ئەم بەشە لێکدانەوە دەکات بۆ بینین ١٣:١-١٠ وەک پێشبینیکردنی فیدراسیۆنێکی شەیتانیی نەتەوەکان لە داهاتوودا، کە لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی کۆنەوە سەرهەڵدەدات دوای ئەوەی کەنیسە بەرز دەکرێتەوە. نووسەرەکە ڕوونیدەکاتەوە کە لابردنی مەسیحییەکان و ڕۆحی پیرۆز خراپە و بێیاسایی توندتر ئازاد دەکات، ڕێگە بە شەیتان دەدات کە خراپەکارییەکەی ئاراستەی ئیسرائیل بکات لە ڕێگەی ئەم حکومەتە مرۆییە بێخودایەوە. ئەم هاوپەیمانییە پەیوەستە بە پێشبینییەکەی دانیال دەربارەی ئیمپراتۆریەتە ناجولەکەکان، کە لە کۆتاییدا دەبێتە ئیمپراتۆریەتێکی ڕۆمانی زیندووکراوە.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکانتێبینییەکانی ئایرۆنساید
فیدراسیۆنی نەتەوەکان! ئەم دەستەواژەیە چەندە لەسەر زمانی سیاسەتمەداران و کەسانی خاوەن بایەخ بە کاروباری نیشتمانییە لە ئێستادا (١٩١٩)! چەند ساڵێک لەمەوبەر زۆر جیاواز بوو. کاتێک مامۆستایانی پێشبینی ڕایانگەیاند کە وشەی خودا پێشبینی فیدراسیۆنێکی وای کردووە کە ئێستا مرۆڤەکان زۆر بایەخی پێدەدەن، گاڵتەیان پێکرا. بە ئاشکرا ڕاگەیەندرا کە ئەم مامۆستایانە خەونبین بوون، خۆیان دابووە دەست خەیاڵی گەمژانە، و شتێکیان ڕادەگەیاند کە هەرگیز جێبەجێ نەدەبوو. بەڵام جەنگی جیهانی یەکەم و بارودۆخی نوێ، بۆچوونی ئەم ڕەخنەگرانەیان لە چەند ساڵی ڕابردوودا بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕیوە. ئێستا کەسانێک هەن کە یەکێتی نەتەوەکان بە تاکە چارەسەر دەزانن بۆ ئەو کێشانەی کە ڕووبەڕووی سیاسەتمەداران دەبنەوە لە هەموو شوێنێک. زۆر کەس پێیان وایە ئەم هاوپەیمانییە دەبێتە چارەسەری هەموو مەترسییەکانی ئاوەدانکردنەوە. تەواو چی لێ دێتە دەرەوە، لە کاتێکدا کەنیسە هێشتا لەسەر زەوییە، کەس هەوڵی پێشبینی کردن نادات. بەڵام دوای ڕۆیشتنی کەنیسە، بە دڵنیاییەوە یەکێتییەکی گەورەی نەتەوەکان دروست دەبێت کە لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی کۆنەوە سەریان هەڵداوە. لە بنەڕەت و سروشتدا شەیتانی دەبێت، و لە ڕاستیدا دەبێتە دوا کارتی شەیتان، ئەگەر ڕێگەم پێبدرێت ئەو دەستەواژەیە بەکاربهێنم، پێش ئەوەی ناچار بێت دانی بە شکستە تەواوەکەیدا بنێت. ئەمە بابەتی دە ئایەتی یەکەمی پەرتووکی بینین ١٣:٠ـە.
لە بەشی ڕابردوودا تێبینی ئەوەمان دەکرد کە دوژمنایەتی شەیتان بە شێوەیەکی تایبەت دژی گەلی زەمینی خودا (ئیسرائیل) دەبێت، دوای ئەوەی کەنیسە بەرز دەکرێتەوە بۆ ئەوەی لە ئاسماندا پەروەردگار ببینێت. لەم بەشەدا دەبینین ئەو دوژمنایەتییە چ شێوەیەک وەردەگرێت. و بۆ ئەوەی ئەم دەقە بە دروستی دابنێین، پێویستە لەبیرمان بێت کە ئەم بەشەی وهحی کاتێکی گرنگ و پڕ لە ڕووداوی گەورەی لەبەرچاوە – کاتی نێوان یەکەم زیندووبوونەوە و گواستنەوەی پیرۆزەکان لە ڕاپچەردا و دەرکەوتنی شکۆداری خودا عیسای مەسیح. ئەم بەشە ئەو کاتە دەگرێتەوە پێش گەڕانەوەی مەسیح وەک مەسیحی چاوەڕوانکراوی ئیسرائیل، کە لەسەر تەختی باوکی، داود، دادەنیشێت و بە دادپەروەرییەوە فەرمانڕەوایی هەموو زەوی دەکات. ئەگەر لەم بارەیەوە سەرلێشێواوی هەبێت، هیچ شتێک ڕوون نابێتەوە.
قورس نییە وێناکردنی دۆخی ئەم جیهانە دوای ئەوەی هەموو مەسیحییە ڕاستەقینەکان بەرزکرانەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ خوداوەند بن؛ بەتایبەتی کاتێک تێدەگەین کە زۆرێک لە پۆستە باڵاکاندا - فەرمانڕەواکان، پارێزگارەکان، و سەرکردە سیاسییەکانی تر - لە ناخیاندا پیاوانی مەسیحین. ڕەنگە، نابێت بڵێم زۆر بە بەراورد لەگەڵ ئەوانەی ڕزگارنەکراون و بێباکن بەرامبەر داواکارییەکانی مەسیح، چونکە کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت کە
"زۆر لە مەزنەکان نا، زۆر لە خانەدانەکان نا، بانگکراون" (یەکەم کۆرنسۆس ١:٢٦).
خانم هانتینگتۆن ژنێکی خواناس بوو کە لە سەردەمی وایتفیڵد و وێسلییەکاندا ژیاوە و زۆر یارمەتیدەر بوو لە بڵاوکردنەوەی مزگێنی.
دەیگوت کە تەنها بە "م"ـێک دەچوو بۆ بەهەشت. ئەگەر ئایەتەکە "'هیچ خانەدانێک نا،'" بوایە، هیچ هیوایەک بۆی نەدەبوو، بەڵام "م"ـەکە وەریگرت.
بەڵام بێگومان هەندێک کەس لە پۆستە باڵاکاندا هەن کە بەڕاستی خودا دەناسن و لەگەڵ کڵێسادا لە کاتی هاتنەوەیدا ڕفێندراون. لابردنی ئەوان وەک شکاندنی بەربەستێک دەبێت، ڕێگە بە ئاوە خێراکانی بێسەروبەری دەدات بەسەر هەموو خاکێکدا بڕژێت. بیربکەرەوە چۆن خراپە ئەوکات چڕتر دەبێتەوە. مرۆڤە ڕزگارنەکراوەکان چەندە دوور دەڕۆن لە هەوڵەکانیاندا بۆ هێنانەدی هەزار ساڵەیەک بەبێ مەسیح. جا مرۆڤە دنیاییەکان پێی بزانن یان نا، مەسیحییە ڕاستەقینەکان ڕووناکی جیهان و خوێی زەوین. با هەموو مەسیحییەک لەناکاو لەم جیهانە ببرێت، ئەوا تاریکییەکی چڕ زەوی دادەپۆشێت. بە نەمانی هێزی پارێزەری ڕاستودروستی، جەماوەری خەڵک ڕادەستی گەندەڵی و توندوتیژی دەکرێن. سەرگوزشتەی ڕۆژانی پێش لافاوەکە بخوێنەرەوە، و هەستێک بە دۆخی پشێوی دەکەیت کە زاڵ دەبێت. تەنانەت ئێستاش بێ یاسایی لە هەموو شوێنێکی جیهاندا بڵاودەبێتەوە. و لە پشت هەموو ئەمانەوە هەوڵێکی شەیتانی هەیە بۆ لەناوبردنی هەموو باوەڕێک بە خودا و وشەکەی، و دانانی سیستەمە خراپەکان لە جێگەی ئەوەی کە تەنها دەبێتە هۆی وێرانیی هەتاهەتایی بۆ ئەوانەی شوێنی دەکەون.
لە ڕۆژگاری ئێمەدا، هەرچەندە دوژمن وەک لافاوێک دێت، ڕۆحی خودا لێرەیە بۆ ئەوەی ئاڵایەک لە دژی بەرز بکاتەوە. ووشەی خودا پێمان دەڵێت کە نهێنیی بێ یاسایی پێشوەختە کار دەکات، بەڵام لەم سەردەمەدا ڕۆحی پیرۆز ڕێگرە لە گەشەسەندنی تەواوی خراپە. کاتێک ئەو لە جیهان دەبرێتە دەرەوە – واتە، کاتێک ڕۆحی پیرۆز کەنیسە بەرز دەکاتەوە بۆ ئەوەی لە ئاسماندا چاوی بە پەروەردگار بکەوێت – ئەوکات دواین ڕێگر لەبەردەم هێزی خراپە نامێنێت. چیتر هیچ کۆتوبەندێک لەسەر پیلانەکانی شەیتان نامێنێت. لە بەهەشتدا پیرۆزەکان لەبەردەم تەختی دادگاییکردنی مەسیح پێشکەش دەکرێن. وەک چۆن بینیمان، بۆ دواین جار شەیتان وەک داواکاری گشتی لە دژیان لەبەردەم خودا دەردەکەوێت، وەک چۆن بۆ چەندین سەدە کردوویەتی. بەڵام بە تەواوی لە بەهەشت فڕێ دەدرێتە دەرەوە و بە توڕەییەکی زۆرەوە دێتە خوارەوە بۆ سەر زەوی چونکە دەزانێت کاتی کەمە. تەنها لە ئیسرائیلدا لەو ڕۆژەدا شایەتییەک بۆ خودا دەدۆزێتەوە، بۆیە هەموو کینەی خۆی دژی ئەو گەلە دەگۆڕێت. ئەو هەوڵ دەدات بۆ وێرانکردنیان کار بکات لە ڕێگەی حکومەتی مرۆییەوە کاتێک بە تەواوی خودای فڕێداوە.
