ئەم بەشە تاوتوێی پێنجەمین کەڕەنا دەکات، کە وەک یەکەمین بەڵا دیاریکراوە، و ئاماژەیە بۆ گومڕاییەکی ڕۆحیی قووڵ. سەرکردەیەکی لادەر فێرکردنە هەڵەکان بەکاردەهێنێت بۆ کردنەوەی چاڵی بێ بن، دووکەڵێکی کوێرکەر ئازاد دەکات کە هێمایە بۆ تاریکییەکی ڕۆحیی بەربڵاو و سەرهەڵدانی سیستەمە نهێنییەکان. ئەم "کوللانە"ی فێرکردنی درۆ ئەوانە ئازار دەدەن کە مۆری خودایان نییە بۆ ماوەی پێنج مانگ، کە دەبێتە هۆی ناڕەحەتییەکی ئەوەندە سەخت کە خەڵک داوای مردن دەکەن بەڵام نایدۆزنەوە.
ئەم بەشە تاوتوێی کەڕەنای پێنجەم و شەشەم دەکات، کە بە ڕێککەوت بە یەکەم و دووەم کارەسات ناسراون. ناونانی زیادەی ئەم کەڕەنایانە ئاماژەیە بۆ جدییەتێک و ترسناکییەک کە لەوە زیاترە پێشتر بیرمان لێکردووەتەوە.
لە جیاتی "من ئەستێرەیەکم بینی لە ئاسمانەوە دەکەوێتە خوارەوە،" وەرگێڕانێکی باشتر دەبێتە، "من ئەستێرەیەکم بینی لە ئاسمانەوە کەوتووەتە خوارەوە." ئاماژەکە بێ گومان بۆ ئەو ئەستێرەیە، کە هێمای سەرکردەیەکی لادەرە، کە لەژێر سێیەمین کەڕەنا (٨:١٠-١١) ئاماژەی پێکراوە. لەوێ دەخوێنینەوە دەربارەی ئەستێرەیەکی گەورە کە لە ئاسمانەوە کەوتە خوارەوە وەک چرایەک دەسووتایەوە. کەوتە سەر سێیەکی ڕووبارەکان و کانییەکان، ژەهراویی کردن بە شێوەیەک کە پیاوان کە لێیان دەخواردەوە دەمردن چونکە ئاوەکان تاڵ کرابوون. لەژێر ئەم پێنجەمین کەڕەنایەدا گەشەسەندنی لادانەکەمان هەیە، کە ئەم سەرکردەیە بە ڕوونی سەرۆکیەتی. ئەو چاڵە بێ بنەکە دەکاتەوە، بە بەکارهێنانی کلیلێک. لە ئینجیلەکاندا، بیرۆکەی کلیلەکە دەبینین کاتێک مەسیح کلیلەکانی شانشینی ئاسمان دەداتە پێترۆس؛ و بیرتان دێتەوە قسەکانی پەروەردگارمان بۆ پارێزەرەکان، "ئێوە کلیلەکەی زانستتان بردووە" (لۆقا ١١:٥٢). لەم نووسینە پیرۆزانەوە ڕوونە کە کلیلێک ئاماژەیە بۆ سیستەمێکی فێرکردن و لەوانەیە ڕێوڕەسمی ئایینی پەیوەست بەوەوە. بەم ئاماژەیە دەتوانین بە ئاسانی تێبگەین لەوەی کە دێت.
ئەم هەڵگەڕاوە گەورەیە، بە سیستەمێکی فێرکردنی هەڵە و بیدعەتی نەفرەتلێکراو کە خودا ڕەتدەکەنەوە، چاڵە بێ بنەکە دەکاتەوە کە لێیەوە دووکەڵێکی کوێرکەرەوە دێتە دەرەوە وەک دووکەڵی کوورەیەکی گەورە. دووکەڵی چاڵەکە ئەوەندە چڕە کە خۆر و هەوا تاریک دەبن. ئەمە ئەو گومڕاییە بەهێزەیە کە پێشتر ئاماژەمان پێکردووە. لەکاتێکدا لە 2 تەسەلۆنیکی وتراوە کە "خودا گومڕاییەکی بەهێزیان بۆ دەنێرێت،" لێرەدا فێردەبین کە ئەو بە ڕێگەدان بەم نێردراوە شەیتانییە بۆ گومڕاکردنی نەتەوەکان، ئەوە دەنێرێت. تاریکبوونی خۆر بەهۆی ئەم دووکەڵە دۆزەخییانەوە واتای ئەوەیە کە سەرچاوەی باڵای ڕووناکی لەبەر چاو یان مێشکی مرۆڤەکان سڕایەوە. هەموو ئاسمانی ڕۆحییان بە سیستەمە درۆیینەکە تاریک دەکرێت کە پێی گومڕا دەبن. هەوا بەتایبەتی مەملەکەتی شەیتانە. پێی دەوترێت "میری دەسەڵاتی هەوا" (ئەفەسۆس 2:2). تاریکبوونی هەوا واتای کۆنترۆڵکردنی ئەم مەملەکەتەیە لەلایەن دەزگا شەیتانییەکانەوە.
