بەشی 14ی پەرتووکی بینین، بینینێکی جیاواز دەخاتەڕوو سەبارەت بە کۆتایی هاتنی تەنگانەی گەورە و دەستپێکردنی شانشینی خودا، دیمەنێکی دڵخۆشکەر پێشکەش دەکات پێش ئەوەی تاقیکردنەوەی زیاتر بە وردی باس بکرێن. بەشی یەکەم بەرخەکە وێنا دەکات لەسەر کێوی سیۆن لەگەڵ 144,000 ئیسرائیلیی مۆرکراو، کە ناسێنراون بە "بەروبوومی یەکەم"ی بێگەردی سەردەمی شانشینەکە. بەشی دووەم "مزگێنیی هەتاهەتایی" دەخاتەڕوو، کە بە پەیامی بەردەوامی سەروەریی خودا تێدەگەیەنرێت بە درێژایی هەموو سەردەمەکان، کە بە قۆناغی جیاواز پێشکەش کراوە.
پەرتووکی بینین 14:0 بەشێکی جیاواز لە کتێبەکەدا پێکدەهێنێت. لە یەک بینین پێکدێت کە دابەش کراوە بەسەر شەش بەشدا و بە ڕوونی پەیوەندی هەیە بە کۆتایی هاتنی تەنگانە گەورەکە و ناساندنی شانشینەکە. وەک ئەوە وایە خودا بیەوێت بدات بە یۆحەننا، و بە ئێمە، دیدێکی دڵخۆشکەر لەسەر تەواوبوونەکە، پێش ئەوەی بە وردی وەسفی تاقیکردنەوە کۆتاییەکان بکات کە نیوەی کۆتایی ماوەی تەنگانەکە داگیر دەکەن.
ئایەتەکانی ١-٥ وێنەیەکی بچووکی پێغەمبەرایەتی جوان پێشکەش دەکەن، کە بە تەواوی لە خۆیدا تەواوە. ئەوە دەخاتە ڕوو کە چی ڕوودەدات دوای کۆتاییهاتنی وێرانییەکانی ئیسرائیل. شکۆمەندییەکە لەو خاکەدا هەڵدێت کە عیسا تێیدا ژیا و مرد و زیندوو بووەوە، و بۆ لای ئەوەی کە خۆی بە کەسایەتی دەگەڕێتەوە.
سەرەتا، سەرنج بدە کە کێوی سیۆن لەسەر زەوییە. بینینەکە پەیوەندی بە گەڕانەوەی بەرخەکەوە هەیە بۆ ئەو شارەی کە جارێک ڕەتی کردەوە. باوە بۆ خوێنەرانی کتێبی پیرۆز کە شوێنە جیاوازەکانی ناو کتێبی پیرۆز ڕۆحانی بکەنەوە. بەم شێوەیە ئۆرشەلیم، کێوی سیۆن، و ئیسرائیل هەموویان وا لێکدەدرێنەوە کە واتای کەنیسە، یان ڕەنگە تەنانەت بەهەشت خۆی بێت، لە کاتێکدا ئەوان هیچ بەکارهێنانێکی لەو شێوەیەیان نییە. کاتێک خودا دەڵێت ئیسرائیل، مەبەستی ئیسرائیلە. کاتێک باسی ئۆرشەلیم دەکات مەبەستی ئەوە نییە ئێمە تێبگەین کە بەهەشت یان کەنیسە مەبەستە. کێوی سیۆن هەمان کێوی سیۆنە کە داود یەکەمجار بۆ خودای تەرخان کرد، و تا ئەمڕۆش شوێنێکی جیاوازە لە خاکی فەلەستین، لە سنووری شاری ئۆرشەلیمدا. شوێنێکە لەسەر زەوی، نەک لە بەهەشت، و لەوێ گەورە عیسای مەسیح پاشماوەی ئیسرائیلییەکان بۆ لای خۆی کۆیان دەکاتەوە کاتێک دێت بۆ دامەزراندنی شانشینەکەی. چونکە، هەرچەندە زۆرێک پێچەوانەکەیان فێر کردووە، من پێموایە کە 144,000ی ئەم بەشە هەمان ئەو 144,000ە مۆرکراوەن کە لە وهحی 7:0دا هاتووە. لە بەشی پێشوودا یۆحەننا بینی کە ئەوان مۆر کراون پێش دەستپێکردنی تەنگانە گەورەکە؛ خودا خۆی بەڵێن دابوو کە بیانپارێزێت. گرنگ نییە دوژمنەکانیان چەند بە کینەوە هێرشیان بکەنە سەر، ئەو نیشانەی خۆی لەسەر دانابوون. ئەو بەڵێنی دابوو کە بە سەلامەتی بیانگەیەنێتە ئەو ڕۆژە پڕ لە زریان و سەختانە. ئێستا، لە بەشی 14دا، ئێمە هەمان ئەو کۆمەڵەیە دەبینین لە دەوری بەرخەکە لە کێوی سیۆن کۆکراونەتەوە، یەکەم بەرهەمەکانی سەردەمی شانشینەکە.
