەلایەن خوداوە بۆ یەکەم ڕۆژی هەفتە. دەزانم هەندێک هەن کە پێمان دەڵێن ڕۆژی یەزدان لەم ئایەتەدا ئەوەیە کە پەیمانی کۆن ناوی دەنێت شەممەی یەزدان. ئەوان پێمان دەڵێن کە شەممەی جوولەکە دەبێت هێشتا پەیڕەو بکرێت، چونکە لە پەیمانی نوێدا هەڵنەگیراوە. لە وەڵامی ئەوەدا، دەتوانین تێبینی ئەوە بکەین کە لە هیچ شوێنێکی پەیمانی نوێدا، دوای هەستانەوەی یەزدان عیسای مەسیح لە مردووان، هەرگیز هیچ ڕێزێکی تایبەت بە ڕۆژی حەوتەم – شەممەی ئیسرائیل – نەدراوە. لەو ڕۆژەدا، یەزدان لە گۆڕدا ڕاکشابوو. لە بەیانی یەکەم ڕۆژی هەفتەدا،
لە کۆتایی شەممەدا (مەتا ٢٨:١)،
گەورە بە سەرکەوتنەوە لە مردووان هەستا، و ئەو ڕۆژە نوێیە بە ڕوونی بوو بە ڕۆژی گەورە.
لە وشەی خودا دەدۆزیتەوە کە دوای هەستانەوەی خۆی لە یەکەم ڕۆژی هەفتەدا، پەروەردگار لەگەڵ قوتابییەکانی خۆی لە ژوورە سەرەوەکەدا کۆبووەوە (یۆحەننا 20:19). هەروەها لە یەکەم ڕۆژی هەفتەدا قوتابییەکان کۆبوونەوە بۆ شکاندنی نان (کردارەکان 20:7). لە پەیوەندیدا لەگەڵ کۆبوونەوەیان بەم شێوەیە پێکەوە، 1 کۆرنسۆس 16:2 دەڵێت،
"لە یەکەم ڕۆژی هەفتەدا، با هەریەکێکتان شتێک دابنێت، وەک چۆن خودا پێی بەخشیوە."
بەم شێوەیە بەخشینی مەسیحی و یادکردنەوەی هەفتانەی پەروەردگار بەیەکەوە بەستراونەتەوە. بە دڵنیاییەوە دەتوانین بڵێین کە ئەگەر مەسیحییەکان لە هەموو شوێنێک ئەمەیان جێبەجێ بکردایە، هیچ کێشەیەکی دارایی لە کڵێسای خودا ئەمڕۆ نەدەبوو.
یەکەم ڕۆژی هەفتە بە پلەی یەکەم ڕۆژی مەسیحییەکانە. کاتێک نووسەرە مەسیحییە سەرەتاییەکان ئاماژە بە زاراوەی ڕۆژی خودا دەکەن، ئەوان باسی دەکەن وەک یەکەم ڕۆژی هەفتە – ڕۆژێک دوای شەممەی جوولەکە – ئەو ڕۆژەی کە ئێمەی مەسیحییەکان پێی دەڵێین ڕۆژی خودا. من بوێرانە دەڵێم کە ئەو کەسانەی کە لە پەنجا بۆ دوو سەد ساڵ دوای یوحەننای نێردراو ژیاون، زۆر زیاتر ئەگەری ئەوەیان هەبووە بزانن مەبەست لە زاراوەی ڕۆژی خودا چی بووە وەک لەو کەسانەی کە ئەمڕۆ دەژین. دەزانم هەندێک خوێندکاری پێشبینیکەر هەن کە ڕۆژی خودا لەگەڵ ڕۆژی گەورەی خودا تێکەڵیان دەکەن، بەڵام جیاوازییەکی یەکلاکەرەوە هەیە لە نێوان هەردوو زاراوەکەدا. ڕۆژی خودا لە دەقە ڕەسەنەکەدا لە باری خاوەندارێتیدا نییە. ئەو وشەیەی کە وەرگێڕدراوە بۆ "خودا" ئاوەڵناوێکە. ئەگەر ڕێگەپێدراو بووایە بڵێین "ڕۆژی خودایی"، ئەوا واتای تەواومان دەبوو. ئاوەڵناوێکی لەو شێوەیە لە وشەی مەسیحەوە دروست کراوە. ئێمە دەڵێین ڕۆحێکی مەسیحی، هتد. کەواتە ڕۆژی خودایی یان پەروەردگاری ئەو ڕۆژەیە کە پەروەردگار عیسای مەسیح بەندەکانی مەرگی شکاند و هەستا، هەرگیز جارێکی تر نامرێتەوە. ئێمەی مەسیحییەکان حەز دەکەین ئەم ڕۆژە لە یادی ئەودا بپارێزین.
