بەشی هەشتەم وردەکاری شکاندنی مۆری حەوتەم لە پەرتووکی بینین دەخاتە ڕوو، کە بە تەواوی بەڵگەنامەی خاوەندارێتی جیهان دەکاتەوە و حەوت کەڕەناکان پێشکەش دەکات. دەقەکە پێکهاتەی بینینەکە دەخاتە ڕوو، لەوانەش پەرەسەندنی مۆرەکان، کەڕەناکان، و جامەکان، و ڕووداوە کۆتاییەکان وەسف دەکات کە دەبنە هۆی شانشینی هەزار ساڵە و دادگاییکردنی کۆتایی. بە جەختکردنەوە لەسەر دەرئەنجامە هەتاهەتاییەکان بۆ ئەوانەی مەسیح ڕەت دەکەنەوە کۆتایی دێت، و ڕای دەگەیەنێت کە هیچ هیوایەک بۆ ڕزگاری نییە لە دوای مردن.
بەشی ٨ باس لە شکاندنی مۆری حەوتەم دەکات، کە بە تەواوی پەرتووکی بەڵگەنامەی خاوەندارێتی ئەم جیهانە دەکاتەوە. ئەم تۆمارە لەلایەن باوکەوە خرایە دەستی خوداوەند یەسووع، دوای ئەوەی کڵێسا، کە نوێنەرایەتی دەکرا لەلایەن پیرانی شکۆدارەوە، لە دەوری تەخت لە بەهەشت بینرا (٥:٦-٧).
سەرەتا با چەند سەرنجێک بدەم سەبارەت بە پێکهاتەی پەرتووکی بینین. بەشی سەرەکیی پەرتووکەکە دابەش کراوە بەسەر چوار حەوتدا. نامەکان هەن بۆ حەوت کڵێساکەی ئاسیا؛ پاشان حەوت مۆرەکە؛ پاشان حەوت کەڕەنایەکە؛ و لەوەودوا حەوت جامەکەی تووڕەیی خودا. شتێکی زۆر سەرنجڕاکێش هەیە دەربارەی ئەم سێ حەوتەی دوایی. سەرەتا، شەش مۆر کراونەتەوە، پاشان کەوانەیەک کە بەشی حەوتەم دەگرێتەوە. لە بەشی هەشتەمدا، حەوتەمین مۆر کراوەتەوە، و پەرتووکەکە بە گشتی کراوەیە بۆ بینین.
ئەم حەوتەمین مۆرە حەوت کەڕەنا لەخۆدەگرێت. شەش کەڕەنا لێدەدرێن (٨:٧-٩:٢١)، و دووبارە بەشێکی لاوەکی هەیە (١٠:١-١١:١٤). لە کۆتایی ئەم بەشە لاوەکییەدا، حەوتەمین کەڕەنا دەمانگەیەنێتە کۆتایی هەموو شتەکان.
بەپێی کات، ئێمە هێندە پێشکەوتووین کاتێک دەگەینە 11:18 وەک ئەوەی دەگەینە تەختی سپی گەورە لە بەشی 20، چونکە حەوتەمین کەڕەنا شانشینی جیهانیی خودامان و مەسیحەکەی دەناسێنێت و ڕاستەوخۆ دەڕوات بۆ ئەو کاتەی مردووەکان دادوەری دەکرێن. کەواتە ئێمە بەڕاستی دووبارەبوونەوەیەکمان هەیە، بە ڕادەیەک، لە ڕاستیی پێغەمبەرایەتی لەم خاڵەوە بەدواوە. لە بەشەکانی 4-11 ڕاستی پێشکەش کراوە بە زنجیرەیەکی ڕێکخراو – کورتەیەکی پێغەمبەرایەتی بۆ ئەو شتانەی ڕوودەدەن دوای ڕفاندنی کڵێسا ڕاستەوخۆ تا کۆتایی کات.
پاشان، بە دەستپێکردنی بەشی ١٢، خودا وادیارە گلێنەکە هەڵدەگێڕێتەوە بۆ ئەوەی بتوانین لایەکەی تری ببینین. ئەو دووەم دیدگای ڕووداوەکانمان پێدەدات، بەتایبەتی لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئیسرائیل. وردەکارییەکانمان هەیە کە ئەکتەرە گەورەکانی چاکە و خراپە لە ڕۆژانی کۆتاییدا دەخەنە بەردەممان – ژنەکە کە بە خۆر داپۆشراوە؛ منداڵە نێرینەکە، مەسیح، کە دەبێت بە گۆچانێکی ئاسنینەوە حوکمی نەتەوەکان بکات؛ میکائیل، سەرۆکی فریشتەکان؛ ئەژدیهاکە، کە ئەو ماری کۆنە واتە شەیتان؛ هاوپەیمانی جیهانی داهاتوو و سەرۆکە کفرکەرەکەی؛ دڕندەی وەک بەرخ (کە من پێموایە دژەمەسیحە)، کە وەک بەرخێک دەردەکەوێت بەڵام وەک ئەژدیهایەک قسە دەکات – ساختەکاریی بەرخی خودا. بەشێکی لاوەکی لە بەشی ١٤دا دێت، کە بە شێوەیەکی زۆر زیندوو کێشە کۆتاییەکانمان جارێکی تر دەخاتە بەردەم.