پەروەردگار ناوی باوکی خۆی بۆ ئەوان ئاشکرا دەکات. مۆری خودای زیندوو لەسەر نێوچاوانیان، لە ڕاستیدا، ئەم ئاشکراکردنە پیرۆزەیە. ئەوان خودا وەک باوک دەناسن و دڵخۆشن بە چاودێری پارێزەر و خۆشەویستی نەرمی ئەو. لە بەهەشتدا کەسانێک هەن کە بە شێوەیەکی زۆر تایبەت لەگەڵیاندا دڵخۆشن. ئەمانە لە پیرەکان جیا دەکرێنەوە کە، وەک پێشتر بینیمان، نوێنەرایەتی هەموو کۆمەڵەی کاهینی دەکەن کە لە ڕاپچەردا بەرز دەکرێنەوە. بەڵام کاتێک تەنگانەی گەورە بەردەوام دەبێت، باوەڕدارانی جوو، کە بەهۆی باوەڕیانەوە شەهید دەکرێن، ئەوانیش پەیوەندی بەو کۆمەڵە ئاسمانییەوە دەکەن. کەواتە پێمان دەوترێت کە یۆحەننا بیستی
دەنگێک لە ئاسمانەوە، وەک دەنگی ئاوێکی زۆر، و وەک دەنگی هەورەبرووسکەیەکی گەورە: و گوێم لە دەنگی قیسارەژەنەکان بوو کە بە قیسارەکانیان دەژەنیان (2).
ئەمانە گۆرانی دەڵێن،
وەک ئەوەی گۆرانییەکی نوێ بێت لەبەردەم تەختەکە، و لەبەردەم بوونەوەرە زیندووەکان و پیران: و هیچ کەسێک نەیدەتوانی ئەو گۆرانییە فێر بێت جگە لە سەد و چل و چوار هەزارەکە، کە لە زەوی کڕدرابوونەوە (3).
ئەوانەی لە ئاسمانن و ئەوانەی لەسەر زەوین بە هەمان ئەزمووندا تێپەڕیون بە پێوانە. پەیوەندییەکی هاوسۆزی دروست دەبێت، کە هەردووکیان وەڵامی دەدەنەوە. گۆرانییە نوێیەکە لێرە، وەک لە شوێنەکانی تر، گۆرانی ڕزگاربوونە.
کۆمەڵەکە لەسەر چیای سیۆن پاشان وەک بێگەرد وەسف دەکرێن، کۆمەڵێکی پاکیزە کە خۆیان پاراستووە لە پیسییە باوەکەی ئەو ڕۆژە ترسناکانەدا. ئەوە دەبێتە مافێکی پیرۆزیان کە شوێن بەرخ بکەون بۆ هەر کوێیەک بچێت. ئەوان وەک ئەوە وەسف دەکرێن کە
ڕزگارکراون لەنێو مرۆڤەکاندا، کە بەرهەمی یەکەم بوون بۆ خودا و بۆ بەرخەکە (4).
کەواتە ئێمە بەروبوومی یەکەمی سەردەمی پاشایەتیمان هەیە، هەر وەک چۆن پەروەردگارمان خۆی وەسف دەکرێت بە بەروبوومی یەکەمی ئەم قۆناغەی ئێستا و کەنیسەکەی، کە پەیوەستە پێیەوە، یە
جۆرێک لە نوێژەنی دروستکراوەکانی (یاقوب 1:18).