پێموانییە زۆر هەڵە بین ئەگەر ئەم گومڕاییە داهاتووە بە سیستەمە شاراوەکانی بنەچە گنۆستیکییەکان بناسێنین، کە ئێستا بە شێوەیەکی بەرفراوان باون و بە خێرایی بڵاودەبنەوە. ئەم سیستەمانە، وەک پێشتر ئاماژەمان پێداوە، کەسایەتی خودا ڕەتدەکەنەوە (بە هیچ مانایەکی ڕاستەقینە) و خودایی مرۆڤایەتی پشتڕاست دەکەنەوە. ئەوان بە شێوەیەک لە شێوەکان، درۆ سەرەتاییەکە دووبارە دەکەنەوە، "ئێوە وەک ئیلۆهیم دەبن." ئەمە خودی ناوەڕۆکی بیرکردنەوەی نوێ، زانستی مەسیحی، ڕۆحگەرایی، تیۆسۆفی، و لقەکانی تری ئەم سیستەمە خراپانەیە. دوای ئەوەی هێزی ڕاگرتنی ڕۆحی پیرۆز لادەبرێت، ئەوان وەک کوللە بەسەر هەموو زەویدا بڵاودەبنەوە، و دەسەڵاتێکی زۆریان بەسەر مێشکی مرۆڤەکاندا دەبێت. ئەمە ئەوەیە کە ئایەتی سێیەم ئاماژەی پێدەکات:
و لە دووکەڵەکەدا کوللە هاتنە دەرەوە بۆ سەر زەوی: و دەسەڵاتیان پێدرا، وەک ئەوەی دووپشکەکانی سەر زەوی دەسەڵاتیان هەیە.
هەر کەسێک ئاشنا بێت بە پەتاکانی کوللەی ڕۆژهەڵات، دەستبەجێ لەو وێنەیە تێدەگات کە لێرە بەکارهاتووە. گەشتیاران پێیان وتووین کە چۆن کوللەکان بە کۆمەڵێکی ئەوەندە زۆر دەردەکەون کە وەک هەورێکی گەورە دەردەکەون، بە ڕاستی خۆر دادەپۆشن و هەموو هەواکە پڕ دەکەن. هەموو شتێک لەبەردەمیاندا دەخۆن. کاتێک هێرش دەکەنە سەر کێڵگەیەکی سەوز، لە ماوەی چەند خولەکێکدا وای لێدەکەن کە وەک ئەوەی هیچ ڕووەکێک هەرگیز لەوێ نەبووبێت. ئەوان ترس و بیمی جووتیارانی ڕۆژهەڵاتن، کە بە تەواوی بێدەسەڵاتن لە بەرەنگاربوونەوەیان. ئەوان بە شێوەیەکی گونجاو نیشانە یان هێمای پەتا ڕۆحییەکەی ڕۆژانی کۆتایین. هێمای کوللەکان لەگەڵ هێمای دووپشکدا لکێنراوە، لەبەر ئەو ئازارەی کە ئەم فێرکردنە خراپانە دواجار بۆ ئەوانەی قبوڵیان دەکەن، دەیهێنن.