پاشان، لە بەشەکانی 15-16دا، جامەکان، یان قاپەکانی تووڕەیی خودامان هەیە. جارێکی تر هەمان پێکهاتەمان هەیە کە سەرنجی ئێمەی ڕاکێشاوە لە پەیوەندیدا لەگەڵ مۆرەکان و کەڕەناکان. شەش قاپمان هەیە و پاشان کەوانەیەک. لەم حاڵەتەدا کەوانەکە تەنها یەک ئایەت دەگرێتەوە (16:15). دەستبەجێ دوای ئەمە، حەوتەمین قاپی تووڕەیی خودا دەڕژێت کە ئێمە دەباتە سەر لەناوچوونی بابل، کە بە وردی لە بەشەکانی 17 و 18دا وەسف کراوە. پاشان لە بەشی 19دا دابەزینی خوداوەندمان هەیە بۆ سەر زەوی، بە یاوەری سوپاکانی ئاسمان، بۆ دامەزراندنی شانشینی هەزار ساڵەی خۆی و حوکمڕانی کردن بۆ ماوەی هەزار ساڵ. لە کۆتایی ئەمەدا دادگاییکردنی کۆتایی ڕوودەدات. ئاسمان و زەوی وەک ئێستا دەیناسین، لەگەڵ هەموو کارەکانی مرۆڤ، لەناو دەبرێن. ئاسمانێکی نوێ و زەوییەکی نوێ دەهێنرێنە کایەوە کە خودا لە هەموو شتێکدا دەبێت لە سەرانسەری هەتاهەتایەتییەکی پڕ لە کامەرانیدا. بەدکاران – ئەوانەی بەردەوام خوداوەند عیسای مەسیحیان ڕەتکردووەتەوە، هەم پێش و هەم دوای خاچ، و سەردەمی هەزار ساڵەی ڕاستودروستی – هەموو ئەوانەی پەیامی خودایان ڕەتکردووەتەوە دەخرێنە ناو دەریاچەی ئاگرەوە.
من کتێبی پیرۆزم بە وردی و بە بەردەوامی گەڕاوە، بۆ دۆزینەوەی یەک تیشکی هیوا بۆ پیاوان و ژنانێک کە ئەم جیهانە بە ڕەتکردنەوەی مەسیح جێدەهێڵن. من هەرگیز نەمتوانیوە بیدۆزمەوە. من سەیری هەموو جۆرە تیۆرییەکم کردووە. من سەدان کتێبم خوێندووەتەوە، هەندێکیان وێنای لەناوچوونی هەموو مردووە بەدکارەکان دەکەن و بەڵێنی دەرفەتێکی دووەم پاش مردن دەدەن. بەڵام لە هەموو ئەم کتێبانەدا من هەرگیز یەک لێدوانم نەدۆزیوەتەوە کە لەسەر بنەمای ووشەی خودا بێت، بۆ ئەوەی کەمترین هیوا بدات بەو کەسەی مەسیح ڕەتدەکاتەوە. ئەم جیهانە تاکە شوێنە کە خودا ڕزگاری پێشکەش بە پیاوانی بێ مەسیح دەکات. ئەگەر ئێستا پەیامی نیعمەتی ئەوی ڕەتبکەیتەوە، ئەگەر بە ئەنقەست دڵت ڕەق بکەیت لە دژی هێزی قایلکەری ڕۆحی پیرۆز و لە گوناهەکانتدا بمرێت، تۆ بۆ هەتاهەتایە بێ مەسیح دەبیت! پێموایە ترسناکترین وێنە کە کتێبی پیرۆز پێمان دەدات دەربارەی چارەنووسی ونبووان لە نامەی یەهودادایە، کە پێشەکییەکی گونجاو بۆ کتێبی وهحی پێکدەهێنێت. ئەو باس لەوانە دەکات کە ڕزگاری خودا بە سووک سەیر دەکەن و دوای ناڕاستی دەکەون، وەک "ئەستێرە گەڕۆکەکان، کە تاریکیی ڕەشایی بۆ هەتاهەتایە بۆیان پارێزراوە" (یەهودا ١:١٣). من ناتوانم کەمترین هیوا بۆ ڕۆحێکی بێ مەسیح لەو وێناکردنەدا ببینم.