لەوە ڕۆژەدا، یۆحەننا دەڵێت،
"من لە ڕۆحدا بووم" (1:10).
یۆحەننا زۆر دوور بوو لە هەر کۆبوونەوەیەکی مەسیحی، بەڵام چێژی خۆی لە شتەکانی خودا دەدۆزییەوە. هەندێک مەسیحی کە تۆ دەیانناسیت هەموو ڕۆژی یەزدان دەچنە کۆبوونەوە کاتێک لە ماڵەوەن، بەڵام کاتێک لە پشووەکانیاندان یان دوور لە شارن، ڕۆژی یەزدان وەک هەر ڕۆژێکی ترە چونکە کەس نایانناسێت. بەڵام یۆحەننا، کە دوورخرابووەوە لە هەر پەیوەندییەکی مەسیحی، "لە ڕۆحدا بوو لە ڕۆژی یەزدان." باشە کە مەسیحییەک ببینیت کتێبی پیرۆزی لەگەڵ خۆی ببات کاتێک لە پشوودایە و پەیوەندی ڕۆژانەی لەگەڵ یەزدان هەبێت، یان بەدوای کەسێکدا بگەڕێت کە عیسای مەسیح ناناسێت و هەوڵ بدات ئەو بەو کەسە پێویستە بناسێنێت. دڵنیا بە لەوەی کە تۆ لە ڕۆحدا دەبیت لە ڕۆژی یەزدان.
لە "ڕۆحدا" بوون لە ڕۆژی یەزداندا، یۆحەننا بینینێکی شکۆداری لە یەزدان خۆی هەبوو. سەرەتا دەنگێکی بیست، پاشان شێوەیەکی بینی. دەنگێکی بیست کە دەیگوت،
"من ئەلفا و ئۆمێگام، یەکەم و کۆتایی: و، ئەوەی دەیبینیت، لە کتێبێکدا بینووسە... و کاتێک سوڕامەوە، حەوت چرادانی زێڕینم بینی” (11-12).
ئەگەر بە دروستی لێی تێبگەم، ئەمانە وەک چرادانەکانی ناو پەرستگا و ناو خێمەی کۆبوونەوە نەبوون. ئەوانە حەوت لق بوون – شەش لقی لاوەکی و قەدێکی ناوەندی. بەڵام یۆحەننا حەوت چرادانی جیاوازی بینی. مەسیح نوێنەرایەتی دەکرێت بە چرادانە حەوت لقەکە لە شوێنی پیرۆز، و ڕۆحی خودا نوێنەرایەتی دەکرێت بە حەوت چراکەی سەری. بەڵام لە کاتی نەبوونی ئەودا – لە کاتی کاهینییەتی ئەودا لە ئاسمان – گەلەکەی دەبێت ڕووناکی بن بۆی لەم جیهانەدا. بۆیە یۆحەننا لەم یەکەم بینینەدا نەک یەک چرادان بە حەوت لقەوە، بەڵکو حەوت چرادانی جیاوازی بینی بە شێوەی بازنەیی. لە ناوەڕاستی ئەواندا یەکێکی بینی وەک کوڕی مرۆڤ بە پشتێنێکی زێڕینەوە بە دەوری سنگییەوە. ئەوە بینینێک بوو لە گەورە کە دادوەری دەکات لە ناوەڕاستی کۆبوونەوەکانی.
