زەکەریا ٩ باس لە هاتنی مەسیح دەکات، کە بە وێرانکردنی دوژمنانی ئیسرائیل و یەکەم هاتنە ژوورەوەی پاشا بە سادەییەوە بۆ قودس دەستپێدەکات، کە بە عیسا جێبەجێ کرا. پاشان ئەم بەشە پێشبینی دووەم هاتنەوەی داهاتووی دەکات، کە تێیدا دەسەڵاتی خۆی دادەمەزرێنێت، گەلەکەی ڕزگار دەکات، و دەیکاتە گەوهەرە شکۆدارەکانی خۆی، پێشبینییەک کە هێشتا جێبەجێ نەکراوە.
تەفسیرەکانی کتێبی پیرۆز زەکەریا ٩ تێبینییەکانی ئایرۆنساید لەسەر کتێبە هەڵبژێردراوەکان تێبینییەکانی ئایرۆنساید
ئێمە پێشتر ئاماژەمان بەوە کردووە کە ئەم کتێبە دابەش دەبێت بۆ دوو بەش. دابەشبوونی دووەم بەشەکانی 7 بۆ 14 دەگرێتەوە. لێکۆڵینەوەکەمان پێی نیشانداوین کە لەمانەدا، بەشەکانی 7 و 8 پێکەوەن. بەشێکی دووەم، یان دابەشبوونێکی لاوەکی، بە بەشی 9 دەست پێدەکات، و تا کۆتایی بەشی 11 بەردەوام دەبێت، بە شێوەیەکی زۆر فێرکەر هاتنی مەسیح، و ڕەتکردنەوەی لەلایەن یەهوداوە دەدات. بەشەکانی 12 بۆ 14 بەدوایدا دێن لەگەڵ گێڕانەوەی ئیلهامبەخشی هاتنی دووەمی و قبوڵکردنی لەلایەن پاشماوەی تۆبەکەرەوە.
ڕەتکردنەوەی مەسیح کاتێک بە نیعمەت هات، لە ڕووی ئەخلاقییەوە پەیوەستە بەو دۆخەی کە خەڵکەکە زۆر پێشتر تێیکەوتبوون. خاچ تەنها لووتکەی ڕێڕەوێکی خۆبەخشانەی ڕەقبوون بوو کە لە ڕۆژانی چۆڵەوانییەوە بەردەوام بوو. لەبەر ئەمە بوو کە دیلێتییە جۆراوجۆرەکان و زۆرێک لە ناخۆشییەکان بەسەریاندا هاتبوون. کاتێک ئەمانە بوونە هۆی هەوڵدان و تۆبەکردن، بەرهەمی ئاشتییانەی ڕاستودروستی و تۆبەکردن بەدوایدا هات. پاشماوەکە لە بەشەکانی 7 و 8دا بانگکرابوون بۆ ئەمە. ئێستا پێغەمبەرەکە ئاماژەیان پێدەدات بۆ پاشا-ڕزگارکەرە داهاتووەکە، بۆ ئەوەی ئامادەکاری دڵ هەبێت بۆ پێشوازیکردنی. بەڵام بەشی 11 بە پێشبینییەکی جدی کۆتایی دێت دەربارەی فرۆشتنی شوانی ڕاستەقینە بە سی پارچە زیو، و قبوڵکردنی شوانی بتپەرست، واتە دژە-مەسیح، لە ئەنجامدا.
ئایەتە سەرەتاییەکان، 1 تا 8، تەرخانکراون بۆ لەناوبردنی هێزی سووری لە "خاکی حەدرەخدا،" لەگەڵ هەموو دوژمنانی ئیسرائیل کە هاوسنوورن لەگەڵ خاکی فەلەستین، وەک ئامادەکارییەک بۆ فراوانکردنی شانشینی بەڵێندراو؛ و بە ڕوونی دوو لایەنی جێبەجێکردنیان هەیە، کە تێیدا ڕووخانی پێشووی شانشینەکان دەخەنەڕوو پێش یەکەم هاتنی خودا (کە کۆتایی دەبوو ئەگەر وەک دەستنیشانکراوی یەهۆڤا وەرگیرابایە و خاوەندارێتی لێکرابایە)، هەروەها چارەنووسی داهاتووی ئەو هێزانەی کە لەو خاکانەدا دەبن کاتێک سەرکەوتنی کۆتایی پاشای پاشاکان دێت. لەو ڕۆژەدا ئەو "دەوروبەری ماڵەکەی خۆی دەگرێت،" دەبێتە دیواری ئاگر بۆ پاراستنی هی خۆی، و هەموو دوژمنێک لەناو دەبرێت، بە شێوەیەک کە "هیچ ستەمکارێک چیتر بە ناویاندا تێناپەڕێت."