دیارە کە ئێمە هیچ پەتایەکی کوللەیی تەنها ڕاستەقینەمان لەبەرچاو نییە (٤-٥). کوللەی ڕاستەقینە هەمان ئەو کارە دەکەن کە فەرمانیان پێنەکراوە بیکەن. گژوگیاکانی زەوی، شتە سەوزەکان، دارەکانی هەموو جۆرێک، لێرە بە ڕوونی لە هێزی ئەوان پارێزراون. ئایەتەکانی ٤-٥ وادیارە ڕوونکردنەوە بن نەک بەردەوامیدان بە هێماکە؛ ئەگینا لەوانەیە بیر لەوە بکەینەوە کە گژوگیا و درەختەکان نوێنەرایەتی مرۆڤایەتی دەکەن. بەڵام وادیارە قەشەکە لێرەدا ڕوونی دەکاتەوە نەک بەردەوام بێت لە وەسفکردنی بینینەکەی، بۆ ئەوەی بە لێکدانەوەیەکی ڕاستەقینە گومڕا نەبین. هێزی کوللەکان لەسەر ئەو پیاوانە بەسەر دەبرێت کە مۆری خودایان لەسەر نێوچاوانیان نییە. ئەوان بۆ ماوەی پێنج مانگ لەلایەن ئەوانەوە ئازار دەدرێن، ئازارێک وەک هی دووپشک کاتێک لە پیاوێک دەدات. پێشتر بینیمان کە ئەوانەی مۆری خودایان هەڵگرتووە پاشماوەی ئیسرائیلن (٧:٣-٨). تەنها ئەمانە لە مەسیحییەت و جوولەکایەتیدا لە گومڕایی بەهێزی ئەو ڕۆژە پارێزراو دەبن. خودای خۆمان خۆی بە هەمان شێوە هێزی شەیتان سنووردار دەکات؛ بە ئاماژەدان بەم ماوەیە و پەتای فێرکردنی درۆ، دەفەرموێت،
ئەگەر بکرایە، ئەوا هەڵبژێردراوانی خودیش فریو دەدەن (مەتا ٢٤:٢٤).
سوپاس بۆ خودا، ئەوە مەحاڵە. مۆری خودای زیندوو لەم قۆناغەی ئێستادا ڕۆحی پیرۆزی نیشتەجێبووە، کە پێدراوە بۆ ڕێنماییکردن بۆ هەموو ڕاستییەک. لەو قۆناغەی دادوەرییەی داهاتوودا، هەمان ڕۆحی پیرۆز مێشکی ئەوانە ڕووناک دەکاتەوە کە لە ئیسرائیل تۆبە دەکەن و بەم شێوەیە دەیانپارێزێت لەم گومڕاییە شەیتانییە.
سەبارەت بە ئەوانی تر، ئەوەندە گەورە دەبێت ئەو تەنگانەیەی کە بەهۆی ئەم فێرکردنە خراپانەوە دروست دەبێت کاتێک مرۆڤەکان بە تەواوی خۆیان تەسلیمی ئەوان دەکەن، کە،
لەو ڕۆژانەدا پیاوان بەدوای مردندا دەگەڕێن و نایدۆزنەوە؛ و حەز دەکەن بمرن، و مردن لێیان ڕادەکات (ئایەتی ٦).
Her kesê ku hewl daye alîkariya ruhanî bide kesên ku bi qasî xwe ji xapandinên her sîstemeke Şeytanî hişyar dibin, dê tavilê rewşa hişê ku li vir hatiye teswîrkirin fêm bike. Ez ê qet çavên hema bêje dîn û qêrîna bêhêvî ya di dengê jineke belengaz de ji bîr nekim. Piştî ku çend salan di bin bandorên ruhanî de mabû, wê di dawiyê de bi nezelalî dest bi fêmkirina karaktera tirsnak a sîstema ku wê kole kiribû kir. Tenê bi gelek dua û bi dilsozî xwe girtin bi Xwedê ve ji bo wê bû ku ew rizgar bû. Lê wê carekê ji min re got ku wê hemû êşên lanetkiriyan kişandibû di sal û nîvê dema ku ew li rizgariyê digeriya ji kontrola cinan.