پاشان فێردەبین ئەم چرادانانە هێمای چین. ئەوان حەوت کڵێساکەن کە دەکەونە پارێزگای پرۆکۆنسوڵاری ڕۆمانیی ئاسیا. ئەم حەوتە لە هەموو کۆمەڵەکانی خودا هەڵبژێردران بۆ وێناکردنی تەواوی ڕێڕەوی مێژووی کڵێسا تا دووبارە هاتنەوەی یەزدانمان عیسای مەسیح. لە غیابی ئەودا، کڵێسای خودا بەرپرسیارە لەوەی ڕووناکییەک لە ناوەڕاستی تاریکیدا بە داگیرساوی بهێڵێتەوە. بیرتانە کاتێک لێرە لەسەر زەوی بوو، فەرمووی،
"من ڕووناکی جیهانم" (یۆحەننا ٨:١٢).
پێش ئەوەی بڕوات، بە حەوارییەکانی فەرمووی،
"ئێوە ڕووناکی جیهانن" (مەتتا ٥:٧).
ئەو چووەتە سەر شکۆمەندی و هەموو ئەندامانی کەنیسەکەی دەبێت لێرەدا بۆ ئەو بدرەوشێنەوە. چ جۆرە ڕووناکییەک بۆ عیسا دەبەخشیتەوە؟ ئایا دراوسێکانت ڕێز لە مەسیحییەتەکەت دەگرن؟ ئایا ئەو کەسانەی کە بازرگانییان لەگەڵ دەکەیت زۆر گرنگی پێدەدەن؟ من پێم باشترە شایەتیی وەربگرم لەو کەسانەی کە ڕۆژانە مامەڵەیان لەگەڵ دەکەیت نەک لەوانەی کە لە کۆبوونەوە گشتییەکاندا دەیانبینیت. کاتێک پیاوێک بەڕاستی دەگۆڕدرێت، بە تەواوی دەیگۆڕێت.
Dêra Xwedê û civînên takekesî yên Mesîhiyan li vê dinyayê ne ku ji bo Mesîh bibiriqin. Em li vir ne tenê ji bo ku em bi xwe ji tiştên Mesîh kêfê bistînin, lê ji bo ku Mesîh ji dinyayê re bilind bikin. Dema ku behsa şîva Xudan dikir şandî Pawlos got,
"چونکە هەموو کاتێک کە ئێوە ئەم نانە دەخۆن و ئەم جامە دەخۆنەوە، ئێوە مەرگی یەزدان ڕادەگەیەنن تاکوو ئەو دێتەوە" (1 قۆڕنتۆس 11:26).
وشەی وەرگێڕدراوی "نیشاندان" لەو بڕگەیەدا هەمان وشەیە کە لە شوێنێکی تر بۆ مزگێنیدان بەکارهاتووە:
تۆ بانگەشەی مەرگی پەروەردگار دەکەیت.
عشای ربانی شایەتییەکە بۆ گوناهباران، هەروەها شتێکە بۆ کەنیسە تا چێژی لێ ببینێت. کەنیسەی خودا لێرەیە تا بۆ مەسیح ببریسکێتەوە، و ئێمە بۆ ئەو دەبریسکێینەوە کاتێک ئەو لە کۆبوونەوەکانماندا بەرز ڕادەگیرێت و لە ژیانماندا نیشان دەدرێت.
"Min heft şemdanên zêrîn dîtin; û di nîvê heft şemdanan de yek mîna Kurê Mirov" (Peyxam 1:12-13).
لە زۆر ڕووەوە ئەو جیاواز دەردەکەوت لەوەی یوحەننا بیری دەهاتەوە، جگە لە کاتی سەر کێوی ڕووتێگۆڕین. بەڵام ئەو دەیزانی کێیە—"یەکێک وەک کوڕی مرۆڤ." یوحەننا لەسەر زەوی باش ناسیبووی، و لەو ساتەدا ناسییەوە کە لەو بینینە شکۆدارەدا دەرکەوت.
تێبینی بکە چۆن مەسیح وەسف کراوە،
"جلوبەرگێکی درێژی لەبەردا بوو تا قاچی، و پشتێنێکی زێڕینی بە دەوری [سنگیدا] بەستبوو" (13).
