Бул лекция Павелдин Корунттуктарга жазган биринчи катын тааныштырат, аны куткарылуу жана чиркөө жүрүм-туруму боюнча негизги христиандык окууну камсыз кылган төрт каттын ичине жайгаштырат. Ал Павелдин Корунтка өзүн-өзү камсыз кылган чатыр жасоочу катары келишин сүрөттөйт жана анын алгачкы кызматын, ал жерде ишемби күнү синагогада жөөттөргө жана бутпарастарга Жакшы Кабарды таратканын майда-чүйдөсүнө чейин баяндайт. Текст Павелдин жөөттөргө жетүү үчүн ишемби күнү насаат айтканын, ал эми алгачкы христиандар адатта жуманын биринчи күнү чогулушканын тактайт.
Павел, Кудайдын эрки менен Иса Машаяктын элчиси болууга чакырылган, жана биздин бир тууганыбыз Состенес, Коринфтеги Кудайдын Жыйынына, Иса Машаякта ыйыкталгандарга, ыйык болууга чакырылгандарга, ар бир жерде биздин Теңирибиз, алардын да, биздин да Теңирибиз болгон Иса Машаяктын ысымын чакыргандардын баарына: Силерге Кудай Атабыздан жана Теңир Иса Машаяктан ырайым жана тынчтык болсун, (1-3-аяттар)
Корунттуктарга жазылган эки кат, Римдиктерге жазылган кат жана Галатиялыктарга жазылган кат төрт катты түзөт, алар Пабылдын үчүнчү миссионердик сапары учурунда жазылган окшойт жана бири-бири менен абдан тыгыз байланышта. Римдиктерге жазылган катта бизге жалгыз ишеним аркылуу акталуу жөнүндөгү улуу негизги окуу баяндалган. Галатиялыктарга жазылган катта ал окуу мыйзамды үйрөткөн мугалимдер тарабынан шек келтирилгенден кийин корголгон. Ошондуктан, Римдиктерге жана Галатиялыктарга жазылган бул эки кат христиандык окуунун негизин түзөт. Андан кийин Корунттуктарга жазылган эки катта бизде чиркөөгө байланыштуу көрсөтмөлөр бар. Биринчи катта бизде чиркөөнүн тартиби, чакырылышы жана тартипке салынышы жөнүндө айтылат. Экинчисинде чиркөөнүн кызмат кылуусу жөнүндө айтылат. Эгерде биз Жаңы Келишимдин калган бөлүгүн жоготуп алсак – Кудай сактасын – жана бул төрт кат гана сакталып калса, алар бизге куткарылуу жолун көрсөтүүгө жана чиркөө мамилесинде чогулган христиан адамдар катары өзүбүздү кандай алып жүрүшүбүз керектигин көрсөтүүгө жетиштүү болмок. Ошондуктан, биз аларды кылдат билүү канчалык маанилүү экендиги жөнүндө кандайдыр бир түшүнүк ала алабыз.
Жакшы Кабар Корунтка кантип жеткенин Элчилер 18:0дөн билебиз, ал жерде элчи Пабыл Афиныга баргандан кийин Корунтка өтүп, алгач ишти абдан тынч жол менен баштаганы айтылат. Ал шаарга сурнайдын үнү менен кирген эмес; ал улуу евангелист же Ыйык Китеп мугалими катары жарнамаланган эмес, бирок жөн гана белгисиз уста катары тынч кирген. Ал чатыр жасоочу болгон, жана ошол эле иш менен алектенген эки досу, Акила жана Прискила менен бирге, алар күнү-түнү иштеген ишкана ачылган деп айтылат. Башка жерден биз элчи ушундай жол менен өзүн гана эмес, чиркөөлөр аларга болгон жоопкерчилигин унутуп калганда, аны менен бирге эмгектенгендердин баарын колдой алганын билебиз. Ал улуу чет элдик миссионер болгон жана Кудайдын чиркөөлөрү өз жоопкерчилигин таанып, Филипилик чиркөөнүн учурундагыдай белектерди жөнөткөндө, аларды кубаныч менен кабыл алып, акчаны Кудайдын даңкы үчүн колдонгон. Бирок ага көңүл бурулбаса, ал башка жердеги христиандардын суук мамилесинен улам отуруп алып кайгырып, ыйлаган эмес, тескерисинче, өзүнө жумуш түзгөн жана чатыр жасап иштеп, күбөлөндүрүүсүн улантуу үчүн каражат тапкан. Бул кандайдыр бир мааниде чыныгы жардам болгон, анткени кээде насаатчы же миссионер талаага барганда, ал чиркөөгө расмий наамы жана мамилеси бар, жакшы колдоого алынган адам катары каралат, жана адамдар көп учурда ага жана анын кабарына, эгер ал алардын арасына өз колдору менен иштеп келгендей, алар иштегендей кызыкдар болушпайт.
