پوختەی ئەم بەشە جەخت دەکاتەوە لەسەر ئیلهامی خودایی و گرنگی نامەکە، داوا دەکات شێوازێکی نوێژخوازانە و کراوە بۆ خوێندنەوەی بگیرێتەبەر. پاشان قووڵ دەبێتەوە لە سڵاوکردنەکە، بەتایبەتی خۆناونانی پاوڵۆس وەک "کۆیلە"یەکی عیسای مەسیح، گرنگی خزمەتکردنی بە ویستی خۆی کەسێکی ڕزگارکراو دەردەخات. دەقەکە زیاتر جیاوازی دەکات لە نێردراویەتییە ناوازەکەی پاوڵۆس بۆ نەتەوەکان، جیاواز لە دوازدەکە، و ئینجیل پێناسە دەکات وەک پەیامێکی خودایی دەربارەی عیسای مەسیح، کوڕی خودا، نەک یاسایەکی نوێ یان سیستەمێک.
تێبینییەکانی ئایرۆنساید
کاتێک دێینە سەر لێکۆڵینەوەی ئایەت بە ئایەت لەم نامەیەدا، باشە جارێکی تر خۆمان بیربخەینەوە لەو ڕاستییە بەنرخەی کە "هەموو نووسراوێک بە ئیلهامی خودایە و سوودبەخشە." خودا لە ڕێگەی وشەکەیەوە قسەی کردووە، و ئەم نامەیە هەندێک لە گرنگترین ئەو پەیامانەی تێدایە کە تا ئێستا بە مرۆڤایەتی بەخشیوە. بۆیە، باشە بۆمان کە بە ڕۆحێکی نوێژخواز و خۆ-هەڵسەنگێنەرەوە نزیک ببینەوە لە خوێندنەوەی، هەموو بیرۆکە پێشوەختەکانی خۆمان بخەینە لاوە و ڕێگە بدەین خودا لە ڕێگەی وشەی ئیلهامپێدراوەوە بیرکردنەوەکانمان ڕاست بکاتەوە، یان، باشتر بڵێین، جێگەیان بگرێتەوە بە هی خۆی.
ئایەتە حەوتەمینەکانی یەکەم، وەک پێشتر ئاماژەمان پێدا، سڵاوەکە پێکدەهێنن و پێویستیان بە وردبینییەکی زۆر هەیە. هەندێک ڕاستیی زۆر بەنرخ لێرەدا بە شێوەیەک گەیەندراون کە ڕەنگە زۆر سادە دەربکەوێت. نووسەرەکە، پاڵ، خۆی بە خزمەتکار، بە واتای وشە، کۆیلەی عیسای مەسیح دادەنێت. بەڵام مەبەستی ئەوە نییە کە خزمەتەکەی خزمەتێکی کۆیلایەتی بووە، بەڵکو گوێڕایەڵییەکی دڵسۆزانەی کەسێک بووە کە تێگەیشتووە "بە نرخێک کڕدراوە"، تەنانەت بە خوێنی بەنرخی مەسیح. چیرۆکێک هەیە دەربارەی کۆیلەیەکی ئەفریقی کە خاوەنەکەی خەریک بوو بە ڕمێک بیکوژێت، کاتێک گەشتیارێکی بەریتانیی ئازا قۆڵی درێژکرد بۆ ئەوەی بەرگری لە لێدانەکە بکات، و بە چەکی دڵڕەقەکە کون کرا. کاتێک خوێنەکە هەڵقوڵا، داوای کەسی کۆیلەکەی کرد و گوتی کە بە ئازارەکانی کڕیویەتی. خاوەنەکەی پێشوو بە دڵتەنگییەوە ڕازی بوو. کاتێک ئەوی دووەم ڕۆیشت، کۆیلەکە خۆی فڕێدایە بەر پێی ڕزگارکەرەکەی، هاواری کرد، "ئەوەی بە خوێن کڕدراوە ئێستا کۆیلەی کوڕی بەزەییە. بە دڵسۆزی خزمەتی دەکات." و پێداگری کرد لەسەر ئەوەی یاوەری ڕزگارکەرە بەخشندەکەی بکات، و چێژی لە خزمەتکردنی دەبینی بە هەموو شێوەیەکی گونجاو.
بەم شێوەیە پۆڵس، بەم شێوەیە هەر یەکێک لە ڕزگارکراوەکان، بووە بە بەندەی عیسای مەسیح. ئێمە ئازاد کراوین بۆ خزمەتکردن، و دەتوانین بە باشی هاوار بکەین لەگەڵ زەبورنووسەکە،
“ئەی پەروەردگار، بەڕاستی من بەندەی تۆم؛ من بەندەی تۆم و کوڕی کەنیزەکەکەی تۆم: تۆ کۆتوبەندەکانمت کردەوە” (زەبور ١١٦:١٦).