لە دانیال 2:0 پێمان دەوترێت کە نەبووخەدنەسسەر خەونێکی بە وێنەیەکی گەورەوە بینی، کە "سەردەمەکانی گەلان" نیشان دەدات. ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بۆ ئەو ماوەیەی کە جوولەکەکان تێیدا بەناو گەلاندا بڵاوبوونەتەوە، ئەو سەردەمانەی کە نەتەوەکان دەسەڵاتیان بەسەر خاکی فەلەستیندا هەیە. ئەم سەردەمە گەلانییە بە نەبووخەدنەسسەر دەستی پێکرد، کە بە سەری زێڕین نوێنەرایەتی دەکرێت. لەدوای ئەمەدا حوکمڕانی مادەکان و فارسەکان دێت، کە بە سنگی زیوین و قۆڵەکان نیشان دراوە. ئەوەش، بەدوایدا ئیمپراتۆریەتی یۆنانی-مەقدۆنی هات، کە بە سکی بڕۆنزی وێنەکە خراوەتەڕوو. دوایین ئیمپراتۆریەتی جیهانی شانشینی ئاسنە، ڕۆمانییەکە. بەڵام دانیال بەردەوام دەبێت لە نیشاندانی ئەوەی کە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی لە کاتی کۆتاییدا شێوەیەکی زۆر تایبەت وەردەگرێت. لە پێیەکانی وێنەکەدا هەوڵێک هەیە بۆ تێکەڵکردنی ئەوەی کە ناتوانرێت تێکەڵ بکرێت، ئاسن و قوڕ. ئەمە وێنەی هەوڵی مرۆڤە بۆ تێکەڵکردنی ئاسنی ئیمپریالیزم لەگەڵ قوڕی گۆزەگەرەکەی دیموکراسی کۆمەڵایەتی.
مەحاڵە ئیمپریالیزم و دیموکراسی تێکەڵ بکرێن. یەکێکیان، بە ناچاری، دەبێت ئەوی تریان لەناو ببات. و ئەم نووسینە پیرۆزەی ئێستا لەبەردەستماندایە، ڕوونی دەکاتەوە کە لە کۆتاییدا دەسەڵاتی ئیمپریالی تا ڕادەیەک سەرکەوتوو دەبێت. خەڵک ماندوو دەبن لە ململانێی بەردەوام، کە زۆر درێژەی کێشاوە؛ چونکە، هەرچییەک سیاسەتمەدارە گەشبینەکان بیڵێن، قسەی خودا نیشان دەدات کە ئاڵۆزییەکە خراپتر و خراپتر دەبێت. و پێویست ناکات سەرسام بین ئەگەر، تەنانەت پێش ئەوەی کەنیسە هەڵبگیرێت، لەبری دروستکردنی سوپا بۆ پاراستنی جیهان بۆ دیموکراسی، ڕەنگە پێویست بێت گەنجانی نەتەوەکەمان ناچار بکرێن بە خزمەتی سەربازی لە هەوڵێکدا بۆ ڕزگارکردنی جیهان لە دیموکراسی. خەڵک بە زوویی هەوڵ دەدەن هەموو شتێک بخەنە دەستی خۆیان، بەمەش هەموو مافەکانی موڵکایەتی دەخەنە مەترسییەوە. ئەمە بارودۆخێکە کە بۆ هەمیشە قبوڵ ناکرێت. لەناو هەموو ئەمانەدا، دوای ئەوەی کەنیسە هەڵدەگیرێت بۆ چاوپێکەوتنی یەزدان، پیاوێک سەرهەڵدەدات کە لە خۆیدا سیاسەتمەداریی قەیسەر، لێهاتوویی سەربازیی ناپلیۆن، و سەرنجڕاکێشیی کەسیی چێستەرفیڵد کۆدەکاتەوە. ئەم پیاوە سەرۆکایەتی هاوپەیمانییەکی دە دەسەڵات دەکات، کە وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، لەو نەتەوانە پێکهاتووە کە لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی کۆنەوە سەریان هەڵداوە. کاتێک هەموو دڵسۆزیی خۆیان بۆ خودا و قسەکەی فڕێ دەدەن، لە ڕێگەی ئەم هاوپەیمانییەوە، بۆ ماوەیەکیش بێت، باڵادەستی بەسەر جیهاندا دەکات.
وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، دانیال ئەم قۆناغە کۆتاییەی شتەکان بە دە پەنجەی قاچی پەیکەرەکە وێنا دەکات. لە کۆندا، ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی دابەشکرابوو بەسەر بەشەکانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، کە بە دوو قاچی پەیکەرە گەورەکە هێما کراوە، بەڵام لەژێر دەسەڵاتێکی ناوەندیدا یەکگرتوو بوو تاوەکوو هەڵوەشانەوە دەستی پێکرد.
لە دانیال 7:0 دەخوێنینەوە دەربارەی سەردەمی گەلان کە بە شێوازێکی جیاواز وێنا کراوە. پیاوەکەی خودا بینینێکی هەبوو کە تێیدا هیچی جوان یان گەورەی نەبینی، بەڵکو چوار ئیمپراتۆریەتە گەورەکە وەک چوار دڕندەی برسی وێنا کرابوون، چاوەڕێی ئەوە بوون کە باز بدەنە سەر یەکتر. ئەم دڕندانە ئەوەندە ترسناک بوون کە هیچ شتێک لەسەر زەوی بە تەواوی وەسفی ئەو بوونەوەرە کێوییانە ناکات کە لەوێ وێنا کرابوون. ئیمپراتۆریەتی بابل بە شێرێک هێما کرابوو کە باڵی هەڵۆیەکی هەبوو – دووڕەگێک، کە لە ئاژەڵێکی زەوی و باڵندەکانی ئاسمان پێکهاتبوو. دەسەڵاتی ماد و فارس وەک ورچێک دەرکەوت، کە لەسەر لایەک بەرز ببووەوە. لە نێوان ددانەکانیدا سێ پەراسووی خوێناوی هەبوو، کە ڕەنگە نوێنەرایەتی سێ شاری سەرەکی ئیمپراتۆریەتی بابل بکات کە لەلایەن مادەکان و فارسەکانەوە لە ژێر دەسەڵاتی کۆرشدا تاڵان کرابوون. ئیمپراتۆریەتی یۆنانی، یان ئەسکەندەری، وەک پڵنگێک وێنا کرابوو کە چوار سەر و چوار باڵی باڵندەیەکی لەسەر پشتی بوو. چوار سەرەکە، بێگومان، دابەشبوونی چوار قۆڵی ئەم ئیمپراتۆریەتە یۆنانی-مەقدۆنییەیان نیشان دەدا دوای مردنی ئەسکەندەر. لە کۆتاییدا، دانیال نووسی کە دڕندەی چوارەم ترسناک و سامناک بوو. ددانێکی گەورەی ئاسنی هەبوو و هەموو شتێکی وردوخاش دەکرد و دەیخوارد کە دەهاتە ڕێگەی. بەڵام هیچ وەسفێکی وردی نەدا، هەرچەندە زیادی کرد کە دە شاخی هەبوو.
ئەو دڕندە کۆتاییە بە ڕوونی وەڵامی قاچە ئاسنینەکانی پەیکەرەکە دەداتەوە، کە هێزی ڕۆمانییە. دە قۆچەکە دە پەنجەی پێیەکانن، کە شێوەی کۆتاییەکەی ڕوون دەکەنەوە. پێموایە هیچ گومانێک نییە کە ئەم دڕندە ترسناکەی کۆتاییە بە تەواوی لەم بەشەی ئێستاماندا بۆمان وەسف کراوە. ئەمە هێزی ڕۆمانییە کە لە کاتی لەدایکبوونی پەروەردگاردا هەبوو و بەرپرسیار بوو لە مردنی لەسەر خاچ. جوولەکەکان هیچ دەسەڵاتێکیان نەبوو مەگەر لەلایەن پیلاتۆسەوە پەسەند بکرایە، وەک نوێنەری قەیسەر. بۆیە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی، کە پۆنتیۆس پیلاتۆس نوێنەری فەرمی بوو، پەروەردگاری شکۆمەندی خاچیدا. ڕاستە کە پیلاتۆس تەنها ئەو سزایەی دا کە جوولەکەکان داوایان کردبوو، و بۆیە ئەوان بە بەرپرسیار دادەنرێن لە کوشتنی مەسیحەکەیان. بەڵام حاکمی ڕۆمانی دەبێت ڕووبەڕووی ئەو بڕگەیە ببێتەوە، کە بە درێژایی سەدەکان لە گوتنەوەی باوەڕنامەی نێردراواندا دووبارە و سێبارە دەکرێتەوە:
ئەو لە سەردەمی پۆنتیۆس پیلاتۆس لە خاچ درا.
پیلاتۆس هەرگیز ناتوانێت لەوە دەرباز بێت. ئەوە بۆ هەتاهەتایە دژی مێژووەکەی دەوەستێتەوە.
