پەرتووکی بینین 21:1-8 دۆخی هەتاهەتایی دەناسێنێت، وەسفی ئاسمانێکی نوێ و زەوییەکی نوێ، و شاری پیرۆز، ئۆرشەلیمی نوێ، دەکات وەک شوێنی نیشتەجێبوونی ڕزگاربووان کە خودا هەموو شتێک نوێ دەکاتەوە. ئەم هاوبەشییە پڕ لە کامەرانییە بەراورد دەکرێت لەگەڵ چارەنووسی ناڕاستگۆیان، کە ڕووبەڕووی مردنی دووەم دەبنەوە لە دەریاچەی ئاگردا. پاشان بەشەکە دەست دەکات بە وەسفێکی وردی ئەم ئۆرشەلیمە نوێیە، کە وەک شاری خودا و ژنی بەرخەکە پێشکەش کراوە.
بەشی بیست و یەکەم: دیمەنەکانی کۆتایی (بەشی یەکەم)
سەبارەت بە بەشی یەکەمی بینین ٢١:٠، گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە پێشبینی پەیوەندییەکی دروستی بە دۆخی هەتاهەتاییەوە نییە. بە تایبەتی سەرقاڵی ئەم زەوییەیە تاوەکو و لەوانەش هەزار ساڵەکە. تەنها هەندێک جار لە نووسینە پێشبینییەکاندا ئاماژە بە سەردەمە بێکۆتاکان دەکرێت کە دواتر دێن.
"و من ئاسمانێکی نوێ و زەوییەکی نوێم بینی: چونکە ئاسمانی یەکەم و زەوییە یەکەم نەمان؛ و ئیتر دەریا نەبوو" (1).
ئەم ئایەتە بیرمان دەهێنێتەوە لە پێشبینییەکەی ئیشایا،
"چونکە، ئەوا من ئاسمانێکی نوێ و زەوییەکی نوێ دروست دەکەم: و پێشووترەکە لەبیر ناکرێت، و نایەتە بیرەوە” (ئیشایا ٦٥:١٧)؛
و
"چونکە وەک چۆن ئاسمانە نوێیەکە و زەوییە نوێیەکە، کە من دروستیان دەکەم، لەبەردەممدا دەمێننەوە، یەزدان دەفەرموێت، ئاواش نەوەکەت و ناوت دەمێننەوە” (ئیشایا ٦٦:٢٢).
دوو بەشەکە کە ئەم ئایەتانەی لێ وەرگیراون، پەیوەندییان بە هەزار ساڵەکەوە هەیە. بەڵام من پێموایە لە بینین ٢١:١دا تەلەسکۆبی باوەڕمان هەیە کە سەیری بارودۆخی داهاتووی نەگۆڕ و نەگۆڕاو دەکات کە بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە. گومانم نییە کە نێردراو پیتەر لە نامەی دووەمی خۆیدا ئاماژەی بەم بەڵێنانە کردووە. دوای وەسفکردنی وێرانبوونی ئاسمان و زەویی ئێستا بە ئاگر، وتی،
"بەڵام ئێمە، بەپێی بەڵێنەکەی، چاوەڕێی ئاسمانێکی نوێ و زەوییەکی نوێ دەکەین، کە دادپەروەری تێدا نیشتەجێیە" (2 پەترۆس 3:13).
ئهمهش کهواته کۆتاییهاتنه شکۆمهندهکهیه که ئایهته سهرهتاییهکانی بینین 21:0 ئێمەی پێ ئاشنا دهکهن.
سەرسوڕهێنەرترین شتی ئەو بارودۆخە بێکۆتاییە، لەپاڵ خودی پەروەردگاری پیرۆز، کڵێسا دەبێت، کە بە خوێنی گرانبەهای کوڕەکەی بۆ خودا کڕدراوەتەوە. چونکە، سەرنج بدە بارودۆخی بووکایەتی لە کۆتایی هەزارەدا کۆتایی نایەت:
“من یۆحەننا شاری پیرۆز، ئۆرشەلیمی نوێم بینی، کە لە خوداوە لە ئاسمانەوە دەهاتە خوارەوە، وەک بووکێک ئامادە کرابوو کە بۆ مێردەکەی ڕازابووەوە.”
