ڕۆما بەشی ١١ پلانی بەردەوامی خودا بۆ ئیسرائیل ڕوونیدەکاتەوە، جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەو بە تەواوی فڕێی نەداون، چونکە پاشماوەیەک هێشتا بە نیعمەت ڕزگارکراوە. لە کاتێکدا نەتەوەکە تووشی کوێریی دادوەری بوو لەبەر ڕەتکردنەوەی مەسیح، ئەم لادانە کاتییە ئاسانکاری کرد بۆ بڵاوبوونەوەی ڕزگاری بۆ نەتەوەکان. بەشەکە جەخت لەوە دەکاتەوە کە گەڕانەوەی نەتەوەیی داهاتووی ئیسرائیل خێر و بەرەکەتی گەورەتر دەهێنێت بۆ جیهان، جەخت لەوەش دەکاتەوە کە ڕزگاری تەنها بە نیعمەتە بۆ هەمووان.
مامەڵەکانی داهاتووی خودا لەگەڵ ئیسرائیل لە جێبەجێکردنی نووسراوە پێغەمبەرایەتییەکان
ئەم بەشی یازدەیەمە زۆر ڕووناککەرەوەیە سەبارەت بە پلانی خودا بۆ سەردەمەکان. ئێمە پێشتر بینیومانە چۆن مامەڵەکانی ڕابردووی لەگەڵ ئیسرائیلدا ڕاستودروستییەکەی سەلماند لە مامەڵەکردنیدا لەگەڵ گەلان وەک ئێستا دەیکات، سەرەڕای ئەو پەیمانەی لەگەڵ گەلی زەمینیدا بەسترا. پاشان لە بەشی ١٠دا بینیومانە کە هەرچەندە نەتەوەکە وەک خۆی خراوەتە لاوە، ئەمە بە هیچ شێوەیەک ڕێگر نییە لەوەی ئیسرائیلی تاکەکەسی ڕوو بکاتە خودا و هەمان ئەو ڕزگارییە بدۆزێتەوە کە ئەو، بە سەروەریی خۆیەوە، ڕایدەگەیەنێت لە ڕێگەی خزمەتکارەکانییەوە بۆ گەلان. لە بەشی یەکەمی ئەم بەشەی ئێستاماندا، ئایەتەکانی ڕۆما ١١:١-٦، بابەتی بەشی ١٠ بەردەوام دەبێت و دەگاتە ئەنجام. پرسیارەکە دەکرێت:
"ئایا خودا گەلەکەی خۆی ڕەتکردووەتەوە؟"
بە هیچ شێوەیەک نا. ئەزموونەکانی پۆڵس خۆی سەلماندی کە ئەمە وا نەبوو؛ چونکە ئەو ئیسرائیلی بوو، لە نەوەی سروشتیی ئیبراهیم، و لە هۆزی بنیامین؛ کەچی ڕۆحی خودا گرتبووی و هێنابوویە زانیارییەکی ڕزگارکەری گەورە عیسای مەسیح. و ئەوەی لەسەر ئەو ڕاست بوو، لەسەر هەر کەسێکی تر ڕەنگە ڕاست بێت. ئەوەی بەڕاستی ڕوویدابوو تەنها جێبەجێبوونی قسەکانی پێغەمبەر ئیلیا بوو بە واتایەکی فراوانتر لەوەی کە لە ڕۆژگاری ئاحابدا قسەی کرد. نەتەوەکە هەموو شایەتییەکی ڕەتدابووەوە کە بۆی نێردرابوو. وەک گەلێک، پێغەمبەرانیان کوشتبوو و قوربانگای یەهوەیان گڵاو کردبوو. بەڵام وەک لە ڕۆژگاری ئیلیادا، خودا حەوت هەزار کەسی بۆ خۆی پاراستبوو کە چۆکیان بۆ وێنەی بەعل دانەنواندبوو، بۆیە
لەم کاتەداش پاشماوەیەک هەیە بەپێی هەڵبژاردنی نیعمەت.
خودا نەتەوەکە ڕەت دەکاتەوە، بەڵام نیعمەت دەگاتە تاکەکە.
بەڵام شتە گەورەکە بۆ ئیسرائیل ئەوەیە کە تێیبگات، ئەگەر بە هیچ شێوەیەک ڕزگار بکرێن، ئەوا بە هەمان شێوەی نەتەوەکانی تر ڕزگار دەکرێن، و ئەوەش بە نیعمەتە. نیعمەت، وەک بینیمان، چاکەیەکی بێ شایستەییە. بەڵێ، دەتوانین بە بەهێزتر بڵێین: ئەوە چاکەیەکی دژ بە شایستەییە. ئەمە هەموو بیرکردنەوەیەک لە کار ڕەتدەکاتەوە. ئەگەر شایستەیی بە هەر جۆرێک بێت لەبەرچاو بگیرێت، ئەوا ئیتر نیعمەت نییە. لەلایەکی ترەوە، ئەگەر ڕزگاری بە کار بێت، ئەوا هیچ شوێنێک بۆ نیعمەت ناهێڵێتەوە، چونکە کارەکە لە سروشتی شایستەییەکەی دادەماڵێت. هەردوو بنەماکە – ڕزگاری بە نیعمەت و ڕزگاری بە کارەکان – بە تەواوی پێچەوانەی یەکترن. ناتوانرێت یاسا و نیعمەت تێکەڵ بکرێن؛ ئەوان بنەمایەکی یەکتر لەناوبەرن.
لەگەڵ دەستپێکردنی ئایەتی ڕۆما ١١:٧، ئێستا نێردراوەکە هەوڵ دەدات مەبەستە نهێنییەکەی خودا لە پەیوەندیدا لەگەڵ ئیسرائیل لە ڕۆژی داهاتوودا نیشان بدات. ئەوەی نەتەوەکە بەدوایدا گەڕا، نەیانتوانی بەدەستی بهێنن؛ بەڵام هەڵبژاردە (واتە، ئەوانەی ڕازین بەوەی بە نیعمەت ڕزگاریان بێت) بەدەستی دەهێنن؛ و سەبارەت بە ئەوانی تر، بە شێوەیەکی دادوەری کوێر کراون. دووبارە ئەو لە پەیمانی کۆنەوە گوتەیەک دەهێنێتەوە بۆ ئەوەی نیشان بدات کە ئەمە بە تەواوی لەگەڵ وشەی پێغەمبەرایەتی گونجاوە. وەک ئیشایا نووسیویەتی،
"خودا ڕۆحی خەواڵوویی پێ بەخشیون، چاو کە نەیانبینن، و گوێ کە نەیانبیستن؛"
و ئەو دەیسەلمێنێت کە ئەمە تا ئەمڕۆ ڕاستە. داودیش، نووسیبووی:
با سفرەکەیان ببێتە داوێک، و تەڵەیەک، و بەربەستێک، و سزایەک بۆیان: با چاویان تاریک بێت، بۆ ئەوەی نەبینن، و پشتیان هەمیشە چەماوە بێت.