پێشتر لە بینین 12:0 بینیومانە، کە ئەژدیها سوورە گەورەکە، کە حەوت سەری و دە قۆچی هەیە، نوێنەرایەتی ڕۆما دەکات کە لەلایەن شەیتانەوە وزەدار کراوە و هەوڵی لەناوبردنی منداڵە نێرینەکە دەدات. لێرەدا، لە بەشی 13، ڕۆمامان هەیە لە کاتی کۆتاییدا. ئیمپراتۆرییەتەکە زیندوو کراوەتەوە، لە دەریای نەتەوەکانەوە لەلایەن خودی شەیتانەوە بانگ کراوە. بەپێی باشترین دەستنووسەکان، ئایەتی یەکەم دەبێت بخوێنرێتەوە،
ئەو لەسەر لمی دەریاکە وەستا،
واتە، شەیتان، ئەژدیهاکە. و ئەو کەسەیە کە دڕندە کێوییەکە بانگ دەکات لە ئاوەکانەوە سەر هەڵبدات،
خاوەن حەوت سەر و دە قۆچ، و لەسەر قۆچەکانی دە تاج، و لەسەر سەرەکانی ناوی کفر.
ئەمە ڕۆمای ئیمپراتۆری زیندووبووەوەیە، وەک دە تاجەکە ڕایدەگەیەنن.
دوای مردنی پەروەردگار عیسای مەسیح، ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بەردەوام بوو لە بووندا، هەرچەندە دابەشکرابوو بۆ بەشەکانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، کە تا کۆتایی مێژووەکەی کەم تا زۆر بە شێوەیەکی شل پێکەوە مابوونەوە. لە کۆتاییدا لەلایەن داگیرکەرانی باکوور و ڕۆژهەڵاتەوە وێران کرا. بەڵام هەرچەندە ئیمپراتۆریەتەکە وەک خۆی پارچە پارچە کرا، لەگەڵ ئەوەشدا بنەما ڕۆمانییەکان لە زۆربەی بەشەکانی ئەوروپادا زاڵ بوون و بوونە بنەمای شارستانییەتێک کە ئێستا دەیناسین. سیستەمی دادوەریی ئەمریکیی ئێمە لەسەر سیستەمی ڕۆما دامەزراوە. لە جەنگی جیهانی یەکەمدا، هاوپەیمانان، لەوانەش ئەمریکا، هەموویان نوێنەری ئیمپراتۆریەتی کۆنی ڕۆمانی بوون، بە بێجگە لە، بێگومان، ژاپۆن، چین، و نەتەوە بتپەرستەکانی تر. لە لایەکی ترەوە، هەمان هێزەکانمان بینی کە پێکەوە کۆببوونەوە (گۆتەکان، ڤاندالەکان، و هۆنەکان)، کە لە سەدەکانی چوارەم، پێنجەم، و شەشەمدا، خۆیان فڕێدایە سەر ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی و وێرانیان کرد. بە دڵنیاییەوە شتێکی زۆر سەیر بوو، و نزیکەی ناتوانرێت ڕوون بکرێتەوە بۆ ئەوانەی کە کتێبی پیرۆزی خۆیان ناخوێننەوە، کە لە سەدەی بیستەمدا هەمان دابەشبوونە گەورەکان پارێزرابوون وەک لە ڕۆژانی کۆتایی دەسەڵاتی ڕۆمانیدا. بەڵام لەمەوە دەتوانین ببینین چۆن بە ئاسانی ئەو ئیمپراتۆریەتە ڕۆمانییە زیندوو دەکرێتەوە لە ڕێگەی بزووتنەوەیەکی گەورەی نێودەوڵەتییەوە – کۆمەڵەیەکی هەموو نەتەوە لاتینییەکان یان لاتینیکراوەکان. یەکێک لە دەزگا گەورەکان کە کاری زۆری دەبێت لە هێنانەدی ئەمەدا، کەنیسەی کاسۆلیکی ڕۆمانی دەبێت، کە هێزەکەی بەردەوام لە زیادبووندایە، تەنانەت لەو خاکانەشدا کە چاکسازی، لە کاتێکدا، ئەمەی مەحاڵ دەکرد.
ڕۆمانییە داگیرکەرەکان شانازییان بەوە دەکرد کە هەرگیز شارستانییەتێکیان وێران نەکردووە؛ ئەوان هەموو ئەوەی کە باشترین بوو لە نەتەوە جیاوازەکان کە داگیریان کردبوون، هەڵیانمژی بۆ ناو دەوڵەتە گەورەکەی خۆیان. و کاتێک ئایەتی دووەم دەخوێنینەوە، بێگومان ئەمە بیرمان دەهێنێتەوە:
و ئەو دڕندەیەی کە من بینیم وەک پڵنگێک بوو، و قاچەکانی وەک قاچەکانی ورچێک بوون، و دەمی وەک دەمی شێرێک بوو: و ئەژدیهاکە هێزەکەی و تەختەکەی و دەسەڵاتێکی گەورەی پێدا.
سەیر بکە چۆن، لەم چەند وشەیەدا وێنەیەکی ڕوونی ئەو ڕاستییەمان هەیە کە قۆناغی کۆتایی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پەیوەست دەبێت بە هەموو ئەوەی پێشتر بووە. لە ڕۆما پڵنگی یۆنان، ورچی فارس، و شێری بابلت هەیە. بەو شێوەیە تۆ توخمە سەرەکییەکانی هەموو شارستانییەتێک کە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر جیهان بەجێهێشتووە، خستووتە ناو ئەم یەکێتییە گەورەیەی کۆتاییەوە. هەموو شتێک کە مرۆڤ توانیویەتی دروستی بکات و فێربووە بە درێژایی سەدەکان بەهای پێبدات، لەم فیدراسیۆنە کۆتاییەی نەتەوەکاندا کۆدەبێتەوە.
چونکە تەنها ڕۆما نییە وەک ئەوەی لە ڕۆژگاری یۆحەننا بوونی هەبوو کە مەبەستە، بەڵکو ڕۆما وەک ئەوەی لە ڕۆژانی کۆتایی سەردەمەکەدا بوونی دەبێت. ئەمە لە ئایەتی سێیەمەوە ڕوونە، ئەگەر بە دروستی لێی تێبگەین:
و من یەکێک لە سەرەکانی بینیم وەک ئەوەی بریندار کرابێت تا مردن؛ و برینە کوشندەکەی چاک بووەوە: و هەموو جیهان سەرسام بوون بە دوای دڕندەکەدا.
یارمەتی لە تێگەیشتن لە سەرەکان دەدۆزینەوە ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ بینین ١٧:٨-١٣. لەوێ پێمان دەوترێت کە هەمان دڕندە مەبەستە. لەو وشانە کورتەدا، پوختەیەکی گشتیمان هەیە لە هەموو مێژووی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی. بۆ نزیکەی ٩٠٠ ساڵ گەورەترین هێزی زەمینی بوو. بەڵام کاتێک هات کە بەڕاستی دەتوانرا بوترێت
دڕندەکە نییە.
وێران کرابوو؛ سەری ئیمپراتۆرییەکەی تا مردن بریندار کرابوو. بۆ چەندین سەدە هیچ پیاوێک کە بە ووشەی خودا ڕووناک نەکرابووەوە، ئەوەندە بوێر نەبوو پێشبینی گەڕانەوەی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری بکات بۆ ئەو دەسەڵاتە ڕووخاوە؛ بەڵام کتێبی پیرۆز ڕایگەیاندبوو کە ئەمە ڕوودەدات. لە کاتێکدا دەوڵەتمەداران و تیۆریستە دنیاییەکان ئەوەیان ڕەتکردووەتەوە کە بەلایانەوە گریمانەیەکی گاڵتەجاڕانە بوو، خوێندکارانی پێشبینی، کە بە ڕۆحی خودا ڕێنمایی کرابوون، نزیکەی سەدەیەکە فێریان کردووە کە ئەو نەتەوانەی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی تێیدا دابەشکرابوو، دووبارە لەژێر یەک سەردا کۆدەبنەوە. ئەمڕۆ تەنها پیاوێکی بوێر ئەگەری ئەم شتە ڕەتدەکاتەوە. بەڵام کاتێک دەوڵەتمەداران باسی فیدراسیۆنێکی جیهانی داهاتوو دەکەن، چەند کەم تێدەگەن کێیە کە ئەمە دەهێنێتە دی. دڕندەکە لە قووڵاییەوە بەرز دەبێتەوە چونکە هێزی شەیتانییە کە ئەوەی لێرەدا وێنا کراوە دەهێنێتە بوون. ئەمە دوا هەوڵی شەیتان دەبێت بۆ ئەوەی پیاوان باوەڕ بکەن کە پێویستیان بە مەسیحی خودا نییە، کە دەتوانن ئاشتی و ئاسایش بەدەست بهێنن لە کاتێکدا میری ئاشتی ڕەتکراوەتەوە. بەڵام خودا هەموو پلانەکانیان تێکدەدات، چونکە ئەو فەرموویەتی،
"من هەڵیدەگێڕمەوە، هەڵیدەگێڕمەوە، هەڵیدەگێڕمەوە،... هەتا ئەو بێت کە مافی ئەوەیە" (یەحزەقیال ٢١:٢٧).