کاتێک منداڵ بووم لە ماڵەکەم لە کەنەدا، بیرم دێتەوە ماوەیەک شەو لە دوای شەو کلکدارێکی گەشاوە لە ئاسماندا دەردەکەوت. گوێم لێبوو خەڵکی بەتەمەن دەیانگوت ئەم دیاردە سەیرەی شەو نزیکەی سێ سەد ساڵە نەبینراوە. بە سەرسوڕمانەوە پرسیارم کرد لە کوێ بووە، و بۆ یەکەمجار لە ژیانی گەنجیمدا ڕووبەڕووی سەرسوڕمانی بۆشایی بێسنوور بوومەوە. پێم گوترا کە ئەو کلکدارە بە خێراییەکی زۆر ملیۆنان و ملیۆنان میل لە خۆرەوە دوور کەوتبووەوە بۆ ماوەی سەد و پەنجا ساڵ. سەد و پەنجا ساڵ لەمەوبەر وردە وردە دەستی کردبوو بە گەڕانەوە بەرەو خۆر، و هەر بۆیەش لەو کاتەدا دیار بوو. لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا لەبەرچاو ون بوو، بۆ ئەوەی بۆ سێ سەد ساڵی تر دەرنەکەوێتەوە. بیرم دێتەوە کە سەرسام بووم چی ڕوودەدات ئەگەر ئەو کلکدارە لابدات و هەرگیز نەگەڕێتەوە! ئەمە ئەو وێنە ترسناکەیە کە یەهودا لەو بڕگەیەدا پێشکەشی دەکات کە ئاماژەی پێکراوە. ئەوانەی نیعمەتی خودا دەکەنە بێشەرمی، ئەوانەی ڕەحمی بێسنووری ئەوی سووکایەتی پێدەکەن کە لە ڕێگەی کوڕە پیرۆزەکەیەوە بەخشیویەتی و بەردەوامن لە ڕەتکردنەوەی چاکەی ئەو، و لە گوناهەکانیاندا بەردەوامن، لە خۆری ڕاستودروستییەوە دوور دەخرێنەوە بۆ تاریکی دەرەوە. ئەوان بە درێژایی هەتاهەتایە بەردەوام دەبن، هەرگیز ڕێگەی گەڕانەوەیان بۆ بەردەم خودا نادۆزنەوە. ئەو ئێستا کەمێک دەرفەت دەدات بۆ تۆبە، بەڵام ڕۆژی نیعمەتی ئەو کۆتایی دێت کاتێک هەڵدەستێت بۆ ئەوەی زەوی بە ترسناکی بهەژێنێت. و تۆ چۆن مامەڵە لەگەڵ پێشنیاری ڕەحمی ئەودا دەکەیت؟
پێمان گوتراوە کە کاتێک بەرخەکە مۆری حەوتەمی کردەوە، بێدەنگییەک لە بەهەشتدا هەبوو بۆ ماوەی نزیکەی نیو کاتژمێر.
ئایا ناتوانین بڵێین ئەوە هێمنی پێش زریانە نزیکبووەکەیە؟
-گەورەترین زریان کە تا ئێستا بەسەر ئەم جیهانە هەژارەدا دێت. هەندێکتان لە ناوچەیەکدا ژیاون کە گەردەلوولی بروسکە و هەورەگرمە تێیدا باوە. بێ گومان، زۆرجار لە ڕۆژێکی گەرمی هاویندا تێبینی ئەوەتان کردووە کە هەورەکان لەناکاو لە ئاسماندا کۆدەبنەوە، و هەموو ساتێک قورستر و تاریکتر دەبن. گوێتان لە هەورەگرمە بووە کە لە ئاسماندا دەنگ دەداتەوە، یەک لە دوای یەک بە چڕییەکی زیاترەوە. بروسکەکانتان بینیوە. پاشان لەناکاو هەموو شتێک بێدەنگ بوو. وادیار بوو تەنانەت شنەبایەکیش نەبوو گەڵاکانی سەر درەختەکان بجوڵێنێت. بەڵام ئاسمانێکی هەور و هەڕەشەئامێز وادەکات باڵندەکان پەنا بگرن، مانگا و مەڕوماڵات بە ناڕەحەتی بجوڵێن، و هەموو سروشت چاوەڕوان بێت. چەند ساتێک تێدەپەڕێت. پاشان بروسکەی درەوشاوە وادەکات ئێمە پاشەکشە بکەین. یەک لە دوای یەک دەنگەدەنگ دێت، و وادیارە پەنجەرەکانی ئاسمان کراونەتەوە-زریانەکە بە لافاوێکدا دەبارێت!
