بەش 1: بەشی 1: پێشەکی

بەشی یەکەم: پێشەکی =======================

لە:# ڕامان لەسەر فلیپییەکان: قوربانییەکانی دڵخۆشی

لە لایەن:جۆرج کریستۆفەر ویلیس

گێڕەرەوە: کریس گێنثری

ماوە: 12 خولەک

فلیپییەکان 1 • 12 خولەک خوێندنەوە • ئاستی پۆل: 11

گوێ لەم وتارە بگرە

گوێ بگرە لە:

نامەی فیلیپییەکان بۆ مەسیحییەکانی فیلیپی نووسراوە، کە شاری سەرەکی مەقدۆنیا بوو، و کۆلۆنیایەکی ڕۆما بوو. ئەگەر سەیری ئەو نەخشەیە بکەیت کە لە زۆربەی کتێبە پیرۆزەکاندا دەدۆزرێتەوە، بە نیشانەکراوی "گەشتە میسیۆنێرییەکانی پۆڵسی نێردراو"، فیلیپی لە گۆشەی باکووری ڕۆژهەڵاتی پارێزگای گەورەی مەقدۆنیا دەدۆزیتەوە، تەنها لە باکووری یۆنان. لە ڕاستیدا مەقدۆنیا پارێزگایەکی یۆنان بوو، و زۆربەی خەڵکی ئەوێ یۆنانی بوون، و بە زمانی یۆنانی قسەیان دەکرد. نزیکەی ١٦٨ ساڵ پێش مەسیح، مەقدۆنیا لەلایەن ڕۆماییەکانەوە داگیرکرا، و چەند ساڵێک پێش ئەوەی گەورەمان لەسەر ئەم زەوییە بژی، ژمارەیەکی زۆر لە سەربازە ڕۆماییە هەڵوەشاوەکان نێردران بۆ فیلیپی بۆ ژیان. ئەم سەربازانە زۆر دڵسۆزی ڕۆما بوون، و زۆر شانازییان بە سەرکەوتنەکانی ڕۆماوە دەکرد: و حکومەتی ڕۆما فیلیپیی کردە "کۆلۆنیایەکی ڕۆما" (کرداری نێردراوان ١٦:١٢١٢لەوێشەوە بۆ فیلیپی، کە شاری سەرەکی ئەو بەشەی مەقدۆنیایە، و کۆلۆنیایەکە: و چەند ڕۆژێک لەو شارەدا ماینەوە. (کرداری نێردراوان ١٦:١٢)). ئەم شەرەفە شارەکەی لە باجەکە ڕزگار کرد کە بە شێوەیەکی ئاسایی لەلایەن دەوڵەتە داگیرکراوەکانەوە بە ڕۆما دەدرا، و هاوڵاتییەکانی هەموو ماف و ئیمتیازاتەکانی ڕۆمایان بەدەستەوە بوو: لە ڕاستیدا، بوو بە "ڕۆمایەکی" بچووک.