بەڵام ئێستا سەرنج بدەنە دوو لێکدانەوە بۆ حەوت سەرەکە. پێمان دەوترێت ئەوان حەوت کێون، کە ژنەکە لەسەریان دانیشتووە، و ئەوان
"حەوت پاشا هەن: پێنجیان کەوتوون، و یەکێکیان هەیە، و ئەوی دیکە هێشتا نەهاتووە؛ و کاتێک دێت، دەبێت بۆ ماوەیەکی کەم بمێنێتەوە. و ئەو دڕندەیەی کە هەبوو و ئێستا نییە، ئەو خۆی هەشتەمینە، و لە حەوتەکەیە، و بەرەو لەناوچوون دەڕوات" (بینین 17:10-11).
حەوت کێوەکان بە گشتی وا لێکدراوەتەوە کە مەبەست لێی حەوت گردەکەن کە شاری ئیمپراتۆری لەسەریان دروستکراوە. من مەیلم وایە کە ئەمە ڕاستە، هەرچەندە هەندێک کەس ڕەتی ئەو بیرۆکەیە دەکەنەوە لەبەر ئەوەی کە گردەکان خۆیان بە هیچ شێوەیەک سروشتی کێوییان نییە. بەڵام هەر ئەو ڕاستییەی کە ڕۆمانییەکان حەزیان لێبوو باسی پایتەختەکەیان بکەن وەک شاری حەوت گردەکە، بە سروشتی ئەم شارە دەهێنێتە بیر هەر کەسێک کە وەسفەکەی یۆحەننا بخوێنێتەوە.
سەبارەت بە لێکدانەوەی دووەم، پاشا هێمایەکی ناسراوە بۆ شێوازێکی حکومەت. لیڤی، مێژوونووسی ڕۆمانی، پێی نیشانداین کە ڕۆما پێش سەردەمی یۆحەننا بە پێنج شێوازی جیاوازی حکومەتدا تێپەڕیبوو. شەشەمینیان، کە لە سەردەمی یۆحەننادا هەبوو، ئیمپراتۆری بوو. ئەوە ئەو شێوازە بوو کە وێران کرا، و من دڵنیام کە ئەمە ئەو سەرە بوو کە بریندار کرا تا مردن (١٣:٣). بەڵام ئەو برینە کوشندەیە چاک دەبێتەوە، چونکە شێوازی ئیمپراتۆری دەگەڕێنرێتەوە، بەڵام لەژێر بارودۆخێکی تەواو جیاوازدا، کە بە ڕوونی دەیکاتە حەوتەمین. چونکە دە نەتەوە، کە هەموویان پێکەوە کۆدەبنەوە، یەکێک لە خۆیان وەک سەرۆکی یەکێتییەکە هەڵدەبژێرن. ئەم پیاوە بە ڕوونی پێی دەوترێت دڕندەکە. ئەمە لویسی چواردەهەممان بیردەخاتەوە، کە گوتی،
"من دەوڵەتم."
ئەم دڕندەیە تەنها بۆ ماوەیەکی کورت دەسەڵاتداری دەکات وەک سەرۆکی هەڵبژێردراو، پێش ئەوەی هەموو کۆتوبەندێک فڕێ بدات (وەک چۆن ناپلیۆن کردی، کە وەک کونسوڵی یەکەم هەڵبژێردرا، و دواتر خۆی بە ئیمپراتۆر ڕاگەیاند)، بەم شێوەیە شێوەی هەشتەم دەهێنێتە کایەوە، کە لە حەوتەمینەوە سەرچاوە دەگرێت.
کودەتاکەی ئەوەندە سەرنجڕاکێش دەبێت کە پیاوان بە سەرسوڕمانەوە سەرسام دەبن بە لێهاتوویی بلیمەتانەی. بە قبوڵکردنی ئەو بنەمایەی کە هیچ شتێک جگە لە شێوازێکی حوکمڕانیی ئیمپراتۆری ناتوانێت ئاشتییەکی جێگیر و بەردەوامیان پێ ببەخشێت، بە ئاسانی داواکارییەکانی قبوڵ دەکەن. بە ئەنجامدانی ئەمە، ئەژدیهاکە دەپەرستن کە هێزی بە دڕندەکە دا و ڕێز لە خودی دڕندەکە دەگرن، و دەڵێن:
"کێ وەک دڕندەکە وایە؛ کێ دەتوانێت شەڕی لەگەڵدا بکات؟" (4)
پێموایە خودا نموونەیەکی نایابی ئەم شتەی پێداوین لە مێژووی ناپلیۆن بۆناپارتدا، وەک لەسەرەوە ئاماژەی پێکرا. بیری ئەم کۆرسییە بکەوە، کە بە تەواوی بێ بایەخ بوو، سەرەتا وەک مولازمێکی دووەم لە سوپای شۆڕشگێڕیدا دەرکەوت. لەناکاو، دوای سەردەمی تیرۆری خوێناوی، لە شوێنە نادیارەکەی پێشوویەوە دەرکەوت، و بوو بە کەسایەتی سەرەکی جیهان لەو ڕۆژگارەدا. بە زۆرینەیەکی زۆر وەک کۆنسوڵی یەکەمی فەڕەنسا هەڵبژێردرا، خۆی وەک ئیمپراتۆر ڕاگەیاند، بۆ ماوەیەک هەموو فەڕەنسا و جیهانی سەرسام کرد، و کۆتایی بە ژیانی هێنا لە دوورگەی سەینت هێلێنا.
یەکێک گەورەتر لە ناپلیۆن هێشتا سەرهەڵدەدات لەناو ئەو بارودۆخە پشێوییانەی کە لە ئەوروپا باڵادەست دەبن دوای ئەوەی کڵێسا بەرز دەکرێتەوە. ئەو پیاوێک دەبێت بە دەرکەوتنێکی سەرسوڕهێنەر و توانایەکی بێوێنە، کە بە تەواوی خۆی ڕادەستی شەیتان کردووە. ئەو سەرکردەی مەزنی مەدەنی دەبێت لە ڕۆژانی کۆتاییدا – ئەو پیاوەی کە دوا بڕیاری دەبێت لە هەموو بابەتەکاندا، تەنانەت ئایینییەکانیش. هەموو زەوییە شارستانییەکە سەرسام دەبن بەدوایدا و ملکەچی ئەو و گەورە شاراوەکەی، شەیتان، دەکەن. لە لووتبەرزی و گێلییەکەیدا، ئەو شتانێکی گەورە و کفرئامێز دژی خودا دەڵێت. بێگومان خۆی بە پیاوی چارەنووس دەزانێت کە هیچ هێزێک، مرۆیی یان خودایی، ناتوانێت بیڕووخێنێت. بەڵام ئەو خودایەی کە ئەو نکۆڵی لێ دەکات، کۆنترۆڵی ئەوی سنووردار کردووە، چونکە دەسەڵات تەنها پێی دەدرێت
چل و دوو مانگ بەردەوام بێت؛
واتە، بۆ ماوەی سێ و نیو ساڵ، نیوەی کۆتایی حەفتایەمین حەفتەی دانیال، ئەو دەسەڵاتی بەسەر زەویی پێشبینیکراودا دەبێت. لەو ماوەیەدا دەمی بە کفرکردن دژی خودا دەکاتەوە و ناوی خودا و خێمەکەی و هەموو ئەوانەی لە بەهەشت نیشتەجێن، واتە، قەدیسەکان کە لە ڕاپچەردا بەرزکراونەتەوە، کفر دەکات. ئەو شەڕ لەگەڵ دڵسۆزان لە ئیسرائیلی گەڕاوەی خودادا دەکات و بەسەر ئەم قەدیسانەدا زاڵ دەبێت لەسەر زەوی، دەسەڵاتی پێدەدرێت بەسەر هەموو وڵاتان و زمانەکان و نەتەوەکاندا.
کەواتە ئەمە ئەو شێوازەیە کە ئەژدیهاکە هەوڵ دەدات پاشماوەی نەوەی ژنەکە لەناو ببات. هەوڵەکەی ئەوە دەبێت کە هەموو شتێک کە هی خودایە لەسەر زەوی بە تەواوی بنبڕ بکات. بۆ ئەوەی ئەمە بکات، ئەو جێگرێکی متمانەپێکراوی دەبێت کە لە خاکی فەلەستین خۆیدا نیشتەجێ دەبێت و لە هەموو پیلانە خراپەکانیدا پشتیوانی لێ دەکات. باقیی بەشی ١٣ (ئایەتەکانی ١١-١٨) باس لەم یاریدەدەرە دەکات.
ڕۆژانی دڕندەکە ئەو ڕۆژانەن کە پەروەردگارمان عیسای مەسیح ئاماژەی پێکرد کاتێک فەرمووی کە ئەگەر بکرایە، هەڵبژێردراوەکان فریو دەدران. بەڵام، سوپاس بۆ خودا، ئەو هی خۆی دەپارێزێت، تەنانەت لەو ڕۆژە ترسناکەشدا. کەواتە لە ئایەتی ٨ فێر دەبین کە کەس لەلایەن ئەوەوە فریو نادرێت و نە کڕنۆشی بۆ دەبات، جگە لەوانەی
"ناوەکانیان لە پەڕتووکی ژیان نەنووسراون… لە دامەزراندنی جیهانەوە."
چەند جدییە ئەو ئەرکەی ئایەتەکانی 9 و 10ی بەشی 13:
ئەگەر کەسێک گوێی هەبێت، با گوێ بگرێت. ئەوەی کەسێک دەکاتە دیل، خۆی دەکرێتە دیل؛ ئەوەی بە شمشێر دەکوژێت، دەبێت بە شمشێر بکوژرێت. لێرەدایە ئارامگری و باوەڕی پیرۆزەکان.