شتێکی هاوشێوەی ئەمەمان لە بینین 8:1 هەیە. لە بەشەکانی 4 و 5دا بینیمان کە پیرۆزەکان لە دەوری تەختی خودا و بەرخەکە کۆبوونەتەوە. تێبینیمان کرد کە لە تەختەکەوە هەورەگرمە و بروسکە دەهاتن. کاتێک مۆرەکان یەک لە دوای یەک شکێنران، سزایەک لە دوای سزایەکی تر بە خێرایی بەسەر جیهانی داماوەکەدا هات، کە خودا گەلە خۆشەویستەکەی خۆی لێ کۆکردبووەوە. بەڵام تەنانەت ئەو ڕووخانەی ژێر مۆری شەشەمیش لووتکە نییە. لە بەهەشتدا نهێنی مامەڵەی خودا لەگەڵ ئەم جیهانە و ئەو سزایانەی کە هێشتا دەبێت بەسەریدا بێن، حەشار دراوە. بەڵام کاتێک دوایین مۆر دەشکێنرێت، ڕوون دەبێتەوە کە خودا لە هەموو کاروباری زەویدا کام لایەنی گرتووە. ئەو بەپێی پیرۆزی کەسایەتییەکەی و ڕاستودروستی تەختەکەی دادوەری دەکات. مۆری حەوتەم، وەک پێشتر تێبینیمان کردووە، درامای کۆتایی تەنگانەی گەورە دەناسێنێت. سەیر نییە کە نیو کاتژمێر بێدەنگی لە بەهەشتدا هەیە پێش ئەوەی ئەو مۆرە بشکێنرێت!
وەک ئەوە وایە هەموو ئاسمان بە چاوەڕوانییەکی پڕ لە هەناسەبڕکێوە چاوەڕێ بێت. پێدەچێت گوێمان لە پرسیارەکان بێت:
بەرخەکە لە دواتردا چی دەکات؟ هەنگاوی داهاتووی خودا چی دەبێت بەرەو دادگاییکردن و گێڕانەوەی ئەو جیهانە یاخییە؟
ئایەتەکانی 2-5 وەڵامەکە دەدەن.
خوێنەرانی وریای پەرتووکی پیرۆز حەوت کەڕەناکان بە کەوتنی ئەریحاوە دەبەستنەوە. ئەو شارە گەورەیەی کە تەنها لەوبەری ئوردنەوە بوو و ڕێگر بوو لە پێشڕەوی گەلی ئیسرائیل بۆ ناو خاکی بەڵێندراو، تەنها بە دەنگی خودا ڕووخا. قەشەکانی ئیسرائیل کەڕەناکانی حوکمدانیان پێدرابوو، و بۆ ماوەی حەوت ڕۆژ بە دەوری شارەکەدا دەڕۆیشتن و کەڕەنایان لێدەدا. حەوت جار لە ڕۆژی حەوتەمدا وایان کرد و لە حەوتەمین لێداندا دیوارەکان بە تەواوی ڕووخان. ئەریحا نموونەی ئەم جیهانەی ئێستایە لە دوورکەوتنەوەی لە خودا، و ڕق لێبوونەوەی لە گەلی خودا. ئەریحا بە دەنگی حەوت کەڕەنا ڕووخا. جیهان، وەک من و تۆ دەیناسین، بە دەنگی حەوت کەڕەنای لەناوچوون، کە لەلایەن ئەم فریشتە حوکمدەرانەوە لێدەدرێن، دەکەوێت (یەشوع 6:0).