Ишин түптөгөндөн кийин элчи жөөттөрдүн арасында жүрө баштады. Шаарда синагога бар эле, ал ага катышып, ал жерде шексиз туруктуу кызматтарга кулак салган, анан мүмкүнчүлүк берилгенде, ал жерде Жакшы Кабарды жарыялаган. Жөөт синагогасында чоң эркиндик болгон. Жөөт конокторго, айрыкча мугалимдин кийимин кийген болсо, кызматка катышууга уруксат берилген. Албетте, Павел ал жакка барганда, Гамалиелдин мектебин бүтүргөнүн көрсөткөн кийимдерди кийген, ошондуктан ал мугалим катары таанылган. Бир жолу ал Барнабас экөө синагогада отурганда, жетекчилер кызматтын биринчи бөлүгүн аяктагандан кийин, бул эки кишини мугалим катары таанып: «Силер, эркектер жана бир туугандар, эгерде элге айта турган кандайдыр бир насаат сөзүңөр болсо, айткыла», – дешти (Элчилер 13:15). Ошондо биз окуйбуз: «Ошондо Павел ордунан туруп, колу менен ишарат кылып мындай деди: Ысрайыл эли, Кудайдан корккондор, кулак салгыла» (Элчилер 13:16). Бул жөөт синагогасындагы адаттагы жол-жобо болчу. Анда эч кандай мыйзамсыздык же тартипсиздик болгон эмес. Павел жөн гана артыкчылыктан пайдаланып жаткан. Ошентип, ишембиден ишембиге чейин, башкача айтканда, албетте, ишемби күнү, ал жөөттөр жана ал жерде болушу мүмкүн болгон бутпарастар менен талкуулаган. Издөөчү бутпарастардын жөөт кызматтарына катышуусу кадимки көрүнүш болчу. Адаттагы кайталануучу бутпарастык майрамдардан тажап, чарчаган, бутпарастыкта жүрөктөрүнүн эңсеген каалоолоруна жооп таба албагандыктан, алар башка жерден таба албаган нерсени ошол жерден издешкен. Алар жок дегенде кандайдыр бир деңгээлде жөөт окууларын кабыл алганда, алар «Дарбазанын прозелиттери» катары таанылган. Бул адамдарга элчи кабарды жарыялаган; ал алар менен Ишемби күнү талкуулаган.