نەک تەنها پاڵ بە مانای گشتی خزمەتکارێک بوو، بەڵکوو ئەو خزمەتکارێکی خاوەن کەسایەتییەکی تایبەت و بەرز بوو. ئەو نێردراوێکی بانگکراو بوو؛ نەک وەک لە وەشانی ڕێگەپێدراودا، "بانگکراو بۆ ئەوەی ببێتە نێردراو." وشەکانی "بۆ ئەوەی ببێتە" بە شێوەی ئیتاڵی نووسراون و پێویست نین بۆ تەواوکردنی واتاکە. لەوانەیە شتێکی بچووک بێت کە سەرنجی بۆ ڕابکێشرێت، بەڵام هەمان زیادکردن لە ئایەتی ڕۆما 1:7 ڕوودەدات، کە لەوێ بە تەواوی چەواشەکارە، وەک دەبینین کاتێک دێینە سەر تاوتوێکردنی.
پێویست ناکات پۆڵس بە یەکێک لە دوازدەکە دابنێین. هەندێک گومان لە ڕێکوپێکیی دانانی مەتیاس دەکەن، بەڵام بەلای منەوە دەتوانین هەڵبژاردنەکەی بە تیروپشک کردن بە دوایین کاری فەرمیی سیستەمی کۆن دابنێین. پێویست بوو یەکێک کە لە ئاوەشۆرانی یۆحەنناوە لەگەڵ خودا و قوتابییەکانی بووبێت، جێگەی ئەو پۆستە بگرێتەوە کە یەهودا لەدەستی دابوو. بەو شێوەیە ژمارەی دوازدە نێردراوەکەی بەرخەکە کە (لە ڕۆژە شکۆدارەکانی نوێبوونەوەی زەوی کە بە گشتی پێی دەڵێین هەزار ساڵەیی) لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن و دادوەریی دوازدە هۆزەکەی ئیسرائیل دەکەن، تەواو دەبوو. خزمەتەکەی پۆڵس سروشتێکی جیاوازی هەیە. ئەو بە پلەی یەکەم نێردراوی نەتەوەکان بوو، و "ڕێکخستنی نهێنییەکە"ی تایبەتی پێ سپێردرابوو. ئەمە نێردراویەتییەکەی ئەو دەخاتە ئاستێکی تەواو جیاوازەوە لە هی دوازدەکە. ئەوان مەسیحیان لەسەر زەوی دەناسی، و خزمەتەکەیان بە شێوەیەکی زۆر دیاریکراو بە شانشین و خێزانی خوداوە بەسترابووەوە. پۆڵس یەکەم جار وەک پەروەردگار یەسووعی شکۆدار ناسی، و هی ئەو بە شێوەیەکی جیاواز مزگێنیی شکۆمەندی بوو.
ئەو «بۆ مزگێنی خودا جیاکرابووەوە.» ڕەنگە بە شێوەیەکی ڕەوا لە چەند ڕوانگەیەکی جیاوازەوە بیر لەم جیاکردنەوەیە بکەینەوە. ئەو پێش لەدایکبوونی بۆ خزمەتە تایبەتەکەی تەرخان کرابوو. وەک لە نموونەکانی موسا، یەرمیا و یۆحەننای لەئاوباپتایزدهردا، ئەو لە سکی دایکییەوە جیاکرابووەوە (غەلاتیە ١:١٥). بەڵام دەبوو سەرەتا لاوازی و بێسوودی جەستە فێر بێت. پاشان خودا بەزەیی پێیدا هاتەوە، و ئەو لە جەماوەری بێمەسیح جیاکرایەوە و بە نیعمەتی خودایی بانگکرا. بەڵام زیاتر لەمەش هەبوو. ئەو بە واتایەکی تایبەت لە هەردوو گەلی ئیسرائیل و نەتەوەکانی غەیرەجوو ڕزگار کرا بۆ ئەوەی ببێتە خزمەتکار و شایەتی ئەو شتانەی کە بینیبووی و بیستبووی. و لە کۆتاییدا، ئەو لەگەڵ بەرناباس جیاکرایەوە بۆ کاری تایبەتی گەیاندنی مزگێنی بە غەیرەجووەکان، کاتێک لە ئەنتیۆکیا لە پیسیدیا، برایان، بەپێی فەرمانی خودایی، دەستیان لەسەر دانان و ناردنیان بۆ ئەوەی مزگێنی بگەیەننە ناوچەکانی دوورتر. ئەم مزگێنییە لێرەدا پێی دەوترێت «مزگێنی خودا.» لە ئایەتی ڕۆما ١:٩ پێی دەوترێت «مزگێنی کوڕەکەی،» و لە ئایەتی ڕۆما ١:١٦، «مزگێنی مەسیح،» هەرچەندە ئەگەری ئەوە هەیە کە وشەکانی «مەسیح» لاببرێن، چونکە لە هەندێک لە باشترین دەستنووسەکاندا دەرناکەون.