ئەم ڕۆژانە ڕۆژانی تەنگانەی گەورە دەبن، کە بە هەموو توندییەکەیەوە، دژی ئیسرائیل دەبێت. بەڵام پەروەردگار چاودێری مێگەلە بچووکەکەی دەکات. وەک چۆن لەناو بتپەرستاندا بڵاو دەبنەوە، ئەو بۆ ئەوان دەبێتە پەرستگایەکی بچووک لە هەر شوێنێک کە ئەوان سەرگەردان بن.
تەنها ئەوانەی هیوای ئاسمانییان بە هیوایەکی زەمینی گۆڕیوەتەوە، لەلایەن ئەم سەرکردە مەزنەوە فریو دەدرێن. ئەو پیاوی داهاتووە کە جیهان چاوەڕێی دەکات. دەوڵەتمەدارانی هەڵەکردوو و کوێرکراو، وەک سەرۆکی نەتەوەکان پێشوازی لێدەکەن، ئەو کەسەی کە کێشە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوورییەکان چارەسەر دەکات کە ئێستا جیهانیان بێزار کردووە. چەند پیرۆزە کە خودا خۆی پێشوەختە لە هەموو ئەم شتانە ئاگاداری کردووینەتەوە، بۆ ئەوەی دوور بکەوینەوە لە هەموو شتێک کە بۆنی ئەو ڕۆژەی سەرزەنشت و کفر دەدات. وە کاتێک بەڕاستی دێت، کێ دەتوانێت گومان لە بەهای ئەم نووسراوەی ئێستا بکات بۆ ڕێنمایی و دڵنەوایی گەلی زەمینی خودا، ئیسرائیل. ئەگینا لەوانەیە بە تەواوی نائومێد بن لە شکستپێهێنانی ئاشکرای ڕاستودروستی و سەرکەوتنی خراپەکاری.
بەڵام
“سەرکەوتنی بەدکاران کورتە،” (ئەیوب ٢٠:٥)
و
پیاوەکەی زەوی
لە کاتی خۆیدا وێران دەکرێت. باوەڕ پاداشتی خۆی دەبێت کاتێک پەروەردگار لە ئاسمانەوە دەردەکەوێت بۆ ئەوەی تۆڵە بسێنێتەوە لە هەموو ئەوانەی جورئەت دەکەن دەستە خوێناوییەکانیان بەرز بکەنەوە دژی گەلە چەوساوەکەی.
“لێرەدایە ئارامگری و باوەڕی قەدیسەکان.”
جیهان چاوەڕوانی سەرکردەیەکی ئایینی خاوەن دەسەڵات دەکات. لە سەردەمی گومان و نادڵنیاییدا، خەڵک چاوەڕوانی کەسێکن کە بتوانێت دوا قسە بکات لەسەر هەموو ئەو پرسیارە ئەخلاقی، ئایینی و سیاسییانەی کە ئەمڕۆ زۆر کەسیان بێزار کردووە. مەسیحییە فێرکراوەکان دەزانن کە خودا پێشتر بە دەسەڵاتەوە لە کەسایەتی کوڕەکەیدا قسەی کردووە و بیروبۆچوونی خۆی لە وشە پیرۆزەکەیدا ئاشکرا کردووە. بەڵام ئەوانیش چاوەڕوانی یەکێکی داهاتوون، تەنانەت هاتنی خوداوەند عیسای مەسیح لە شکۆمەندییەوە بۆ دامەزراندنی دەسەڵات و هێزی ئاسمان لەسەر زەوی. ئەو لە ئاسمانەوە دادەبەزێت و لەگەڵ هەموو پیرۆزکراوە شکۆمەندەکانی فەرمانڕەوایی زەوی دەکات بۆ ماوەی هەزار ساڵ لە ئاشتی و بەرەکەتدا. بەڵام، ئەو پیاوە داهاتووەی کە بێباوەڕان چاوەڕوانی دەکەن، کەسێکە کە چاوەڕوانن لەسەر زەوی لەدایک بێت – پیاوێکی زەوی، بۆیە خوداوەندێک نییە لە ئاسمانەوە. ئەم چاوەڕوانییە جێبەجێ دەبێت لە
"پیاوی گوناه،"
دژە مەسیحی کەسی، مەسیحی درۆینە، کە زۆر زوو ئاشکرا دەکرێت. لە ڕاستیدا، جێگەی بیرکردنەوەیەکی جدییە کە ڕەنگە ئەو ئێستا لەم جیهانەدا بێت - ڕەنگە منداڵێک بێت - لەوانەیە گەنجێکی زیرەک بێت - لەوانەیە پیاوێکی کاربەدەست بێت! بەڵام ئەو ئاشکرا ناکرێت تا دوای ئەوەی کڵێسای نۆبەرەکان لەبەردەم حوزووری خوداوەنددا ڕفێندرابێت.
شتە سەرنجڕاکێشەکە ئەوەیە کە زۆرێک لەوانەی بە چاوەڕوانییەوە چاوەڕێی دژەمەسیح دەکەن، وادەزانن کە بەدوای دووبارە لەدایکبوونەوەی خودی مەسیحدا دەگەڕێن. ئەوان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە چاوەڕێی ڕزگارکەرێکن و چاوەڕێ دەکەن لەسەر زەوی دەربکەوێت، کە بە شێوەیەکی سروشتی لەدایک بووبێت. تیۆسۆفیستەکان و ئەوانی تر بە چاوەڕوانییەوە چاوەڕێی مامۆستایەکی گەورەی جیهانی دەکەن. ئەوان لە ڕاستیدا جیهان ئامادە دەکەن بۆ هاتنی پیاوی گوناه، کوڕی لەناوچوون.
ئاگاداربوون پێشوەختە، خۆ ئامادەکردنە پێشوەختە. وشەی پیرۆزی خودا پێشبینی هاتنی ئەم کەسە درۆزنەی کردووە و بە ڕوونی نیشانی داوە چی دەبێتە هۆی دەرکەوتنی. هیچ خوێندکارێکی کتێبی پیرۆز کە لەلایەن ڕۆحەوە فێرکرابێت ناتوانێت سەرنج نەدات لە سێبەری دژە مەسیح کە بەسەر زۆر لاپەڕەی پێشبینیدا کەوتووە.
"بیستووتانە،" یۆحەننای نێردراو نووسیویەتی، "کە دژە مەسیح دێت" (1 یۆحەننا 2:18).
تاکە پرسیارێک کە زۆر کەسی بێزار کردووە پەیوەندی بە ناساندنی ئەو کەس یان شتەوە هەیە کە ئاماژەی پێکراوە. ئایا دژە مەسیح کەسێکە یان سیستەمێکە؟ زۆر ناوی گەورە دەکرێت وەک بەڵگە بهێنرێنەوە لە بەرژەوەندی هەردوو بۆچوونەکەدا، بەڵام، بۆ ئەوەی باوەڕمان لەسەر دانایی مرۆڤ نەوەستێت، بەڵکو لەسەر هێزی خودا بێت لەم بابەتەدا وەک لە هەموو شتێکی تردا، ئێمە ئارەزوو دەکەین بە وشەی نووسراو ڕێنمایی بکرێین.
پێش ئەوەی بگەڕێینەوە سەر ژمارەیەک لە نووسراوە پیرۆزە دیاریکراوەکان، با ئەم ڕاستییە پیرۆزەتان بیر بخەمەوە: مەسیح کەسێکە – کەسێکی شکۆدار، پیرۆز، و خاوەن هەموو دەسەڵاتێکە – یەکێکە لە سێیەتی پیرۆزی هەتاهەتایی. ئەو مرۆڤایەتیی خستووەتە یەکێتی لەگەڵ خودایی لە ڕێگەی لەدایکبوونی لە کچێکی پاکیزە لەسەر زەوی، لەوێ خۆی وەک مرۆڤێک بچووک کردەوە تا مردنی خاچ. بە شێوەیەکی لۆژیکی، چاوەڕوان دەکرێت کە دژە مەسیحیش پیاوێک بێت، کەسایەتییەکی دیاریکراو، دژ بە خوداوەند یەسووعی مەسیح، لەگەڵ ئەوەشدا بانگەشەی ئەوە بکات کە هەموو ئەوەیە کە ئەو بوو – جێگەی مەسیح داگیر بکات. بەڵام نابێت لەبیرمان بچێت کە لە جیهاندا جەستەیەک هەیە کە یەکگرتووە لەگەڵ مەسیح و ئەویش سەری شکۆداریەتی. هەروەها سیستەمێکی گەورەی لادەر هەیە کە دژ بەم خوداییەیە. ئەم سیستەمە بە درۆ بانگەشەی ئەوە دەکات کە هاوسەری مەسیحە و تاکە پارێزەری ڕێگەپێدراوی نهێنییەکانی خودایە. ئایا ئەم سیستەمە دژە مەسیحە، یان زیاتر بابلی گەورەیە، دژە کەنیسە؟ پێم وایە کە لەگەڵ بەردەوامبوونماندا دەبینین کە بۆچوونی دووەم ڕاستییەکەیە.