ئەم نەفرەتە ترسناکانە جێبەجێ کران کاتێک نوێنەرانی نەتەوەکە بە ئەنقەست مەسیحیان ڕەتکردەوە و داوای سزایان کرد بەسەر نەوەکانیاندا کاتێک لە هۆڵی دادگای پیلاتۆس هاواریان کرد،
خوێنی ئەو لەسەر ئێمە بێت، و لەسەر منداڵەکانمان.
ڕەتکردنەوەی مەسیح، خودا ڕەتی کردنەوە. و زۆرێک لە مەسیحییەکان بە شتێکی مسۆگەریان زانیوە کە ئەو کۆتایی پێهێناوە لەگەڵیان وەک نەتەوەیەک بۆ هەمیشە. ئەمە، نێردراوەکە ئێستا نیشانی دەدات، زۆر دوورە لە ڕاستی. ئەو دەپرسێت،
“ئایا هەڵدێران تاوەکو بکەون؟”
؛ واتە، بە تەواوی بکەوێت، بکەوێت بەبێ هیچ هیوایەک یان ئەگەری چاکبوونەوە. وەڵامەکە دووبارە ئەوەیە،
بە هیچ شێوەیەک نا.
خودا زاڵ بووە بەسەر لادانە ئێستاییەکەیاندا بۆ ئەوەی دەوڵەمەندیی نیعمەتەکەی بەرەو نەتەوەکان ئاشکرا بکات، و ئەمەش، بە نۆرەی خۆی، لە کۆتاییدا بەکار دەهێنرێت بۆ وروژاندنی ئیسرائیل بۆ ئیرەیی و بۆ گەڕاندنەوەیان بۆ خودای باوباپیرانیان و بۆ ئەو مەسیحەی کە ڕەتیان کردووەتەوە. ئەم گەڕانەوەیە دەبێتە هۆکارێک بۆ بەرەکەتێکی بێشومار بۆ ئەو بەشەی جیهان کە هێشتا نەگەیشتووەتە زانینێکی ڕزگارکەری ئینجیل. بە گەرموگوڕییەکی پیرۆز هاوار دەکات:
"ئێستا ئەگەر لادانی ئەوان دەوڵەمەندی جیهان بێت، و کەمبوونەوەی ئەوان دەوڵەمەندی نەتەوەکان بێت؛ چەند زیاتر تەواوی ئەوان؟"
شایانی سەرنجدانە ئەو بەکارهێنانەی کە ئەو بۆ ئەم وشەیە دەیکات، «تەواوی»، وەک لە خوارەوەی ئەم بەشەدا دێینە سەری. تەواوی ئیسرائیل دەبێتە گۆڕانی ئیسرائیل-جێبەجێبوونی مەبەستی خودا سەبارەت بەوان.
پۆڵس نێردراوی نەتەوەکان بوو، وەک ئەوەش، ئەو پایەی خۆی بەرز ڕاگرت؛ بەڵام نەیدەویست نەتەوەکان بۆ ساتێکیش بیر بکەنەوە کە ئەو گرنگییەکەی بە ئیسرائیل لەدەست داوە: بەڵکوو دەیویست بیانبینێت هاندرابن بۆ کێبڕکێ، بۆ ئەوەی زۆرێک لەناو ئەوان ڕزگاریان بێت کاتێک کە نیعمەتی خودایان دەبینی بەرەو نەتەوەکان دەچوو؛ لە لایەکی ترەوە، نەیدەویست نەتەوەکان شانازی بەسەر جووەکاندا بکەن چونکە ئەوانەی دوایی لا درابوون و ئەوانەی یەکەم چێژیان لەو بەرەکەتیانە دەبینی کە جووەکان دەبوو بیانبووایە، ئەگەر ئامادە بوونایە وەریانبگرن. ئەو بەردەوام دەبێت لە قسەکانی بە ناساندنی نموونەیەک، کە بە ڕوونترین شێوە پلانی خودایی دەردەخات. ئەو دەڵێت:
چونکە ئەگەر ڕەتکردنەوەیان ببێتە ئاشتکردنەوەی جیهان، ئەی وەرگرتنەوەیان چی دەبێت، جگە لە ژیان لە مردووانەوە؟
واتە، ئەگەر، لە کاتێکدا کە ئەوان بەناو هەموو نەتەوەکاندا بڵاوبوونەتەوە، گەلێکی نائومێد و ماندوو، لەژێر نەفرەتی خودای باوباپیرانیاندا، پەیامی نیعمەت دەگاتە نەتەوەکان، و هەڵبژاردەیەک لەوان پەیامەکە وەردەگرن، ئەوە چی دەگەیەنێت بۆ جیهان بە گشتی کاتێک ئیسرائیل بە نەتەوەیی دەگەڕێتەوە لای گەورە و بەڕاستی دەبێتە گەلێکی پیرۆز، شایەتەکانی ئەو بۆ هەموو نەتەوەکان؟
چونکە ئەگەر بەرهەمی یەکەم پیرۆز بێت، کۆی گشتییەکەش پیرۆزە: وە ئەگەر ڕەگەکە پیرۆز بێت، لقەکانیش پیرۆزن.
ئەگەر پاشماوەی نوێبووەوە لە ئیسرائیل بەڕاستی گەلێک بێت کە بۆ خودا تەرخان کرابێت، ئەوا لە کۆتاییدا ئەو نەتەوەیەی کە ئەوان سەر بەوێ نیشن، بە هەمان شێوە دەبێت. و ئەگەر ڕەگی درەختی زەیتوونی پەیمانەکە پیرۆز بێت (واتە ئیبراهیم، کە باوەڕی بە خودا هەبوو، و ئەوە بۆی بە ڕاستودروستی دانرا)، ئەوا هەموو ئەوانەش کە بەڕاستی بە باوەڕەوە بەو بەستراونەتەوە، بە هەمان شێوەن. ئەوان لقە سروشتییەکانی درەختی زەیتوونەکە بوون -ئیسرائیلی بوون بە لەدایکبوون بەڵام نەک بە نیعمەت، کە شکێنرانەوە. و بۆ ئەوەی بەڵێنەکانی خودا بە ئیبراهیم شکست نەهێنن،
"لە ڕێگەی نەوەی تۆوە هەموو نەتەوەکانی زەوی بەرەکەتدار دەبن،"
لقەکانی داری زەیتوونی کێوی -گەلان- چێندرانە ناو پاشماوەی ئیسرائیل، و بەم شێوەیە جولەکە و گەلان بەیەکەوە باوەڕدار بوون، بەشدارن لە ڕەگ و چەوریی داری زەیتوونەکە. بەڵام ئێستا مەترسییە گەورەکە ئەوەیە نەوەک گەلان تەنها پشت بە ئیمتیازاتی دەرەکی ببەستن، و لەکاتێکدا پەیوەستن بە منداڵانی بەڵێنەوە، نەتوانن خۆیان لە بەهای مزگێنیی خودا تێبگەن، و بەم شێوەیە نادروست دەربچن. لەو حاڵەتەدا، خودا دەبێت مامەڵە لەگەڵ گەلاندا بکات وەک چۆن مامەڵەی لەگەڵ جولەکەکاندا کردبوو. و بەم شێوەیە ئاگادارکردنەوەی جیددی وەردەگرین:
"فیز مەکە بەسەر لقەکاندا. بەڵام ئەگەر فیزت کرد، تۆ ڕەگەکە هەڵناگریت، بەڵکو ڕەگەکە تۆی هەڵگرتووە."