بەشی ئەم کۆمەڵە تایبەتە بریتییە لە بەرەکەتی زەبوورەکان ٣٢:٠ کە بەسەر ئەو پیاوەدا ڕاگەیەندراوە کە فێڵی تێدا نییە و ئەو بەرەکەتەی کە پەروەردگارمان بەسەر نەسنائیلدا ڕایگەیاند (یۆحەننا ١:٤٧). پیاوێکی بێ فێڵ پیاوێکی بێ گوناهـ نییە؛ ئەو کەسێکە کە هیچی نییە بیشارێتەوە. کاتێک هەموو گوناهـێک دانپێدانرا و دادوەری کرا لەبەردەم خودا، فێڵ بوونی نامێنێت. بۆیە ئەم کۆمەڵە بێ فێڵە وەک بێ کەموکوڕی وەسف دەکرێن لەبەردەم تەختی خودا. بە دڵنیاییەوە بە هیچ ڕاستودروستییەکی خۆیان لەوێ دەرناکەون، بەڵکو بە هەمان خوێنی بەنرخ ڕزگارکراون کە ئەمڕۆ هەموو باوەڕدارێک لە پەروەردگارمان عیسای مەسیحدا بێ کەموکوڕی دەکات.
ئەم مزگێنییە هەتاهەتاییە جیا ناکرێتەوە لەو مزگێنییەی کە بە درێژایی سەدەکان ڕاگەیەندراوە. لە ڕاستیدا، خودی ئەو ڕاستییەی کە پێی دەوترێت "هەتاهەتایی" نیشان دەدات کە یەکێکە لەگەڵ مزگێنییەکە وەک لە سەرەتاوە ڕاگەیەندراوە. ئەوە مزگێنییەی هەموو سەردەمەکانە کە خودا سەروەرە، و خۆشگوزەرانی مرۆڤ لە ناسینی دەسەڵاتی ئەودایە. لەم قۆناغەی ئێستادا، تەواوی ڕاستیی مزگێنی نیعمەتی خودا زیاد کراوە بۆ ئەم ڕاستییە پیرۆزە. مزگێنی پاشایەتی تەنها لایەنێکی تری ئەم هەمان هەواڵەیە لە ئاسمانەوە، بە تایبەتی جەخت لە سەروەری مەسیح دەکاتەوە. تەنها یەک مزگێنی دەبێت، چونکە نێردراوەکە پێمان دەڵێت،
گەرچی ئێمە، یان فریشتەیەک لە ئاسمانەوە، مزگێنییەکی ترتان پێ بدات جگە لەوەی پێمان داون، با نەفرەتی لێ بێت (غەلاتییەکان 1:8).
بەڵام ئەو یەک ئینجیلە قۆناغی جیاوازی هەیە. لە نامەی گالاتییەکاندا پۆڵس باسی "ئینجیلی خەتەنە" و "ئینجیلی ناخەتەنە" دەکات - هەمان ئینجیل، بەڵام بە شێوازێک بۆ جوولەکەکان و بە شێوازێکی تر بۆ نەتەوەکان پێشکەش کرا. کاتێک گەورە لێرە لەسەر زەوی خزمەتی دەکرد، وەک یۆحەننای مەعمیدانیش، ئەوان ئینجیلی شانشینیان ڕاگەیاند. بەڵام خەڵک شانشینەکەیان ڕەتکردەوە، و بۆیە، بۆ کاتێکی دیاریکراو، شانشینەکە لە وەستاندندایە. ئەمە ڕۆژی کڵێسایە.
کوڕی مرۆڤ بە پیاوێک بەراورد کراوە کە چووەتە وڵاتێکی دوور بۆ ئەوەی شانشینێک بۆ خۆی وەربگرێت و بگەڕێتەوە. کاتێک فەرمان لەلایەن باوکەوە دەدرێت، ئەو دادەبەزێت بۆ ئەوەی شانشینەکە وەربگرێت، بۆ ئەوەی وەک پاشای پاشایان و گەورەی گەورەکان ڕابگەیەنرێت. لەم سەردەمەی ئێستادا، ئەو جوولەکە و ناجوولەکەکان وەردەگرێت کە باوەڕیان بە ناوی ئەوە و یەکیان دەخاتە ناو یەک جەستە، کە کڵێسایە. دوای ئەوەی کڵێسا ڕۆیشت، هیچ مەسیحییەک لەسەر زەوی نامێنێت. ئینجا خودا دەست دەکاتەوە بە کارکردن لەنێو جوولەکەکاندا و ئەوان دەنێرێت بۆ ئەوەی مزگێنی شانشینەکە بۆ سەرانسەری زەوی ڕابگەیەنن. لە کۆتاییدا، ئێمە دوا قۆناغی ئەو مزگێنییەمان هەیە کە ڕاستەوخۆ پێش هاتنی ئەوە. ئەوە دوا بانگەوازە بۆ نەتەوە تاوانبارەکان بۆ ئەوەی خۆیان لە گڵدا بخەن و ڕێز لە دروستکەرەکەیان بگرن. بەڕاستی بەزەییە کە لەو کاتژمێرەی دادگاییکردندا، پێش ئەوەی دوا لێدان بکەوێت، بانگەوازەکە هێشتا بۆ پیاوان لە هەموو شوێنێک دەردەچێت بۆ ئەوەی داواکارییەکانی یەکتا دەسەڵاتدارەکە قبوڵ بکەن کە بەزەییەکانی زۆر درێژخایەن ڕەتکراونەتەوە. بەڵام لەم بەشەدا هیچ وەڵامێک نابیستین. بەڵام کتێبی پیرۆز لە شوێنێکی تردا پشتگیری ئەو بیرۆکەیە دەکات کە زۆرێک لەوانەی پێشتر هەرگیز مزگێنییەکەیان نەبیستووە و ڕەتیان نەکردووەتەوە، لەو ڕۆژەدا دڵیان بۆ پەیامەکە دەکەنەوە و تۆبە دەکەن و بەم شێوەیە ڕێنمایی دەکرێن بۆ پێشوازیکردن لە پاشا.