نووسراوە پێشبینییەکان باس لە دوو فێڵ و گومڕایی گەورەی ئایینی دەکەن: مەسیحێکی درۆینە و کڵێسایەکی درۆینە. بەڵام نابێت یەکێکیان لەگەڵ ئەوی تر تێکەڵ بکرێت. دژەمەسیح پیاوێک دەبێت، وەک چۆن مەسیحی خودا پیاوێکە. بابل سیستەمێکی ڕێکخراوی زۆر گەورەیە، هەروەک چۆن کڵێسای خودا ڕێکخراوێکی خوداییە. بەڵام یەکێکیان لاساییەکی شەیتانی ئەوی ترە. کاتێک دەنگی پێشبینی باس لە دژەمەسیح دەکات، جێناوی نێرینە بەکاردێت. کاتێک باس لە کڵێسای درۆینە دەکات، جێناوی بێلایەن یان مێینە بەکاردێنێت. هۆکارێکی باشی بۆ هەیە. دژەمەسیح سەرۆکی کۆتایی سیستەمە گومڕاکەیە کە بە شێوەیەکی دەرەکی هەمان پەیوەندی لەگەڵیدا هەیە، وەک ئەوەی کڵێسا لەگەڵ مەسیحدا هەیەتی. هەر لەو کاتەوەی بەڵێنی سەرەتایی لەسەر نەوەی ژنەکە کە سەری مارەکەی دەشکا (سەرەتای دروستبوون ٣:١٥)، پیاوان چاوەڕێی ڕزگارکەرێکیان کردووە و ئارەزوویان لێبووە لە نێو خۆیاندا هەڵبستێت. چاوەڕوانییەکی لەو شێوەیە لەسەر نووسراوە پیرۆزەکان دامەزرابوو و بە لەدایکبوونی مەسیح هاتە دی. بەڵام لەبەر ئەوەی ڕەتکراوەتەوە، ئەم چاوەڕوانییە بووەتە شێواندنێکی ڕاستی. ڕزگارکەرە نێردراوەکەی خودا،
"نەوەی ژنەکە،"
بەرزکراوەتەوە بۆ لای خودا و تەختەکەی. ئەوە نەوەی مارە کە دێت (دژە-مەسیح)، و ئەوانەی چاوەڕێی دەکەن، پێی نازانن! مار بۆ هەزاران ساڵە هێمای ئایینی نهێنی بووە، کە نوێنەرایەتی دانایی دەکات. ئەوەی دێت بانگەشەی ئەوە دەکات کە دانایی خودایە. ئایینی نهێنی، دەتوانم بڵێم، ئایینی نایابی دژە-مەسیحە.
پیاوێک چاوەڕوان دەکرێت. هاتنی نزیک دەبێتەوە. لە کۆتاییدا دێت کاتێک هێزی ڕێگر، ڕۆحی پیرۆز، گەڕاوەتەوە بۆ ئاسمانەکان. ئەم هاتنە گەورە پاشای پەرستگای مرۆڤایەتی نوێیە. ئەو سەرکردەی داهاتوو یان مەهدی موسڵمانانە. ئەو دوایین جەستەگرتنی ڤیشنووە کە براهمینەکان ماوەیەکی زۆرە چاوەڕوانی دەکەن؛ مۆنتیزومای داهاتووی ئەزتێکەکان؛ مەسیحی درۆزنی جوولەکە کافرەکان؛ مامۆستا گەورەی هەموو تاقمەکانی یۆگییەکان؛ مرۆڤی کۆتایی پەرەسەندنخوازەکان؛ ئوبەرمێنشی نیچە، فەیلەسوفی هۆن، کە قسە شێتەکانی ڕێگەیان بۆ جەنگی جیهانی یەکەم خۆشکرد. ئەو پیاوێک دەبێت کە لەلایەن شەیتانەوە کۆنتڕۆڵکراوە، دژ بە خودا، بێ ویژدان، نزیکەی سەروو مرۆڤ-کەسێک کە دەرکەوتنی واتای تەواوبوونی لادانە ئێستاییەکە، و خوداوەندکردنی تەواوی مرۆڤایەتی دەبێت بۆ گەمژە سەرسامەکانی. بەو شێوەیە جیهان لە مەسیحی خودا ڕوو وەردەگێڕێت و دەستە گەرمەکانی درێژ دەکات بۆ پێشوازیکردن لە پیاوی گوناهی داهاتوو. و، دڵنیا بە، ئەو لە کاتی خۆیدا دەبێت! وشەی خودا هاتنی ئەوی ڕاگەیاندووە بە هەمان شێوەی کە هاتنی دووەمی خوداوەند عیسای مەسیح لە شکۆمەندییەوە پێشبینی دەکات.
لەم نێوەندەدا دژە-کڵێسا گەورەکە (سیستەمە خراپەکە کە ساختەیەکی کڵێسای ڕاستەقینەیە کە مەسیح لە پێناویدا مرد) هەموو ڕاستییەکی کتێبی پیرۆز فڕێدەداتە دەرەوە. ئەم دژە-کڵێسایە شوێن ئەو درۆیانە دەکەوێت کە ئەوانی ئامادە دەکەن بۆ وەرگرتن
“درۆزنەکە”
ئەوەی 1 یۆحەننا 2:22 باسی لێوە دەکات- دژە مەسیح.
هەموو درۆزنەکان، بەشی خۆیان دەبێت لەو دەریاچەیەی کە بە ئاگر و گۆگرد دەسووتێت.
بڕیارێکی نەگۆڕی خودای ڕاستییە (بینین ٢١:٨).
تەواوترین وەسف بۆ دژە مەسیح لە دانیال ١١:٣٦-٤٥دا دەدۆزرێتەوە. سەرنج بدە کە لەم ئایەتانەدا پێشبینی دەکرێت پاشایەک لە ئۆرشەلیم هەڵدەستێت کە بێباوەڕێکی تەواو دەبێت. بەڵام دیارە، ئەو جوو دەبێت؛ چونکە بە ڕوونی دەربارەی وتراوە کە
"نە ڕێز لە خودای باوباپیرانی دەگرێت، نە ئارەزووی ژنان" (دانیال ١١:٣٧).
دەربڕینەکە
"خودای باوکانی"
ناتوانێت هیچ شتێکی تر بگەیەنێت جگە لە خودای ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب. زۆرجار بەو شێوەیە لە کتێبی پیرۆزدا بەکارهاتووە. دەستەواژەکە
"ئارەزووی ژنان"
ناسراوە لەلایەن هەردوو ڕاڤەکارانی جولەکە و مەسیحییەوە وەک ئاماژەدان بە مەسیح. ئەم خاڵە، پێموایە، زۆر گرنگە، چونکە دژە مەسیح ناتوانێت مەسیحی درۆینە بێت ئەگەر جولەکە نەبێت. ئەگینا هیچ داوایەکی نابێت لەسەر دڵسۆزیی ئیسرائیل. ئەو دەبێتە سەرکردەیەکی گەورەی جولەکە کە لە سەرەتادا وا دەردەکەوێت خۆشەویستێکی نایابی گەلەکەی بێت و جێگیریان دەکات لە خاکەکەی خۆیاندا. بەڵام زوو هەموو کۆتوبەندێک فڕێ دەدات، خۆی بەرز دەکاتەوە، و خۆی گەورە دەکات دژی هەموو خودایەک. ئەو شتی سەرسوڕهێنەر دەڵێت دژی خودای خوداکان لە ماوەی سێ ساڵ و نیوی کۆتایی حەفتەی حەفتاهەمینی دانیالدا. سەرنج بدە چۆن ئەم دەقەی دانیال بە شێوەیەکی زۆر نزیک پەیوەستە لەگەڵ ئەو بەشەی کە ئێمە تاوتوێی دەکەین لە وهحی ١٣:٠. لە ئایەتی ١١دا دەخوێنینەوە:
"من دڕندەیەکی ترم بینی کە لە زەوییەوە سەرکەوت؛ و دوو قۆچی وەک بەرخێک هەبوو، و وەک ئەژدیهایەک قسەی دەکرد."
سەرنج بدە ئەو لە نەتەوەکانی غەیرەجوو (کە بە دەریا وێنا کراوە) سەر هەڵنادات، وەک دڕندەی یەکەم. ئەو لە زەوی یان خاکەوە سەر هەڵدەدات – واتە، خاکی فەلەستین، هەمان ئەو خاکەی کە پاشاکە (دانیال ١١:٠) تێیدا ئاشکرا دەکرێت. ئەو هەیبوو
دوو قۆچ وەک بەرخێک،
چونکە لە سەرەتادا وا دەردەکەوێت کە هەردوو نەرمی و هێزی بەرخی خودای هەبێت، بەڵام قسەکردنی ئەژدیهاییانەی ناپاکیی پێ دەکات. ئەوە قسەکردنی خۆبەگەورەزانینە، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە مەحکومکردنی ئەو هەمان شێوەی مەحکومکردنی گەورەکەیەتی، شەیتان، کە بەهۆی لووتبەرزییەوە کەوت.
دانیال نووسی کە هەرچەندە پاشا خۆسەرەکە ڕێز لە هیچ خودایەکی سەروو سروشتی ناگرێت، ئەو ڕێز لە یەکێک دەگرێت کە پێی دەوترێت
“خودای هێزەکان” (11:38)
دیارە ئەو پیاوێکە، چونکە پاشا باجی پێدەدات:
“خودایەک کە باوکەکانی نەیانناسیبوو، بە زێڕ و زیو و بەردی بەنرخ و شتی خۆش ڕێزی لێ دەگرێت.”
ئەم بەهێزە دەبێتە پشتیوانی دژە مەسیحەکە. لە بەرامبەر پاراستنی ئەودا، ئەو وا لە فەلەستین دەکات ملکەچی دەسەڵاتی بێت و سەرانەی بداتێ. بەو شێوەیە
“خودایەکی نامۆ... دان بەوەدا دەنێت و بە شکۆمەندییەوە زیاد دەکات: و وایان لێدەکات بەسەر زۆرێکدا فەرمانڕەوایی بکەن، و زەوییەکە دابەش دەکات بۆ قازانج” (11:39).