هەندێک لەوانەیە بڵێن، "باشە، بەڵام لقە سروشتییەکان شکێنرانەوە، بۆ ئەوەی من، کە غەیرەجووێکم، لکێندرێم." وەڵامەکە ڕوون و ئاشکرایە:
"ئەوان لەبەر بێباوەڕی پچڕێنران، و تۆ بە باوەڕ وەستاویت."
بۆیە ئامۆژگارییەکە،
خۆ بە گەورە مەزانە، بەڵکو بترسە: چونکە ئەگەر خودا لقە سروشتییەکانی نەپاراست، ئاگادار بە نەوەک ئەویش تۆ نەپارێزێت.
ئایا پێویستە بوەستین و بپرسین ئاخۆ گەلان بەهای ئیمتیازاتەکانی خۆیان زانیوە؟ ئایا بۆ هەموو کەسێکی ڕۆحانیی تێبینیکەر ئاشکرا نییە کە بارودۆخی جیهانی مەسیحییەت ئەمڕۆ هێندەی بارودۆخی ئیسرائیل خراپە؟ ئایا لادان لە ڕاستی لە هەموو شوێنێک بڵاو نییە؟ ئایا نیشانە تایبەتمەندەکانی ڕۆژانی کۆتایی، وەک لە 2 تیمۆساوس بەشی 3 دا وێنا کراون، لە هەموو شوێنێک دیار نین؟ ئەگەر وایە، ئایا نابێت بە باشی ئاگادار بکرێینەوە کە کاتەکە نزیکە کە لقە بێبەرەکان لە درەختی زەیتوون دەردەهێنرێن و لقە سروشتییەکان، لە کۆتاییدا دەگەڕێنەوە بۆ لای خودا، دووبارە دەچێنرێنەوە بۆ درەختی زەیتوونی خۆیان؟
لەو ڕێگایانەی کە پەیوەستن بە سەردەمە جیاوازەکانەوە، ئێمە چاکە و توندیی خودا دەبینین کە خۆی دەردەخات، ئەوەی کە پێشتر لە بەشی نۆیەمدا بە ڕوونی خراوەتەڕوو: بۆ ئەوانەی کە کەوتن، ئەوانەی کە ڕەتیان کردەوە باوەڕ بە شایەتییەکە بکەن، توندیی؛ بەڵام بەرامبەر نەتەوەکانی تر (غەیرە جولەکە) کە نەزان و شایستە نەبوون، چاکە، بەڵام ئەم چاکەیە تەنها بەردەوام دەبێت بەرامبەریان ئەگەر بەردەوام بن لە بەهای دانان بۆی، ئەگەرنا ئەوانیش دەبڕدرێنەوە. کێ دەتوانێت گومان بکات کە ڕۆژی بڕینەوە نزیکە، کاتێک کڵێسای ڕاستەقینە بەرز دەکرێتەوە بۆ لای گەورەمان، دادگاییکردن بەسەر مەسیحییەتی ناڕاستگۆدا دەسەپێنرێت، و ئینجا خودا بە میهرەبانییەوە ڕوو دەکاتەوە ئیسرائیل، ئەگەر ئەوان هێشتا لە بێباوەڕیدا نەمێننەوە، و دووبارە دەچێنرێنەوە ناو درەختی زەیتوونی خۆیان، بەپێی هێزی خودای زیندووبوونەوە؟
بیرم دێتەوە وتارێک لەلایەن "ڕەخنەگرێکی باڵا"ی ناسراوەوە، کە چەند ساڵێک لەمەوبەر خوێندمەوە، و تێیدا گاڵتەی بە بیرۆکەی ئیلهام وەرگرتنی پۆڵسی نێردراو دەکرد لەبەر نەزانی دیارەکەی بە یەکێک لە بنەما سەرەکییەکانی باخداری:
“پۆڵس،” گوتی، “لە ڕاستیدا ئەوەندە نەشارەزا بوو لە هونەری لێخستن کە باسی لێخستنی لقە کێوییەکان دەکات بۆ ناو درەختێکی باش، بە ئاشکرا ئاگاداری ئەو ڕاستییە نەبوو کە باوە لقە باشەکان بخرێنە سەر درەختێکی کێوی.”
ڕوونە کە ڕەخنەگری بەڕێز هەرگیز بە وریاییەوە وشەکانی خودی نێردراوەکەی نەخوێندبووەوە، وەک لە ئایەتی داهاتوودا هاتووە، ئەگینا نەدەکەوتە ناو داوێکی لەو شێوەیە. پۆڵس بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەکات کە نموونەکەی یەکێکە کە خۆی باش دەیزانی پێچەوانەی ئەوەیە کە بە شێوەیەکی ئاسایی دەکرا. ئەو دەڵێت:
چونکە ئەگەر تۆ لە دار زەیتوونە کێوییەکە بڕابیتەوە، و بە پێچەوانەی سروشتەوە کرابیتە سەر دار زەیتوونێکی باش: ئەی چەند زیاتر ئەوانەی کە لقە سروشتییەکانن، دەکرێنەوە سەر دار زەیتوونی خۆیان؟
نەخێر؛ پاڵ نەزان نەبوو لە باخداری، نە ڕۆحی پیرۆزیش نەزان بوو، کە ڕێنمایی دەکرد و ئیلهامی پێدەدا کاتێک دەینووسی. ئەوەی کە لای مرۆڤ باو نییە زۆرجار بە تەواوی لەگەڵ پلانی خودایی یەکدەگرێتەوە، وەک لێرە.
بۆیە، لە ئایەتەکانی ڕۆما ١١:٢٥-٣٢، دەبینین تەواو چی دەبێت ڕووبدات پێش ئەم دووبارە چاندنەوەیە، و چی دوای ئەوە دێت.
"نامەوێت، برایان، ئێوە نەزان بن لەبارەی ئەم نهێنییەوە، نەوەک لە چاوی خۆتاندا دانا بن؛ کە کوێری بەشێکی تووشی ئیسرائیل بووە، هەتا تەواوی نەتەوەکان بێنە ژوورەوە. ئیتر هەموو ئیسرائیل رزگار دەبن."
ئەمە یەکێکە لەو شتە نهێنییانەی کە لە مێشکی خودادا شاردراونەتەوە هەتا کاتی دیاریکراوی ئاشکراکردنی: ئیسرائیل بەشێکی کوێر دەبێت، بەڵام، سوپاس بۆ خودا، تەنها بەشێکی، هەتا کاری ئێستای خودا لەنێو نەتەوەکاندا تەواو دەبێت. لێرەدا دووەم بەکارهێنانی ئەم وشەیە "تەواوی"مان هەیە. "تەواوی نەتەوەکان" تەواوبوونی کارەکەیە لەنێو نەتەوەکاندا کە هەر لە دوای ڕەتکردنەوەی ئیسرائیلەوە بەردەوام بووە. ئەم "تەواوییە"، وەک لە کتێبە پیرۆزەکانی ترەوە دەزانین، دێتە کایەوە کاتێک گەورەکەمان کڵێساکەی بانگ دەکات بۆ ئەوەی لەگەڵ خۆی بێت، بەپێی 1تەسەلوونیکی بەشی 4، و 1کۆرنسۆس بەشی 15. ئەوکاتە،
هەموو ئیسرائیل ڕزگار دەکرێن.