ئایەتی ڕۆما ١:٢ لە کەوانەدایە و ئینجیل دەناسێنێت بەو مزگێنییەی کە لە سەردەمی پەیمانی کۆندا بەڵێندرابوو و لەلایەن پێغەمبەرانەوە لە کتێبە پیرۆزەکاندا پێشبینیکرابوو.
بۆ ئەو هەموو پێغەمبەران شایەتی دەدەن، کە لە ڕێگەی ناوی ئەوەوە هەرکەسێک باوەڕی پێی بێنێت، لێخۆشبوونی گوناهەکانی وەردەگرێت.
تيمۆساوس لە منداڵییەوە نووسراوە پیرۆزەکانی فێرکرابوو، و نێردراوەکە دەڵێت کە ئەمانە
دەتوانن تۆ ژیر بکەنەوە بۆ ڕزگاری، بەهۆی ئەو باوەڕەی کە لە عیسای مەسیحدایە.
ئەم مزگێنییە یاسایەکی نوێ نییە. کۆدێکی ڕەوشت یان ئەخلاق نییە. باوەڕێک نییە بۆ قبوڵکردن. سیستەمێکی ئایینی نییە بۆ پابەندبوون پێوەی. ئامۆژگارییەکی باش نییە بۆ شوێنکەوتن. پەیامێکی خوداییە کە لەبارەی کەسایەتییەکی خوداییەوەیە، کوڕی خودا، عیسای مەسیحی گەورەمان. ئەم بوونەوەرە شکۆدارە مرۆڤی ڕاستەقینەیە، بەڵام خودایەکی تەواوە. ئەو ئەو لقەیە کە لە ڕەگی داودەوە گەشەی کردووە، بۆیە مرۆڤی ڕاستەقینەیە. بەڵام ئەو کوڕی خوداشە، لە دایکبووی پاکیزە، کە باوکێکی مرۆڤی نەبووە، و ئەمەش کارە بەهێزەکانی دەیسەلمێنن. بۆ ئەم ڕاستییە پیرۆزە ڕۆحی پیرۆز شایەتی دا کاتێک کەسانی مردووی زیندوو کردەوە. دەستەواژەی «بە زیندووبوونەوە لە مردووان» بە واتای وشەیی «بە زیندووبوونەوەی کەسانی مردوو» دێت. بێگومان زیندووبوونەوەی خۆی دەگرێتەوە: بەڵام هەروەها زیندووبوونەوەی کچی یایرۆس، کوڕی بێوەژنەکە، و ئیلعازەریش دەگرێتەوە. ئەو کەسەی کە دەیتوانی بەم شێوەیە مردن لە نێچیرەکەی بێبەش بکات، خودا و مرۆڤ بوو لە یەک کەسایەتی پیرۆز و پەرستراودا، شایستەی هەموو پەرستن و ستایشێکە، ئێستا و بۆ هەتاهەتایە.
لەوە، هەڵستاوەکەوە، پاڵ نیعمەتی وەرگرتبوو (نەک تەنها چاکەی بێ شایستەیی، بەڵکو چاکە دژی شایستەیی، چونکە ئەو شایستەی پێچەوانەکەی بوو) و نێردراوێتی بە بانگکردنی خودایی، بۆ ئەوەی مزگێنییەکە بناسێنێت بۆ هەموو نەتەوەکان، بۆ گوێڕایەڵی باوەڕ لە پێناوی ناوی مەسیحدا.
نێردراویەتییەکەی، بۆیە، گەیشتە ئەوانەی لە ڕۆما بوون. تا ئێستا نەیتوانیبوو بە شێوەیەکی کەسی سەردانیان بکات، بەڵام دڵی لای ئەوان بوو وەک بانگکراوانی عیسای مەسیح، و بۆیە دەنووسێت "بۆ هەموو ئەوانەی لە ڕۆمان، کە پیرۆز ناودێرکراون." سەرنج بدە کە ئەوان بە هەمان شێوەی ئەو پیرۆز بوون کە ئەو نێردراو بوو، واتە، بە بانگکردنی خودایی. ئێمە بە ڕەفتارکردن بە شێوەیەکی پیرۆز نابینە پیرۆز، بەڵکو لەبەر ئەوەی ئێمە وەک پیرۆز دامەزراوین، دەبێت پیرۆزی دەربخەین.