ئەو بە جلوبەرگی درێژ و سپی سەرۆک کاهینەوە دەبینرێت، لەگەڵ پشتێنێکی زێڕین بە دەوری سنگیدا. پشتێنەکە یان کەمەرەکە باس لە خزمەت دەکات. دەخوێنینەوە کە خزمەتکار پشتێنی خۆی دەبەستێت و خزمەتی سەر مێز دەکات (لوقا ١٧:٨). لە وهحی، پشتێنەکە نوێنەرایەتی خزمەتێکی سەرۆک کاهینی دەکات. خوداوەندە پیرۆزەکەمان ئێستا لە دەستی ڕاستی خودا خزمەتمان دەکات. پشتێنەکە زێڕینە، کە نیشانەی ئەوەیە خزمەتی مەسیح بە تەواوی لەگەڵ ڕێگا پیرۆز و ڕاستودروستەکانی خودا گونجاوە. بە گەڕانەوە بۆ خاچەکە کە عیسا وەک قوربانییەک بۆ ئێمە لەسەری هەڵواسرابوو، دڵخۆشین بە بیرهێنانەوەی وشەکانی مردنی،
"تەواو بوو."
هیچ شتێک ناتوانرێت زیاد بکرێت و هیچ شتێک لێی کەم بکرێتەوە لەو کارە تەواوکراوە. بەڵام کارێکی تر هەیە کە ئەو ئێستا بۆ گەلەکەی ئەنجامی دەدات. هەرچەندە لە شکۆمەندیدایە، ئەو هێشتا خزمەتمان دەکات. گەلەکەی بە درێژایی ڕێگا پێویستیان بە یارمەتییەکەیەتی. ئەو ساتەی تۆ سەر بە پەروەردگار عیسا دەبیت، تۆ دەهێنرێیتە ناو یەکێتییەکی زیندوو لەگەڵ سەرۆکی کاهینانی گەورەمان لە دەستی ڕاستی خودا.
"ئەویش دەتوانێت بە تەواوی ڕزگاریان بکات، ئەوانەی کە بەهۆی ئەوەوە دێنە لای خودا، چونکە ئەو هەمیشە زیندووە بۆ ئەوەی تکایان بۆ بکات" (عیبرانییەکان ٧:٢٥).
ئەو داوات لێ ناکات بە هێزی خۆت بژیت. متمانەی پێ بکە وەک ڕزگارکەر، و با دڵت پڕ بکات و ژیانت کۆنترۆڵ بکات. ئەو ژیانی خۆی لە تۆدا دەژیێنێت بۆ ستایش و شکۆمەندیی خۆی. دەبێت بە بوێری بێین بۆ تەختی نیعمەت، تاکو ڕەحمەت بەدەست بهێنین و یارمەتیی گونجاو بدۆزینەوە.
تێبینی ئایەتی ١٤هەم بکە:
سەری و قژی وەک خوری سپی بوون، وەک بەفر سپی؛ و چاوەکانی وەک گڕی ئاگر بوون.
پێشتر وتم کە هەموو وێنەیەک، هەموو هێمایەک کە لەم کتێبەدا دۆزراوەتەوە، لە شوێنێکی تر لە کتێبی پیرۆزدا ڕوون کراوەتەوە. لە دانیال ٧:٩-١٣ دەخوێنینەوە دەربارەی دێرینەی ڕۆژان و کوڕی مرۆڤ. ئێستا سەرنج بدە یۆحەننا وتی کە ئەوەی لە ناوەڕاستی حەوت چرادانەکەدا بوو "وەک کوڕی مرۆڤ" بوو. بێگومان ئەو ئەوەی دەبەستەوە بە بەشی حەوتەمی دانیال. یۆحەننا کوڕی مرۆڤی وەک یەکێک وەسف کرد کە قژی وەک بەفر سپی بوو. ئەو هەموو نیشانەکانی تەمەنێکی زۆری پێوە دیار بوو، هەرچەندە خوداوەند عیسا لە تەمەنی سی و سێ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. سەرنج بدە دانیال ٧:٩،
"و دێرینترین ڕۆژگارەکان دانیشت،... و قژی سەری وەک خوریی بێگەرد بوو."