مۆرەکە شکێنرا، کتێبەکە بە تەواوی کرایەوە، و حەوت فریشتە دەرکەوتن کە حەوت کەڕەنایان پێدرابوو. کاتێک ئەم فریشتە نێردراوانە وەستابوون، یەک لە دوای یەک چاوەڕێیان دەکرد تا بە دەنگی کەڕەنا حوکمە داهاتووەکان ڕابگەیەنن، پێمان وترا کە فریشتەیەکی تر هات و وەستا بۆ ئەنجامدانی خزمەت لەسەر قوربانگای زێڕین. ئەو دەبینرێت کە بخوور پێشکەش دەکات و بۆیە فریشتە-قەشەیەکە. ئەم فریشتە-قەشەیە کێیە؟ پێموایە هاوڕا دەبن کە ناتوانێت فریشتەیەکی دروستکراو بێت. کتێبی پیرۆز هەرگیز باس لە هیچ فریشتەیەکی دروستکراو ناکات کە بخوور لەگەڵ نوێژەکانی پیرۆزان پێشکەش بکات بۆ ئەوەی لای خودا پەسەند بن. کەنیسەی ڕۆما وای دەکات؛ بەڵام لە هیچ شوێنێکی کتێبی پیرۆزدا شتی لەو جۆرە نادۆزیتەوە. بە درێژایی پەیمانی کۆن، مەسیحی پێش جەستەگرتن دووبارە و دووبارە وەک فریشتەی یەهوە پێشکەش دەکرێت. ئەو فریشتەیە بوو کە بۆ ئیبراهیم دەرکەوت؛ ئەو فریشتەیە بوو کە منداڵانی ئیسرائیلی ڕێنمایی کرد؛ ئەو فریشتەیە بوو کە لەگەڵ یەعقوب زۆرانبازی کرد و ڕانی لە جومگە دەرهێنا لەلای ڕووبارەکە لە پەنیئیل؛ ئەو فریشتەیە بوو کە بۆ موسا دەرکەوت کاتێک پێغەمبەرەکە نوێژی دەکرد بۆ ئەوەی خودا ببینێت؛ ئەو فریشتەیە بوو کە بۆ یەشوع دەرکەوت بۆ ئەوەی گەلی ئیسرائیل دژی دوژمنەکانیان لە خاکی کەنعان ڕابەرایەتی بکات؛ ئەو فریشتەی یەهوە بوو کە دووبارە و دووبارە خۆی ئاشکرا دەکرد بە درێژایی هەموو سەردەمەکە. لە پەرتووکی زەکەریا، ئەو فریشتە-پارێزەرێکە کە دەوەستێت بۆ ئەوەی داواکاری بۆ یەشوعی سەرۆک کاهین بکات. بۆیە دووبارە لە پەرتووکی بینیندا دەیدۆزینەوە کە وەک فریشتە-قەشەیەک پێشکەش کراوە کە هێشتا گەلێکی لەسەر زەوی هەیە بۆ ئەوەی داوایان بۆ بکات. ئەوان ئەندامی کەنیسەی خودا نین، بەڵکو، وەک لە پەیوەندیدا لەگەڵ مۆری پێنجەم و بەشی 7دا بینیمان، ئەوان سەد و چل و چوار هەزار کەسن – پاشماوەیەک کە لە ئیسرائیل دەردەهێنرێن دوای ئەوەی کەنیسەی خودا بانگ دەکرێتەوە ماڵەوە.
ووشەی خودا لەسەر هەموو ئەمانە زۆر ڕوونە. ڕۆما 11:17 ناجولەکەکان وێنا دەکات وەک ئەوەی لکێنرابن بە درەختی زەیتوونی بەڵێنی ئیسرائیل. و ڕۆحی پیرۆز لەو بەشەدا بەردەوام دەبێت بۆ ئەوەی ڕوونی بکاتەوە کە کاتێک کڵێسای ناجولەکەکان لە دین لادەدات، خودا ڕەتی دەکاتەوە و دەگەڕێتەوە لای ئیسرائیل. لە سەردەمی تەنگانەدا ئەوان دووبارە لکێنراو دەبنەوە بە درەختی زەیتوونی خۆیان. ئەوان پاشماوەی شایەتیدەری ئەو کاتە ترسناکە دەبن و گەورە عیسا تکایان بۆ دەکات لە بەهەشت وەک چۆن ئێستا بۆ کڵێساکەی دەکات. ئەو بێباک نابێت بەرامبەر خەمەکانیان لەو ڕۆژانەی تەنگانەی بێوێنەدا. ئەو، وەک سەرۆک کاهینی دڵسۆز، گەلەکەی لەسەر دڵی و لەسەر شانی هەڵدەگرێت، تەنانەت وەک چۆن هارون ناوی دوازدە هۆزەکەی هەڵگرت لەسەر سنگی و لەسەر بەردە عەقیقەکان کە بە زێڕ دانرابوون لەسەر پارچەکانی شانی ئێفۆدەکەی (دەرچوون 28:6-21). کەواتە مەسیح دەبینین وێنا کراوە لەلایەن ئەم فریشتە-کاهینەوە کە بخوور پێشکەش دەکات لەسەر قوربانگای زێڕین لەبەردەم خودا.
لەم کاتەدا جوولەکەکان شیوەن بۆ وێرانییەکەیان دەکەن، و ساڵ لە دوای ساڵ بە ئازاری دڵەوە هاوار دەکەن،
قوڕبەسەرمان، چونکە ناوبژیوانمان نییە!
بەڵام کاتێک چاویان دەکرێتەوە و نیعمەت دەست دەکات بە کارکردن لە ڕۆحیاندا، ئەوان پیرۆزیی نێوەندگیریی کاهینی دەزانن لە لایەن مەسیحەکەیانەوە کە جارێک ڕەتکرابووەوە، کە فێر دەبن وەک فریشتەی پەیمانی کۆن بیناسێنن. ئەوان کتێبە پیرۆزەکانیان دەپشکنن؛ بێگومان کتێبی عیبرانییەکان دەخوێننەوە؛ چوار ئینجیلەکە دەخوێنن و ڕاستییەکە دەبینن. ئەوان سەیری ئەوە دەکەن کە کونجیان کرد و تۆبە دەکەن و شین دەگێڕن، وەک لە زەکەریا ١٢:١٠دا باسکراوە. و خودا ئیسرائیل وەردەگرێت و دەیکاتە نێردراوی خۆی بۆ نەتەوەکان. بۆیە سەرسام نابین، کاتێک ئەم نیگایە بۆ ناو شکۆمەندی دەکەین و گەورە یەسووع وەک فریشتە-کاهین دەبینین.