هەزار ساڵ لە فەرمانڕەوایی ڕاستودروستی تێپەڕی دەبێت پێش جێبەجێبوونی ئەم ئایەتە، و هێشتا شاری پیرۆز بە هەموو تازەیی و جوانییەکەی وەک بووکێکی ڕازاوە دەبینرێت.
و ئەم دۆخە خۆشە بۆ هەمیشە دەمێنێتەوە، چونکە ئایەتەکانی 3 و 4 دیمەنێکی هاوبەشیی پڕ لە کامەرانی وەسف دەکەن کە هەرگیز کۆتایی نایەت. ئەم دەقە لە سادەییدا جوانە، و لێدوان تەنها وەک هەوڵێک دەردەکەوێت بۆ ڕەنگکردنی گوڵەباخێک. چەند بە پەرۆشییەوە دەبێت هەموو دڵێکی باوەڕدار چاوەڕێی ئەو ڕۆژە شکۆدارە بێت.
دەنگێک لە تەختەکەوە هاوار دەکات،
وا، من هەموو شتێک نوێ دەکەمەوە.
و یۆحەننا دووبارە فەرمانی پێدەکرێت بنووسێت و دڵنیا دەکرێتەوە کە
“ئەم وشانە ڕاست و باوەڕپێکراون” (5).
پاشان دەنگەکە بە شکۆمەندییەوە هاوار دەکات
"تەواو بوو. منم ئەلفا و ئۆمێگا، سەرەتا و کۆتایی" (6).
ئەوە ڕاگەیاندنێکە کە هەموو ڕێگاکانی خودا گەیشتوونەتە ئەنجامی کۆتایی خۆیان لە شکۆمەندی تەواوی کوڕە پیرۆزەکەی ئەودا، کە یەکەم و کۆتاییە.
لە ئایەتی ٨دا پێمان دەوترێت دەربارەی ئەوانەی کە هەرگیز ناچنە ناو شاری پیرۆز و هیچ بەشێکیان نابێت لەو شکۆمەندییە گەشانەی سەرەوە وێنا کراون. بەڵام پێش ئەوەی لیستی ترسناکەکە بدات، یەزدان بە میهرەبانییەوە بانگهێشتێکی تری مزگێنی پێشکەش دەکات. ئەو دەیەوێت هەموو ئەوانەی ئەم وشانەیان پێدەگات بزانن کە بەزەیی هەیە ئەگەر تەنها سوودی لێ وەربگرن.
"من پێی دەدەم،" ئەو دەڵێت، "ئەوەی تینووە لە کانیی ئاوی ژیان بە خۆڕایی" (6).
وە ئەو ئەمەی بەدوادا دێت بە وشەیەکی هاندان بۆ سەرکەوتوو:
“ئەوەی سەردەکەوێت هەموو شتێک میرات دەگرێت؛ و من خودای دەبم، و ئەویش دەبێتە کوڕم” (7).
جیهان لەوانەیە ئێستا داوامان بکات، و گۆشتی ناپاک لە ناوماندا لەوانەیە هەوڵ بدات لەگەڵ ئەو جیهانە و خوداکەی کار بکات، ڕۆحەکانمان لە مەسیح دوور بخاتەوە. بەڵام بە بەڵێنە شکۆدارەکانی ئەم کتێبە لەبەردەمماندا، دەبێت ئارەزووی ئەوە بکەین کە بەرز بینەوە لەسەر هێزی شتەکانی ئێستا. بە وزەی ڕۆحی پیرۆز دەتوانین بە باوەڕ بەسەر جیهاندا زاڵ بین، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی مەسیح بۆ ئەوانە ئامادەی دەکات کە خۆشیان دەوێت.
چەند بە دڵخۆشییەوە حەزمان دەکرد باوەڕمان بەوە هەبووایە کە هیچ گیانێکی مرۆڤ بێبەش نابێت لەو خۆشییەی کە بۆ ئەوانەی مەسیح دەناسن پارێزراوە. بەڵام بەداخەوە، گوناه ئەمەی کردووە بە شتێکی مەحاڵ. بۆیە ئەم بەشەی کێتابەکەمان کۆتایی دێت بە ڕاگەیاندنێکی زۆر جدی و قورس کە
"ترساوەکان، و بێباوەڕەکان، و قێزەونەکان، و بکوژەکان، و داوێنپیسەکان، و جادووگەرەکان، و بتپەرستەکان، و هەموو درۆزنەکان، بەشیان دەبێت لەو دەریاچەیەی کە بە ئاگر و گۆگرد دەسووتێت: کە مردنی دووەمە" (8).