Биздин азыркы мыйзамчыл досторубуздун кээ бирлери, мыйзамдан куткарылуунун ырыскысын эч качан билбегендер, мындай дешет: «Элчилер китебинен окуйбуз, Пабыл Ишемби күнү насаат айткан, ал күн Ишемби, ошондуктан биз Жекшембиден көрө ошол күндү Теңирдин Күнү катары таанууга милдеттүүбүз». Чындыгында, элчи жөн гана жүйүттөргө ыңгайлашып жаткан, алар өздөрүнүн Ишембисинде чогулушчу. Эгер ал аларга жетүүнү кааласа, ошол күнү жетүүгө туура келген. Христиандар өздөрү жуманын биринчи күнү нан сындыруу жана сыйынуу үчүн чогулушчу. Ошол багыттагы эң алгачкы христиан күбөлүгү дал ошону тастыктайт. Ошол алгачкы жазуучулардын бири мындай дейт: «Жуманын биринчи күнү, жүйүттөрдүн Ишембисинен кийинки күнү, биз христиандар Теңирдин Күнү деп атаган күнү, биз сыйынуу үчүн чогулабыз ж.б.» Бул башынан бери христиандардын салты болгон, бирок жүйүттөрдүн Ишембисинде алар жүйүттөргө кызмат кылууга мүмкүнчүлүк табышкан, ошондуктан ошол күндү ошол максатта колдонушкан. Биз Пабыл адегенде алар менен Эски Келишимдин көз карашынан гана мамиле кылганын билебиз, бирок «Силас менен Тиметей Македониядан келгенде, Пабыл рухта кысылып, жүйүттөргө Ыйса Машайак экенин күбөлөндүрдү» (Элчилер 18:5). Бул убакка чейин анын иши даярдык болгон, бирок азыр, башка жардамчылардын колдоосу менен, ал ачык, даана күбөлүк берүүгө убакыт келгенин сезди, бул Эски Келишимдеги бардык Жазмалар Иерусалимде айкаш жыгачка кадалган, өлгөндөрдүн арасынан тирилген жана асманга көтөрүлгөн Бирөөгө ишарат кылганын көрсөтүү үчүн. Эми көптөгөн жүйүттөр алардан баш тартышты, алар кабарга каршы чыгышты, жана элчи абдан маанилүү иш кылды. Ал узун чыгыш кийимдерин кийген, жана кийимдерин силкип мындай деди: «Каныңар өз башыңарда болсун; мен тазамын: мындан ары бутпарастарга барам» (Элчилер 18:6). Ошентип ал синагогадан чыгып кетти, бул шаарга келгенде эч качан кайра кирбеди. Ал Юстус аттуу кишинин үйүнөн насаат айтуучу жай тапты.
Иуст сыягы бутпарас болгон, бирок прозелит эле; ал Кудай жөнүндөгү Жүйүт ачылышын кабыл алган жана анын үйү синагогага жанаша жайгашкан. Пабыл анын үйүндө насаат айта баштады, жана биринчи ишенгендердин бири синагоганын башчысы Крисп болду, ал бүт үй-бүлөсү менен ишенди; жана бул иш бир жарым жыл уланды, жана Корунттуктардын көбү Сөздү угуп ишеништи жана чөмүлдүрүлдү.
Тартипке көңүл бургула. Алар кабарды угушту, Инжилге ишенишкен, анан алар эл алдында чөмүлтүлүштү, ошентип, айкаш жыгачка кадалганды өздөрүнүн жеке Куткаруучусу катары кабыл алгандарын моюнга алышты. Мен муну баса белгилеп жатам, анткени кээ бир адамдар элчи өзүнүн каттарында христиандык чөмүлтүлүүнүн маанилүүлүгүн азайткандай сезилет деп ойлошот. Ал адатта өзү чөмүлткөн эмес, бирок анын аткарылышын ар дайым талап кылган. Пабылдын өзү жалпысынан чөмүлдүрүүчү болбогону, анын христиандык чөмүлтүлүү ыйык жөрөлгөсүн баалабаганын билдирбейт.
Элчилер китебинин он сегизинчи бөлүмүнө өткөнүбүздө, Галлионун күндөрүндө Пабылга каршы көтөрүлгөн козголоң жөнүндө окуйбуз, жана гректер синагоганын башкы башкаруучусу болуп калган Сосфенди кармап, тополоң чыгарууга аракет кылганы үчүн сабашканы айтылат. Сабоо ага жакшылык кылган окшойт, анткени кийинчерээк анын ысымы Корунттуктарга жазылган катта элчи Пабыл менен бирге христиан катары кездешет. Албетте, бул ошол эле адам экенине эч кандай так далилибиз жок, бирок мен аны ошол деп эсептейм. Бул аны акыры Теңир Ыйса Машайакты өзүнүн Куткаруучусу катары кабыл алууга алып келди.