ئەو بخوورێکی زێڕینی پێیە. ئایا جێگەی پیرۆزییە بیر لەوە بکرێتەوە کە ئیسرائیل لە ڕۆژی داهاتوودا دەبێتە خاوەنی نێوەنگیرێکی لەو شێوەیە؟ پێمان وتراوە کە دووکەڵی بخوورەکە نوێژەکانی پیرۆزەکانە – ئەو پیرۆزە ئازارچێشانەی سەر زەوی. فریشتەکە بخوورەکەی گرت، پڕی کرد لە ئاگری قوربانگا، و بەتاڵی کردەوە بەسەر زەویدا. ئەمە وەڵامی هاواری ئازارچێشاوەکانی ئەوە لەو دیمەنەی تەنگانەدا. نوێژەکان بۆ لای باوک بەرز بوونەوە، و سزاش هاتە خوارەوە،
و هەبوون دەنگەکان، و هەورەگرمەکان، و بروسکەکان، و بوومەلەرزەیەک" (8:5).
ناتوانم بەتەواوی هێماکەی ناو ئایەتی ٧ ڕوون بکەمەوە، بەڵام پێموایە دەتوانم ئاماژەیەک ببینم بەو کاتە ترسناکەی کە چاوەڕێی خەڵکی مەسیحییەت دەکات کە ئینجیلیان ڕەتکردووەتەوە. ئایا بیرت دێتەوە کە گیا وەک هێمای مرۆڤ بەکاردێت (ئیشایا ٤٠:٦)؟ گیا کە لەژێر پێدا پێشێل کراوە وێنەی مرۆڤە لە لاوازی و بێهێزییەکەیدا. دارەکە چی؟ ئەوە وێنەیەکی تری مرۆڤە، بەڵام بە شانازییەکەیەوە بەرز دەبێتەوە و سەربەخۆیی لە خودا. بیرت دێتەوە چۆن نەبووخەدنەسەر بە دارێکی گەورە چووێنراوە و چۆن فەرمانڕەواکانی ئیسرائیل وەک دارئەرزی گەورە باسیان لێوە دەکرا. یۆحەننای لەخۆرگیر گوتی،
ئێستاش تەور لە ڕەگی درەختەکان دانراوە: بۆیە هەر درەختێک کە بەری باش ناهێنێت، دەبڕدرێتەوە و فڕێدەدرێتە ناو ئاگر» (مەتتا ٣:١٠).
گیا مرۆڤە لە لاوازیدا، مرۆڤە لە بچووکیدا؛ درەخت مرۆڤە لە شکۆمەندیدا، لە گەورەییدا، لە سەربەخۆییدا—مرۆڤێک کە خۆی بەرز دەکاتەوە دژی خودا. کەواتە کەڕەنای یەکەم فریشتە بە ڕوونی ئاماژە دەکات بۆ حوکمێکی ئاگرین لەسەر ئەو بەشەی ڕەگەزی مرۆڤ کە مزگێنییەکەی ڕەت کردووەتەوە کە ئێستا بەو ئازادییە ڕاگەیەندراوە. ئەمە دیمەنێکی سامناکە، بەڵام لەبیرت بێت کە ڕاستییەکە زۆر خراپترە لە وێنەکە!