چەند ساڵێک لەمەوبەر لەنێو مۆرمۆنەکان لە یوتا کارم دەکرد. لەوێ زانیم دەربارەی حاڵەتێکی زۆر بەزەییپێهاتوو. خێزانێک کە فێڵبازیی مۆرمۆنییان قبوڵ کردبوو و لە بەریتانیای گەورەوە کۆچیان کردبوو بۆ یوتا، بۆ ماوەی سی ساڵ ڕێوڕەسمەکانی سیستەمە قێزەونەکەی جۆزێف سمیسیان پەیڕەو کردبوو. لە کۆتاییدا بەهۆی ڕەفتاری ناپاکانەی هەندێک لە سەرکردە دیارەکانی کەنیسەکە، بە ئاگاداریی ناپشتیوانێتیی هەموو شتەکە گەیشتن. لە ئەنجامدا دەستیان لە تەواوی سیستەمەکە هەڵگرت و بەبێ هیچ جۆرە باوەڕێکی ئایینی مانەوە. چەند مانگێک دواتر ژن و دایکەکە لەسەرەمەرگدا بوو. لەناو جێگاکەیدا بە گەورەترین ئازاری دەروونییەوە دەجووڵا، لەناو خەم و بێئومێدیدا دەیناڵاند، دەترسا لەوەی بە گوناهەکانییەوە خودا ببینێت. هەندێک هاوڕێ داوایان لە قەشەیەکی مزگێنی کرد کە سەردانی بکات و بیبینێت، هەرچەندە زۆر دژی ویستی خێزانەکە بوو. لە کۆتاییدا ڕێگەی پێدرا بچێتە ژووری ژنە لەسەرەمەرگەکە. بە دڵسۆزییەوە هەوڵی دا ڕاستییە بەنرخەکەی مزگێنی لە وشەی پیرۆزی خوداوە پێشکەش بکات و بۆ ماوەیەک بە پەرۆشییەوە گوێی لێ دەگرت. بەڵام لە کۆتاییدا لێی وەرگەڕا، هاواری کرد،
ئۆه! بەڕێزم، دوای ئەوەی کەسێک بە درێژایی ژیانی بە یەک ئایین فریو درابێت، زۆر درەنگە متمانە بە یەکێکی تر بکات لە کاتی مردندا.
وە بەم شێوەیە بە ئازارێکی زۆرەوە کۆچی دوایی کرد، بەپێی تێگەیشتنی ئەو، بۆ نێو هەتاهەتایەکى بێ هیوا.
ئای! خۆزگە من ئەو هێزەم هەبووایە کە کاریگەری لەسەر پیاوان و ژنان لە هەموو شوێنێک دابنایەم سەبارەت بەو بەرپرسیارێتییە ترسناکەی کە دەیگرنە ئەستۆ کاتێک دەستکاری ئەم فێرکردنە ناپیرۆزانە دەکەن کە پێشتر لە چاڵی بێ بن هەڵاتوون و هەوایان تاریک کردووە و ڕووناکی خۆریان بۆ زۆرێک لە گیانەکان سڕیوەتەوە. هیچ ئەشکەنجەیەک بەراورد ناکرێت بە ئازاری ڕۆحی. تاکە چارەسەر ئەو خۆشەویستییە تەواوەیە، کە لە خاچی کەلڤاری نمایشکراوە، کە هەموو ترسێک دەردەکات. لەو ڕۆژانەی کە بەشی ئێمە ئاماژەی پێدەکات، ئەوانەی کە نیعمەتی خودایان ڕەتکردووەتەوە، هەرگیز جارێکی تر ئەو مزگێنییە بەنرخە نابیستن. بۆیە بەجێدەهێڵرێن تا لە ناڕەحەتییەکانیاندا هاوار بکەن، بەدوای مردندا بگەڕێن و نایدۆزنەوە.
لە ئایەتەکانی 7-12دا وەسفێکی زۆر هێمایی بۆ ئەم گومڕاییەمان هەیە. پێمان دەوترێت، شێوەی کوللەکان وەک ئەسپ وان کە بۆ جەنگ ئامادەکراون. ئەمە هێمایە بۆ پێشکەوتنی خێرایان و بێ بەرگری بوونیان کە وا دیارە خوداییە لە بەدەستهێنانی دەسەڵات بەسەر ئەوانەی کە ئامادە نین بۆ جەنگ کردن لەگەڵیان.
لەسەر سەریان وەک بڵێی تاجانێک بوون وەک زێڕ (9:7)
-چونکە لادان لە دین، لەو کاتی گومڕاییەدا، وا دەردەکەوێت کە بە سەرکەوتوویی هەموو شتێک لەبەردەمیدا ڕادەماڵێت، کۆتا پاشماوەی ئۆرتۆدۆکسی لە مەسیحییەت دەردەکات. خوداوەند یەسووعی ئێمە پرسیارە جیددییەکەی پرسی بە لەبەرچاوگرتنی دووەم هاتنەوەی،
کاتێک کوڕی مرۆڤ دێت، ئایا باوەڕ لەسەر زەوی دەدۆزێتەوە؟ (لۆقا ١٨:٨)
"هاتنی کوڕی مرۆڤ" ئاماژە نییە بۆ ڕفاندن، بەڵکو بۆ دەرکەوتنە لە شکۆمەندیدا. لەو کاتەدا، بۆ ساتێک، وا دەردەکەوێت وەک ئەوەی هەموو باوەڕێکی ڕاستەقینە لە زەویی پێغەمبەرایەتی دەرکراوە. سەرەڕای ئەوەش، بە هێزی وشەی خودا، کۆمەڵێکی زۆر لە بەشە دوورەکانی جیهانەوە هەڵدەستن، وەک ئەوەی بینیومانە، کە چۆکیان بۆ ئەم بەعلەی ڕۆژگاری کۆتایی دانەناوە.