یەکەمین ئاماژەدان بە فیلیپی لە کتێبی پیرۆزدا لە کرداری نێردراوان ١٦:١دایە: "ئینجا گەیشتە دێربە و لیسترا. لەوێ قوتابییەک هەبوو بە ناوی تیمۆتیۆس، کوڕی ژنێکی جولەکە بوو کە باوەڕدار بوو، بەڵام باوکی یۆنانی بوو:" (کرداری نێردراوان ١٦:١)، لەوێ دەبینین ڕۆحی خودا نێردراو پۆڵس و سیلاس و تیمۆتی هێنابووە خوارەوە بۆ بەندەری ترۆاس (یان ترۆیا) لە ڕۆژئاوای ئاسیای بچووک، ڕێک بەرامبەر ئەوروپا. تا ئەم کاتە نێردراو پۆڵس تەنها لە ئاسیا مزگێنییەکەی ڕاگەیاندبوو: چونکە دەبێت لەبیرت بێت کە ئۆرشەلیم و ئەنتیکیا و زۆربەی شوێنەکانی دیکەی ناوهێنراو لە کتێبی پیرۆزدا، لە ئاسیان: بەڵام فیلیپی و ڕۆما و کۆرنسۆس و شوێنەکانی دیکەی لەو شێوەیە لە ئەوروپان. پۆڵس نیازی وابوو بچێتە هەندێک بەشی دیکەی ئاسیا، وەک بیتینیا، بۆ ڕاگەیاندنی مزگێنییەکە: بەڵام ڕۆحی خودا هەموو دەرگاکانی لەو خاکەدا داخست. ئەوە نەبوو کە خودا گرنگی بەوانە نەدەدا کە لە تاریکیدا بوون لە بیتینیا، و ئێمە لە ١ پەترۆس ١:١ەوە دەزانین: "پەترۆس، نێردراوی عیسای مەسیح، بۆ نامۆکانی پۆنتۆس و گەلاتیا و کاپادۆکیا و ئاسیا و بیتینیا کە پەرشوبڵاو بوونەتەوە،" (١ پەترۆس ١:١) کە ئەو مزگێنییەکەی بە پەیامبەری دیکە نارد بۆ ئەو خاکە، بەڵام ئێستا کاتەکە هاتبوو کە ئەوروپا، وەک ئاسیا، مزگێنییەکەی پێبگات، و خودا خزمەتکارەکەی پۆڵسی هەڵبژارد بۆ ئەوەی لەوێ ڕایبگەیەنێت. لەبیرت دەبێت کە "نامۆکانی ڕۆما، جولەکە و پەرستگۆڕاوەکان" گوێیان لە پەترۆس گرت کە لە ئۆرشەلیم لە ڕۆژی پەنتیکۆستدا مزگێنییەکەی ڕاگەیاند (کرداری نێردراوان ٢:١٠: "فریجیا و پامفیلیا، میسر و ناوچەکانی لیبیا لە دەوروبەری قیروان، هەروەها نامۆکانی ڕۆما، جولەکە و پەرستگۆڕاوەکان،" (کرداری نێردراوان ٢:١٠)). و ڕەنگە ئەوان هەواڵی خۆشی مزگێنییەکەیان گەیاندبێتەوە ڕۆما و شوێنەکانی دیکە: چونکە دەزانین کۆمەڵەی مەسیحییەکان لە ڕۆما هەبووە پێش ئەم کاتە، کە پۆڵس نامەی پۆڵس بۆ ڕۆمییەکانی بۆ نووسیبوو: بەڵام تا ئەم کاتە پۆڵس هەرگیز لە ئەوروپا مزگێنییەکەی ڕانەگەیاندبوو: و بەڕاستی، تا ئەو شوێنەی ئێمە دەیزانین، هیچ کام لە نێردراوەکانی دیکەش ڕایاننەگەیاندبوو.

کاتێک پۆڵس و هاوڕێکانی لە ترۆاس چاوەڕێی هەنگاوی داهاتوو بوون، ئێمە دەخوێنینەوە کە "بینینێک لە شەودا بۆ پۆڵس دەرکەوت. پیاوێکی مەکدۆنیا لەوێ وەستابوو و لێی پاڕایەوە و گوتی: وەرە بۆ مەکدۆنیا و یارمەتیمان بدە. دوای ئەوەی بینینەکەی بینی، دەستبەجێ هەوڵماندا بچینە مەکدۆنیا، بە دڵنیاییەوە تێگەیشتین کە یەزدان بانگی کردووین بۆ ئەوەی مزگێنییان پێ ڕابگەیەنین. بۆیە لە ترۆاسەوە بەڕێکەوتین، ڕاستەوخۆ گەیشتینە سامۆسراسیا، و ڕۆژی دواتر بۆ نیۆپۆلیس؛ و لەوێشەوە بۆ فیلیپی" (کرداری نێردراوان 16:9-129 لە شەودا بینینێک بۆ پۆڵس دەرکەوت؛ پیاوێکی مەکدۆنیا لەوێ وەستابوو و لێی پاڕایەوە و گوتی: وەرە بۆ مەکدۆنیا و یارمەتیمان بدە. 10 دوای ئەوەی بینینەکەی بینی، دەستبەجێ هەوڵماندا بچینە مەکدۆنیا، بە دڵنیاییەوە تێگەیشتین کە یەزدان بانگی کردووین بۆ ئەوەی مزگێنییان پێ ڕابگەیەنین. 11 بۆیە لە ترۆاسەوە بەڕێکەوتین، ڕاستەوخۆ گەیشتینە سامۆسراسیا، و ڕۆژی دواتر بۆ نیۆپۆلیس؛ 12 و لەوێشەوە بۆ فیلیپی، کە شاری سەرەکی ئەو بەشەی مەکدۆنیا بوو، و کۆلۆنییەک بوو: و ئێمە چەند ڕۆژێک لەو شارە ماینەوە. (کرداری نێردراوان 16:9-12)). دەزانن کە لۆقا، پزیشکە خۆشەویستەکە، کتێبی کرداری نێردراوانی نووسیوە. ئەو ئایەتانەی کە ئێستا باسمان کرد، بۆ یەکەمجار وشەی "ئێمە" بەکاردێنن، بۆ ئەوەی نووسەرەکەش بگرێتەوە: بۆیە ئێمە دەرئەنجام دەدەین کە لۆقا لەو کاتەدا پەیوەندی بە کۆمەڵە بچووکەکەی پۆڵس و سیلاس و تیمۆساوسەوە کردووە؛ و پێکەوە چوون بۆ فیلیپی. شاری فیلیپی لەسەر ڕووبارێک هەڵکەوتبوو، نزیکەی نۆ یان دە میل لە بەندەری نیۆپۆلیسەوە دوور بوو، کە لەوێ نیشتبوونەوە. هەروەها لەسەر ڕێگای سەرەکی نێوان ئاسیا و ئەوروپا بوو: و بەم شێوەیە جۆرێک لە دەروازە بوو لە نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا. با لەبیرمان بێت کە یەزدان هێشتا ڕێنمایی خزمەتکارەکانی دەکات، و هەندێک جار بە داخستنی دەرگاکان.