ئەمە لە ئایەتەکانی ٨-٩دا بە نیشانەیەکی ترسناکی تر دوای دێت. من پێموایە بە تایبەتی پەیوەندی بە حوکمدانی کڵێسای گەورەی جیهانییەوە هەیە کە زاڵ بووە بەسەر ویژدانی زۆرێک لە خەڵکیدا. ڕەنگە سەرنجتان بۆ یەرمیا ٥١:٢٥ ڕابکێشم؟ لەوێدا هەمان هێمامان هەیە کە لە وهحی ٨:٨دا پێمان دراوە – شاخێکی گەورە فڕێدراوەتە ناو دەریا. من پێشتر وتوومە کە هەموو هێمایەک لە کتێبی وهحیدا لە شوێنێکی تر لە کتێبی پیرۆزدا ڕوون کراوەتەوە. لە پهیمانی کۆندا، شاخێکی گەورە کە بە ئاگر دەسووتێت هێمای بابلی ڕاستەقینەیە. لە پهیمانی نوێدا، ئەم شاخە گەورە وێرانکەرەی کە بە ئاگر دەسووتێت، کە فڕێدەدرێتە ناو دەریا و لەژێر حوکمدانی خودادا لەم ڕۆژەی داهاتوودا کۆتایی پێدێت، بە ڕوونی بابلی ڕۆحییە. بابلی پهیمانی کۆن سەرچاوەی بتپەرستی بوو. هەموو سیستەمێکی بتپەرستی ڕەگ و ڕیشەی لە بابلدا هەبووە. بابلی ڕۆحی جێگرەوەی ڕاستەوخۆی بابلی ڕاستەقینەیە. پەیوەندی ڕاستەوخۆ لە نێوان ئایینە نهێنییەکانی بابلی کۆن و بابلی ڕۆحی ئەمڕۆدا گرنگە. ئەگەر کەسێک هەوڵی لێکۆڵینەوە لەم پەیوەندییە بدات، بە تەواوی سەرسام دەبێت بە دۆزینەوەی سەرچاوەی خزمەتگوزارییە ئایینییەکان کە لە کڵێساکانی "مەسیحی"دا بەکاردەهێنرێن. لە ڕۆژی داهاتوودا کە کەڕەنای فریشتەی دووەم لێدەدرێت، بابل فڕێدەدرێتە ناو دەریای گەورەی نەتەوەکان. واتە، لە ڕۆژی تووڕەیی خودادا، کڵێسای درۆینە بە تەواوی لەلایەن ئەو خەڵکەوە وێران دەکرێت کە جارێک ستەمی لێکردبوون. کاتێک دەگەینە بەشی ١٨، زیاتر لەم بارەیەوە فێر دەبین.
کاتێک فریشتەی سێیەم بووقەکەی لێدا، ئەستێرەیەکی گەورە لە ئاسمانەوە کەوتە خوارەوە (٨:١٠-١١). ئەستێرەکان لە نووسینە پێشبینییەکاندا هێمای کەسایەتییە ئایینییەکانن. ئەوانەی زۆر کەس بەرەو ڕاستودروستی دەبەن، دەبێت وەک ئەستێرەکان بۆ هەتاهەتایە ببریسکێنەوە. ئەم هێمایە دووبارە و سێبارە لە کتێبی پیرۆزدا بەکارهاتووە بۆ ئەو کەسانەی کە شوێنی گرنگیان هەیە لە جیهانی ڕۆحی یان ئایینیدا، وەک دەڵێین. لێرەدا ئەستێرەیەکمان هەیە کە هێمای سەرکردەیەکی لادەرە و کاریگەرییەکەی لەسەر مرۆڤ ئەوەندە گەورەیە کە کاتێک دەکەوێت، سێیەکی مرۆڤەکان بەهۆی کاریگەرییە خراپەکەیەوە ژەهراوی دەبن.
ئەم ئەستێرەیە کێیە؟ لەکاتێکدا نامەوێت هەوڵی پێشبینیکردن بدەم، با پێشنیارێکت پێ بدەم. کێ بەرزترین شوێنی لە کەنیسەدا داگیرکردووە لە مێشکی ملیۆنان کەسی مەسیحیی دانپێدانەردا؟ زۆرێک دەڵێن پاپا. چی دەبێت ئەگەر سبەی ڕۆژنامەکان بە مانشێتێکی وەک ئەمە بڵاویان کردەوە:
پاپا ڕایدەگەیەنێت کە مەسیحییەت هەمووی ساختەیە، کە ئایین تەنها فێڵێکە”؟
ئایا دەتوانی کاریگەریی ئەوە بخەیتە بەر چاو؟ دەیان هەزار کەس کە دەیانوت، "باشە، ئەو پیاوەی کە ئێمە وەک سەرۆکی کەنیسە، وەک بێهەڵە، وەک دەنگی دەسەڵاتدار لەسەر هەموو بابەتە ئایینییەکان سەیریمان دەکرد، هەمووی ڕەتکردەوە. ئێستا، متمانە بە کێ بکەین، و چی بڕوا بکەین؟" من ناڵێم کە ئەمە بە دڵنیاییەوە ڕوودەدات. من تەنها ئاماژەیەک بەوە دەدەم کە ڕەنگە چی ڕووبدات. ئایا ئێمە ئەمڕۆ هەمان شت بە قەبارەیەکی بچووک نابینین؟ کاتێک سەرکردەیەکی مەسیحیی دانپێدانەر واز لەوە دەهێنێت کە جارێک پشتیوانی لێکردووە، کاریگەرییەکی زۆر خراپی دەبێت لەسەر ئەو کەسانەی کە کاریگەری و زانیارییان کەمترە. و دوای ئەوەی کەنیسەی ڕاستەقینە نامێنێت، من لەم هێمایەوە تێدەگەم کە یەکێک لە گەورەترین "ڕووناکییەکان" لە سیستەمە درۆیینەکەی کە جێماوە، بە ئاشکرا لە دین هەڵدەگەڕێتەوە. فێرکردنەکانی وەک تاڵی دەبن، ژەهراوی دەکەن و تاڵیان دەکەن بۆ شوێنکەوتووانی گومڕاکراوی.