دواتر پێمان دەوترێت
ڕوخساریان وەک ڕوخساری پیاوان بوو، و قژیان وەک قژی ژنان بوو، و ددانیان وەک ددانی شێران بوو (7-8).
سێ هێما لێرەدا تێکەڵ دەبن، کە هەموویان بە ڕوونی لە سیستەمە پەرستشگەراییەکاندا دەدۆزرێنەوە کە ئاماژەمان پێکردوون. ڕووخساری وەک پیاوان وا دەردەکەوێت کە ئاماژە بێت بۆ ژیری، و ئەم مامۆستا خراپانە بانگەوازێکی گەورە بۆ ژیری مرۆڤ دەکەن. ئەوان گاڵتە بە ڕاستیی خودا دەکەن وەک سیستەمێک لە چیرۆکی دروستکراوی فێڵبازانە، لە کاتێکدا لە ڕاستیدا خۆیان شوێن بیردۆزی زیرەکانە بەڵام نالۆژیکی دەکەون. بانگەوازەکەیان بۆ ژیری مرۆڤە – بۆ مێشک نەک بۆ دڵ و ویژدان، وەک کتێبی پیرۆز دەیکات. سەرەڕای ئەوەش، ئەوان بە گۆشەگیرییەکی توند و خەیاڵی سەرنجڕاکێش ناسراون، کە بە "قژی ژنان" وێنا کراوە. قژی ژن، وەک لە کتێبی پیرۆزدا پێمان وتراوە، شکۆمەندییەکەیەتی (1 کۆرنسۆس 11:15). لە گۆرانیی گۆرانییەکان 7:5 دەخوێنینەوە،
سەرت وەک کارمێل وایە، و قژی سەرت وەک ئەرخەوانییە؛ پاشا لە گەلەرییەکاندا [پرچەکاندا] گیراوە.
چەند کەس لە ڕێڕەوی ئەرک لادراون بەهۆی سەرنجڕاکێشییە سروشتییەکانەوە، کە بە شێوەیەکی زۆر خراپ بەکارهێنراون بۆ مەبەستی بەدەستهێنانی ئامانجە ناپیرۆزەکان.
بەڵام سەرنجڕاکێش و بەڕواڵەت ژیرانەشن کاتێک بۆ یەکەمجار پێشکەش دەکرێن، لە کۆتاییدا دەردەکەوێت کە ددانیان هەیە وەک ددانی شێرەکان، ئەوانە پارچەپارچە دەکەن کە متمانەیان پێ دەکەن. لە ئایەتی نۆیەمدا دەخوێنینەوە:
و ئەوان زرێپۆشیان هەبوو، وەک ئەوەی زرێپۆشی ئاسن بن؛ و دەنگی باڵەکانیان وەک دەنگی گالیسکەی ئەسپی زۆر بوو کە بەرەو جەنگ ڕادەکەن.
ئەم زرێپۆشە ئاسنینانە هەموو ویژدانێک لەناودەبەن یان وایان لێدەکەن بەرگرییان هەبێت لە بەرامبەر تیرەکانی ڕاستی، بە شێوەیەک کە ویژدان هەرگیز پێیان ناگات. باڵەکان، کە دەنگیان وەک دەنگی گەلێک گالیسکەیە کە بە پەلە بەرەو جەنگ دەڕۆن، هێمای ئەو خێراییە دەبن کە پێی زاڵ دەبن بەسەر ئەو کەسانەدا کە لە ڕاستی لایانداوە و چێژیان لە ناڕاستی وەرگرتووە.
ئایەتی دەیەم دووبارە جەخت دەکاتەوە لەسەر ئەو ئازارە دووپشک ئاسایەی کە دروستی دەکەن.
و کلکیان هەبوو وەکوو دووپشک، و ژاکان لە کلکیاندا بوو: و هێزیان ئەوە بوو کە پیاوان بۆ ماوەی پێنج مانگ ئازار بدەن.