بابل بە وردتر بۆمان باسکراوە لە بەشەکانی ١٧-١٨، بەڵام دەبێت هەر شیکردنەوەیەکی وردی ئەم بابەتە بۆ بەشێکی دواتر دوا بخەین. دەڵێم کە هەروەک چۆن بابلی کۆن سەرچاوەی بتپەرستی بوو، بە هەمان شێوە بابلی نهێنی ئەمڕۆ دایکی هەموو فێرکردنە ئایینییە درۆیینەکانە لە مەسیحییەتدا. لە کاتی کۆتاییدا لە یەک کڵێسای گەورەی درۆیینەدا کۆدەبێتەوە. ئەو کڵێسا دنیاییە، کە سەلماندوویەتی زۆر شایستە نەبووە و ناڕاستگۆ بووە بەرامبەر پەروەردگارەکەی، بە تەواوی وێران دەکرێت. گومانم نییە کە لە سەرانسەری جیهاندا دیمەنێک دەبێت کە پیاوان هاوار دەکەن، "خودا نییە؛ کڵێسا نییە."
من دەزانم کە زۆرێک لە سەرکردە ئایینییەکان لە ئێستادا زۆر بە پەرۆشن بۆ ئەوەی کە ناوی دەنێن "یەکگرتنەوەی جیهانی مەسیحییەت"، بەڵام ئەو یەکگرتنەوەیە تەنها فیدراسیۆنێکی گەورەی کڵێساکانی بێ مەسیح دەبێت. ئەوان بەهێزترین کۆمەڵەی ئایینی پێکدەهێنن کە تا ئێستا لەم جیهانەدا ناسراوە – کاسۆلیک، یۆنانی، پرۆتێستانت، و هەموو سیستەمەکانی تر یەکدەگرن – دوای ڕۆیشتنی باوەڕدارانی ڕاستەقینە. بۆ ماوەیەک، ئەم دامەزراوە گەورەیە بەسەر هەموو شتێکدا زاڵ دەبێت تا پیاوان لە کۆتاییدا دەڵێن، "کڵێسایەکی لەم جۆرە چ سوودێکی هەیە؛ بۆچی هەموو شتەکە وێران نەکەین و بۆ یەکجاری لێی ڕزگارمان نەبێت؟" بۆیە لە سەرانسەری جیهاندا وێرانی دەکەن، وەک چۆن جارێک لە فەڕەنسا و ڕووسیادا وێرانیان کرد.