ڕەنگە سەرنجتان دابێت کە کاتێک پۆڵس دەهاتە شارێک کە پێشتر هەرگیز مزگێنی لێ نەدابوو، بە گشتی سەرەتا دەچووە کەنیشتی جوولەکە، بەڵام دیارە لە فیلیپی کەنیشتێک نەبوو، و ئەوانەی لە خودای ڕاستەقینە دەترسان، بۆ نوێژکردن لە کەنار ڕووبار کۆدەبوونەوە. بۆیە پۆڵس و هاوڕێکانی چوونە دەرەوە بۆ کەنار ڕووبار، و دانیشتن، و قسەیان لەگەڵ ئەو ژنانە کرد کە لەوێ کۆببوونەوە. تکایە خۆتان هەموو چیرۆکەکە بخوێننەوە، لە ئایەتی 14ی بەشی 16ی کرداری نێردراوانەوە، تا کۆتایی بەشەکە. لیدیا، ژنێک کە قوماشی ئەرخەوانی دەفرۆشت، لە شاری تیاتیرە لە ئاسیا، و خوداپەرست بوو، وادیارە یەکەم کەس بووە لەم بەشەی ئەوروپا کە مزگێنییەکەی وەرگرتووە. وشەکە پێمان دەڵێت کە پەروەردگار دڵی کردەوە، و کاتێک ئەو و ماڵەکەی لە ئاو هەڵکێشران، ماڵەکەی کردەوە و گوتی: «ئەگەر بە دڵسۆزی منتان بۆ پەروەردگار قبووڵ کردووە، وەرنە ماڵەکەم و لەوێ بمێننەوە.» (کرداری نێردراوان 16:1515کاتێکیش ئەو و ماڵەکەی لە ئاو هەڵکێشران، داوای لێکردین و گوتی: «ئەگەر بە دڵسۆزی منتان بۆ پەروەردگار قبووڵ کردووە، وەرنە ماڵەکەم و لەوێ بمێننەوە.» ئەویش ناچاری کردین. (کرداری نێردراوان 16:15)). هەروەها دەربارەی ئەو کچە دەخوێننەوە کە ڕۆحی پایتۆنی تێدابوو (کرداری نێردراوان 16:1616کاتێکیش بۆ نوێژ دەچووین، کچێکمان بینی کە ڕۆحی فاڵچییەتی تێدابوو، بە فاڵگرتنەوە قازانجێکی زۆری بۆ گەورەکانی پەیدا دەکرد. (کرداری نێردراوان 16:16)، پەراوێز)، کە پۆڵس چاکیکردەوە: ڕەنگە کچێکی کۆیلە بووبێت، چونکە باسی «گەورەکانی» دەکات. دەخوێننەوە چۆن پۆڵس و سیلاس دەستگیرکران، لێیان درا، فڕێدرانە ناو زیندانی ناوەوە و قاچەکانیان لە کۆتدا قایم کران. پاشان بوومەلەرزە گەورەکە ڕوویدا، و دەخوێننەوە چۆن پاسەوانی زیندانەکە ڕزگار کرا، و ئەو شەوە لەگەڵ هەموو ماڵەکەی لە ئاو هەڵکێشرا.