نابێت بە زاراوەی "هەموو ئیسرائیل" هەموو کەسێک لە خوێنی ئیسرائیل تێبگەین، چونکە پێشتر فێربووین کە
“هەموو ئەوانەی لە ئیسرائیلن، ئیسرائیل نین، بەڵکو منداڵانی بەڵێن بە نەوە دادەنرێن.”
کەواتە پاشماوەکە دەبێتە ئیسرائیلی ڕاستەقینە لەو ڕۆژە شکۆدارەدا کاتێک،
"دەردەچێت لە سییۆن ڕزگارکەرەکە، و بێدینی لە یاقوب لادەدات."
چونکە خودا فەرموویەتی:
"ئەمە پەیمانەکەمە بۆ ئەوان کاتێک من گوناهەکانیان لادەبەم."
کەواتە، نێردراوەکە دەگاتە ئەو ئەنجامە، کە ئەوان دوژمنی مزگێنین بۆ ئێستا؛ بەڵام لە ڕێگەی دوژمنایەتییەکەیانەوە نیعمەت دەگاتە گەلان. سەرەڕای ئەوەش، بەپێی پلانی خودایی، ئەوان هێشتا خۆشەویستن لەبەر باوکان، چونکە خودا دیاری و بانگەوازەکانی خۆی هەرگیز لێیان پاشگەز نابێتەوە؛ بەڵێنەکانی کە بە باوکسالاران و بە داود دراون دەبێت و پێویستە جێبەجێ بکرێن. بە وریاییەوە زەبوری ٨٩ لەم بارەیەوە بخوێنەوە. و هەروەک چۆن گەلان، کە لە ڕابردوودا باوەڕیان بە خودا نەهێنابوو بەڵام ئێستا ڕەحمەتیان بەدەستهێناوە لە ڕێگەی بێباوەڕی جولەکەکانەوە، بە هەمان شێوە، کاتێک گەلان بێباوەڕ دەردەچن و دەخرێنە لاوە، ئیسرائیل ڕەحمەت بەدەست دەهێنێت کاتێک بە باوەڕەوە دەگەڕێنەوە بۆ لای خودا.
جا جولەکە بێت یان غەیرەجوو، هەموویان بە یەکسانی بە هەمان بنەما ڕزگار دەکرێن.
چونکە خودا هەمووانی لە ژێر بێباوەڕیدا گرتووە، بۆ ئەوەی بەزەیی بەسەر هەموواندا بێتەوە.
چوار ئایەتی کۆتایی سروودی ستایشن. دڵی نێردراوەکە پڕ بووە لە پەرستن و ستایش و سەرسامی، کاتێک درەوشانەوەی تەواوی پلانی خودایی ئاسۆی ڕۆحی پڕ دەکات. هاوار دەکات:
“ئای قووڵایی دەوڵەمەندیی حیکمەت و زانینی خودا! چەند بێگەڕانن بڕیارەکانی، و ڕێگاکانیشی نادۆزرێنەوە!”
جگە لە وەحی، کەس نەیدەتوانی لە بیری ئەوی (خودا) تێبگات، وەک چۆن هیچ بوونەوەرێکی دروستکراو هەرگیز نەیدەتوانی ڕاوێژکاری ئەو بێت. کەس هەرگیز نیعمەتی بەدەست نەهێناوە بەوەی سەرەتا شتێکی پێدابێت، بۆ ئەوەی بەرەکەت وەک پاداشت بدرێتەوە؛ بەڵکو هەموو شتێک لێیەوەیە، و بەهۆی ئەوەوەیە، و بۆ ئەوەیە، کە مەجد بۆ ئەو بێت بۆ هەتاهەتایە. ئامین.
ئەگەر خوێنەرەکەم تا ئێستا بەدوامەوە هاتبێت، ئێستا ئامادە دەبێت بە پلەیەک لە تێگەیشتنەوە ئەو شوێنە تاوتوێ بکات کە کەوانە گەورەکە داگیری کردووە لەوەی کە خۆی کەوانەیەکە – دابەشبوونی گەورەی سەردەمییانەی نامەی ڕۆمانییەکان وەک لە بەشەکانی 9، 10 و 11دا خراوەتەڕوو. ڕەوایە باسی ئەم بەشانە وەک کەوانەیەک بکرێت چونکە تا ئەو ڕادەیەی کە ڕوونکردنەوەی فێرکارییانەی ڕاستیی ڕاستودروستیی خودا کە لە مزگەوتدا ئاشکرا کراوە، پەیوەندی پێوە بێت، دەتوانرا بەردەوام بێت بەبێ ئەوەی هەست بکرێت کە هیچ شتێک لە نێوان ئایەتەکانی کۆتایی بەشی 8 و ئایەتەکانی سەرەتای بەشی 12دا کەم بووبێت. لە هەشت بەشی یەکەمی ئەم نامەیەدا شێوازی خودامان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ گوناه بەپێی داواکارییە ڕاستودروستەکانی تەختەکەی، و ڕێگاکەی بۆ دابینکردنی ڕاستودروستییەکی تەواو بۆ ئەو پیاوانەی کە هیچی خۆیان نییە، بۆمان ڕوون کراوەتەوە. پاشان لە بەشەکانی 12 تا 16دا کاریگەریی هەموو ئەمانە لەسەر ژیانی باوەڕداری گوێڕایەڵ دەبینین: ڕاستودروستیی کردەیی کە لە ژیانی ئەوانەدا دەرکەوتووە کە لە مەسیحدا کراون بە ڕاستودروستیی خودا. بەڵام لە نێوان بەشەکانی 8 و 12دا دابەشبوونێکی کەوانەیی گەورەمان هەیە کە تێیدا نێردراو، بە ڕێنمایی ڕۆحی پیرۆز، لادەدات بۆ ئەوەی نیشان بدات چۆن ڕاگەیاندنی ئێستای مزگەوتی نیعمەتی خودا هاوئاهەنگە لەگەڵ وەحی پێشووی خودا بۆ ئیسرائیل و نیعمەتی هەڵبژاردنی لە کردنیان بە گەلی پەیمانەکەی.
لە ڕۆما ٣:٠ فێردەبین کە هیچ جیاوازییەک نییە، کە هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆمەندیی خودا کەمترن. جوو نیشاندراوە کە هیچ مافێکی زیاتری نییە لەسەر نیعمەتی خودا لە مەسیحدا وەک نەجوو. هەمووان دەبێت بێنە لای خودا بە هەمان شێوەی تەواو، وەک گوناهبارانی هەژار کە متمانە بە کوڕە پیرۆزەکەی دەکەن بۆ ڕزگاری. ئەمە بە سروشتی پرسیارێک دروست دەکات لە مێشکی هەر جووێکی ڕاستگۆدا: بەڵام ئەی چی لەو بەڵێنانە تایبەتانەی کە بە ئیسرائیل دراون؟ چی لەو پەیمانەی کە لە سینا بەسترا؟ ئەمە چۆن کاریگەری لەسەر ئەو بەڵێنە دەبێت کە بە ئیبراهیم و نەوەکانی دراوە؟ ئەم پرسیارانە و پرسیارەکانی تر کە هاوشێوەن بە تەواوی و بە شێوەیەکی گشتگیر وەڵام دەدرێنەوە لە بەشەکانی ٩ بۆ ١١.