کۆنەکەی ڕۆژان کێیە؟ لە بەشی حەوتەمی دانیالدا، ئەو یەهوەی ئیسرائیلە، و کوڕی مرۆڤ دێتە لای. بەڵام فێر دەبین کە کوڕی مرۆڤ خۆی کۆنەکەی ڕۆژانە. بە واتایەکی تر، یەهوەی پەیمانی کۆن، عیسای پەیمانی نوێیە. مەسیح خۆی «خودایەکی لە جەستەدا دەرکەوتووە».
پێغەمبەرێکی تری پەیمانی کۆن گوتی،
"بەڵام تۆ، بێتلەحم ئەفراتە، هەرچەندە تۆ بچووکی لەنێو هەزارەکانی یەهودا، بەڵام لە تۆوە ئەوەی دەردەچێت بۆ من کە دەبێتە فەرمانڕەوا لە ئیسرائیل؛ ڕەچەڵەکی لە کۆنەوە بووە، لە ئەزەلەوە” (میخا ٥:٢).
کێیە ئەو ڕزگارکەرەی لە بێتڵەحم لەدایکبووە؟ ئەو یەکێکە لەوانەی "هاتنەکانی لە کۆنەوە بوون، لە ئەزەلەوە." گەورە یەسووعی مەسیح کۆنترین ڕۆژگارەکانە. ئەمە یەکێکە لەو ڕاستیانەی کە مەسیحییەکان بانگکراون بۆی کە لەم کاتانەی لادان لە دیندا بەرگری لێ بکەن. قەشەکان بە خەڵک دەڵێن کە هەموومان کوڕی خوداین. ئەوان لەدایکبوونی پاکیزانەی مەسیح و خوداوەندییەکەی ڕەتدەکەنەوە و دەڵێن کە ئەو تەنها گەورەترین مامۆستایە کە لەلایەن خوداوە نێردراوە. بەڵام ئەوە بەس نییە بۆ مەسیحییەکە. مەسیح خودایە، یان ئێمە و ئەوانەی لە بەهەشتن بتپەرستین، چونکە مەسیحە کە لەوێ و لێرە پەرستراوە. یونیتاریان باوەڕی بە خودای باوک هەیە، بەڵام بە کوڕ نییە. ئەو دەڵێت،
هێڵەکان زۆر ڕاست مەکێشە - عیسا تەنها بوونەوەرێکە.
ئەگەر ئەو یۆنیتاریانە ڕاست بێت، من بتپەرستم، چونکە من عیسای مەسیح دەپەرستم. من دەپەرستم، نەک بودا، نەک براهمان، بەڵکو عیسا و بە خودای دەزانم. کەچی هەندێک پێم دەڵێن کە هیچ جیاوازییەکی نییە! جیاوازییەکی زۆر گەورە دروست دەکات، بۆ هەردوو کات و هەتاهەتایە. واتای هەموو جیاوازییەکە دەبێت لە نێوان بەهەشت و دۆزەخدا. چونکە گەورە عیسا دەفەرموێت،
“بۆ ئەو شوێنەی من دەچم، ئێوە ناتوانن بێن،... چونکە ئەگەر باوەڕ نەکەن کە من هەم، ئێوە لە گوناهەکانتاندا دەمرن” (یۆحەننا ٨:٢١، یۆحەننا ٨:٢٤).
ئێمە دان دەنێین بە عیسای مەسیحدا وەک خودا کە لە جەستەدا دەرکەوت، کوڕی تاقانەی خودا، دەستنیشانکراوەکە کە بە نیعمەتەوە هات بۆ ڕزگارکردنی گوناهبارانی ونبوو و تاوانبار. ئایا تۆ پشتی پێ دەبەستیت وەک ڕزگارکەرت؟
کەواتە دەبینین کە ئەم یەکێکە لە ناوەڕاستی چرادانەکاندا کوڕی مرۆڤە، لەگەڵ ئەوەشدا خودا خۆیەتی. خوداوەند عیسا ئەو سروشتە دووانەیەی هەیە، و شوێنی هەمیشە لە ناوەنددایە. هیچ کۆمەڵێکی باوەڕداران شایەنی ئەوە نییە پێی بوترێت کۆمەڵێکی مەسیحی کە ئەو شوێنەی پێنەدات. بەڵام،
"کاتێک دوو یان سێ بە ناوی من کۆبوونەتەوە،" فەرمووی، "من لە ناویاندام" (مەتتا ١٨:٢٠).