چەندە ڕەحمەتێکە کە دەسەڵاتیان بەم شێوەیە سنووردارە. هیچ هۆکارێک نابینم بۆ ئەوەی پێنج مانگەکە بە واتای ڕاستەقینەی خۆی تێنەگەین. بۆ ماوەیەکی زۆر سنووردار ئەم سەرکردە لە دین گەڕاوە و نێردراوەکانی ڕێگەیان پێدەدرێت زاڵ بن بەسەر ئەوانەی کە نایانەوێت مەسیحی پەروەردگار حوکمڕانییان بکات. لە جێگەی ئەودا، شەیتان خۆی وەک ئەبادۆن و ئەپۆلیۆن پەرستراوە.
و پاشایەکیان بەسەردا بوو، کە فریشتەی چاڵی بێ بنە، کە ناوی بە زمانی عیبری ئەبادۆنە، بەڵام بە زمانی یۆنانی ناوی ئەپۆلیۆنە (11).
شەیتان تەنها فریشتەی گۆمی بێ بنە. کەواتە لە کۆتاییدا ڕوون دەبێتەوە کە "خودای ناوەوە"، کە ئەمڕۆ خەڵک ڕووی تێدەکەن، کەسێکی تر نییە جگە لە شەیتان، دوژمنە سەرەکییە گەورەکە، کە لە سەرەتاوە پیلانی لەناوبردنی مرۆڤی داڕشتووە. خۆپەرستەکان شەیتان پەرستن، و لە هەندێک حاڵەتدا پێشتر ئەمە لەلایەن شوێنکەوتووانی لادانە ئایینییەکەی ئەمڕۆوە ڕاگەیەندراوە. ئەمە کەواتە یەکەمین "کارەساتە".
یەک بەڵا تێپەڕی؛ و، سەیری بکەن، دوو بەڵای تر دوای ئەوە دێن (12).
کاتێک فریشتەی شەشەم بووقەکەی لێدا، خەمێکی زۆر جیاواز بەسەر زەویدا بڵاوبووەوە. بەڵام وادیارە ئەنجامی ناخۆشیی پێشوو بێت. واتە، پێمان نیشان دەدات کە کاریگەرییەکەی لەسەر جیهان چۆن دەبێت کاتێک پەرستنی شەیتان لە هەموو شوێنێک بڵاو دەبێتەوە لەوەی کە جارێک ناوی لێنرا بوو جیهانی مەسیحییەت. ئەمە ململانێیەکی زۆر گەورە دروست دەکات، نەتەوە دژی نەتەوە و مرۆڤ دژی مرۆڤ ڕادەگرێت، تاوەکو سێیەکی مرۆڤەکان لەناو دەبرێن.
پێموایە نموونەیەکی بەرچاومان لەم بارەیەوە هەبووە لەو ململانێ گەورەیەی کە تازە لێی دەرچووین (جەنگی جیهانی یەکەم). کێ دەتوانێت نکۆڵی لەوە بکات کە ئەنجامی ڕاستەوخۆی کولتووری عەقڵانی و نکۆڵیکردن بوو لە دەسەڵاتی ووشەی خودا؟ ئەگەر پەروەردە بەبێ مەسیح بتوانێت ڕزگار بکات، ئەوا ئەڵمانیا دەبوو پڕبەرەکەتترین نەتەوە بوایە لەسەر ڕووی زەوی. لەو وڵاتەدا پەروەردە وادیار بوو گەیشتبووە بەرزترین ئاستی – بەڵام بە چ ئەنجامێکی دڵتەزێنەوە، نەک تەنها بۆ ئەو نەتەوەیە بەڵکو بۆ بەشێکی گەورە لە ڕەگەزی مرۆڤ! فەلسەفەی ئەڵمانی جیهانی ژەهراوی کردبوو. کۆلێژ و زانکۆکانی نزیکەی هەموو وڵاتێکی شارستانی بە چاوچنۆکییەوە لە ڕووبارە ژەهراوییەکانی فەلسەفە تیووتۆنییەکان و گریمانە بێباوەڕییەکان خواردەوە، و تەنها ئێستایە کە دەست دەکەین بە هۆشیاربوونەوە لە کاریگەرییە زیانبەخشەکانی ئەو گەمژەییە. گومانم نییە کە شەیتان خۆی پیاوانی لە پەلەکردن بۆ ناو ئەو ململانێ خوێناوییە ڕاگرتبا ئەگەر بکرایە. مەبەستم ئەوەیە: ئەو هەوڵی دەدا پیاوان بە تیۆرییە فێڵبازەکانی و فەلسەفە ناپیرۆزەکانییەوە تەڵە بکات، و جەنگی جیهانی یەکەم ئەنجامێکی نزیکەی پێشبینینەکراوی ئەمە بوو. نەتەوەکان بەهۆی ئەو فێرکردنانەی کە وەریانگرتبوو، تووشی سەرلێشێواوی بوون. جەنگەکە وەک تەقینەوەیەکی گەورە بوو کە چیتر نەدەتوانرا ڕێگری لێ بکرێت.