لیستەکە نەک تەنها ئەوانە دەگرێتەوە کە بە گشتی وەک گوناهبارانی ناپەسەند سەیر دەکرێن، بەڵکو ترسنۆکەکان و بێباوەڕەکانیش. ترسنۆکەکان ترسیان هەبوو لە دانپێدانان بە مەسیح، ڕەنگە بەهۆی گاڵتەپێکردنی هاوڕێ بانگەشەکراوەکانەوە، یان دەرئەنجامەکانی گەڕانەوە لە جیهان. بێباوەڕەکان ڕەتیانکردەوە باوەڕ بەو شایەتییە بکەن کە خودا دابووی و گیانیان بخەنە سەر کاری مەسیح. هەردووکیان پەیوەستن بە گڵاو و ناپیرۆزەکانی هەموو چینەکانەوە. بەو پێیەی
"هەمووان گوناهیان کردووە، و کورت هاتوون لە شکۆی خودا،"
هیچ جیاوازییەک نابێت لە سزای کۆتاییاندا ئەگەر مەسیح ڕەت بکرێتەوە. هەرچەندە، وەک پێشتر لە بەشی ڕابردوودا ئاماژەی پێکرا، هەموو سەرپێچی و گوێڕایەڵنەبوونێک پاداشتی ڕەوای خۆی وەردەگرێت.
لەگەڵ دەستپێکی ئایەتی نۆیەمدا، وەسفێکی سەرسوڕهێنەرمان هەیە بۆ قودسی نوێ. سەرنج بدە کە ئەمە لە کۆتایی چوارچێوەی پێشبینییەکەدا دێت. ئەمە جۆرێکە لە پاشکۆ یان وەسفێکی تەواوکەر. وەک چۆن یەکێک لەو حەوت فریشتەیەی کە حەوت کاسەی پڕ لە حەوت بەڵای کۆتاییان پێبوو، بینینێکی دەربارەی بابلی گەورە (١٧-١٨) دایە یۆحەننا، لێرەشدا یەکێک لە هەمان فریشتەکان ئێستا داوای لێدەکات بێت و بووکەکە، ژنی بەرخەکە، ببینێت. لە ڕۆحدا بردییە سەر کێوێکی گەورە و بەرز، فریشتەکە ئەو شارە گەورەیەی پێشانی دا، قودسی پیرۆز، کە لە ئاسمانەوە لەلایەن خوداوە دادەبەزێت. بابل هەم شارێک بوو هەم ژنێک – هەم سیستەمێکی گەورە و هەم کۆمەڵێک خەڵک کە بانگەشەی پەیوەندی بووکییان لەگەڵ بەرخەکە دەکرد. کەواتە لێرەشدا قودسی پیرۆز هەم شارێکە هەم ژنێکە. شارەکە بووکەکەیە هەروەها ماڵی پیرۆزەکانیشە؛ وەک چۆن باس لە ڕۆما دەکەین کاتێک مەبەستمان کڵێساکەیە کە کورسییەکەی لەوێیە، هەروەها شارەکەش کە تێیدا دانیشتووە.
بەم شارە گەورەیەی کە لە ئاسمانەوە لە خوداوە دێتە خوارەوە، من تێدەگەم کە بڵاوبوونەوەی بنەما ئاسمانییەکان بەسەر هەموو ئەم زەوییەدا لە ماوەی هەزار ساڵەکەدا لەلایەن پیرۆزی ئاسمانییەوە ڕوودەدات. لە ڕێگەی پیرۆزەکانییەوەیە کە خودا میراتەکەی خۆی داوا دەکاتەوە. ئێمە دەتوانین لەم وەسفە هێماییەی شارەکەدا، بنەما گەورە ڕێنمایی کەرەکان فێر بین کە لەو سەردەمە داهاتووەدا زاڵ دەبن، و پڕن لە ڕێنمایی بۆ ئێمە لە ئێستادا. شارەکە شکۆمەندی خودای هەیە، و ڕووناکییەکەی وەسف دەکرێت بەوەی کە
"وەک بەردێکی زۆر بەنرخ، تەنانەت وەک بەردی یەشب، ڕوون وەک کریستاڵ" (11).