خۆزگە بانگخوازانی ڕاگەیەندراوی ئینجیل، پێش ئەوەی درەنگ بێت، تێبگەیشتنایە کە کاتێک پیاوان ئایینێک هەڵدەگرن کە تێیدا وەرچەرخانی ڕاستەقینە نییە و هیچ شوێنێک بۆ کاری ڕۆحی پیرۆز تێدا نییە، هەموو شتەکە زوو تووشی شکست دەبێت. سەرەڕای فراوانخوازیی بیروباوەڕی ئەو سەردەمەی تێیدا دەژین، هێشتا بە خۆشییەوە ڕاستە کە کاتێک پیاوانی دڵسۆز ئینجیلی ڕەسەنی کۆنی نیعمەتی خودا بە هێزەوە ڕادەگەیەنن، خەڵک ئامادەن بڕۆن و گوێ بگرن. بە گشتی قسە بکەین، تەنانەت پیاوان و ژنانی ڕزگارنەکراویش ڕێزی زیاتریان بۆ چیرۆکی کۆن و کۆنی خۆشەویستیی ڕزگارکەر هەیە وەک لەوەی بۆ ساختەکارییە هاوچەرخەکان هەیانە. کاتێک پیاوێک دەگاتە ئەو شوێنەی کە چیتر باوەڕی بە کتێبی پیرۆز، بە خوێنی مەسیح، بە لەدایکبوونەوەی نوێ نییە، بە خۆی دەڵێت: "بۆچی من پارە دەدەم بۆ بەردەوامیدان بە کەنیسە؟ باشترە بیدەم بە کۆمەڵەیەکی نهێنی یان یانەیەک. من دەتوانم سوودی زیاتر لە شتێکی لەو شێوەیە وەربگرم وەک لەوەی لە کەنیسە وەریدەگرم." ئایا هەرگیز سەرنجت داوە کە یونیتاریانیزم هەرگیز سەرکەوتنێکی دارایی بەدەست نەهێناوە؟ بۆیە کاتێک بانگخوازێک، لە یەکێک لە کەنیسە ڕاستباوەڕەکانماندا چیتر باوەڕی بە ڕاستباوەڕی نییە، تێبینی دەکەیت کە بە گشتی تا چەند بتوانێت بە پۆستەکەیەوە لە دامەزراوە ڕاستباوەڕییەکەدا دەمێنێتەوە. قازانجی ماددی لەوێ باوترە، لە کۆتاییدا، وەک لە سیستەمە بیدعەییەکان کە لە دەوروبەرماندا لە پاشەکشێدان. و بەم شێوەیە دەتوانین تێبگەین کە لە تەنگانەی گەورەدا چۆن دەبێت. بابل، بۆ ماوەیەک، بەسەر هەموو شتێکدا زاڵ دەبێت. سەرۆکی نەتەوەکان دەبێتە سەرۆکی کەنیسە. دژە مەسیح لە کاروباری ئایینیدا باڵادەست دەبێت؛ بەڵام کاتێک بابل دەکەوێت، چ شڵەژانێکی زۆر گەورە ڕوودەدات!
پەیامی جیددی فریشتەکە ڕایگەیاند کە ئەوانەی پشت لە خودای ڕاستەقینە دەکەن، فەرمایشتی ئەوی ڕەت دەکەنەوە، و لە جیاتی ئەوە دڕندەکە و پەیکەرەکەی دەپەرستن، دەبێت تا دوا قەترەی پەرداخی تووڕەیی خودا بخۆنەوە.
ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم پێمان دەڵێن کە پەیامی فریشتەی سێیەم پەیامی شەممەیە. ئەوان فێرمان دەکەن کە پەرستنی دڕندەکە و وەرگرتنی نیشانەکەی بریتییە لە ناسینەوەی پیرۆزیی ڕۆژی یەکەمی هەفتە. کێ دەتوانێت خودایەکی خۆشەویستی و نیعمەت وێنا بکات کە تووڕەییەکەی بەسەر پیاواندا بڕژێنێت تەنها لەبەر ئەوەی، بە ئارەزوویەکی دڵسۆزانە بۆ شکۆدارکردنی، ڕۆژی هەستانەوە ڕادەگرن؟ هەموو شتێک بە تەواوی ڕوونە کاتێک کەسێک تێدەگات کە ئەو دادگاییکردنەی لەم ئایەتانەدا ڕاگەیەندراوە، سزای لادان لە دینە. لە دادگاییکردنی تۆڵەسەندنەوەدا، خودا پەرداخی تووڕەییەکەی دەخاتە سەر لێوی ئەوانەی کە پەرداخی ڕزگارییان ڕەتکردووەتەوە. هەروەها هیچ بەڵگەیەک نییە کە ئەو دادگاییکردنە کۆتایی بێت، چونکە ئایەتی ١١ بە ڕوونی دەڵێت،
دووکەڵی ئازارەکانیان بۆ هەتاهەتایە بەرز دەبێتەوە: و ڕۆژ و شەو حەسانەوەیان نییە، ئەوانەی کڕنۆش بۆ دڕندەکە و وێنەکەی دەبەن، هەروەها هەرکەسێک نیشانەی ناوی وەربگرێت.