وەک نەریتە لە نامەکانیدا، هیوای نیعمەت و ئاشتییان بۆ دەخوازێت لە خودای باوکمان و گەورەمان عیسای مەسیحەوە. سەرەتا بە نیعمەت ڕزگارکراوین، پێویستمان بە نیعمەتە بۆ یارمەتیی گونجاو بە درێژایی ڕێگا. کاتێک ئاشتی لەگەڵ خودا هەیە لە ڕێگەی خوێنی خاچەکەیەوە، پێویستمان بە ئاشتی خودایە بۆ ئەوەی دڵەکانمان لە ئارامیدا بمێننەوە کاتێک گەشت دەکەین بەرەو پشووی شەممەی هەتاهەتایی کە بۆ گەلی خودا ماوەتەوە.
ئایەتەکانی ڕۆما ١:٨-١٧ پێشەکییەکەن، کە هۆکارەکانی نووسینی ڕوونیدەکەنەوە.
ئاشکرایە کە کارێکی خودا لە ڕۆما دەستی پێکردبوو چەند ساڵێک پێش نووسینی ئەم نامەیە، چونکە پێشتر باوەڕی کۆمەڵی مەسیحی لەوێ لە سەرانسەری جیهاندا باسی لێوە دەکرا، واتە لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانیدا. هیچ بەڵگەیەک نییە کە ئەم کارە بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە خزمەتی نێردراوانەوە هەبووبێت. هەم کتێبی پیرۆز و هەم مێژوو بێدەنگن لەسەر ئەوەی کێ کەنیسەکەی لە ڕۆما دامەزراندووە. بێگومان پیتەر نەیبوو. هیچ هۆکارێکی بچووکیش نییە بۆ بەستنەوەی ناوی ئەوەوە پێیەوە. شانازی کەنیسەی کاسۆلیکی ڕۆمانی کە لەسەر پیتەر وەک بەردێک دامەزراوە، و ئەوەی قەشەی ڕۆما جێنشینی قەشە پیتەرە، هەمووی قسەی بێمانایە. هیچ ڕێگایەکمان نییە بۆ زانینی ئەوەی ئایا هیچ نێردراوێک سەردانی ڕۆمای کردووە تاوەکو پۆڵس خۆی بە زنجیرەوە بۆ ئەوێ برا.
وا دیارە هۆکارێکی خودایی هەبووە بۆ ئەوەی ڕێگری لێبکرێت لەوەی زووتر بچێتە ئەوێ. ئەو خودا دەکاتە شایەت (ئەو خودایەی کە خزمەتی دەکرد نەک تەنها لە دەرەوە بەڵکو لە ڕۆحیدا، مرۆڤی ناوەوە، لە ئینجیلی کوڕەکەیدا) کە هەرگیز وازی لە نوێژکردن بۆ ئەو باوەڕدارە ڕۆمانیانە نەهێنابوو لەو کاتەوەی یەکەمجار گوێی لێیان ببوو؛ و لەگەڵ داواکارییەکانی بۆ ئەوان، داواکارییەکی دڵسۆزانەی ئەوە بوو کە ئەگەر ویستی خودا بێت، ڕەنگە دەرفەتی سەردانیکردنیان هەبێت، و گەشتێکی سەرکەوتوو. ئێمە باش دەزانین چەند بە جیاواز ئەو نوێژە وەڵام درایەوە لەوەی کە ڕەنگە چاوەڕێی کردبێت؛ و کەمێک بیرۆکەمان پێدەدات دەربارەی دانایی باڵادەستی خودا لە وەڵامدانەوەی هەموو نوێژەکانمان. هیچ کەسێک لێهاتوو نییە بڵێت چی سەرکەوتووە و چی نا. ڕێگاکانی خودا هی ئێمە نین.
پۆڵس تامەزرۆی بینینیان بوو، بە هیوای ئەوەی کە خودا بەکاری بهێنێت بۆ ئەوەی دیارییەکی ڕۆحییان پێ ببەخشێت کە بۆ جێگیربوونیان بێت لە ڕاستیدا. هەروەها تەنها بیری لەوە نەدەکردەوە کە ببێتە بەرەکەتێک بۆ ئەوان، بەڵکو بە تەواوی چاوەڕێی ئەوە بوو کە ئەوانیش ببنە بەرەکەتێک بۆ ئەو. هەردووکیان پێکەوە دڵنەوایی دەکران.