بیرت دێت کاتێک ئەو لەسەر ئەو خاچە لە نێوان دوو دزدا هەڵواسرابوو، ئەو یەکێکیانی ڕزگار کرد کە بە باوەڕەوە ڕووی تێکرد. کاتێک ڕۆحی پیرۆز لە مردووان هەستا و قوتابییەکانی لە ژووری سەرەوە کۆببوونەوە،
پاشان... عیسا هات و لە ناوەڕاستدا وەستا (یۆحەننا 20:19).
لە بەشی ٥ی پەرتووکی بینیندا، یۆحەننا سەیری کرد و بەرخەکەی بینی.
لە ناوەڕاستی تەختەکە و چوار زیندەوەرەکە، لە ناوەڕاستی پیرەکان.
ئەمە ئەو شوێنەیە کە هەمیشە هی گەورە عیسایە - شوێنی ناوەندی، شوێنی باڵا. خودا دەبێت عیسای لە ناوەڕاستدا بێت.
بەڵام با بگەڕێینەوە بۆ بینین ١:٠.
“چاوەکانی وەک گڕێکی ئاگر بوون” (14).
یۆحەننا بەو شێوەیە لەسەر زەوی نەیناسی، جگە لەوانەیە کاتێک ئەو سەرزەنشتی فەریسییەکانی دەکرد؛ بەڵام لەبیرت بێت هەموو ئەوانەی ئێستا قبووڵی ناکەن، چاوەکانی ئەویان وەک گڕێکی ئاگر دەبینن. هیچ شتێک لەو چاوانە شاراوە نابێت. هەموو شتێک دەناسنەوە کە تۆ هەوڵی شاردنەوەی دەدەیت. هەموو شتێک دێتە ڕووناکی و دەخرێتە ژێر دادگاییکردن. ئۆه، ئێستا هەموو شتێکت لەگەڵ ئەودا ڕوون بکەرەوە. ئایا تێدەگەیت کە یەکەم جار خودا دەبینیت، دەبێت لەگەڵ هەموو گوناهەکانت لەسەر ڕۆحتدا بیبینیت؟ ئایا تا ئێستا لەگەڵیدا کۆبوونەوەت هەبووە؟ ئەگەر یەکەم جار لە ڕۆژی دادگاییکردندا بیبینیت، ئەوا زۆر درەنگ دەبێت. دەتوانیت یەکەم کۆبوونەوەت لەگەڵیدا لەم جیهانەدا هەبێت. دەتوانیت بە باوەڕ بیبینیت. هەوڵ مەدە خۆت باشتر بکەیت یان خۆت چاک بکەیت. هەر وەک خۆت وەرە، بەبێ یەک داواکاری، جگە لەوەی کە ئەو ڕزگارکەری گوناهبارانە و بانگهێشتت دەکات بێیت. دەبینیت کە ئەو چاوانەی وەک گڕێکی ئاگرن و سەیری قووڵایی ڕۆحت دەکەن، پڕ دەبن لە ناسکترین خۆشەویستی و ڕاتدەکێشن بۆ لای خۆی.