بێگومان پێویستی بە ئازایەتییەکی زۆر گەورە دەبێت بۆ ئەوەی لە دژی ئەو دۆخە لادەرە بوەستێتەوە و بە توندی بە ڕاستیی خودا بگرێت کە ئەوکات ئاشکرا کرا. بۆیە لە ئایەتی ١٢دا پێمان دەوترێت،
لێرە خۆڕاگریی پیرۆزەکانە: لێرە ئەوانەن کە فەرمانەکانی خودا و باوەڕی عیسا دەپارێزن.
ئەمە پشتگیری ئەوە دەکات کە ئێمە ئاماژەمان پێداوە کە ئەم گۆڕاوانە باوەڕدارانی جوو دەبن. ئەوان فەرمانەکانی خودای پەیمانی کۆن دەپارێزن و لەگەڵ ئەوەشدا باوەڕی عیسا دەپارێزن وەک لە پەیمانی نوێدا ڕاگەیەندراوە. بەشی ئەوان لە جەستەی مەسیحدا نییە. ئەو ڕاستییە شکۆدارەی ئەم سەردەمە بۆ ئەوان نییە. بەڵام ئەوان لە کۆتاییدا فێردەبن کە عیسا مەسیحی بەڵێندراوە. کاتێک ئەو بە نیعمەت هات، لەلایەن نەتەوەکەیانەوە ڕەتکرایەوە، بەڵام ئەو دیسانەوە بە هێزێکی گەورەوە دێتەوە. بۆیە ئەوان میوەی شایستەی تۆبە دەهێننە بەرهەم، کە بە ژیانی خواناسانە و خوداپەرستانەیان و ئارەزوویان بۆ شکۆدارکردنی ئەو کەسەی نەتەوەکەیان ڕەتی کردەوە، دەردەکەوێت.
زۆرجار بیستووتانە ئایەتی ١٣ لە پەیوەندیدا لەگەڵ پرسەکان لەم سەردەمەی ئێستادا بەکارهاتووە. گومانم نییە کە ڕەنگە بەو شێوەیە بە بەرەکەتەوە بەکاربهێنرێت، بەڵام جێبەجێکردنی تەواوی ئاماژە بە ڕۆژێکی داهاتوو دەکات. سەرنج بدەنە ئەو وشە بچووکە: لەمەودوا. دەنگێک لە ئاسمانەوە وتی،
پیرۆزن ئەو مردووانەی کە لە یەزدان دەمرن لەمەودوا: بەڵێ، ڕۆحەکە دەفەرموێت، تا پشوو بدەن لە ماندووبوونیان؛ و کارەکانیان دوایان دەکەوێت.
دەکرێت بڵێم مەبەستەکە ئەمەیە: تاریکترین بەشی تەنگانە گەورەکە هێشتا لەبەردەمیانە. هەورە ڕەشەبا، قورس بە حوکم، لە هەر ساتێکدا بێت دەکرێت بتەقێتەوە، بەڵام دەستبەجێ دوای ئەوە، شانشینەکە دادەمەزرێت. ئەوانەی بەناو تەنگانەکەدا تێدەپەڕن دەچنە ناو شانشینەکە لەسەر زەوی. ئەوانەی لە کاتی ڕوودانی ئەودا دەمرن، بەشی خۆیان لە شانشینی ئاسمانی دەبێت، و بەم شێوەیە بەرەکەتێکی تایبەت هی ئەوان دەبێت. بە واتایەکی تر، لەو خاڵەوە بەڕاستی مردن باشتر دەبێت لە ژیان. ئەوان لە ماندووبوونیان پشوو دەدەن، لە تەنگانەی زیاتر لەسەر زەوی دەپارێزرێن، و شوێنی خۆیان لەگەڵ گەورەکەیان لە ئاسمان دەبێت. ئەم شوێنە زۆر باشتر دەبێت لە بەرزترین شوێن لە شانشینەکە لێرە لەسەر زەوی، هەرچەندە ئەوەش شکۆدار بێت.