ئەم ڕەچاوانە، پێموایە، یارمەتیمان دەدەن بۆ تێگەیشتن لە دووەم بەڵا. لە بەشی ٧دا بینیمان چوار فریشتەکە ڕێگرییان لێکرا لەوەی چوار بای زەوی بەسەر دەریای گەورەی نەتەوەکاندا بەربدەن. لە ٩:١٤دا دەنگێک لە چوار قۆچی قوربانگای زێڕینەوە کە لەبەردەم خودایە، بێگومان لە وەڵامی نێوەندگیریی فریشتە-قەشەکە لە ٨:٣دا، هاوار دەکات بۆ ئەو فریشتەیەی کە شەشەم کەڕەنای پێبوو،
چوار فریشتەکە ئازاد بکەن کە بەستراونەتەوە لە ڕووباری گەورەی فوراتدا.
ئەم فریشتانە بە ئاشکرا لە ئێستادا ڕێگری لە هۆردە گەورەکانی ئاسیا دەکەن لەوەی خۆیان بڕێژنە سەر خاکی فەلەستین و ئەوروپا. ڕووباری فورات سنووری ڕۆژهەڵاتی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پێکهێنابوو، و بەم شێوەیە وەک بڵێی بەربەستەکە بوو لە نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا.
پێمان وتراوە کە چوار فریشتەکە ئامادە کرابوون، نەک بەتەواوی-وەک وەشانی شا جەیمس دەڵێت- "بۆ کاتژمێرێک، و ڕۆژێک، و مانگێک، و ساڵێک،" بەڵکو بۆ
کاتژمێر، ڕۆژ، مانگ، و ساڵ.
واتە، ساتێکی دیاریکراو لە هزری خودادا هەیە کە تێیدا ئەم هێزە ترسناکە بەربدرێت. تا ئەو کاتە نەیەت، نە هەموو پیلانە خراپەکانی مرۆڤەکان، نە هەموو ئارەزووەکانی نەتەوەکان، ناتوانن ئەو ململانێیە دروست بکەن کە لێرەدا پێشبینی کراوە. بەڵام کاتێک ئەو کاتە دێت، نە سیاسەتی هیچ دەوڵەتمەدارێکی ژیر، نە هیچ پەیماننامەیەک، نە هیچ بزووتنەوەیەکی فیدراسیۆنی جیهانی ناتوانێت ڕێگری لەو کارەساتە ترسناکە بکات کە پێشبینی کراوە. دوو سەد هەزار سوارچاک فڕێدەدرێنە سەر ڕۆژئاوای ئاسیا و ئەوروپا. ئەوان وەک جەنگاوەرانی ناواقیعی دەردەکەون، بە زرێپۆشەکانیان کە لە ئاگر و یاقووت و گۆگرد دروستکراون. سەری ئەسپەکانیان وەک سەری شێر دەردەکەون، بەهۆی دڕندەیی بێوێنەی ئەم هۆردە ئاسیاییانە. ئاگر و دووکەڵ و گۆگرد وەک بڵێی لە دەمیانەوە دەردەچن، کە سروشتی شەیتانی ئەم داگیرکارییە ترسناکە دەردەخەن. ئەنجامەکەی ئەوە دەبێت کە سێ یەکی مرۆڤەکان بەهۆی ئاگر و دووکەڵ و گۆگردەوە دەکوژرێن کە لە دەمیانەوە دەردەچن. کاتێک ملیۆنان کەس کە وەک ئەنجامی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆی جەنگ و تاعون گیانیان لەدەستداوە بیربهێنینەوە، دەتوانین ببینین کە چۆن جەنگێکی گەورەتر لە داهاتوودا ڕەنگە نزیک بێت لە چۆڵکردنی زەوی، سێ یەکی زەوی پێشبینیکراو وێران دەکات، کە هاوشێوەی سنوورەکانی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی کۆنە.