بەڵام وەسفی یۆحەننا زیاتر دەڵێت:
«پێیەکانی وەک بڕۆنزی بریقەدار» (15)
بڕۆنز له پهیمانی کۆندا هێمای حوکمدانه. قوربانگای بڕۆنزی که لهبهردهم خێوهتی پهرستندا بوو، ئهوه بوو که ئاگری حوکمدانی خودا بهردهوام لهسهری دهسووتایهوه. به بڕۆنز داپۆشرابوو چونکه بڕۆنز دهیتوانی بهرگهی ئاگر بگرێت. (ئهو کانزا تایبهتهی ئاماژهی پێکراوه لهڕاستیدا تێکهڵهیهکی زۆر ڕهقی مس بوو، بهڵام من وشهی بڕۆنز بهکاردههێنم وهک له KJVدا بهکارهاتووه.) له سهرتاسهری کتێبی پیرۆزدا دهدۆزیتهوه که هێمای حوکمدانه. و له کتێبی وهحیدا کوڕی مرۆڤ قاچهکانی وهک بڕۆنزه، چونکه ڕێگاکانی له ڕاستودروستیدا نهگۆڕن. ڕۆژێک دێت که ئهو قاچهکانی دهخاته سهر ههموو شتێک که دژی ڕاستی و ڕاستودروستی بێت. ههموو شتێکی ناپیرۆز له حوکمدانی خوداییدا لهناودهبرێت.
دەنگی وەک دەنگی ئاوی زۆرە.
کاتێک لەسەر لێواری دەریا دەوەستیت و گوێت لە دەنگی زۆری ئاوەکان دەبێت، سەرسام دەبیت بە هێزیان. کەشتییەکە، کە لە بەندەر زۆر گەورە و بەهێز دەردەکەوێت، بێدەسەڵاتە کاتێک لە دەریایە و زەریا بە تووڕەییەکی زۆرەوە خۆی دەجوڵێنێت. دەنگی ئەو وەک دەنگی شەپۆلە گەورەکانی دەریا وایە – دەنگێکی پڕ لە هێزە. ئەو هێزە کاتێک بە نیعمەتەوە دەردەکەوێت، واتای ڕزگاریتە؛ کاتێک بە دادوەرییەوە دەردەکەوێت، واتای سزای هەتاهەتاییە! دەتوانیت ئێستا بە بیستنی دەنگی ئەو، لە مردنەوە بۆ ژیان تێپەڕیت. ئەو دەتوانێت قسە بۆ ڕۆحە داماوەکەت بکات و لە ساتێکدا دڵت لە نوێ دروست بکاتەوە. ئەو فەرموویەتی:
“کاتێک دێت، و ئێستاش هاتووە، کە مردووان گوێ لە دەنگی کوڕی خودا دەگرن: و ئەوانەی گوێ دەگرن دەژین” (یۆحەننا 5:25، بە خەتی لار زیادکراوە).
بە گوێگرتن لە دەنگی خودا، بە باوەڕهێنان بە وشەی خودا، تۆ دەژیت! ئایا ئەو دەنگە پڕ لە هێزەت بیستووە؟ بەم زووانە گەلی خودا هەمان ئەو دەنگە زلهێزە دەیبیستن کە بانگیان دەکات بۆ دوورکەوتنەوە لە زەوی.
"چونکە خودی پەروەردگار بە هاوارێکەوە لە ئاسمانەوە دادەبەزێت،... و مردووەکانی ناو مەسیح یەکەم جار هەڵدەستنەوە،" و پیرۆزە زیندووەکان دەگۆڕدرێن (1 تەسەلۆنیکی 4:16-17).
هەندێک جار مەسیحییەکان بێ هیوا دەبن؛ بەڵام کاتێک ئەو دەنگە وەک دەنگی ئاوی زۆر لە ئاسمانەوە دەڵێت،
“هەستە، خۆشەویستەکەم، جوانەکەم، وەرە بڕۆ،” (گۆرانی گۆرانییەکان 2:13)
ئێمە لە چاوتروکانێکدا بەرز دەکرێینەوە بۆ ئەوەی لە هەوادا پێی بگەیین.
“لە دەستی ڕاستیدا حەوت ئەستێرەی پێ بوو” (بینین ١:١٦).
ئەستێرەکان باس لە خزمەتێک دەکەن کە سپێردراوە بە پیرۆزەکانی، کە ئەرکیانە بە ڕووناکیەکەی ئەو و بۆ ئەو لە دنیادا بدرەوشێنەوە.
"ئەوانەی زۆر کەس بۆ ڕاستودروستی دەگەڕێننەوە [دەدرەوشێنەوە] وەک ئەستێرەکان بۆ هەتاهەتایە و هەتاهەتایە" (دانیال ١٢:٣).