بەناو هەموو ئەم خاکانەدا سوپا سەرکەوتووەکانی ئەسکەندەر تێپەڕین، هەموو ئەو شارانەی کە ناویان هاتبوو ڕووخاند، بە تەواوی بەپێی وشەی پێغەمبەرایەتی. دیمەشق، حەمات، سوور و سەیدا، و قەڵاکانی فەلەستینییەکان، هەموویان بە یەک شێوە ملکەچ کران، و هەندێکیان بە تەواوی وێران کران، تا چیتر هەڵنەستنەوە. بەڵام یەهودا و ئۆرشەلیم پارێزران، وەک ئەوەی بە دەستێوەردانی ڕاستەوخۆی خودایی بێت، و سوپاکانی یۆنان بوونە پارێزەر، لە جیاتی وێرانکەرەکان، ی نەوەی ئیبراهیم. پەرستگا و شارەکە پارێزران بۆ ئەوەی لەوێدا هەموو ئەوەی پێغەمبەران قسەیان لەسەر کردبوو جێبەجێ بکرێت سەبارەت بە هاتنی ڕاستودروستەکە، کە بڕیار بوو لەوێ ئازار بچێژێت و بمرێت.
کەواتە لە ئایەتی 9دا وشەکانمان تۆمارکراوە کە مەتیو 21:4، مەتیو 21:5 و یۆحەننا 12:14، یۆحەننا 12:15 پێمان دەڵێن ڕاستەوخۆ جێبەجێ کران کاتێک گەورە عیسای مەسیح سواری ئۆرشەلیم بوو لەناو هاواری پێشوازی قوتابییەکان، منداڵەکان، و خەڵکەکە.
"زۆر دڵخۆش بە، ئەی کچی سییۆن؛ هاوار بکە، ئەی کچی ئۆرشەلیم: ئەوا پاشاکەت دێتە لات: ئەو دادپەروەرە و ڕزگارکەرە: خاکەڕا و سواری گوێدرێژێکە، لەسەر جاشکێک، بێچووی گوێدرێژێک."
کەواتە ئەو وەک میری ئاشتی هات، تەنها بۆ ئەوەی لە کۆتاییدا سووکایەتی پێ بکرێت و بە هیچ دابنرێت. کاتێک ئەو بۆ جاری دووەم دێت، وەک پاشای جەنگاوەر دەبێت لەسەر ئەسپی سپی حوکمی سەرکەوتووانە (بینین 19:0).
لەنێوان ئایەتی 9 و ئایەتی 10دا، ئەم هەموو سەردەمی نیعمەتە دێتە کایەوە؛ چونکە دیارە کە بەشی دووەمی ئەم بەشە هێشتا بەدی نەهاتووە. پاشا هات، بەڵام ڕەتکرایەوە. خاچەکەی دەبێتە نیشانەی ڕزگاری بۆ هەموو ئەوانەی متمانەی پێ دەکەن؛ لە کاتێکدا خۆی لەسەر تەختی باوک لە ئاسمانەکان دانیشتووە. هەرگیز بۆ یەک کاتژمێریش لەسەر تەختی داود دانەنیشتووە کە هێشتا هی ئەوە. ئەو تەختە داگیر دەکات کاتێک بە هێز و شکۆیەکی گەورەوە لە ئاسمانەکان دادەبەزێت. ئینجا هەموو دوژمنانی ئۆرشەلیم لەناودەبات، و "ئاشتی بۆ نەتەوەکان ڕادەگەیەنێت: و دەسەڵاتەکەی لە دەریاوە بۆ دەریا دەبێت، و لە ڕووبارەوە بۆ سەرانسەری زەوی" (ئایەتی 10). تەنها کاتێک خۆی دەردەکەوێت، ئەم وشانە بەدی دێن. میلینیۆم بەبێ مەسیح بوونی نابێت.