ئەم پەیوەندییە هەروەها ئاماژەی پێکراوە لە بینین 13:12:
و ئەو هەموو هێزی دڕندەی یەکەم بەکاردێنێت لەبەردەمی خۆیدا، و وادەکات زەوی و دانیشتووانی تێیدا دڕندەی یەکەم بپەرستن، کە برینە کوشندەکەی چاکبووەوە.
ئەو جێگری دڕندەی یەکەمە. ئەم دڕندە یەکەمە، کە جیهان وەک خوداوەندێک دەی ناسێت (بەو واتایەی کە قەیسەرەکانی کۆنی وەک خوداوەند دەناسی) ئەو گەورەیەیە کە ئەو بە سامانی جوولەکە دەوڵەمەندی دەکات.
ئایەتەکانی 12-14 پێمان دەڵێن کە دژە مەسیح نەک تەنها سیاسەتمەدارێکی فێڵبازە، بەڵکو موعجیزەکارێکیشە. گێڕانەوەی سەرنجڕاکێشی بێ یاساكە لە 2 تەسەلۆنیکی 2:3-12 لەگەڵ ئەم وەسفەدا یەکدەگرێتەوە. ئەو ئایەتانە پێشبینی هاتنی پاشای بێباوەڕی دانیال 11:0 و موعجیزەکارەکەی وەسفکردنی 13:0 دەکەن.
یەکێک لە نیشانەکانی سەردەم لە ڕۆژگاری خۆماندا بریتییە لە ئارەزوویەکی ناتەندروست بۆ سەرسوڕهێنەر و پەرجووەکان، کە زۆر بڵاوە لە زۆر شوێندا. ئەمە حاڵەتێکی زۆر مەترسیداری مێشکە، و مەسیحییەکان دەبێت ئاگاداری هەر شتێکی لەو جۆرە بن. ئێمە زۆر نزیکین لە کۆتایی سەردەمەکە بۆ ئەوەی چاوەڕێی موعجیزەی خودایی بکەین بە هیچ ژمارەیەک، بەڵام نیشانە و پەرجووە شەیتانییەکان زیاد دەکەن کاتێک زیاتر نزیک دەبینەوە لە کۆتایی. کاتێک دژە مەسیح خۆی دەردەکەوێت، ئەو هەموو سەرسوڕهێنەرێک دەداتە مرۆڤەکان کە ئارەزووی دەکەن-تەنها بۆ ئەوەی فریویان بدات و ڕێنماییان بکات بۆ قبوڵکردنی بانگەشە بێخوداییەکانی.
تەواو مەبەست لە
"وێنە"
دڕندەکە (١٣:١٤)، من بانگەشەی ئەوە ناکەم بڵێم. گومانم نییە کە پەیوەستە بە ئاگادارکردنەوەکەی پەروەردگارمان سەبارەت بە قێزەونی وێرانکاری کە لە شوێنی پیرۆز دادەنرێت (مەتتا ٢٤:١٥). بە هەر حاڵێک بێت، ئەوە لووتکەی هەڵگەڕانەوە دەبێت، و دەبێتە نیشانەیەک بۆ هەموو جولەکە باوەڕدارەکان، کە لەو ڕۆژەی چەوساندنەوە گەورەکەدا دەست بە پەروەردگارەوە دەگرن، بۆ ئەوەی لە ئۆرشەلیم ڕابکەن و خۆیان لە شوێنە دوورەکان لە نێو نەتەوەکاندا بشارنەوە تا دەرکەوتنی خودی مەسیح. پێمان وتراوە کە دڕندە بەرخئاساکە ژیان دەبەخشێت بە وێنەکە. قسە دەکات
"و وا بکات کە هەرکەسێک پەرستشی پەیکەری دڕندەکەی نەکردایە، بکوژرێت" (13:15).
کۆمەڵگایەکی گەورە لە جولەکە هەڵگەڕاوەکان و نەجولەکە هەڵگەڕاوەکان پێکدەهێنرێت، کە تا ڕادەیەک لەسەر شێوازی سەندیکاکانی کرێکارانی ئەمڕۆمان و ڕێکخراوە سوێندخواردووەکان دەبێت. ئەمە لە ئایەتەکانی 16-17دا ئاماژەی پێکراوە:
و ئەو هەمووان ناچار دەکات، چ بچووک و چ گەورە، دەوڵەمەند و هەژار، ئازاد و کۆیلە، نیشانەیەک وەرگرن لە دەستی ڕاستیاندا، یان لە نێوچاوانیاندا: و کەس نەتوانێت بکڕێت یان بفرۆشێت، جگە لەو کەسەی نیشانەکەی هەبوو، یان ناوی دڕندەکە، یان ژمارەی ناوەکەی.
مەسیحییەکان لەم سەردەمەی ئێستادا دەبێت خۆیان بەدوور بگرن لە هەموو ئەو جۆرە پەیوەندییە دونیاییانە و نیری نایەکسان.
پەروەردگارمان عیسا بە جوولەکەکان فەرمووی لە ڕۆژگاری خۆیدا،
"من بە ناوی باوکمەوە هاتووم، و ئێوە وەرمنەگرن؛ ئەگەر یەکێکی تر بە ناوی خۆیەوە بێت، ئەوە ئێوە وەریدەگرن" (یۆحەننا ٥:٤٣).
ئەو باسی ئەم کەسە ترسناکەی دەکرد کە لەم نووسراوە جۆراوجۆرانەدا وێناکراوە. لەگەڵ ئەواندا دەکرێت زەکەریا ١١:١٦-١٧یش ببەستینەوە:
بۆیە، سەیری بکەن، من شوانێک لە خاکەکەدا هەڵدەستێنم، [تێبینی ئەوە بکەن، ئەو لە خاکی فەلەستیندا هەڵدەستێت] کە سەردانی ئەوانە ناکات کە لێکراونەتەوە، نە بەدوای بچووکەکەدا دەگەڕێت، نە ئەوەی شکاوە چاکی دەکاتەوە، نە ئەوەی وەستاوە تێر دەکات: بەڵکو گۆشتی قەڵەوەکان دەخوات، و نینۆکەکانیان پارچە پارچە دەکات. قوڕبەسەر شوانی بێسوود کە ڕانەکە جێدەهێڵێت! شمشێر بەسەر قۆڵی و بەسەر چاوی ڕاستیدا دەبێت: قۆڵی بە تەواوی وشک دەبێت، و چاوی ڕاستی بە تەواوی تاریک دەبێت.
ئەم شوانە بتپەرستە بە پێچەوانەی شوانە چاکەکەیە کە زەکەریا نوێنەرایەتی دەکرد، کە بە سی پارچە زیو فرۆشرا (11:12). ئەم بەشەی پێشبینییەکە بە شێوەیەکی وشەیی هاتووەتە دی، و دەتوانین دڵنیا بین کە ئەوەی ماوە هەمووی لە کاتی خۆیدا دێتە دی.
بۆ ئەم شوانە بتپەرستە، جولەکەکان ئێستاش چاوەڕوانن، هەرچەندە کەمێک لێی تێناگەن. لە کۆنگرەیەکی زایۆنی، چەند ساڵێک پێش جەنگی جیهانی یەکەم، ماکس نۆردۆ ڕایگەیاند، بەپێی ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان،
“ئێمە ئامادەین پێشوازی لە هەر پیاوێک بکەین وەک مەسیحەکەمان کە دەمانباتەوە بۆ وڵاتەکەمان و لەوێ بە خۆشگوزەرانی دامانەزرێنێت.”
ماکس نۆردۆ جوولەکەیەکی بەناو چاکسازیخواز بوو، کە دەستی لە هیوای مەسیحی هەڵگرتبوو وەک لە کتێبە پیرۆزەکاندا هاتووە. کاتێک دکتۆر مۆسینزۆن، لە کۆلێژی عیبری یافا، گەشتێکی بە ئەمریکادا دەکرد لە پێناو هەمان بزووتنەوەی زایۆنیستی، من شانازیم پێبەخشرا کە گوێم لێبێت وتارێک پێشکەش بکات لە زانکۆی کالیفۆرنیا. لە میانەی قسەکانیدا وتی،
"بیر لە هەموو ئەو سەرکردە ئایینییە گەورانە بکەرەوە کە لە ڕۆژهەڵاتەوە هاتوونەتە دەرەوە. موسا لە ڕۆژهەڵات سەری هەڵدا، بودا، کۆنفیۆشیۆس، عیسا و محەممەد هەموویان لە ڕۆژهەڵات سەریان هەڵدا. و ئێمە بە ئێوەی خەڵکی ڕۆژئاوا دەڵێین، بە متمانەوە، کە ئەگەر جوو بگەڕێننەوە بۆ زێدی باوباپیرانی، زۆری پێناچێت تا سەرکردەیەکی ئایینی گەورەی ترتان پێدەدەین کە ڕەنگە لە هەموو ئەوانەی پێشوو تێپەڕێنێت."
من و پزیشکێکی مەسیحی، کە پێکەوە چووبووینە وتارەکە، بە سەرسوڕمانەوە سەیری یەکترمان کرد. هەستمان دەکرد گوێمان لە یۆحەننای لەخۆربووەکەی دژە مەسیحە، ڕاگەیاندنەکە ئەوەندە سەرسوڕهێنەر بوو. و بەو ڕووناکییەی کە وشەی پێغەمبەرایەتی دەیداتە سەر داهاتوویەکی ئێستا زۆر نزیک، کێ دەتوانێت گومان بکات کە ڕاگەیاندنی ئەم سەرکردە عیبرییە بەڕاستی بۆ جیهانێکی بێباوەڕ وا دەردەکەوێت کە جێبەجێ دەبێت لەو کەسە خۆسەپێنەرەی کە لە خاکی فەلەستین بەرز دەکرێتەوە، و کە لەلایەن هەردوو جولەکایەتیی لادەر و مەسیحییەتی لادەرەوە وەک مەسیح—پیاوی داهاتوو—دەناسرێتەوە. بەرەو ئەم کۆتاییە ترسناکە، هەموو کولت و ئایینە نوێیەکان دەڕۆن، و کاتێک ئامادەبوونی کەسیی ڕۆحی پیرۆز لە زەوی کشایەوە، دەرکەوتنی ئەو زۆر ناخایەنێت کە ڕابگیرێت.