زۆر جار لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا خۆی ئامادە کردبوو بۆ ڕۆیشتن بۆ ڕۆما، بەڵام پلانەکانی سەرکەوتوو نەبوون. ئەو ئارەزووی دەکرد هەندێک بەرهەمی لەوێ هەبێت وەک لە شارەکانی تری نەتەوەکاندا، چونکە هەستی دەکرد قەرزاری هەموو مرۆڤایەتییە. ئەو گەنجینەیەی پێی سپێردرابوو بۆ خۆشیی خۆی نەبوو، بەڵکو بۆ ئەوە بوو کە بە خەڵکی تری بناسێنێت، جا یۆنانییەکان بن یان نامەدەنەکان، ڕۆشنبیر بن یان نەزان. و کاتێک ئەمەی زانی، ئەو ئامادە بوو مزگێنی لە ڕۆما ڕابگەیەنێت وەک لە شوێنەکانی تر.
کاتێک لە ئایەتی ڕۆما ١:١٦ دەڵێت،
“من شەرمەزار نیم لە ئینجیلی مەسیح،”
من تێدەگەم کە مەبەستی ئەو زۆر زیاترە لەوەی خەڵک بە گشتی بەم وشانەوەی دەبەستنەوە. تەنها ئەوە نەبوو کە شەرمی نەدەکرد بەوەی پێی بگوترێت مەسیحی، یان هەمیشە ئامادە بوو بە بوێری باوەڕی خۆی بە مەسیح ڕابگەیەنێت؛ بەڵکو مزگێنی لای ئەو پلانێکی سەرسوڕهێنەر بوو، چونکە ئیلهامبەخش بوو، بۆ ڕزگارکردنی مرۆڤایەتی، سیستەمێکی ڕاستی کە خودا ئاشکرای کردووە و لە هەموو فەلسەفەکانی زەوی تێپەڕاندبوو، کە ئەو ئامادە بوو لە هەموو بۆنەیەکدا بەرگری لێ بکات. وەک هەندێک کەس ڕەنگە وایان دانابێت، ئەوە نەبوو کە ئەو خۆی لە سەردانیکردنی ڕۆما بەدوور گرتبێت چونکە هەستی نەکردبێت توانای ئەوەی هەیە داواکارییەکانی مەسیح لە پایتەختی جیهاندا بە شێوەیەک پێشکەش بکات کە فەیلەسوفە ڕۆشنبیرەکان کە شارە گەورەکەیان پڕ کردبوو، نەتوانن وەڵامی بدەنەوە و بە لۆژیکی ڕەتی بکەنەوە. هیچ ترسێکی نەبوو لەوەی کە ئەوان بتوانن بە لێکدانەوە وردەکانیان ئەوەی کە ئەو دەیزانی تاکە پلانی دەسەڵاتداری ڕزگارییە، تێکبشکێنن. ئەوە لە سەرووی عەقڵی مرۆڤەوەیە، بەڵام نالۆژیکی یان ناڕەوا نییە. ئەوە تەواوە چونکە هی خودایە.
ئەم مزگێنەیە بە شێوەیەکی ئاشکرا سەلمێنراوە کە هێزێکی خوداییە و ڕزگاری دەهێنێت بۆ هەموو ئەوانەی باوەڕی پێ دەکەن، جا جولەکەی ئایینی بێت یان یۆنانیی ڕۆشنبیر. هێزی خودا و دانایی خودا بوو بۆ ڕزگاری. هەموو پێویستییەکی مێشک، ویژدان، و دڵی مرۆڤی دابین کرد، چونکە تێیدا ڕاستودروستی خودا بە شێوەی باوەڕ ئاشکرا کرا. من ئەمە بە واتای ڕاستەقینەی ئەو دەربڕینە تا ڕادەیەک دژوارە دەزانم کە وەرگێڕدراوە "لە باوەڕەوە بۆ باوەڕ." لە ڕاستیدا "لە باوەڕەوە بەرەو باوەڕە." واتە، لەسەر بنەمای باوەڕ بۆ ئەوانەی باوەڕیان هەیە. بە واتایەکی تر، فێرکردنێکی ڕزگاری بە کردەوە نییە، بەڵکو ڕاگەیاندنی ڕزگارییەکی تەواو لەسەر بنەمای باوەڕە. ئەمە ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر بە حەبەکوق ڕاگەیەندرا کاتێک خودا بە پێغەمبەرە دڵتەنگەکە گوت،
دادپەروەر بە باوەڕ دەژیێت.
ئەمە دەقی تەواوی نامەکەیە، وەک پێشتر بینیمان، و غەلاتییەکان و عیبرانییەکانیش بە هەمان شێوە.