لە کاتی دەرکەوتنی شکۆداریدا، ئەو دیلەکانی یەهودا لەو چاڵە ڕزگار دەکات کە ئاوی تێدا نییە، لە ڕێگەی خوێنی پەیمانەوە کە بە مەرگی خۆی پشتڕاست کراوەتەوە، ڕزگاری دەهێنێت بۆ ئەم دیلانەی هیوا، کە تێیدا قەڵایەک و بەرگرییەک لە هەموو دوژمنەکانیان دەدۆزنەوە – دوای ئەوەی دوو ئەوەندەی هەموو تاوانەکانیانی بۆ ئیسرائیل گەڕاندەوە (ئیشایا 40:2؛ ئیشایا 61:7). ئینجا یەهودا دەبێتە وەک کەوانێکی بەهێز لە دەستیدا، و ئەفرایمیش وەک تیرێکی بریقەدار، لە بەردەمیدا نەتەوەکان کڕنۆش دەبەن، دان بە شکۆمەندی خودای یەعقوبدا دەنێن (ئایەتەکانی 11-13).
دووبارە دەبێت ئاگاداری بەکارهێنانی لاوەکی بەشێک لەم پێشبینییە بین. ئایەتەکانی ١٣ بۆ ١٦ وادیارە تا ڕادەیەک ئاماژە بە ململانێی مکابییەکان لەگەڵ ئەنتیۆخۆس ئەپیفانیس دەکەن، کە نموونەی دژە مەسیحی ڕۆژانی کۆتاییە. ئینجا یەهوڤا کوڕانی سیۆنی لە دژی کوڕانی یۆنان بەرز کردەوە، و سوپای یەهودای کرد بە "شمشێری پیاوێکی بەهێز". بەڵام بێگومان لێکدانەوەی تەواوتر ئەوەیە کە ئەم وشانە ئاماژە بە ململانێکانی تەنگانە گەورەکە دەکات، کاتێک، لە تاریکترین کاتی تاقیکردنەوەیاندا، "پەروەردگار بەسەریاندا دەبینرێت، و تیرەکەی وەک بروسکە دەردەچێت،" کاتێک ئەو دەفۆنێت بە کەڕەنا بۆ بەرگری لەوانەی کە لە تەنگانەیاندا بە هەموو دڵیانەوە ڕوو لە ئەو دەکەن.
ئەو "لەو ڕۆژەدا وەک مێگەلی گەلەکەی ڕزگاریان دەکات"، کاتێک دەبنە گەوهەرەکانی تاجی، بە درەوشاوەیی لەسەر خاکی ئیمانوێل دەدرەوشێنەوە (ئایەتی ١٦). چ ڕۆژێکی شکۆمەندییە بۆ ئەو گەلەی کە ماوەیەکی زۆر ڕقی لێگیراوەتەوە و چەوساوەتەوە! ئەوانەی کە لەلایەن زۆر کەسەوە بە پاشماوەی زەوی دانراون، بە درەوشاوەییەکی بێوێنە لە تاجی خاچدراو دەدرەوشێنەوە، کاتێک هاوار دەکەن: "پیرۆزە ئەو کەسەی بە ناوی خوداوەند دێت!" ئیتر ئەو بۆ ئەوان "بێ شێوە یان جوانی" نابێت، و بێبەش نابێت لە هەموو جوانییەک کە وایان لێبکات ئارەزووی بکەن. بە پێچەوانەوە، کاتێک بە سەرسوڕمانەوە سەیری سەری دەکەن کە جارێک بە دڕک تاجدار کرابوو و ڕوخساری کە جارێک لە هی هەر پیاوێک زیاتر شێوێندرابوو، بە سەرسوڕمانێکی گەورەوە هاوار دەکەن: "چەند گەورەیە چاکەکەی، و چەند گەورەیە جوانییەکەی!" پاشان بە دەستێکی بەخشندە خواردنیان پێدەدات، هەموو بەرەکەتێکی پێویستیان بۆ دابین دەکات، بە شێوەیەک کە "گەنم گەنجەکان دڵخۆش دەکات، و شەرابی نوێ کچەکان" (ئایەتی ١٧). ڕۆژووگرتن و خەم بۆ هەمیشە کۆتایی دێت. خۆشی جەژنێکی بێ کۆتایی لە ماڵی ئاهەنگەکە دەست پێدەکات لەگەڵ ئاڵای خۆشەویستی کە بەسەر هەموواندا دەشەکێتەوە.