لە بەشی ٩دا ڕۆحی خودا بەتایبەتی باس لە مامەڵەکانی ڕابردووی پەروەردگار لەگەڵ ئیسرائیل دەکات؛ لە بەشی ١٠دا، باس لە مامەڵەکانی ئێستای لەگەڵیان دەکات؛ و لە بەشی ١١دا، باس لە مامەڵەکانی داهاتووی دەکات، کە بەتەواوی لەگەڵ ووشەی پێغەمبەرایەتیدا دەبێت.
کەواتە، بە گەڕانەوە بۆ بەشی 9، دەبینین کە ئیسرائیل نەتەوەیەکی هەڵبژێردراو بوو. خودا پێی خۆش بوو ئەم گەلە لە هەموو گەلانی تر جیا بکاتەوە بۆ خۆی، بۆ ئەوەی شوێنێکی تایبەتی شایەتی لەسەر زەوی داگیر بکەن. ئەم ئیمتیازە بەهۆی هیچ شایستەیی خۆیانەوە پێنەدرا. بەهۆی نیعمەتی سەروەر و هەڵبژاردنەوە بوو کە خودا ئیسحاقی هەڵبژارد و ئیسماعیلی خستە لایەک، و دووبارە یەعقوبی هەڵبژارد و عیسۆی خستە لایەک. خودا لەم کارەدا ناڕاستودروست نەبوو. ئەو دروستکەر بوو. وەک گۆزەگەر، دەسەڵاتی بەسەر قوڕەکەدا هەبوو بۆ ئەوەی هەرچییەکی پێویست بێت لێی دروست بکات. ئەگەر کەسێک ناڕەزایەتی دەرببڕێت بەرامبەر بە ڕاستی هەڵبژاردن بەم مانایە، وەڵامی هەموو ناڕەزایەتییەک بە سادەیی ئەمەیە: خودا مافی ئەوەی هەیە هەرچییەک بیەوێت بیکات. ئەو ئیسرائیلی هەڵبژارد و ئەو نەتەوەیەی کردە گەنجینەی بەڵێنەکانی، و ئەمەش بۆ ئەوە بوو کە ببنە هۆکارێک بۆ بەرەکەت بۆ هەموو جیهان.
بەڵام هەڵەیەکی گەورەیە هەوڵدان بۆ خوێندنەوەی شتە هەتاهەتاییەکان بۆ ناو بەشی نۆیەمی ڕۆما. هیچ شتێک لەم بەشەدا نییە دەربارەی هەڵبژاردن بۆ ژیانی هەتاهەتایی یان شوێنێک لە بەهەشت، و بە دڵنیاییەوە هیچ شتێک نییە دەربارەی ڕەتکردنەوە بۆ سزای هەتاهەتایی لە دۆزەخ. کاتێک کالڤینیستە توندڕەوەکان هەوڵ دەدەن ئەم بەشەی نووسینە پیرۆزە بەکاربهێنن بۆ پشتگیریکردنی بۆچوونەکانیان کە خودا بێڕێز دەکەن، ئەوان وشەکە لە شوێنی ڕاستەقینەی خۆی دەردەهێنن. ئەوە هەڵبژاردنە بۆ شوێنێکی تایبەتمەندی لەسەر زەوی، نەک بۆ بەختەوەریی هەتاهەتایی، و ئەو ڕەتکردنەوەیەی کە باسی دەکات دەبێت بە هەمان شێوە سەیر بکرێت، وەک ئەوەی پەیوەندی بە شتە زەمینییەکانەوە هەبێت نەک بە شتە ئاسمانییەکانەوە. خودا ئیبراهیمی هەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە باوکی گەلی پەیمان. لە نەوەی داهاتوودا ئەو ڕایگەیاند:
لە ئیسحاقدا نەوەکەت ناودێر دەکرێت
; و سەبارەت بە کوڕەکانی ئیحاق نووسراوە:
«منداڵەکان هێشتا لەدایک نەبووبوون، نە هیچ چاکەیەکیان کردبوو نە هیچ خراپەیەکیش، بۆ ئەوەی مەبەستی خودا بەپێی هەڵبژاردن جێگیر بێت، نەک بەهۆی کارەکانەوە، بەڵکو بەهۆی ئەوەی کە بانگ دەکات؛ پێی گوترا [واتە، بە ڕێبێکا]، گەورەکە خزمەتی بچووکەکە دەکات. وەک نووسراوە، «یاقوبم خۆشویست، بەڵام عیسۆم ڕق لێبوو»» (ڕۆما ٩:١١-١٣).
تێبینی بکە، نەگوترا:
گەنجترەکە دەچێت بۆ بەهەشت و بەتەمەنترەکە دەچێت بۆ دۆزەخ.
خودا بە هیچ شێوەیەک باسی شتە هەتاهەتاییەکانی نەدەکرد، بەڵام گەورەکە لابرا لە بەرژەوەندی بچووکەکە تا ئەو شوێنەی پەیوەندی بە ماف و ئیمتیازاتی سەر زەوییەوە هەبوو.
ئایەتی سێزدەهەم دەبێت بە شێوەیەکی ڕێژەیی لێی تێبگەین. بە بەراورد لەگەڵ ئەو بەرەکەتەی خودا بە یەعقوبی بەخشی، وا دەردەکەوێت وەک ئەوەی ئەو ڕقی لە عیسۆ بووبێت، بەڵام پێویستە لەبیرمان بێت کە ئەم لێدوانە پێش لەدایکبوونی منداڵەکان نەکرابوو، بەڵکو چەندین ساڵ دواتر لە پەرتووکی مەلاخی، بەشی ١، ئایەتەکانی ٢ و ٣، کە تێیدا خودا بەدواداچوون بۆ مێژووی ڕێگاکانی خۆی لەگەڵ نەوەکانی دوو کوڕەکەی ئیسحاق دەکات، و ئەو نیشان دەدات چەند یەعقوب، یان ئیسرائیل، خاوەنی ئیمتیاز بووە و چەند عیسۆ، یان ئەدۆم، بێبەش بووە لە زۆرێک لە بەرەکەتە هاوشێوەکان.