Павел Коринфте болгон бир жарым жыл ичинде Кудайдын улуу иши аткарылды. Бул миссионердик кызмат үчүн ылайыктуу жер эмес болчу; ал байыркы дүйнөнүн метрополияларынын бири эле. Анын калкы бул убакта алты жүз миңден жети жүз миңге чейин болгон жана ал Афродита кудайына сыйынууга берилген, бул римдиктер Венера деп сыйынган кумардын, же денелик сүйүүнүн кудайынын грекче аты болчу, жана Афродитанын ырым-жырымдарын майрамдап жатып, коринфтиктер өздөрүн эң уятсыз адеп-ахлаксыздыкка беришкен. Бул ушунчалык атактуу болгондуктан, грек тилдүү дүйнөнүн бардык жерлеринде, эгер эркектер же аялдар таза эмес жол менен жүрүшкөнү аныкталса, алар жөнүндө айтыла турган эң жаман нерсе – алар коринфтиктердей иш кылышкан деген сөз болчу. Мисалы, ошол түздүктөгү эки шаардын аттары биздин күнгө чейин ушундай жамандык менен байланышып келгендей, эгер кимдир бирөө бир адам жөнүндө: «Ал Содом менен Гоморранын адамдарындай», – десе, сиз дароо эле анын эң ыплас таза эмес жашоо менен жашаганын түшүнөсүз. Ошентип, бирөөнү коринфтиктей жүрдү, же коринфтикке айланды деп айтуу, анын адеп-ахлактын же адептүүлүктүн бардык сезимин толугу менен жоготкон адам экенин билдирген. Павел Кудайдын ырайымынын Жакшы Кабарын жарыялоо үчүн барган шаар ушундай болчу, жана бул шаарда ал Жакшы Кабар көптөрдү Машайакты таанууга алып келди. Бул адамдарды жамандык жашоосунан куткаруунун, ыплас жана адептүүлүктүн бардык сезимин толугу менен жоготкондордон ыйыктарды жасоонун каражаты болгон.
Бул фонду алдыбызга койгондо, бул ачылыш аяттарына кандай кызыгуу берет: «Пабыл, Кудайдын эрки менен Ыйса Машайактын элчиси деп чакырылган, жана биздин бир тууганыбыз Состенес». Мен курсив менен жазылган «болууга» деген сөздөрдү калтырып жатам, анткени алар экинчи аятта да калтырылышы керектигин силерге жеткиргим келет. Пабыл элчи болууга чакырылган эмес, ал элчи болгон, бирок ал чакырылган элчи болгон, Кудайдын чакыруусу менен элчи болгон. Ошентип, эгер биз Теңир Ыйсага ишенсек, биз ыйыктар болууга чакырылган эмеспиз; биз ыйыктарбыз, биз чакыруу менен ыйыктарбыз. Анда Пабылдын элчилиги, ал Галатиялыктарга жазылган катта айткандай, адамдан эмес, адам аркылуу да эмес экенин байкагыла. Тирилген Теңирден башка эч ким аны элчилик кызматка коюуга катышкан эмес. Элчи – Теңирди көргөн жана Анын кабарын жарыялоого чыккан адам болгон. Пабыл, Шабул катары, ошол күнү Дамаск жолунда Теңирди көргөн жана Машайакты Жөөттөргө жана Бутпарастарга жарыялоого чыккан. Аны ошол абалга Кудайдын эрки жеткирген.
Анын өзүнө кандайча байланыштырганына көңүл бургула, «Сосфен, бир тууганыбыз». Менимче, бул Коринттик Сосфен болгон, анткени катты алгандар анын атын дароо таанып, жүрөктөрүнөн толкундануу өтүп, алар: «Ооба, Сосфен, бир кездеги куугунтуктоочу, биздин шаарда динге келген, дагы эле элчи Пабыл менен бирге, жана бизге салам жолдоп жатат», — деп кыйкырышмак. Биз Теңирде сүйгөн жана урматтаган адамдарыбыздын саламдашуусун баалайбыз, жана алар башка жакка кеткенде, алардан кабар укканыбызга ар дайым кубанабыз, ошондуктан Коринттиктер анын атын элчи Пабылдын аты менен байланыштырылганын көргөндө өзгөчө кубанычтуу толкунданууну сезишмек.