من دەزانم کە زۆر کەس پاپایەتییان بە بەدیهاتنی ئەو پێشبینییانە زانیوە کە تاوتوێمان کردوون؛ و من سەرسام نیم بەمە، چونکە ئەو سیستەمە ناپیرۆزە یەکێکە لە سەرسوڕهێنەرترین ساختەکارییەکانی ئەوەی هی خودایە کە جیهان تا ئێستا بینیویەتی. بەڵام بە دڵنیاییەوە هەموو پێداویستییەکانی حاڵەتەکە جێبەجێ ناکات؛ هەرچەندە بێگومان یەکێکە لە
زۆر دژە-مەسیحەکان
کە یۆحەننای نێردراو دەربارەی دەنووسێت، کاتێک ئاگادارمان دەکاتەوە دەربارەی دژە مەسیحەکە کە هاتنەکەی هێشتا لە داهاتوودایە.
سەرنجتان ڕادەکێشم بۆ شەش شت کە پێشبینی کراون لەبارەی ئەم درۆزنەوە، کە هەرگیز ڕاست نەبوونە لەبارەی پاپایەتییەوە و هەرگیزیش پێناچێت ڕاست بن.
یەکەم: دژە-مەسیحەکە دەبێت جوولەکەیەک بێت، ئەگینا لەلایەن ئیسرائیلەوە وەک مەسیحەکەیان دانپێدانراو نابێت.
دووەم: ئەو لە خاکی فەلەستین هەڵدەستێت، نەک لە ئیتاڵیا؛ لە قودس، نەک لە ڕۆما.
سێیەم: دەبێت ملکەچی دەسەڵاتی مەدەنی بێت و لەگەڵیدا هاوکار بێت؛ ئەو زاڵ نابێت بەسەریدا وەک ئەوەی پاپایەتی بۆ سەدان ساڵ کردی.
چوارەم: دەبێت لەلایەن زۆربەی جولەکەکانەوە وەک پاشا و سەرکردەی ئایینییان دانی پێدا بنرێت. باش ناسراوە کە جولەکەکان هەرگیز قبوڵیان نەکردووە بۆ بانگەشەکانی پاپاکان.
پێنجەم: دەبێت ببێتە پارێزەری ئیسرائیل، لە کاتێکدا کڵێسای کاسۆلیکی هەمیشە چەوسێنەرەوەیان بووە.
شەشەم: ئەو ئاشکرا ناکرێت تا دوای ئەوەی ڕۆحی پیرۆزی ڕێگر لادەبرێت. ئەوە تەنها کاتێک دەبێت کە ئەو لەگەڵ کەنیسەدا بەرز دەبێتەوە لە گەڕانەوەی مەسیحی خاوەن شکۆ یەسووع بۆ گەلەکەی، پێش ئەوەی کاتی دادگاییکردن بێت بۆ ئەم جیهانە بێخودایە کە تێیدا ووشەی خودا، مەسیحی خودا، ڕۆحی خودا، و کەنیسەی خودا هەموویان ڕەتکراونەتەوە.
سیستەمی دیکەش هەن کە بە هەمان شێوە دژە مەسیحین وەک پاپایەتی، بەڵام هیچ کامیان وەڵامی مەرجەکانی سەرەوە نادەنەوە. بۆیە نابێت هیچ کامیان لەگەڵ دژە مەسیحی کەسی تێکەڵ بکرێن کە هێشتا هەڵنەستاوە و بۆ ماوەیەک فریوی ئەوانە بدات
"ئەوانەی خۆشەویستیی ڕاستییان ڕەت کردەوە بۆ ئەوەی ڕزگاریان بێت."
دژە مەسیحە زۆرەکان ڕێگا خۆشدەکەن بۆ ئەم بەرجەستەبوونەی خراپە. ئەو تینوێتییەی کە پیاوان و ژنان فێربوونە خراپەکانیان هەڵدەلوشن، ڕەنگە بیرۆکەیەکمان پێبدات لەسەر ئەوەی چەندە کارێکی ئاسان دەبێت بۆ مەسیحی درۆینە کە بانگەشەکانی جێگیر بکات.
هەندێک گاڵتە بە بیرۆکەی ئەوە دەکەن کە ژمارەیەکی زۆر وەڵامی بانگەشەی وا قێزەون بدەنەوە. بەڵام پێویستە لەبیرمان بێت کە خودا خۆی دەچێت
بۆ وازلێهێنانیان
لە حوکمی تۆڵەسەندنەوەییدا
بڕواکردن بە درۆکە،
چونکە نەیانویست ڕاستییەکەی خودایان هەبێت. (لە وەشانی ڕەسەنی نامەی دووەمی تسالۆنیکی 2:11 ئەوە وشەی دیاریکەرە
"درۆکە"
نە-
درۆیەک
وەک لە وەشانی کینگ جەیمسدا هاتووە.) لە ڕۆژگاری ئێمەدا، چەند بە ئاسانی گومڕاکەران، باسی ڕۆماش نەکەین، توانیویانە مێشک و ویژدانی کۆمەڵێکی زۆری خەڵک کۆیلە بکەن کە ڕاستییە سادەکەی ووشەی خودا ڕەت دەکەنەوە. هەموو ئەمانە ڕوو دەدەن لە کاتێکدا ڕۆحی پیرۆز هێشتا لە جیهاندایە، چاوەڕێیە بۆ ئەوەی هەموو ڕۆحێکی ڕاستگۆ کە ئامادەیە لەلایەن ئەوەوە ڕێنمایی بکرێت و لە ڕێگەی ووشەوە فێر بکرێت، بۆ هەموو ڕاستییەک ڕێنمایی بکات. چەند ئاسانتر دەبێت بۆ هەڵە کە خۆی بسەپێنێت کاتێک ئەو لێرە نەبێت!
دەزانم زۆرێک لە ئێوە پەرۆش دەبن بۆ ئەوەی هەوڵ بدەم ئایەتی ١٨ ڕوون بکەمەوە و بە ڕوونی پێتان بڵێم ژمارە نهێنییەکەی چی دەگەیەنێت. تەنها ئەوەی دەتوانم بڵێم ئەوەیە کە شەش ژمارەی مرۆڤە، و سێ ژمارەی دەرکەوتنە. لەم سێ شەشەدا من تەواوی ئاشکرابوونی ئەوە دەبینم کە لە دڵی مرۆڤدایە – دوا هەوڵی مرۆڤ بۆ گەیشتن بە خودایی و خوایەتی، بۆ دزینی شکۆمەندی خودا و بەرزکردنەوەی خۆی. بەڵام، بێ گومان، کاتێک دژە-مەسیح بە ڕاستی دەردەکەوێت و دڕندەی یەکەم دەبینرێت، واتاکە ئەوەندە ڕوون دەبێت کە هەموو کەسێک لەو ڕۆژەدا ڕوو لە خودا بکات، بەهۆیەوە ئاگادار دەکرێتەوە بۆ
هاوبەشی مەکەن لەگەڵ کارە بێبەرهەمەکانی تاریکی" (ئەفەسۆس ٥:١١).
بەڵام ئەوان زیاتر بە پەرۆشییەوە بە پەروەردگارەوە دەنووسێن چونکە دەزانن کە کۆتایی زۆر نزیک بووەتەوە. لێکدانەوەکان سەبارەت بە واتای 666 بێشومار بوون؛ من دانەیەکی تر زیاد ناکەم.
لە کۆتاییدا، دیسانەوە خوێنەرانم بیردەخەمەوە، کە کات بۆ ئێمەش بە خێرایی تێدەپەڕێت. ئەگەر هەر یەکێکتان ڕزگارنەکراون، باشە بۆتان کە لەبیرتان بێت کە ڕۆژی بەزەیی بە خێرایی تێدەپەڕێت. ڕووناکی ئینجیل پێدەچێت لە زەوی ون بێت؛ هەڵگەڕانەوەی تاریک بە خێرایی پێشڕەوی دەکات؛ برسێتییەک بۆ بیستنی ووشەی پەروەردگار بەم زووانە لێرە دەبێت. ئۆه، خۆزگە ئێستا، لەم ڕۆژەی نیعمەتەدا، خەڵک گوێ بە شایەتیی نووسراوی ڕاستی بدەن، کوڕی خودای لە دایکبووی پاکیزە وەک ڕزگارکەر و پەروەردگار وەربگرن، و درۆکانی هەموو دژە-مەسیحێک ڕەت بکەنەوە.
ئەی زەوی، زەوی، زەوی، گوێ لە وشەی یەزدان بگرە! / گوێ بگرە، و گیانت دەژیێت
"ئەوەی گوێ لە قسەی من دەگرێت و باوەڕ بەوە دێنێت کە منی ناردووە، ژیانی هەتاهەتایی هەیە و ناچێتە ناو مەحکومکردنەوە؛ بەڵکو لە مردنەوە بۆ ژیان تێپەڕیوە" (یۆحەننا ٥:٢٤).