ئێستا ئەگەر خودا بەم شێوەیە نەوەی ئیبراهیمی بەپێی جەستە هەڵبژاردبێت و ئەوان وەک نەتەوەیەک بە تەواوی شکستیان هێنا لەوەی چاکەی ئەویان بەرز نرخاندبێت، و کاتێک کوڕەکەی خۆی هاتە جیهان، ئەوان نووسراوەکانی خۆیان بە جێهێنا لە مەحکومکردنی ئەودا، کێ دەتوانێت دادپەروەریی خودا پرسیار لێ بکات لەوەی کە ئەوانی خستە لاوە و گەلانی تری هەڵگرتەوە و ئەو مافە شکۆمەندانەی پێدان کە ئێستا چێژی لێ وەردەگرن؟
کەواتە، لە بەشی ١٠دا، وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، مامەڵەی ئێستای خودا لەگەڵ ئیسرائیلدا هەیە. ئەو نەتەوەکەی وەک خۆی خستووەتە لاوە لە ماوەی ئەم قۆناغە درێژەی نێوانیدا کە ئێمە تاوتوێمان کردووە، بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە کە جووە تاکەکەسییەکان بێ دەرفەتی ڕزگاری بۆ هەتاهەتایە جێبهێڵدرێن. هەر جووێک کە بیەوێت، دەتوانێت بێتە لای خودا لە مەسیحدا و ڕزگاری بدۆزێتەوە بە هەمان بنەما وەک هەر نەتەوەیەکی تر. کەواتە لە ئایەتی ١٢دا دەخوێنینەوە:
هیچ جیاوازییەک نییە لە نێوان جولەکە و یۆنانییەکاندا: چونکە هەمان خودا کە گەورەی هەمووانە، دەوڵەمەندە بۆ هەموو ئەوانەی کە بانگی دەکەن.
و نێردراوەکە لە ئایەتی 13دا زیاد دەکات:
"چونکە هەرکەسێک ناوی پەروەردگار بانگ بکات ڕزگاری دەبێت."
لەم هەموو ماوەی ئێستایەدا، لە کاتێکدا کە ئیسرائیل لەسەر ئاستی نەتەوەیی خراوەتە لاوە، پەیامی "هەرکەسێک"ی خودا بۆ جیهان بڵاودەبێتەوە، و جوو یان نەجوو دەتوانن سوودی لێ وەرگرن ئەگەر بیانەوێت، و ئەگەر ڕەتی بکەنەوە کە وا بکەن، ئەوا بەرپرسیارن لە حوکمی خۆیان.
لە بەشی 11دا، داهاتووی ئەم گەلی پەیمانەمان هەیە. سەرەتا پێمان دەوترێت کە چاوەکانیان کوێر کران، چونکە ئەوان زۆر سەرقاڵی کارەکانی خۆیان بوون، تا ڕادەیەک کە یاخی بوون لە نیعمەتی خودا. نەتەوەی ئیسرائیل لە ڕووی دادوەرییەوە تا ئەمڕۆ کوێر کراوە، و ئەمەش بەپێی ئاماژە پێکردنە پێغەمبەرایەتییەکانە، وەک لە ئایەتەکانی 7 تا 12دا دەبینین:
"ئەی کەواتە چی؟ ئیسرائیل ئەوەی کە بەدوایدا دەگەڕا بەدەستی نەهێنا؛ بەڵکو هەڵبژاردە بەدەستی هێنا، و ئەوانی دیکە کوێر کران (وەک نووسراوە، خودا ڕۆحی خەوی پێدان، چاوێک کە نەیانبینێت، و گوێیەک کە نەیانبیستێت؛) هەتا ئەمڕۆ. و داود دەڵێت، با سفرەیان ببێتە داوێک، و تەڵەیەک، و بەربەستێک، و سزایەک بۆیان: با چاویان تاریک بێت، بۆ ئەوەی نەبینن، و هەمیشە پشتیان چەماوە بێت. کەواتە دەڵێم، ئایا ئەوان کەوتن بۆ ئەوەی بکەون؟ خودا نەکات؛ بەڵکو لە ڕێگەی کەوتنی ئەوانەوە ڕزگاری گەیشتە نەتەوەکان، بۆ ئەوەی بیانوروژێنێت بۆ ئیرەیی. ئێستا ئەگەر کەوتنی ئەوان دەوڵەمەندی جیهان بێت، و کەمبوونەوەیان دەوڵەمەندی نەتەوەکان بێت؛ چەند زیاتر دەوڵەمەندی تەواویان؟" (ڕۆما 11:7-12).
خودا، ئەگەر بتوانین وا بڵێین، کەڵکی وەرگرتووە لە بێباوەڕی جولەکەکان بۆ ئەوەی دەرگای نیعمەت بەسەر هەموو مرۆڤێکدا لە هەموو شوێنێکدا بکاتەوە؛ و بەم شێوەیە نەتەوەکان بەڕاستی قەرزاری جولەکە بێباوەڕەکانن بۆ ئەم دەرفەتە نایابەی ئێستایان. بێگومان شایستە نییە بۆ هیچ نەتەوەیەک بە سووکایەتییەوە سەیری جولەکە بکات یان بە شێوەیەکی ناخۆش و سووکایەتیپێکەرانە قسەی لەسەر بکات بەهۆی تێنەگەیشتنی لە پلانی خودا کاتێک خوداوەند عیسا لەسەر زەوی دەرکەوت بەپێی نووسینە پێغەمبەرایەتییەکان! ئەوان تێنەگەیشتن، و بەم شێوەیە دەرفەتێکی شکۆداریان لەدەستدا، هەروەک خوداوەند خۆی فەرمووی:
"ئەگەر بزانیتایە، تەنانەت تۆش، لانیکەم لەم ڕۆژەی خۆتدا، ئەو شتانەی کە بۆ ئاشتیی تۆن! بەڵام ئێستا لە چاوەکانت شاردراونەتەوە." (لوقا ١٩:٤٢) "ماڵەکەتان بە چۆڵی بۆتان جێهێڵراوە: و بەڕاستی پێتان دەڵێم، نامبینن، هەتا ئەو کاتەی دێت کە دەڵێن، پیرۆز بێت ئەو کەسەی کە بە ناوی پەروەردگارەوە دێت." (لوقا ١٣:٣٥)
جا بەلاوەنانی ئیسرائیل، ئینجیلی نیعمەتەکەمان هەیە کە بڵاودەبێتەوە بۆ نەتەوەکان. پۆڵس لە ڕوانگەی نێردراوی نەتەوەکانەوە بەردەوام دەبێت:
چونکە ئەگەر فڕێدانی ئەوان ئاشتکردنەوەی جیهان بێت، وەرگرتنەوەی ئەوان چی دەبێت جگە لە ژیان لە مردووانەوە؟ چونکە ئەگەر بەرهەمی یەکەم پیرۆز بێت، هەویریش پیرۆزە: و ئەگەر ڕەگ پیرۆز بێت، لقەکانیش وان. وە ئەگەر هەندێک لە لقەکان شکێنرابنەوە، و تۆ، کە دار زەیتوونی کێوی بوویت، لەناو ئەواندا چاندراویت، و لەگەڵ ئەواندا بەشداری ڕەگ و چەوری دار زەیتوونەکە دەکەیت؛ شانازی بەسەر لقەکاندا مەکە. بەڵام ئەگەر شانازی بکەیت، تۆ ڕەگت هەڵنەگرتووە، بەڵکو ڕەگ تۆی هەڵگرتووە. ئەوسا دەڵێیت، لقەکان شکێنرانەوە بۆ ئەوەی من بچێندرێم. باشە؛ لەبەر بێباوەڕی شکێنرانەوە، و تۆ بە باوەڕ ڕاوەستاویت. خۆ بە گەورە مەزانە، بەڵکو بترسە: چونکە ئەگەر خودا بەزەیی بە لقە سروشتییەکاندا نەهاتەوە، ئاگادار بە نەوەک بەزەیی بە تۆشدا نەیەتەوە. کەواتە، چاکە و توندیی خودا ببینە: لەسەر ئەوانەی کە کەوتن، توندی؛ بەڵام بەرامبەر بە تۆ، چاکە، ئەگەر لە چاکەی ئەودا بەردەوام بیت: ئەگەرنا تۆش دەبڕدرێیتەوە. وە ئەوانیش، ئەگەر لە بێباوەڕیدا نەمێننەوە، دەچێندرێنەوە: چونکە خودا دەتوانێت دووبارە بیانچێنێتەوە (ڕۆما 11:15-23).