کڵێسا دەبێت ببێتە ئامرازێک بۆ نیشاندانی شکۆمەندی خودا بە درێژایی ئەو سەردەمەی ڕاستودروستی و بەڕاستیش، وەک چۆن ئایەتی 2 پێشتر پێی ڕاگەیاندووین، بە درێژایی هەموو سەردەمەکانی داهاتوو. ئەو
دیوارێکی گەورە و بەرز
باس لە جیاکردنەوە دەکات، بنەمایەکی خودایی کە بە درێژایی وشەی خودا بەردەوامە لەو کاتەوەی گوناه هاتە ناوەوە تا کۆتایی. دیوارێکیش بۆ پاراستنە. جیاکردنەوەی گەلی خودا بنەمایەکی هەڕەمەکی نییە بۆ ناڕەحەتییان، وەک هەندێک وا بیر دەکەنەوە؛ بە ڕوونی بۆ بەرەکەتیانە، پاراستن لە خراپەی دەرەوە.
هەرچەندە دیوارەکە گەورە و بەرزە، بەڵام دوازدە دەروازەی هەیە، ژمارەی تەواوێتیی کارگێڕی. دەروازەکە خۆی، وەک لەبیرتانە، لە نووسینە پیرۆزەکاندا شوێنی دادگاییکردنە. کەواتە بیرۆکەکە ئەوە دەبێت کە لێرەدا ڕاستودروستی فەرمانڕەوایی دەکات و ئامادەکاری کراوە بۆ هاتنەژوورەوە و دەرچوون، ئازادییەکی پیرۆز و بەختەوەر بەپێی پیرۆزیی سروشتی خودا. لە دەروازەکاندا دوازدە فریشتە هەن، نێردراوی خودایی. لەسەر دەروازەکان ناوی دوازدە هۆزی نەوەکانی ئیسرائیل نووسراون. لە هەزار ساڵەکەدا، حکومەت پارێزراو دەبێت، وەک پێشتر بینیمان، لە ڕێگەی گەلی زەمینی خوداوە کە دەگەڕێنرێنەوە سەر خاکەکەی خۆیان و بۆ هاوبەشییەکی نەپچڕاو لەگەڵ خوداوەند. بەم شێوەیە ئاسمانەکان وەڵامی گەلی زەمینی خودا، یەزرعیل (تۆوی خودا)، دەدەنەوە بە شێوەیەک کە واتای بەرەکەتە بۆ هەموو جیهان. سێ دەروازە لەسەر هەر یەکێک لە چوار لای شارەکە جیهانیبوونی حکومەتی خودایی نیشان دەدەن کە بەم شێوەیە بە تەواوی ئاشکرا کراوە.
دیوارەکە، پێمان وتراوە، دوازدە بناغەی هەبووە و تێیاندا ناوی دوازدە نێردراوی بەرخەکە بووە. ئەمە بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش لەگەڵ بەڵێنی پەروەردگارمان بۆ دوازدەکە دەگونجێت کە، لەبەر ئەوەی ئەوان شوێنی ئەویان کەوتبوو لە ڕەتکردنەوەیدا، کاتێک ڕۆژی نوێبوونەوەی زەوی دێت ئەوان لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن، حوکمی دوازدە هۆزی ئیسرائیل دەکەن (مەتتا ١٩:٢٨). وەک چۆن لە ئەفەسۆس ٢:٠ کەنیسە وێنا کراوە وەک پەرستگایەکی پیرۆز، لەسەر بناغەی نێردراوان و پێغەمبەران دروستکراوە، لێرەشدا شاری پیرۆز لەسەر نێردراوە هەڵبژێردراوەکان وەستاوە. ئەوان دەبنە نوێنەری ئەو دەسەڵاتە لە سەردەمی داهاتوودا.