ئینجا با پرسیارێک لە خوێنەرانم بکەم، چ ڕزگاربووبن یان ناڕزگاربوو. ئێوەش بەم زووانە ئەم جیهانە جێدەهێڵن. چ جۆرە کارێک دواتان دەکەوێت؟ ئەگەر ڕزگاربووبن، چییان بۆ خودا کردووە؟ ئەگەر ناڕزگاربووبن، ئەوا داواتان لێدەکەم لەبیرتان بێت کە گوناهەکانتان دواتان دەکەون – ئەو گوناهانەی هەوڵتان داوە لەبیریان بکەن؛ ئەو گوناهانەی لێیان ڕاکردووە؛ ئەو گوناهانەی بە گەمژەیی بیرتان دەکردەوە کە دەتوانن بە هەوڵی خۆتان کەفارەتیان بۆ بکەن. کاتێک لە کۆتاییدا، هەژار و ڕووت و بەدبەخت، لەبەردەم تەختی سپی گەورەدا ڕادەوەستن، هەموو گوناهەکانتان لەوێ دەدۆزنەوە. وەک سەگەکانی دۆزەخ کە بەڕاستی ئەوانن، دەستتان پێوەدەگرن و ڕاتاندەکێشن بۆ دەریاچەی ئاگر. ڕوو وەرنەگێڕن لەم ڕاستییە پیرۆزە. تەنها خوێنی مەسیح دەتوانێت لە هەموو ئەو گوناهانە پاکتان بکاتەوە. ئینجا، وەک باوەڕدارێک بە خودا عیسا، دەتوانن لەم جیهانەدا بۆ ئەو بژین و کارەکانتان دواتان دەکەون بۆ بەهەشت، چونکە هەموو ئەوەی بۆ مەسیح دەکرێت بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە.
بیرتان دێتەوە کە خوداوەند عیسامان باسی دروێنەی کرد. ئەو ڕایگەیاند کە ئەوە کۆتایی سەردەمە، ئەو کاتەیە کە خراپەکاران لە چاکەکاران جیا دەکرێنەوە. ئەو گەنم کۆدەکاتەوە بۆ کۆگاکەی خۆی، بەڵام گژوگیا زیانبەخشەکان بە ئاگری نەکوژاوە دەسووتێنێت (مەتتا 13:37-42). ئەمە ئەوەیە کە لێرە هەتانە؛ ئەوە دادگاییکردنێکی جیاکەرەوەیە. زەوی دروێنە دەکرێت. کوڕی مرۆڤ هەموو شتێک کە هی خودایە بۆ خۆی وەریدەگرێت. هەموو ئەوەی پێچەوانەیە ڕادەستی دادگاییکردن دەکرێت. سەرنج بدەن کە ئەوە کوڕی مرۆڤە کە لەسەر هەورەکە دانیشتووە و ڕێنمایی دروێنەکاران دەکات. هەموو دادگاییکردنێک سپێردراوە بە کوڕەکە. ئەو کەسەی کە جارێک لەسەر خاچی گۆلگۆتا هەڵواسرا، هەمان کەسی پیرۆزە کە دێت بۆ جێبەجێکردنی دادگاییکردن. ئەمە، بە بڕوای من، لە سروشتدا هەمان شێوەی دادگاییکردنەکەی مەتتا 25:0ـە. ئەوە پێش هەزار ساڵەییە و نەک پاش هەزار ساڵەیی، وەک دادگاییکردنەکەی تەختی سپی گەورە. عیسا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو جیهانەی کە ئەویان لە خاچ دا. ئەو کۆدەکاتەوە بۆ شانشینەکەی خۆی، لە هەموو نەتەوەکان، ئەوانەی گوێیان لە پەیامەکەی گرتووە و بایەخیان بە نێردراوەکانی داوە. بەڵام هەموو ئەوانەی کە مزگێنییەکەیان بیستووە و ڕەتیان کردووەتەوە، ڕادەستی دادگاییکردن دەکرێن.
کۆتاییهاتنەکە زۆر جیاوازە لە دروێنە. دروێنەکە، وەک چۆن ئێستا بینیمان، جیاکارانەیە، لە کاتێکدا کۆتاییهاتنەکە دادگاییکردنی بێبەزەییانەیە.
دروێنەکە پەیوەندی بە ڕەزەکەوە هەیە – ڕەزی زەوی – و ئەم ڕەزەش ئیسرائیلی لە ڕێلادەرە. ئێمە ئاشناین بەو وێنەیەی کە سەبارەت بە ئیسرائیل لە پەیمانی کۆندا بەکارهاتووە. ئیشایا بەکاری هێناوە، و لە هۆشەعدا دەبیستین یەزدان دەفەرموێت،
ئیسرائیل مێوێکی بەتاڵە، میوەی بۆ خۆی دەگرێت (10:1).
هەمان شێوە بەکارهاتووە لە زەبوورەکان 80:0 و 81. کاتێک خوداوەندمان لێرە بوو دەیگوت،
من مێوی ڕاستەقینەم (یۆحەننا ١٥:١).