ئەمە پوختەی پلانی خودایی پێدەبەخشێت، حەوانەوەی ملیۆنان کەس بووە بە درێژایی سەدەکان. بنەمای ئەوە بوو کە بە لاهووتى ئۆگۆستینى ناسێنراوە. کلیلێک بوو کە دەرگای ئازادیی بۆ مارتن لوتەر کردەوە. بوو بە هاواری جەنگی چاکسازیی ئایینی. و بەردی تاقیکردنەوەی هەموو سیستەمێکە لەو کاتەوە، کە بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە خوداوەیە. ئەگەر لێرەدا هەڵە بن، ئەوا بە درێژایی هەڵە دەبن. مەحاڵە ئینجیل تێبگەیت ئەگەر بنەمای سەرەکی بە هەڵە تێبگەندرێت یان ڕەت بکرێتەوە – ڕەوایەتکردن بە تەنها باوەڕ تاقیکردنەوەی ڕاستباوەڕییە. بەڵام هیچ مێشکێک کە ڕۆحی پیرۆز فێری نەکردبێت، هەرگیز وەری ناگرێت، چونکە مرۆڤی یەکەم بە تەواوی وەک لە جەستەدا و بێسوود دادەنێت، بۆ ئەوەی مرۆڤی دووەم، مرۆڤی ڕاوێژەکانی خودا، خوداوەند یەسووعی مەسیح، تەنها ئەو بەرز بکرێتەوە. باوەڕ هەموو ڕێزێک دەداتە ئەو وەک ئەوەی کە کارەکەی تەواو کردووە کە ڕزگار دەکات و تەنها لەو خودا بە تەواوی شکۆدار کراوە، پیرۆزییەکەی پارێزراوە، و ڕاستودروستییەکەی سەلمێنراوە، و ئەوەش نەک لە مردنی گوناهباردا بەڵکو لە ڕزگاربوونی هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن. ئەمە ئینجیلێکە شایستەی خودا بێت، و هێزی خۆی نیشانداوە بەوەی کە لەوانەدا بەدەستی هێناوە کە بە باوەڕەوە وەریانگرتووە.
بینیمان کە مزگێنی ڕاستودروستیی خودا ئاشکرا دەکات. نێردراوەکە ئێستا دەست دەکات بە نیشاندانی پێویستیی بەو ئاشکراکردنە، و بەڵگە لەسەر بەڵگە، شایەتی لەسەر شایەتی، و نووسراو لەسەر نووسراو کۆدەکاتەوە بۆ ئەوەی ئەو ڕاستییە گرنگە بسەلمێنێت کە مرۆڤ هیچ ڕاستودروستییەکی خۆی نییە، بەڵکو چ بە سروشت و چ بە کردار بە تەواوی گونجاو نییە بۆ خودایەکی پیرۆزی بێسنوور کە تەختەکەی لەسەر ڕاستودروستی دامەزراوە. ئەمە لە بەشی داهاتووی نامەکەدا دەیکات، بەشی 1:18-3:20. بە شێوەیەکی شارەزایانە هەموو جیهان دەهێنێتە دادگا و نیشان دەدات کە مەحکومکردن لەسەر هەمووانە چونکە هەمووان گوناهیان کردووە. مرۆڤ تاوانبارە، بە شێوەیەکی بێئومێدکەر، و ناتوانێت هیچ بکات بۆ باشکردنی دۆخی خۆی. ئەگەر خودا ڕاستودروستییەکی بۆی نەبێت، دۆخەکەی کۆتایی دێت.
لە ئایەتەکانی ڕۆما 1:18-32ی بەشی یەکەمدا، حاڵەتی بەربەری تاوتوێ دەکرێت.
"تووڕەیی خودا لە ئاسمانەوە دەرکەوتووە دژی هەموو بێدینی و ناڕەوایی مرۆڤەکان کە ڕاستی بە ناڕەوایی دەشارنەوە."
یەکەم چین جیهانی بتپەرستە. دووەمیش، ئەوانەن کە وەحییەکی ئیلاهییان بۆ هاتووە. بەربەرەکان و بتپەرستەکان بە گشتی بێخودان. ئەوان خودای ڕاستەقینە ناناسن و بۆیە "لە جیهاندا بێخودان." لەبەر ئەوە ڕەفتاریان بە بێخودایی وەسف دەکرێت.
لە لایەکی ترەوە، زانینی خودا و یاسایەکی خودایی ڕاستودروستی بە جووەکان سپێردرابوو. ئەو شانازی بەمە دەکرد لە کاتێکدا کە لە ناڕاستودروستیدا دەژیا. ئەو ڕاستییەکەی بەدەستەوە گرتبوو (وەک شتێک کە قۆرخی کردبوو) بە ناڕاستودروستی. دژی هەردوو چینەکە تووڕەیی خودا ئاشکرا دەکرێت.