فریشتەکە کە قسەی لەگەڵ یوحەننا کرد، شارەکەی بە گۆچانێکی زێڕین پێوا. ڕەهەندەکان لە ئایەتەکانی 16-17دا هاتوون:
“و شارەکە چوارگۆشەیە.”
درێژییەکەی بەقەد پانییەکەی گەورەیە، و ئەمەش، لە هەموو حاڵەتێکدا، دوازدە هەزار فێرڵۆنگە. خودی دیوارەکە سەد و چل و چوار باڵ بەرزە. پێمان وتراوە کە درێژی، پانی، و بەرزایی شارەکە یەکسانن. لەمەوە پێشنیار کراوە کە شارەکە شەشپاڵوویەکە، کە ڕەنگە بەڕاستی وابێت. بەڵام بە ڕاشکاوی دان دەنێم کە هێمایەتییەکەی لەو حاڵەتەدا زۆر قورسە بۆ وێناکردن لەبەردەم چاوی مێشکدا. من زیاتر ئەو شارە پیرۆزە بە کێوی خودا دەبینم، هەرەمێکی گەورە کە لەسەر بنکەیەکی چوارگۆشە وەستاوە. دوازدە هەزار فێرڵۆنگە لە هەموو لایەکەوە و بەرز دەبێتەوە بۆ بەرزاییەک بەقەد درێژی و پانییەکەی. تەختی خودا و بەرخەکە لووتکەی هەرەمەکەیە. لە تەختەکەوە ڕووباری ئاوی ژیان دەڕژێت، بە دەوری کێوەکەدا و بە ناوەڕاستی تاکە شەقامە زێڕینەکەدا پێچاوپێچ دەڕوات. بەڵام جا چ شەشپاڵوویەک بێت یان هەرەمێک، بیرۆکەکە هەر یەکە: شارێکی کامڵبوونی ڕەهایە. دوازدە، ژمارەی تەواوێتیی حوکمڕانی، لە هەموو شوێنێکدا دەبینرێت. کێ دەتوانێت هەوڵ بدات بە ڕوونی زیاتر وێنای بکات وەک لەوەی ئایەتەکان خۆیان وەسفی دەکەن. شارێکە کە دیوارەکەی لە یەشبە – شکۆی خودا؛ لە زێڕی پاک دروستکراوە، وەک شووشەی ڕوون – شکۆی خودایی کە بە ڕاستودروستی پارێزراوە.
بناغەکانی دیوارەکە بە هەموو جۆرە بەردێکی بەنرخ ڕازێنراونەتەوە، هاوشێوەی ئەو بەردانەی لەسەر سنگی کاهینی گەورە بینراون (دەرچوون ٢٨:١٥-٢١). ئەم بەردانە باس لە بەنرخی تایبەت و ناوازە دەکەن کە هەر باوەڕدارێک لە چاوی خودا هەیەتی.
دوازدە دەروازەکە دوازدە مروارینن، هەموو دەروازەیەک لە یەک مروارینە. هەر ڕێگایەکی چوونەژوورەوە بیرمان دەهێنێتەوە لەو یەک مروارینە بە نرخە گەورەیە. گەورەمان، بازرگانە ئاسمانییەکە، هەموو ئەوەی هەیبوو فرۆشتی بۆ کڕینی کڵێسا. چونکە هەرچەندە دەوڵەمەند بوو، کەچی هەژار بوو بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە بیکاتە هی خۆی.
شەقامی زێڕی بێگەرد بیرمان دەخاتەوە کە پێیەکانمان لەسەر ڕاستودروستی خودا دەوەستن. لە دادپەروەریی ئەودا هەتاهەتایە دەوەستین و دەڕۆین. تەنها بەزەیی نییە کە بنەمای ڕزگاریمانە، بەڵکو شکۆمەندی خودا بە تەواوی و بە ڕاستودروستی پارێزراوە لە کاری خاچی کەلڤاری. بۆیە ئەو دڵسۆز و دادپەروەرە لە وەرگرتنی هەموو ئەوانەی متمانە بە کوڕەکەی دەکەن.