ئەو تاکە کەس بوو لە ئیسرائیل کە بەری باشی دەگرت. هەموو ئەوانەی پەیامەکەی قبوڵ دەکەن دەبنە لق لە ڕەزی زیندوودا. کەم کەم، ڕەزەکە دووبارە لە فەلەستین دەچێندرێتەوە. لە ڕاستیدا، دەتوانین زیاتر بڕۆین و بڵێین، ڕەزەکە ئێستا لە فەلەستین دەچێندرێتەوە. جوولەکەکان دەگەڕێنەوە بۆ خاکەکەی خۆیان؛ ئەمە ڕۆحی مرۆڤ دەجوڵێنێت چونکە نووسینە پیرۆزەکان لەبەرچاومان جێبەجێ دەکرێن. ئەوان لە ڕەزەکەی خۆیاندا دووبارە دەچێندرێنەوە، بەڵام بۆ چی دووبارە دەچێندرێنەوە؟ بۆ دروێنەی تووڕەیی خودا. پاشماوەیەک کۆدەکرێنەوە، بۆ پەروەردگار جیا دەکرێنەوە، بەڵام ئەوانی تر لە کاتی تەنگانەی یەعقوبدا ڕادەستی حوکمێکی بێ بەزەیی دەکرێن. ئیسرائیلی جەستەیی، ڕەزی زەوی، ناتوانێت هیچ بەرێک بۆ خودا بەرهەم بهێنێت. بەڵام لەو ڕۆژە پڕ لە تەنگانەیەدا، هێشووەکانی ڕەزی زەوی فڕێ دەدرێنە ناو گۆڕەپانی گەورەی تووڕەیی خودا. و پێمان دەوترێت کە گۆڕەپانەکە لە دەرەوەی شارەکە پێشێل کرا. خوێن لە گۆڕەپانەکەوە هاتە دەرەوە، بەرز بووەوە تا ئاستی لەغاوەکانی ئەسپ بۆ 1,600 فەرسەخ. دەوترێت ئەمە درێژی ڕاستەقینەی خاکی فەلەستینە. وێنەکە ئەوەیە کە هەموو خاکەکە بە خوێن تەڕ بووە تا ئاستی لەغاوەکانی ئەسپ. ڕاستییەکە چی دەبێت؟ ئەی پەروەردگار، تا کەی؟
سوپاس بۆ خودا، شتی گەشتر لە پێشەوەن. لە ڕاستیدا، باشترین ڕۆژەکان بۆ ئیسرائیل و هەموو زەوی لە دوای ئەو دیمەنە ترسناکەی تووڕەیی و کوشتار دێن. بەڵام پێویستە بیرمان بێت کە گەلی جولەکەکان سزایان بەسەر خۆیاندا هێنا بە ڕەتکردنەوەی میری ئاشتی کاتێک ئەو بە نیعمەت هات بۆ ڕزگارکردنیان. لە هۆڵی دادگای پیلاتۆس هاواریان کرد،
خوێنی ئەو با بەسەر ئێمەدا بێت، و بەسەر منداڵەکانماندا (مەتا 27:25).
سەدەکان شایەتی دەدەن چەندە بە ترسناکی ئەم نەفرەتە ترسناکە لەلایەن خودایەکی دادپەروەرەوە وەڵام دراوەتەوە. دیمەنەکە کە لەم ئایەتە کۆتاییانەی پەرتووکی بینین ١٤:٠دا وێنا کراوە، نیشان دەدات کە جێبەجێبوونێکی ترسناکتر هێشتا لە داهاتوودایە. خاکی عیمانوێل، جارێک بە خوێنی گرانبەهای خۆی سوور کرابوو، بە خوێنی ئەوانەی ڕەتی دەکەنەوە سوور دەبێت. تەنانەت لەو ڕۆژەشدا کاتێک نووسراوە پیرۆزەکانی خۆیان بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لەبەردەم چاوەکانیاندا جێبەجێ دەبن، هێشتا ڕەتی دەکەنەوە و لەبری ئەوە ڕەزامەندی دەدەن بە بانگەشە ناپیرۆزەکانی دژەمەسیح. لە کۆنەوە، باراباسیان هەڵبژارد لە جیاتی عیسا کە پێی دەوترێت مەسیح. ڕۆحیان تا کۆتایی نەگۆڕاوە، ئەوان "کوڕی لەناوچوون" بەسەر کوڕی خودادا پەسەند دەکەن، و بەم شێوەیە لەناوچوونێکی خێرا بەسەر خۆیاندا دەهێنن.