ئەو نموونەیەی دار زەیتوون کە لێرە بەکارهاتووە، لە کتێبی یەرمیا، بەشی 11 و ئایەتی 16 وەرگیراوە:
یەزدان ناوی تۆی نا، دار زەیتوونێکی سەوز، جوان و بەری باش: بە دەنگی ژاوەژاوێکی گەورە ئاگری تێبەردا، و لقەکانی شکێنران.
سێ ڕووەک بە شێوەیەکی تایبەت بەکاردێن بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئیسرائیل. مێو قسە لەسەر ئەوان دەکات وەک شایەتی خودا لەسەر زەوی. دار هەنجیر هێمای ئیسرائیلە لەسەر ئاستی نەتەوەیی، و داری زەیتوونیش باسیان دەکات وەک گەلی پەیمان لە پەیوەندییەکی تایبەتدا لەگەڵ خودا. لەبەر بێوەفاییان و بەتایبەتی ڕەتکردنەوەیان بۆ گەورە عیسای مەسیح، لقە سروشتییەکان لە داری زەیتوونەکە شکێنرانەوە کە ئیبراهیم ڕەگەکەیەتی. ئەو باوکی هەموو ئەوانەیە کە باوەڕیان هەیە. ئیسرائیل لێرەدا شکستی هێنا، و بۆیە ئەم لقانە لە داری پەیمانەکە هەڵکێشران. لە جێگەی ئەوان، لقە کێوییەکان کە نوێنەرایەتی نەتەوەکانی تر دەکەن، چێندران، بەڵام پێویستە لەبیرمان بێت کە ئەم لقانە بە پێویست باسی ڕۆحی تاکەکەسی ڕزگاربوو ناکەن، بەڵکو باسی نەتەوەکانی تر دەکەن کە ئێستا مافیان پێدراوە کە پێشتر پەیمانیان لەگەڵ نەبەسترابوو تا ئەو کاتەی پەیوەندی بەوانەوە هەبوو. ئەگەر باوەڕی ڕاستەقینە هەبێت، ئەوان بەشدار دەبن لە ڕەگ و چەوری داری زەیتوونەکە. وەک لە گالاتییەکاندا دەخوێنینەوە،
“ئەوانەی لە باوەڕدان، لەگەڵ ئیبراهیمی دڵسۆزدا بەرەکەتدارن.”
بەڵام کاتێک گەلان بێباوەڕی و بێسەرنجی بەرامبەر بە ووشەی خودا نیشان دەدەن، ئەوان خۆیان دەخەنە ژێر هەمان حوکم کە پێشتر بەسەر ئیسرائیلدا هاتووە. ڕۆژێک دێت کە ئەوان لە دار زەیتوونەکە دەردەهێنرێن و مافە تایبەتەکانیان کۆتاییان دێت.
ڕەخنەگرە بێباوەڕەکان گاڵتەیان بەو وێنەیە کردووە کە لێرەدا لەلایەن پۆڵسی نێردراوەوە بەکارهاتووە، و تەنانەت دەرفەتیان قۆستووەتەوە بۆ ئەوەی ئاماژە بەوە بکەن وەک بەڵگەیەکی ئەرێنی کە نامەکان بە دڵنیاییەوە ئیلهامی خودا نین.
"چۆن،" ئەوان دەپرسن، "خودا دەتوانێت هەڵەیەکی وا بکات وەک ئەوەی پۆڵ لێرە کردوویەتی؟ ئەو باس لە چاندنی لقە کێوییەکان بۆ ناو دارێکی باش دەکات، و هەموو باخەوانێک دەزانێت کە تۆ لقە کێوییەکان ناچێنیتە ناو دارێکی باشەوە، بەڵکو تۆ لقە باشەکان دەچێنیتە ناو دارێکی کێوییەوە بۆ ئەوەی بە تەواوی سروشتی میوەکەی بگۆڕیت.”
بەڵام لێرە، وەک شوێنەکانی تر، ڕەخنەگران هەڵەن. ئەوان بە وریایی تەواو ناخوێننەوە، و، با بڵێم، بە قووڵی تەواویش ناخوێننەوە. کاتێک دەچینە سەر ئایەتەکانی 23 و 24، دەخوێنینەوە:
"ئەوانیش، ئەگەر لە بێباوەڕیدا نەمێننەوە، دەلکێنرێنەوە، چونکە خودا دەتوانێت دووبارە بیانلکێنێتەوە. چونکە ئەگەر تۆ لە دار زەیتوونێکی کێوی بە سروشت لێکرابیتەوە، و بە پێچەوانەی سروشتەوە لکێنرابیت بە دار زەیتوونێکی باشەوە، چەند زیاتر ئەمانە، کە لقە سروشتییەکانن، دەلکێنرێنەوە بە دار زەیتوونی خۆیانەوە؟" (ڕۆما 11:23-24).
سەرنجی دەربڕینەکە بدە،
ئەگەر تۆ بە پێچەوانەی سروشتەوە لە دارێکی زەیتوونی باشدا لکێنرابووی.
پاڵ سەرنج ڕادەکێشێتە سەر ئەو ڕاستییەی کە نموونەکەی کە بەکاری دەهێنێت لەگەڵ نەریتی ئاساییدا ناگونجێت، بەڵکو پێچەوانەیەتی، هەر وەک چۆن نیعمەتی بێهاوتای خودا پێچەوانەی بیرۆکەکانی دڵی یاسایی مرۆڤە. و ئەگەر نەتەوەکانی غەیرەجوو بەم شێوەیە زۆر شانازییان پێدرابێت، بۆچی کەسێک سەرسام بێت ئەگەر، لەسەر شکستەکەیان، خودا دووبارە بگەڕێتەوە بۆ ئیسرائیل و لقە سروشتییەکان بکاتەوە ناو دار زەیتوونەکەی خۆیان؟ ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە ئەو دەیکات کاتێک ماوەی ئێستا کە وەک ماوە گەورەکە وەسفمان کردووە، کۆتایی دێت.
کەواتە لە ئایەتی 25 دەخوێنینەوە:
نامەوێت، برایان، ئێوە بێئاگا بن لەم نهێنییە، نەوەک لە خۆتانەوە خۆتان بە ژیر بزانن؛ کە کوێریی بەشێکی بەسەر ئیسرائیلدا هاتووە، هەتا تەواوی نەتەوەکان بێنە ژوورەوە.