ئەگەر دەتەوێت نامەی فیلیپییەکان تێبگەیت، دەبێت ئەم چیرۆکە بۆ خۆت بخوێنیتەوە تا بە باشی دەیزانیت. کاتێک دەیخوێنیتەوە، دەبێت لەبیرت بێت کە فیلیپی کۆلۆنییەکی ڕۆمانی بوو، و زۆرێک لە هاوڵاتییەکانی ڕۆمانی بوون، کە نەوەی سەربازە ڕۆمانییەکان بوون. ئەوان زۆر شانازییان بە ڕۆمانیبوونیانەوە دەکرد، و ڕقیان لە جوولەکەکان دەبووەوە و سووکیان پێ دەکردن. ئەو تۆمەتەی کە خستیانە پاڵ پۆڵس و سیلاس ئەوە بوو: "ئەم پیاوانە، کە جوولەکەن، زۆر شارەکەمان بێزار دەکەن، و فێری دابونەریتێکمان دەکەن کە بۆ ئێمە ڕێگەپێدراو نییە وەری بگرین، و نە پەیڕەوی بکەین، چونکە ئێمە ڕۆمانین" (کرداری نێردراوان ١٦:٢٠-٢١٢٠و بردیاننە لای دادوەرەکان و گوتیان: «ئەم پیاوانە، کە جوولەکەن، زۆر شارەکەمان بێزار دەکەن، ٢١و فێری دابونەریتێکمان دەکەن کە بۆ ئێمە ڕێگەپێدراو نییە وەری بگرین، و نە پەیڕەوی بکەین، چونکە ئێمە ڕۆمانین.» (کرداری نێردراوان ١٦:٢٠-٢١)). پۆڵس فەریسی بوو، کوڕی فەریسییەک بوو، توندترین تائیفەی جوولەکەکان. ئەو بەو شێوەیە پەروەردە کرابوو کە زۆر شانازی بە ڕەگەزەکەیەوە بکات، و ڕقی لەوانە بێتەوە و سووکیان پێ بکات کە ناوی دەبردن "گوناهبارانی ناجوولەکەکان" (گالاتییەکان ٢:١٥١٥ئێمە کە بە سروشت جوولەکەین، نەک گوناهبارانی ناجوولەکەکان، (گالاتییەکان ٢:١٥)). کاتێک نامەی فیلیپییەکان دەخوێنیتەوە، لەبیرت بێت کە ئەوان ئەوروپی بوون، بەڵام پۆڵس ئاسیایی بوو: زمانی دایکییان یۆنانی یان لاتینی بوو، زمانی دایکی پۆڵس عیبری بوو: ئەوان بە توندی شانازییان بە ڕۆمانیبوونیانەوە دەکرد، پۆڵس بە توندی شانازی بە جوولەکەبوونییەوە دەکرد: ئەوان ڕقیان لە جوولەکەکان دەبووەوە و سووکیان پێ دەکردن، و جوولەکەکان ڕقیان لەوان دەبووەوە و سووکیان پێ دەکردن. ئایا ئەمڕۆ بارودۆخێکی تا ڕادەیەک هاوشێوە نابینین لە نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا؟ لە نێوان ئاسیاییەکان و ئەوروپییەکان؟ ئایا نابیستین دەگوترێت کە ڕۆژئاوا هەرگیز ناتوانێت لە ڕۆژهەڵات تێبگات؟ و نە ڕۆژهەڵاتیش لە ڕۆژئاوا؟ چەندە تاڵی هەبووە لە ڕۆژهەڵات، و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا لە ساڵانی دواییدا لە نێوان ڕەگەزەکانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا! با ئەم شتانە لەبیر بکەین کاتێک ئەم نامەیە پێکەوە دەخوێنینەوە، و وانەی زۆر سەرسوڕهێنەر بۆ خۆمان تێیدا دەدۆزینەوە.

پێش ئەوەی لە نەخشەی مەقدۆنیا لابدەین، تکایە سەرنج بدەن کە لە ڕۆژاوای فیلیپی شارێکی تر هەیە بە ناوی تەسەلۆنیکا. لە کرداری نێردراوان 17:11دا کاتێک بە ئەمفیپۆلیس و ئەپۆلۆنیادا تێپەڕین، گەیشتنە تەسەلۆنیکا، لەوێ کەنیشتێکی جوولەکەکان هەبوو: (کرداری نێردراوان 17:1) دەخوێنینەوە کە کەنیشتێکی جوولەکەکان لەم شارەدا هەبوو، و لێرە پۆڵس پاش جێهێشتنی فیلیپی مزگێنییەکەی دا. دووبارە ئاژاوەیەکی گەورە لە شارەکەدا دروست بوو، و برایان پۆڵس و سایلاسیان بە شەو ڕەوانە کرد. وەک دەزانن، دوو نامەمان هەیە بۆ پیرۆزەکانی ئەم شارە، و ئەگەر ئەم نامانە بەراورد بکەین لەگەڵ نامەکەی بۆ فیلیپییەکان، دەبینین کە لە هەندێک ڕووەوە لە یەک دەچن: بۆ نموونە، پەیوەندیی خۆشەویستی نێوان پیرۆزەکانی فیلیپی و تەسەلۆنیکا، و نێردراو پۆڵس، وادیارە بەهێزتر بووە لەوەی کە لەگەڵ هەر یەکێک لە کۆمەڵەکانی تردا یەکی خستبێت: و ئەمەش سەرەڕای ئەو پێشداوەرییە توندانەی کە تازە سەرنجمان دا: پێشداوەرییەکان کە بەهۆی جیاوازیی ڕەگەز، زمان، و دابونەریتەوە دروست بوون.