بێباوەڕەکان بێ پاساون. بتپەرستی و پەرستنی بت هەنگاو نین لە پەرەسەندنی مرۆڤدا کاتێک مرۆڤ لە قوڕەوە بەرەو خودایی پێشدەکەوێت. بتپەرستی دابەزینە، نەک هەڵکشان. نەتەوە بتپەرستە گەورەکان لە ڕابردوودا زیاتر لە ئێستا دەزانیان. زانینی خودا کە لە ڕێگەی لافاوەکەوە هێنرا، بەسەر هەموو جیهانی کۆندا بڵاوکرایەوە. لە پشت هەموو سیستەمە بتپەرستییە گەورەکانەوە یەکتاپەرستیی پاک هەیە. بەڵام مرۆڤەکان نەدەیانتوانی بەرگەی ئەم زانینە نزیکەی خودا بگرن، چونکە لە گوناهەکانیاندا ناڕەحەتی دەکردن؛ بۆیە کۆمەڵێک خوداوەند و خوای بچووکتر وەک نێوەندگیر داهێنران، و لە کۆتاییدا زانینی خودای ڕاستەقینە بە تەواوی ون بوو. بەڵام تەنانەت ئەمڕۆش دروستکراوەکان شایەتیی بەردەوامی ئەون:
"ئەوەی دەکرێت دەربارەی خودا بزانرێت، بۆیان ئاشکرایە؛ چونکە خودا بۆیانی نیشانداوە."
ئەم گەردوونە ڕێکخراوە بە زنجیرەی وەرزەکانییەوە و وردبینیی بیرکارییانەی جووڵەی تەنە ئاسمانییەکان شایەتی دەدات بۆ عەقڵی خودایی. ئەستێرەکان لە خولگەکانیاندا هێزی ئافرێنەری مەزن ڕادەگەیەنن:
"هەمیشە گۆرانی دەڵێن کاتێک دەدرەوشێنەوە، ئەو دەستەی دروستی کردین ئیلاهییە."
کەواتە،
"شتە نەبینراوەکانی ئەو لە دروستکردنی جیهانەوە بە ڕوونی دەبینرێن، بە تێگەیشتن لەو شتانەی کە دروستکراون، تەنانەت هێزی هەتاهەتایی و خوداییەتییەکەی."
یەک وشە لە دەقە ڕەسەنەکەدا بە چوار وشە لە زمانی ئینگلیزیدا وەرگێڕدراوە: "ئەو شتانەی دروستکراون" بریتییە لە پۆیما، و لەمەوە وشەی "هۆنراوە"مان وەرگرتووە. دروستکراوەکان هۆنراوەی گەورەی خودان، هەموو بەشێکی وەک دێڕ و بەیتەکانی سروودێکی شکۆدار پێکەوە گونجێنراوە. لە ئەفەسۆس 2:10دا هەمان وشە دووبارە دەدۆزینەوە.
“ئێمە دەستکردی ئەوین” -شیعری ئەو- “لە مەسیح عیسادا دروستکراوین بۆ کردەوە چاکەکان، کە خودا پێشتر فەرمانی پێکردوون تا ئێمە تێیاندا بڕۆین.”
ئەمە گەورەترین شیعری خودایە: داستانی ڕزگاری.
“مەزن بوو جیهانێک لە نەبوونەوە دروست بکەیت؛ مەزنتر بوو ڕزگارکردن.”
ئەم دوو سروودی سەرسوڕهێنەرە لە بەشەکانی 4 و 5ی پەرتووکی بینیندا بەرز ڕادەگیرێن. لە بەشی 4دا، پیرۆزە تاج لەسەر و لەسەر تەخت دانیشتووەکان پەرستشی مەسیح دەکەن وەک خالق. لە بەشی 5دا، ئەوان ستایشی دەکەن وەک ڕزگارکەر.
بەدواداچوون بۆ بەڵگەکەی پاوڵ دەکەین، تێبینی دەکەین لە ئایەتەکانی ڕۆما 1:21-23 کە نەتەوە دڕندەکان هیچ بیانوویەکیان نییە بۆ نەزانیی ئێستایان و دۆخی ئاژەڵییان،
چونکە کاتێک خودایان ناسی، وەک خودا شکۆدارییان نەکرد، و سوپاسگوزاریش نەبوون؛ بەڵکو لە خەیاڵەکانیاندا پووچ بوونەوە، و دڵە گەمژەکەیان تاریک بوو. بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە ژیرن، بەڵام بوونە گەمژە، و شکۆی خودای نەفەوتێنەریان گۆڕی بۆ وێنەیەک کە لە مرۆڤی فەوتێنەر دەچوو، و باڵندەکان، و ئاژەڵە چوارپێیەکان و خشۆکەکان.