«Коринфтеги Кудайдын Жыйынына». Тарстык Шабул катары Кудайдын Жыйынын куугунтуктап, талкалаган жылдардан бери кандай гана өзгөрүү болгон! Бүгүнкү күндө Элчилердин иштери китебиндеги жыйын биздин күндөрдөгү жыйын эмес, Машайактын денеси болгон жыйын Пабыл Римде түрмөгө камалгандан кийин гана башталган деген кызыктай окуу тарап жатат. Пабыл али кайрыла элек кезинде Кудайдын Жыйынын куугунтуктаган. Жок нерсени кантип куугунтуктамак эле? Жыйын Элүүнчү күн майрамында негизделген, андан кийин жергиликтүү жамааттарда Кудайдын жыйындары негизделген. Бул жерде бир кезде мыйзамчыл жүйүттөр же сокур бутпарастар болгондордон турган, бирок азыр баары Ыйса Машайакта бир болгон жыйын эле. Элчи аларды «ыйыкталгандар» деп айтат. «Коринфтеги Кудайдын Жыйынына, Ыйса Машайакта ыйыкталгандарга, чакырылган... ыйыктарга, ар бир жерде Мырзабыз Ыйса Машайактын ысмын чакыргандардын баарына, алардын да, биздин да.» Ыйык же ыйыкталган адам жөнүндөгү биздин түшүнүгүбүз көбүнчө күнөөсүз адам. Кудайдын ырайымы эң сонун чагылып турган бирөөнү көрүп, биз: «Ооба, албетте, бул ыйык», – дейбиз. Же, балким, бирөө жакында эле дүйнөдөн кайткандыр, ошондо биз «ыйыкталган тиги же бул» деп айтабыз, анткени алар күнөөнүн чегинен чыгып кетишкен. Бирок Ыйык Жазуу бул терминдерди мындай колдонбойт. «Ыйыкталгандар», күнөөсүздөр эмес; «ыйыктар», абсолюттук ыйыктар эмес. Ыйыктар – бөлүнгөндөр, ыйыкталгандар – Ыйса Машайакта Кудайга бөлүнгөндөр. Бул эки сөз бир тамырдан келип чыккан, алар бөлүнүү, бөлүп коюу, ыйык максатка арноо дегенди билдирет. Сиз куткарылдыңызбы, Мырзабыз Ыйса Машайакка ишендиңизби? Сиз ошентип кылган замат Кудай сизди сот астындагы дүйнөдөн бөлүп, Ыйса Машайакта Өзүнө бөлүп койду, ошол замат сиз ыйык болуп калдыңыз, ошол замат ыйыкталдыңыз, жана ал ыйыкталуу жеткилең.
Еврейлерге китебинде мындай деп окуйбуз: «Ал ыйыкталгандарды түбөлүккө жеткилең кылды». Мага мурда үйрөтүшкөн, балким, айрымдарыңарга да айтышкандыр, адам адегенде акталышы керек, андан кийин, балким, бир канча убакыт өткөндөн кийин, алар экинчи бата деп атаган нерсени алып, ыйыкталат деп. Мен Кудайдын Китебине кайрылганымда, такыр тескерисин табам. Мен биринчиден, адам Ыйык Рухтун жүрөгүндөгү иши аркылуу ыйыкталат, Машайакты таанып-билгенге чейин эле. Аны Теңир Ыйса Машайакка болгон ишенимге алып барган – Кудайдын Рухунун ыйыктоочу, бөлүп-жаруучу иши. Бирок ал Машайакка ишенимин арткан замат, ошол замат Кудай аны Ыйса Машайакта ыйыкталган деп көрөт, эски жашоодон, эски жолдордон, дүйнөдөн, мурда таандык болгон нерселерден Кудайга бөлүнгөн, Кудайга бөлүнгөн жана Анын сүйүктүү Уулунун куткаруучу ишинин чексиз баалуулугунан улам Анын көз алдында таза деп эсептелген. Сиз Машайакка ишендиңизби? Сиз ыйыкталдыңызбы? Сиз мага мындай дейсизби: «Мен муну айтууга батынбайм. Мен христиан экенимди билем, акталганыма ишенем, бирок ыйыкталдым деп айтууга али жетиштүү деңгээлде жакшы эмесмин деп корком.» Сиздин жакшылыгыңыздын акталууңузга эч кандай тиешеси жок болгондой эле, ыйыкталгандардын арасынан орун алууга укук берген да сиздин жакшылыгыңыз эмес. Сиз Теңир