وا پێدەچێت پۆڵس نزیکەی بیست ساڵ دوای مردنی گەورەمان عیسای مەسیح، بۆ یەکەمجار مزگێنییەکەی لە فیلیپی ڕاگەیاندبێت؛ و پێدەچێت ئەم نامەیە نزیکەی نۆ یان دە ساڵ دواتر نووسرابێت. پێمان وایە لە ڕۆماوە نووسراوە، کاتێک لە ماڵە بە کرێگیراوەکەی خۆیدا زیندانی بوو، لەگەڵ سەربازێک کە پاسەوانی دەکرد. پێمان وایە نامەکانی ئەفەسۆس، کۆلۆسی و فلیمۆن لە هەمان ماوەدا نووسراون. بەڵام ئاسانە ببینین چەندە نامەی فیلیپی جیاوازە لە ئەفەسۆس یان کۆلۆسی؛ و ڕەنگە جیاوازی نێوان ئەو و نامەکانی ڕۆما، کۆرنسۆس و گالاتی گەورەتر بێت. نامەی فیلیپی بە "نامەی خۆشەویستی پۆڵس" ناوبراوە، و ئەمە ناوێکی شیرینە بۆی. ڕەنگە تێبینی ئەوە بکەین کە پۆڵس نامەی بۆ حەوت کۆمەڵی ناجولەکە، یان کەنیسە، نووسیوە؛ هەروەک چۆن یۆحەننا نامەی بۆ حەوت کۆمەڵ لە ئاسیا نووسیوە (و. 2 و 3). ڕەنگە ئەمە پێمان بڵێت کە ئەم نامانە پێکەوە هەموو ڕاستیی کەنیسەمان پێدەدەن، کە پۆڵس کراوە بە خزمەتکارێکی (کۆلۆسی 1:24-2524ئێستا دڵخۆشم بەو ئازارانەی لە پێناوی ئێوەدا دەچێژم، ئەوەی لە ئازارەکانی مەسیح ماوەتەوە لە جەستەمدا پڕی دەکەمەوە لە پێناوی جەستەکەی کە کەنیسەیە. 25 من بوومە خزمەتکاری کەنیسە بەپێی ئەو ئەرکەی خودا پێیدام بۆ ئێوە، بۆ ئەوەی وشەی خودا بە تەواوی ڕابگەیەنم. (کۆلۆسی 1:24‑25)). و لەم حەوتەدا، نامەی فیلیپی شوێنێکی تایبەت داگیر دەکات. ڕەنگە هۆکارمان هەبێت بۆ ئەوەی ببینین کە نامەی گالاتی گەورەترین جیاوازی لەگەڵ فیلیپی نیشان دەدات.