لەسەر زەوی کڵێسا وەک پەرستگایەکی پیرۆز بۆ یەزدان وێنا دەکرێت. لەو ڕۆژەدا هیچ پەرستگایەک نابینرێت، چونکە یەزدانی خودای هەرە بەتوانا و بەرخەکە پەرستگان (٢٢). نزیکی لە خودا تایبەتمەندی هەموو پیرۆزێک دەبێت. هیچ کەسێک دەرناکرێت. یەزدانمان فەرمووی،
"تۆ خۆشت ویستوون وەک چۆن تۆ خۆشت ویستووم" (یۆحەننا ١٧:٢٣).
کەواتە دەتوانین ئێستاش گۆرانی بڵێین،
زۆر نزیک، زۆر زۆر نزیک لە خودا، ناتوانم نزیکتر بم؛ چونکە لە کەسایەتیی کوڕەکەی، من هێندەی ئەو نزیکم.
کاتێک دەگەینەوە ماڵەوە، هیچ پەردەیەکی جیاکەرەوە نامێنێت و هیچ حەوشەیەکی دەرەوە نامێنێت کە نەوێرین بێینە ناوی. هەموومان بۆ هەتاهەتایە لە ماڵەوە دەبین لەگەڵ خودا و بەرخەکە. ئەو شارە پێویستی بە ڕووناکیدەرە دروستکراوەکان نابێت، وەک خۆر و مانگ بۆ ئەوەی تێیدا ببریسکێنەوە. ئەم ڕووناکییانە بۆ ئەم جیهانەن، نەک بۆ ئەوەی کە دێت. شکۆمەندیی خودا دەبێتە ئەو ڕووناکییەی کە لە هەموو شوێنێکدا دەردەکەوێت، و خودی بەرخەکەش دەبێتە چراکە. بۆ وێنەکێشانەکە،
بەرخەکە ڕووناکییەکەیە
بە زەحمەت هەموو بیرۆکەکە دەگەیەنێت. شکۆی خودا ڕووناکییە، و بەرخ ئەو کەسەیە کە ئەو شکۆیەی لەسەر چڕکراوەتەوە. ئەو چرایەکە کە هەمووی لێوەی دەدرەوشێتەوە. شکۆی خودا لە ڕوخساری عیسای مەسیحدا ڕووناکی ئێمەیە تەنانەت ئێستاش. ئەمە ڕووناکییەکە کە دڵە تاریکەکانمانی بڕیوە، و ئێمە هەتاهەتایە لە ماڵی پیرۆزەکان لە سەرەوە چێژ لەو ڕووناکییە وەردەگرین. نەتەوەکان کە ڕزگارکراون بۆ چوونە ناو شانشینی هەزار ساڵە، بە ڕووناکییەکەیدا دەڕۆن. هەموو فەرمانڕەواکانی زەوی شکۆ و ڕێزی خۆیان دەهێنن بۆ ئەو شاری تەختە و مۆمەکانیان لەو ئاگرە ئاسمانییە دادەگیرسێنن.
دەروازەکان، وەک پێمان وتراوە، بە ڕۆژ هەر دانەخرێن، و شەو لەوێ نەناسراو دەبێت (25). من ئێستا لەسەر ئەمە ناوەستم، چونکە هەمان دەربڕینمان لە بەشی داهاتوودا دووبارە کراوەتەوە. لەو شاری پیرۆزی و بەرەکەتەدا، هیچ شتێکی گڵاو هەرگیز ناچێتە ژوورەوە بۆ پیسکردن. هیچ مارێکی فریودەر ناچێتە ئەو بەهەشتەی خوداوە، و نە هیچ کەسێک کە خزمایەتی لەگەڵ شەیتان، باوکی درۆکان، نیشان بدات. تەنها ئەوانەی کە لە کتێبی ژیانی بەرخەکەدا نووسراون؛ ئەوانەی کە خۆیان لەبەردەم خودا حوکم داوە؛ ئەوانەی کە متمانەیان بەو داناوە کە خوێنی بەنرخی خۆی بۆ گوناهەکانمان لەسەر ئەو خاچە شەرمەزارکەرە ڕشت، دەتوانن دڵنیا بن کە لە کتێبەکەیدا ناوەکانیان ئێستاش نووسراوە. ناوەکانیان لەوێ لە شاری پیرۆزدا نمایش دەکرێن.