پێویستە جیاوازی بکەین لە نێوان "کاتەکانی گەلان" و "تەواوبوونی گەلان". پێشتر بینیمان کە "کاتەکانی گەلان" تەواوی ئەو ماوەیە دەگرێتەوە کە تێیدا نەتەوەی جولەکەکان، شاری ئۆرشەلیم، و خاکی فەلەستین لەژێر دەسەڵاتی گەلاندا دەبن. ئەمە بە داگیرکردنی فەلەستین لەلایەن نەبوخەزنەسەرەوە دەستی پێکرد و لە دەرکەوتنی گەورە یەسووعی مەسیح لە ئاسمانەوە لە کۆتایی تەنگانەی گەورەدا کۆتایی دێت، یان وەک دانیال دەڵێت، "کۆتایی کۆتایی تووڕەیی". بەڵام زاراوەی دیکە، "تەواوبوونی گەلان"، پەیوەندی بە کاری ئێستای خودا هەیە لە نیعمەتدا. کاتێک ئەو لە نێو گەلانەوە گەلێکی بۆ ناوی خۆی دەرهێنا، کاتێک دواین گیان کە لەم سەردەمەدا ڕزگار دەکرێت هاتووەتە لای مەسیح، کەنیسە تەواو دەبێت و "تەواوبوونی گەلان" هاتووەتە دی. پاشان ئەو کەنیسەیە ڕفێندرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ گەورە بێت پێش ئەوەی حەفتای حەفتەی دانیال دەست پێبکات. خودا پاشان ئیسرائیل هەڵدەگرێتەوە، و دوای کاتی ترسناکی تەنگانە کە بە تایبەتی وەک "کاتی تەنگانەی یاقوب" باس کراوە، کە ئیسرائیل لێی ڕزگار دەکرێت، کۆتایی دێت، پاشماوەی نەتەوەکە دەهێنرێتە ناو بەرەکەتەوە. بەشی لادەری ئیسرائیل وێران دەکرێت وەک ئەنجامی ئەزموونە ترسناکەکانی تەنگانەی گەورە. پاشماوەکە لەلایەن خوداوە وەک نەتەوەکە سەیر دەکرێت. و بەم شێوەیە نێردراو لە ئایەتی ٢٦دا دەڵێت:
“ئیتر هەموو ئیسرائیل ڕزگاری دەبێت، وەک نووسراوە: «ڕزگارکەرێک لە سییۆنەوە دێت، و بێدینی لە یاقوب دوور دەخاتەوە. چونکە ئەمە پەیمانی منە لەگەڵیان، کاتێک گوناهەکانیان لێ دوور دەخەمەوە.» سەبارەت بە مزگێنییەکە، ئەوان لە پێناوی ئێوەدا دوژمنن، بەڵام سەبارەت بە هەڵبژاردنەکە، ئەوان لە پێناوی باوکاندا خۆشەویستن. چونکە بەخشین و بانگەوازی خودا بێ پەشیمانییە. چونکە وەک ئێوە لە ڕابردوودا باوەڕتان بە خودا نەهێنا، بەڵام ئێستا لە ڕێگەی بێباوەڕیی ئەوانەوە ڕەحمتان بەدەست هێناوە، هەروەها ئەوانیش ئێستا باوەڕیان نەهێناوە، بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ڕەحمی ئێوەوە ئەوانیش ڕەحم بەدەست بهێنن. چونکە خودا هەمووانی لە بێباوەڕیدا کۆکردەوە، بۆ ئەوەی ڕەحم بەسەر هەموواندا بکات. ئۆه، چەند قووڵە دەوڵەمەندیی دانایی و زانینی خودا! چەند بێگەڕانن حوکمەکانی، و ڕێگاکانیشی نادۆزرێنەوە! چونکە کێ بیری پەروەردگاری زانیوە؟ یان کێ ڕاوێژکاری بووە؟ یان کێ یەکەم جار شتێکی پێداوە، و ئەویش پاداشتی دابێتەوە؟ چونکە هەموو شتێک لەو و بەو و بۆ ئەوە: شکۆمەندی بۆ ئەو بێت بۆ هەتاهەتایە. ئامین” (ڕۆما ١١:٢٦-٣٦).
بێگومان ڕوونە کە ئەم سێ بەشە، کەواتە، بە تەواوی لەگەڵ ئەوەدا دەگونجێت کە لە شوێنێکی تر دۆزیومانەتەوە سەبارەت بەم قۆناغە نێوانگیرە لە نێوان ئازارەکانی مەسیح و ئەو شکۆمەندییانەی کە دواتر دێن. پەیمانی کۆن ئەو ڕاستییە ئاشکرا دەکات کە ئیسرائیل مەسیحی خۆیان ناناسنەوە کاتێک هات و کێشە و کارەسات بەسەریاندا دێت لەبەر ئەمە، بەڵام هیچ ئاماژەیەکی نەدا سەبارەت بەوەی خودا چی دەکات لەم کاتەی کە ئەوان وەلا نراون لە دەرهێنانی کۆمەڵێکی زۆری ناجولەکەکان بۆ ئەوەی لەگەڵ کوڕەکەی پەیوەست بن بە درێژایی سەردەمی پاشایەتی وەک جەستە و بووکی ئەو. ئەمە بەشێکە لەو نهێنییە گەورەیەی کە لە دڵیدا پارێزرابوو لە کاتە ئەزەلییەکانەوە بەڵام ئێستا ئاشکرا کراوە.
ڕەنگە باش بێت ئاماژە بەوە بکرێت کە زۆرجار لەلایەن ئەوانی ترەوە سەرنجی دراوە، کە "نهێنییەک" وەک لە پەیمانی نوێدا باس کراوە، بە پێویست شتێکی نهێنی نییە. ئەوە نهێنییەکی پیرۆزە کە مرۆڤ نەیدەتوانی هیچ شتێکی لەبارەوە بزانێت تا خودا ئاشکرای کرد. ئەم نهێنییەی دار زەیتوونە تەنها دوای ڕەتکردنەوەی مەسیح و بەدوادا هاتنی لابردنی نەتەوەی هەڵبژێردراو ئاشکرا کرا.
چ ڕۆژێک دەبێت کاتێک، بەرنامەی ئێستای خودا تەواو دەبێت، ئەو جارێکی تر ئیسرائیل هەڵدەگرێتەوە و لە کۆتاییدا دەیانهێنێت بۆ ئەوەی دان بە گوناهەکانیاندا بنێن و بە باوەڕەوە سەیری ڕزگارکەرێک بکەن کە باوکەکانیان ڕەتیان کردەوە، و دان بە ئەودا بنێن وەک کڕێنەر و مەسیحی زۆر چاوەڕوانکراویان! ئەوکات ئیسرائیل گوڵ دەکات و چرۆ دەکات و ڕووی هەموو زەوی بە بەروبووم پڕ دەکات، چونکە ئەوان دەبنە ئامرازی خودا بۆ ڕووناککردنەوەی جیهانی نەتەوەکان.