ڕۆحی خودا پێی خۆش بووە کەمێک زیاتر دەربارەی ئەم پیرۆزە خۆشەویستانەی فیلیپی پێ بزانین وەک لەوەی دەربارەی ئەو پیرۆزانە بزانین کە نامەکانی تری بۆ نووسیون. لیدیا دەناسین، و ئەو زیندانبانەی کە نزیک بوو خۆی بکوژێت. ئەو کچەی کە پۆڵس ڕۆحە خراپەکەی لێ دەرکرد، ڕەنگە ئەویش بەشێک بووبێت لەو کۆمەڵە بچووکەی باوەڕداران؛ و ئێپافڕۆدیتۆسیش هەبوو، "برای پۆڵس و هاوکار و هاوسەرباز"ی (بەشی 2:25) و "نێردراو و خزمەتکار"ی (بەشی 2:25) کڵێسای فیلیپی بۆ پێداویستییەکانی پۆڵس؛ ئەو کە ژیانی خستبووە مەترسییەوە بۆ دابینکردنی ئەو پێداویستییە. لە کوێی تردا ئەم جۆرە ڕیزبەندییە لە ناوهێنانە بەڕێزەکان دەبینین؟ ئیۆدیاس و سینتاکی دەناسین، ئەو ژنانەی کە لەگەڵ پۆڵس لە ئینجیلدا کاریان کردبوو: و کلیمێنت-یش هەبوو. ئەوەش دەزانین کە ئەوان زۆر هەژار بوون، و بە تاقیکردنەوەیەکی گەورەی ناخۆشیدا تێپەڕیبوون، کە تێیدا پڕ بوون لە خۆشی (2 کۆرنسۆس 8:1-51بێجگە لەوە، برایان، ئێوە ئاگادار دەکەینەوە لەبارەی نیعمەتی خودا کە بە کڵێساکانی مەکدۆنیا بەخشراوە؛ 2چۆن لە تاقیکردنەوەیەکی گەورەی ناخۆشیدا زۆریی خۆشییان و هەژارییە قووڵەکەیان گەیشتە دەوڵەمەندیی بەخشندەییان. 3چونکە بەپێی توانایان، من شایەتی دەدەم، بەڵێ، و لە سەرووی توانای خۆشیانەوە بە ویستی خۆیان ئامادە بوون؛ 4بە زۆر پاڕانەوە داوایان لێکردین کە دیارییەکە وەربگرین، و هاوبەشیی خزمەتکردنی پیرۆزەکانمان بکەین. 5و ئەوان ئەمەیان کرد، نەک وەک ئێمە هیوامان دەخواست، بەڵکو سەرەتا خۆیان بە پەروەردگار بەخشی، و بە ویستی خودا بە ئێمەش. (2 کۆرنسۆس 8:1-5)).

بەڵام ڕەنگە ئەوەی بەتایبەتی جیای دەکردنەوە هاوبەشییەکەیان بوو: ئەو شێوەیەی کە "بەخشندەییەکەیان گەیشتە ئاستی دەوڵەمەندی" (2 کۆرنتییەکان 8:22چۆن لە تاقیکردنەوەیەکی گەورەی تەنگانەدا، زۆریی خۆشی و هەژارییە قووڵەکەیان گەیشتە ئاستی دەوڵەمەندیی بەخشندەییەکەیان. (2 کۆرنتییەکان 8:2)). "چونکە،" نێردراو دەنووسێت، "چونکە من شایەتی دەدەم کە بەپێی توانای خۆیان، بەڵێ، و لە سەرووی توانای خۆشیانەوە، بە ویستی خۆیان ئامادە بوون؛ بە زۆر پاڕانەوە داوایان لێکردین کە دیارییەکە وەرگرین، و هاوبەشی خزمەتکردنی پیرۆزەکانمان بکەین. ئەمەش ئەوان کردیان، نەک وەک ئەوەی ئێمە هیوامان پێی بوو،" (چونکە کەس هیوای زۆری لە خەڵکی زۆر هەژار نییە)، "بەڵکو یەکەم جار خۆیان بە پەروەردگار بەخشی، و بە ئێمەش بە ویستی خودا" (2 کۆرنتییەکان 8:55ئەمەش ئەوان کردیان، نەک وەک ئەوەی ئێمە هیوامان پێی بوو، بەڵکو یەکەم جار خۆیان بە پەروەردگار بەخشی، و بە ئێمەش بە ویستی خودا. (2 کۆرنتییەکان 8:5)). ئەمە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ناردنی یارمەتییان بۆ پیرۆزە هەژارەکانی یەکودا: بەڵام زۆر پێش ئەمە، تەنانەت کاتێک پۆڵس هێشتا لە شاری تەنیشتیان بوو، تەسالۆنیکی، جارێک و دووبارە بۆ پێویستییەکانی ئەو ناردبوویان. گومانم نییە کە هەموو یەکێک لەم دیارییانە قوربانی بوون— بەڵام "قوربانییەکانی خۆشی" (زەبور 27:66ئێستا سەرم بەرز دەکرێتەوە لەسەر دوژمنەکانم کە لە دەوروبەرمدان: بۆیە لە خێمەی پەرستنی ئەودا قوربانییەکانی خۆشی پێشکەش دەکەم؛ گۆرانی دەڵێم، بەڵێ، ستایشی پەروەردگار دەکەم. (زەبور 27:6)). و ئەوان، لە هەژارییە قووڵەکەیاندا، تەنها ئەوان بوون کە ئەم قوربانییانەیان دەکرد. ئەمە پەیوەندیی خۆشەویستی بوو لە نێوان نێردراو و ئەم پیرۆزە خۆشەویستانەدا. ئێوە پیرۆزە خۆشەویستەکان لە چین، یان هۆنگ کۆنگ، یان شوێنێکی تر، لە هەژارییە بێئومێدکەرەکەتاندا، ئایا دڵتان خۆش ناکات کە دەربارەی پیرۆزەکانی عیسای مەسیح کە لە فیلیپی بوون بخوێننەوە؟ بێگومان ئەم کتێبە بچووکەی فیلیپییەکان پەیامێکی تایبەتی بۆ ئێوە هەیە. پێویستی بە سامان نییە بۆ ئەوەی بەخشندە بیت. پێویست ناکات دەوڵەمەند بین بۆ ئەوەی خۆمان ببەخشین، وەک فیلیپییەکان کردیان. بێوەژنە هەژارەکە کە دوو فلسکی خستە ناو، کە بە تەواوی بێبایەخ بوو لە چاوی خەڵکدا، لە چاوی خودادا، زیاتر لە هەموو دیارییە گەورەکانی دەوڵەمەندەکانی خستە ناو (لۆقا 21:1414کەواتە لە دڵتاندا بڕیار بدەن، پێشوەختە بیر لەوە نەکەنەوە چی وەڵام دەدەنەوە: (لۆقا 21:14)). و نێردراو بە خۆشحاڵییەوە دیارییەکانی پیرۆزەکانی فیلیپی وەرگرت، هەرچەندە هیچ شتێکی لە پیرۆزە دەوڵەمەندەکانی کۆرنتی وەرنەگرت (2 کۆرنتییەکان 11:9-109کاتێک لەگەڵتان بووم و پێویستیم هەبوو، بارگرانی نەبووم بۆ هیچ کەسێک: چونکە ئەوەی کە کەم بوو بۆ من، برایان کە لە مەقدۆنیاوە هاتبوون دابینیان کرد: و لە هەموو شتێکدا خۆمم پاراستووە لەوەی بارگرانی بم بۆ ئێوە، و بەم شێوەیەش خۆم دەپارێزم. 10چونکە ڕاستیی مەسیح لە مندا هەیە، هیچ کەسێک ناتوانێت ڕێگریم لێبکات لەم شانازییە لە ناوچەکانی ئاخایا. (2 کۆرنتییەکان 11:9-10)).