سەیری قۆناغە بەرەو خوارەوەکان بکە لەسەر خلیسکێنەی بتپەرستی – خودا سەرەتا وەک مرۆڤێکی نموونەیی بیرلێکراوەتەوە، پاشان بە باڵندەکان چووێنراوە کە بەرز دەبنەوە بۆ ئاسمانەکان، دواتر بە دڕندەکان کە بەسەر زەویدا دەگەڕێن، و لە کۆتاییدا بە مارەکان و شتە خشۆکە قێزەونەکانی تر، جا خشۆک بن یان مێرووخۆر. تەنانەت میسرییەکانیش پەرستشی مار و سکەرابیەسیان دەکرد، کەچی لە پشت هەموو ئەفسانەکانی میسرەوە، وەحی ڕەسەنی خودایەکی ڕاستەقینە و زیندوو شاراوەتەوە! چ دابەزینێک ئەمە دەگەیەنێت لەلایەن یەکێک لە ڕۆشنبیرترین نەتەوەکانی سەردەمی کۆنەوە! و ئەوانی تریش نیشانەی هاوشێوەی دابەزین و خراپبوونیان پێوە دیارە.
چونکە پیاوان دەستیان لە خودا هەڵگرت، ئەویش دەستی لێ هەڵگرتن. دوو جار لەو ئایەتانەی دواتردا دەیخوێنینەوە،
"خودا ئەوانی ڕادەست کرد،"
سەرەتا بۆ گڵاویی و پاشان بۆ ئارەزووە قێزەونەکان. جارێک پێمان دەوترێت،
خودا ئەوانی ڕادەستی عەقڵێکی گەندەڵ کرد.
خراپەکارییە قێزەونەکانی لێرەدا وێناکراون ئەنجامی سروشتیی پشتکردن لە پیرۆزەکەن. وێنەی بتپەرستی بە بێشەرمییە بێوێنەکانییەوە زیادەڕۆیی تێدا نەکراوە، وەک هەر کەسێک کە ئاشنا بێت بە ژیانی خەڵکی بتپەرست شایەتی دەدات. شتە ترسناکەکە ئەوەیە کە هەموو ئەم خراپەکاری و پیسییە لە کۆمەڵگەی باڵای مۆدێرندا دووبارە دەکرێتەوە، لەوێ پیاوان و ژنان خودا ڕەتدەکەنەوە. ئەگەر خەڵک ڕاستیی خودا بگۆڕن بۆ درۆ و بوونەوەر بپەرستن و خزمەت بکەن لە جیاتی دروستکەر، تەواوی سیستەمی سروشت پێشێل دەکرێت؛ چونکە جگە لە ترسی خودا هیچ هێزێکی ناسراو نییە کە ئارەزووە خراپەکانی دڵی سروشتی کۆنتڕۆڵ بکات. بەشێکە لە سروشتی خودی شتەکان کە جەستە بە خراپترین شێوەی خۆی دەردەکەوێت کاتێک خودا واز لە مرۆڤەکان دەهێنێت تا بەدوای ئارەزووە ناپیرۆزەکانیاندا بڕۆن.
لە ئایەتەکانی کۆتاییدا چ وێنەیەکی مرۆڤایەتی دوور لە خودا دەبینین. گوناه و گەندەڵی لە هەموو شوێنێک زاڵن. کاتێک پشت لە خودا دەکرێت، ڕاستودروستی بوونی نییە. هەروەها مرۆڤەکان هەست بە گوناهەکانیان ناکەن و شەرمەزار نین لە ڕێگا خراپەکانیان، بەڵام
لەبەر ئەوەی حوکمی خودا دەزانن، کە ئەوانەی ئەو جۆرە شتانە دەکەن شایستەی مردنن، نەک تەنها خۆیان ئەنجامی دەدەن، بەڵکوو دڵخۆشن بەوانەی کە دەیکەن.
ئەوەی وێنەی نێردراوەکە لەسەر بتپەرستی هێشتا ڕاستە، بڕگەی خوارەوە شایەتی دەدات:
مامۆستایەکی چینی جارێکیان بە میسیۆنێرێکی وت کە کتێبی پیرۆز ناتوانێت هێندە کتێبێکی کۆن بێت، چونکە بەشی یەکەمی ڕۆما باسی ڕەفتاری چینییەکانی دەکرد، بە شێوەیەک کە میسیۆنێرەکە تەنها دەیتوانی بنووسێت دوای ئاشنابوونی تەواو بەو گەلە. هەڵەکە نائاسایی نەبوو، بەڵام شایەتییەکی بێباوەڕێکە بۆ ڕاستی کتێبی پیرۆز.