تاریکی قووڵتر دەبێتەوە کاتێک بڵینگی چوارەم لێدەدرێت (١٢-١٣). دووبارە هەوڵ نادەم بە تەواوی پێت بڵێم ئەم ئایەتانە هێمای چین. بەڵام دیارە کە ڕووناکی بە خێرایی دەسێندرێتەوە. سێیەکی ئاسمان لێی درا. سێیەکی مانگ و ئەستێرەکان تاریک کران. واتای چییە؟ باشە، خوداوەند عیسا فەرمووی،
"کەواتە ئەگەر ئەو ڕووناکییەی لە تۆدایە تاریکی بێت، چەند گەورەیە ئەو تاریکییە" (مەتتا ٦:٢٣)
ڕووناکی گوێڕایەڵی کراو ڕووناکی زیاد دەکات – ڕووناکی بەرگری لێکراو شەو دەهێنێت.
ئایا دەزانی بۆچی زۆرێک لە خەڵک لە جیهانی مەسیحییەتدا ڕوو دەکەنە زانستی مەسیحی، تیۆسۆفی، سپێریچواڵیزم، و تیۆلۆژیای نوێی سەردەمەکەمان؟ ئایا دەزانی بۆچی زۆر کەمێک لە خەڵک هەرگیز لەم تایفانە دەردەچن؟ لەبەر ئەمە: ئەوان هەلیان هەبووە بۆ وەرگرتنی ڕووناکی لە خوداوە و ئەوان ڕەتیان کردووەتەوە. لە وشەکەدا نووسراوە کە
خودا گومڕاییەکی بەهێزیان بەسەردا دەنێرێت تا درۆ بڕوا بکەن: تا هەموویان مەحکوم بکرێن ئەوانەی باوەڕیان بە ڕاستی نەهێنا، بەڵکو چێژیان لە ناڕەواییدا بینی" (2 تسالۆنیکی 2:11-12).
کاتێک خودا ڕاستییەکەی خۆی پێشکەش بە خەڵک دەکات، بەرپرسیارێتی لەگەڵیدا دێت. کاتێک خودا مەسیح پێشکەش بەوان دەکات، بەرپرسیارێتییەکی زۆر گەورە دەدرێت بەوان. ئەگەر پەیامەکە ببیستیت و مەسیح ڕەت بکەیتەوە، سەرسام مەبە ئەگەر لە یەکێک لەم بیرۆکە ناپیرۆزانەی سەردەمی ئێستادا گیرت خوارد؛ و ڕەنگە هەرگیز لێی ڕزگار نەبیت تاوەکو لە نەمرییەکی ونبوودا بەئاگا دێیتەوە.
پاشان سێ کەڕەناکەی تر کە دێن بە شێوەیەکی زۆر شکۆدار پێشکەش دەکرێن. ئەوان جیا دەکرێنەوە لەو چوارەی کە پێشتر باسمان لێوە کردوون، وەک کەڕەناکانی "هاوار". ئەوان باس لە شێوەیەکی چڕتر لە حوکم دەکەن لە هەر شێوەیەک کە پێشتر وێنا کرابێت و لە بەشی داهاتوودا لێکۆڵینەوەیان لەسەر دەکرێت. من تەنها ئێستا دەمەوێت سەرنجتان بۆ دەربڕینەکە ڕابکێشم،
"دانیشتووانی زەوی" (8:13).
زۆرجار زاراوەیەکی هاوشێوە لە پەڕتووکی بینیندا دەدۆزینەوە.
ئەوانەی لەسەر زەوی نیشتەجێن.
قورسترین سزاکان دەکەونە سەر ئەم کەسانە. ئەوان تەنها ئەوانە نین کە لێرە لەسەر زەوی دەژین، بەڵکو چینێکی جیاواز پێکدەهێنن. ئەوان ئەو کەسانەن کە بانگەوازی ئاسمانییان ڕەتکردووەتەوە. کاتێک خودا ڕزگارییەکی تەواو و بێبەرامبەری پێشکەش کردن لە ڕێگەی مردنی کوڕە خۆشەویستەکەیەوە، ئەوان پشتیان لێکرد. ئەوان مەسیحیان ڕەتکردەوە و هەڵیانبژارد کە شوێن ئارەزووە دنیاییەکانیان و خۆشەویستی گوناه بکەون، بۆیە بوون بە "دانیشتووانی زەوی."