و چی دەزانین دەربارەی گەشتەکانی پۆڵس لەو ڕۆژەوەی برا خۆشەویستەکانی لە فیلیپی جێی هێشت، هەتا ئەم نامەیەی لە ڕۆماوە بۆ ناردن؟ لە فیلیپییەوە چووبوو بۆ تەسەلۆنیکا، بێریا، ئەسینا، کۆرنس، ئەفەسۆس، و پاشان بۆ ئۆرشەلیم. لەوێوە بە گەلاتیا و فریجیادا تێپەڕیبوو بۆ ئەفەسۆس، لەوێ دوو بۆ سێ ساڵ مایەوە. پاشان دیسانەوە بە مەکدۆنیادا تێپەڕیبوو، و دڵنیاین سەردانی برا خۆشەویستەکانی کردبوو لە فیلیپی و تەسەلۆنیکا. دوای سێ مانگ لە یۆنان گەڕایەوە مەکدۆنیا، و دیسانەوە سەردانی پیرۆزەکانی فیلیپی کرد. (بڕوانە کرداری نێردراوان ٢٠:١-٦١ کاتێک ئاژاوەکە کۆتایی هات، پۆڵس قوتابییەکانی بانگ کرد و باوەشی پێدا کردن و ڕۆیشت بۆ مەکدۆنیا. ٢ کاتێک بەو ناوچانەدا تێپەڕی و زۆر ئامۆژگاری کردن، هاتە یۆنان، ٣ و لەوێ سێ مانگ مایەوە. کاتێک جولەکەکان بۆسەیان بۆ دانا، کاتێک خەریک بوو بە کەشتی بچێتە سوریا، بڕیاری دا بە مەکدۆنیادا بگەڕێتەوە. ٤ و ئەم کەسانە لەگەڵی چوونە ئاسیا: سۆپاتەری بێریایی؛ و لە تەسەلۆنیکاییەکان، ئەرستەرخۆس و سەکۆندۆس؛ و گایۆسی دێربەیی، و تیمۆتێئۆس؛ و لە ئاسیاییەکان، تیخیکۆس و ترۆفیمۆس. ٥ ئەمانە پێشتر ڕۆیشتن و لە ترۆاس چاوەڕێیان کردین. ٦ و دوای ڕۆژانی نانی فەتیرە لە فیلیپییەوە بە کەشتی ڕۆیشتین و لە ماوەی پێنج ڕۆژدا گەیشتینە لایان بۆ ترۆاس، لەوێ حەوت ڕۆژ ماینەوە. (کرداری نێردراوان ٢٠:١-٦)). و دەبێت تێبینی ئەوە بکەین کە لە هەموو ئەم بەشانەی کرداری نێردراواندا، لەو کاتەوەی فیلیپییان جێهێشت، لە کۆتایی بەشی ١٦دا، نادۆزینەوە کە لۆقا، نووسەرەکە، دیسانەوە وشەی "ئێمە" بەکاربهێنێت، هەتا کرداری نێردراوان ٢٠:٦٦ و دوای ڕۆژانی نانی فەتیرە لە فیلیپییەوە بە کەشتی ڕۆیشتین و لە ماوەی پێنج ڕۆژدا گەیشتینە لایان بۆ ترۆاس، لەوێ حەوت ڕۆژ ماینەوە. (کرداری نێردراوان ٢٠:٦). ئایا ئەمە پێمان دەڵێت کە لۆقا لە فیلیپی مایەوە لەم ساڵانەدا؟ ڕەنگە وا بێت. لە فیلیپییەوە "ئێمە" بە کەشتی ڕۆیشتین بۆ ترۆاس، ئەو شارەی کە "پیاوی مەکدۆنیا" بۆ پۆڵس دەرکەوتبوو، بەڵام پێنج ڕۆژی خایاند، لە جیاتی دوو ڕۆژ، وەک ئەوەی کاتێک یەکەم جار ئەو دەریایەیان بڕی. ئایا یەزدان بە خزمەتکارەکانی دەگوت، "وەرنە لایەک و کەمێک پشوو بدەن" (مەرقۆس ٦:٣١٣١ و پێی فەرموون: «وەرنە لایەک و کەمێک پشوو بدەن، چونکە زۆر کەس دەهاتن و دەچوون و کاتیان نەبوو تەنانەت نان بخۆن.» (مەرقۆس ٦:٣١))؟ چونکە یەزدان بە نەرمی گرنگی بە خزمەتکارەکانی دەدات، و دەزانێت کەی پێویستمان بە پشوودانە؛ و گەشتێکی دەریایی ڕەنگە پشوویەکی گەورە بێت.