لە ئایەتی 19دا دەخوێنینەوە:
چونکە هێزیان لە دەمیاندا بوو، و لە کلکیاندا: چونکە کلکیان وەک مار بوو، و سەریان هەبوو، و بەوان زیانیان دەگەیاند.
یەشەیا ٩:١٥ دەڵێت
پێغەمبەرەکە کە درۆ فێردەکات، ئەو کلکە.
ئەم دەقە یارمەتیمان دەدات لە تێگەیشتن لە هەردووکی بینین 9:10 و 19. جا چ کارەساتی نهێنی کەڕەنای پێنجەم بێت یان کارەساتی کوشتاری کەڕەنای شەشەم، لە هەردوو حاڵەتەکەدا پێغەمبەرانی درۆزن سەرکردەن لە هەریەک لەو بزووتنەوانەدا و بەرپرسیارن لەو زیانە دەروونی، ڕۆحی، و جەستەییەی کە ئەنجام دەدرێت.
شتێکی جدییە کە تێبگەین تەنانەت سزاکانی وەک ئەمانەش هیچ کاریگەرییەکی نابێت لە گەڕاندنەوەی مرۆڤەکان بۆ لای خودا و بۆ تۆبەکردن. سزا بە تەنیا مرۆڤەکان ناگەیەنێتە تۆبەکردن، وەک لە ئایەتەکانی 20-21دا پێمان دەڵێت:
ئەو پیاوانەی تر کە بەم بەڵایانە نەکوژران، هێشتا تۆبەیان نەکرد لە کارەکانی دەستیان، بۆ ئەوەی پەرستشی شەیتانەکان و بتەکانی زێڕ و زیو و بڕۆنز و بەرد و دار نەکەن: کە نە دەبینن، نە دەبیستن، نە دەڕۆن: نە لە کوشتنەکانیشیان تۆبەیان نەکرد، نە لە جادووگەرییەکانیان، نە لە داوێنپیسییەکانیان، نە لە دزییەکانیان.
ئەمە لەگەڵ گەواهی گشتیی پەرتووکی پیرۆزدا یەکدەگرێتەوە، کە لە هیچ شوێنێکدا ئاماژە بەوە نادات کە سزاکان تۆبەکردن دروست دەکەن. مامۆستایانی گشتگیرخواز ئەمە ڕەت دەکەنەوە و پێداگری دەکەن کە هەموو سزایەک، جا لەم ژیانەدا بێت یان لە هەتاهەتایەدا، دەبێتە هۆی ڕزگاریی کۆتایی تاوانبارەکە. ئەوان فێر دەکەن کە لە کۆتاییدا هەموو مرۆڤەکان بە سزادان فێر دەبن ئەگەر ڕەتیان کردبێتەوە بە نیعمەت فێر ببن، و بۆ ڕزگاری ڕوو لە خودا دەکەن. بەڵام لێرە و دواتریش لە هەمان کتێبی وهحی، دەبینین کە قورسترین سزاکانی خودا، کە بەسەر پیاوانی تاوانباردا دێن، دڵە ڕەق و یاخییەکان نەرم ناکەن. بەڵکو مرۆڤەکان لە گوناهەکانیاندا ڕەقتر دەبن و زیاتر کفر دەکەن و دژایەتی خودا دەکەن کاتێک سزایان بەسەردا دەڕژێت.
لە هەتاهەتایەدا، خودا ڕێگە نادات بە سەرپێچیی ئاشکرای ئیرادەی خۆی. گەورەمان عیسا پێمان دەڵێت کە لە دۆزەخدا نەک تەنها "گریان" دەبێت لەبەر ئازار، بەڵکو "قرچاندنی ددان"یش. ئەم دەستەواژەیە دەربڕی دژایەتیی ئاشکرا نییە، بەڵکو سەرپێچیی تووڕەیی دڵی مرۆڤە، کە پڕ دەبێت لە ڕق بەرامبەر خودا بەڵام بێدەسەڵات دەبێت بۆ ئەوەی بە ئاشکرا دژایەتیی حوکمڕانییەکەی بکات. ئەگەر خاچی مەسیح بە نمایشە سەرسوڕهێنەرەکەی لە خۆشەویستیی پیرۆز مرۆڤەکان لەگەڵ خودا ئاشت نەکاتەوە، سزاش هەرگیز سوودی نابێت بۆ بردنەوەی دڵیان.