ئەو ئەستێرەکانی لە دەستی ڕاستیدا ڕاگرتووە.
لە دەمییەوە شمشێرێکی تیژی دوو سەر هاتە دەرەوە.
ئەوە وشەی خودایە (عیبرانییەکان ٤:١٢). مرۆڤەکان یاری بەو شمشێرە دوولێوارە دەکەن، بەڵام بەم زووانە بۆیان دەردەکەوێت کە بەهێزە و ناتوانرێت بەرگری لێبکرێت.
"ڕوخساری وەک خۆر بوو کاتێک بە هێزی خۆیەوە دەدرەوشێتەوە" (بینین ١:١٦).
لە مەلەخی ٤:٢ دەخوێنینەوە،
بەڵام بۆ ئێوەی کە لە ناوی من دەترسن، خۆری ڕاستودروستی هەڵدێت لەگەڵ شیفا لە باڵەکانیدا.
کاتێک شاولى تارسوس لێی درا، ڕووناکییەکی بینی کە گەورەتر بوو لە درەوشانەوەی خۆر. ئەوە شکۆمەندی خودا بوو لە ڕوخساری مەسیح عیسادا. هەر ئەمەش بوو کە یوحەننا بینی، و کەوتە بەرپێی ئەو. بەڵام ئەو دەستی ڕاستی خستە سەر یوحەننا و فەرمووی،
"مەترسن؛ من یەکەمی و دوایینم: من ئەوەم کە زیندووم، و مردووم؛ و، ببینن من بۆ هەتاهەتایە زیندووم، ئامین؛ و کلیلەکانی [مردن و جیهانی مردووان]م پێیە" (وهحی ١:١٨).
مردن چییە؟ ئەوە جەستەیەکی بێ ڕۆحە:
“جەستە بەبێ ڕۆح مردووە” (یاقوب 2:26).
شتێکی وا لە پەرتووکی پیرۆزدا نییە بە ناوی خەوتنی ڕۆح. ڕۆحی مرۆڤ لە گۆڕدا نییە. جەستە دەچێتە گۆڕ، بەڵام ڕۆح لە جیهانی نەبینراودایە. ھادیس بریتییە لە حاڵەتی ڕۆح بەبێ جەستە. مەسیح کلیلەکانی هەردوو مردن و ھادیسی پێیەتی.
لە ئایەتی نۆزدەهەمدا، ئێمە دابەشبوونە سێ بەشییەکەی پەرتووکی بینین دەبینین:
"بنووسە ئەو شتانەی کە بینیت، و ئەو شتانەی کە هەن، و ئەو شتانەی کە دواتر ڕوودەدەن" - یان "لەدوای ئەم شتانە."
ئەو شتانەی کە تۆ بینیوتە
ئەو شتانەن کە هی بەشی یەکەمە- یەکەمین بەشی کتێبی وهحی.
ئەو شتانەی کە هەن
لە دوو بەشی داهاتوودا دێت و دابەشکردنی دووەم پێکدەهێنێت، کە باس لە سەردەمی ئێستا دەکات. حەوت کڵێساکە وێنەیەکی تەواومان پێدەدەن لە مێژووی تەواوی کڵێسای دانپێدانەر لە سەردەمی نێردراوانەوە تا هاتنی خوداوەند عیسا. ئەم دوو بەشە دۆخی کڵێسا لەسەر زەوی لە حەوت سەردەمی جیاوازدا وێنا دەکەن. مێژووی کڵێسا لە ڕفاندندا کۆتایی دێت، کاتێک عیسا وەک ئەستێرەی گەش و بەیانی دێت. ئەو ڕووداوە کۆتایی بە سەردەمی ئێستا دەهێنێت.
"شتەکان کە لەدوای ئەم شتانە دەبن،"
ڕووداوەکانن کە لە بەشەکانی 4 تا کۆتایی وەسفکراون، و سێیەم و کۆتا بەشی کتێبەکە پێکدەهێنن. ئەمانە ئەو شتانەن کە دوای کۆتاییهاتنی مێژووی کڵێسا ڕوودەدەن-تەنگانەی گەورە، شانشین، و دۆخی هەتاهەتایی.