لە ترۆاسەوە چوون بۆ میلێتۆس، و بەم شێوەیە بۆ ئۆرشەلیم، لەوێ پۆڵس دەبێتە دیلێک، و دوای زیاتر لە دوو ساڵ لە یەهودیا، ئەو گەشتە لەبیرنەکراوەی بۆ ڕۆما ئەنجام دەدات، لەگەڵ کەشتیشکاندنەکە لە ماڵتا. کەواتە ئێستا ئەو بە سەربازێکی ڕۆمانییەوە بەستراوەتەوە، (دەستی ڕاستی بە دەستی چەپی سەربازەکەوە بەستراوەتەوە،) لە ماڵە بەکرێگیراوەکەی خۆی لە ڕۆما: و جارێکی تر پیرۆزە خۆشەویستەکانی فیلیپی ئارەزووی چاودێریکردنی دەکەن: بەڵام ئەوەندە ئاسان نییە بۆ ئەوان، وەک بۆ ئێمە، دیارییەکانیان بنێرن: و بۆیە پەیامبەری خۆیان، ئەپافرۆدیتۆس، بەسەر دەریاکاندا دەنێرن بۆ گەیاندنی بەخشندەییەکەیان. و نامەی فیلیپییەکان نامەکەی پۆڵسە بۆ ئەوەی بڵێت، "سوپاس!"

"نزیکەی هەموو نامەکانی پۆڵس، بەڵێ و پێموایە هەموو نامە کەنیسەییەکانم بەبێ کتێب لەبەربوو، جگە لە وه‌حی. هەرچەندە بە تێپەڕبوونی کات بەشێکی زۆری ئەو خوێندنەوەیە لەبیرم چوو، بەڵام متمانەم وایە کە بۆنی خۆشی ئەوە لەگەڵ خۆم دەبەم بۆ بەهەشت."

(قەشە ڕیدلی، 1555: گێڕدراوەتەوە لەلایەن قەشە موول)

[لێرە کلیک بکە بۆ پیشاندانی بەستەرەکانی بابەت لە دەقەکەدا بۆ زانیاری زیاتر.](javascript:__doPostBack('ctl00$ctl00$cphLibSiteMasterPgMainContent$cphLibContentPageBody$ctl00$lnkInclSubjLinks',''))

وتاری پێشوو

وتاری داهاتوو