Ыйса Машайакка болгон ишеним аркылуу акталдыңыз, жана бардык өткөн нерселер түбөлүккө жок кылынды, жана Кудай сизге Анын алдында жаңы абалды берди. Бирок күнөө адамдарды күнөөлүү гана эмес, таза эмес да кылат. Биз күнөөлүү болгондуктан, акталышыбыз керек, таза эмес болгондуктан, ыйыкталышыбыз керек. Бирок биз акталган ыйык куткаруучу кан аркылуу тазаланабыз. Ошентип, биз Анын келишиминин каны аркылуу ыйыкталганыбызды окуйбуз. «Ошондуктан Ыйса да, Өз каны менен элди ыйыкташ үчүн, дарбазанын сыртында азап тарткан» (Еврейлерге 13:12). «Алар үчүн Мен Өзүмдү ыйыктайм, ошондо алар да чындык аркылуу ыйыкталышсын» (Жакан 17:19). Ал өлгөндөрдүн арасынан тирилген замат, Кудай бардык ишенгендерди Аны менен байланышта деп көрдү. Еврейлерге китебинде мындай деп окуйбуз: «Ыйыктоочу да, ыйыкталгандар да баары бирден: ошондуктан Ал аларды бир туугандар деп атоого уялбайт» (Еврейлерге 2:11). Демек, эгер сиз христиан болсоңуз жана ыйыкталууңузга байланыштуу кандайдыр бир шектенүүңүз болсо, аны четке кагып, Машайакта экениңиз жана ошондуктан ыйыкталганыңыз үчүн Кудайга шүгүр кылыңыз.
Бул катты улантып окуганыбызда, элчинин Корунттуктарга оңдоого муктаж болгон көп нерселерди айтууга туура келгенин табабыз. Ал аларга алар денелик экенин, бири-бири менен соттошуп жатышканын, араларында ар кандай ыйык эмес нерселерге жол берип жатышканын айтты. Кээ бирөөлөрдүн нике мамилеси жөнүндө туура эмес түшүнүктөрү бар болчу, кээ бирөөлөр мурунку бутка сыйынууларына болгон мамилеси жөнүндө өтө эле наадан болчу, бирок элчи алардын баарын Машайак Ыйсадагы ыйыкталгандар катары айтат. Бирок көңүл бургула, ал бул катты гана эмес, «Корунттагы Кудайдын Жыйынына, Машайак Ыйсадагы ыйыкталгандарга, чакырылган… ыйыктарга» кайрылууну кеңейтип, ал доордун аягына чейинки ар бир христианды камтыйт, «Бардык жерде Теңирибиз Ыйса Машайактын ысымын чакыргандардын баары менен, алардын да, биздин да». Мунун маанилүүлүгүн көрүп турасыңарбы? Бул катта азыркы кээ бир христиандар качууга аракет кылган көп нерселер бар, жана кат окулуп жатканда, көп учурда угасыңар: «Оо, ал ошол доорго жана ошол күнгө, же Корунтта жашаган адамдарга арналган, бирок бүгүнкү адамдарга эмес». Эми кайрылууга көңүл бургула: «Бардык жерде Теңирибиз Ыйса Машайактын ысымын чакыргандардын баары менен, алардын да, биздин да». Демек, бул кат Машайактын Теңирлигин таанууга умтулган ар бир адамга арналган; ошондуктан, биз аны изилдеп жатканда, мен ишенем, биз аны Кудайдын Ыйык Рухунан ар бирибизге, христиан инсандары катары жеке билдирүү катары кабыл алабыз.
Биз бул каттагы улуу ырайым үзүндүлөрү Корунттуктарга гана арналган деп ойлогубуз келбейт. Анда жоопкерчилик үзүндүлөрүн Корунт элине гана жүктөбөйлү, тескерисинче, бардыгы Кудайдын бүт чиркөөсү үчүн, Мырзабыз Исанын келишине жана Ага чогулушубузга чейин жазылганын унутпайлы. Үчүнчү аятта бизде элчилик саламдашуу бар: «Силерге Кудай Атабыздан жана Мырзабыз Иса Машаяктан ырайым жана тынчтык болсун». Биз ырайым аркылуу куткарылганбыз, бирок, албетте, бул анын бул жерде айтып жаткан ырайымы эмес. Ал мунун чечилгенин билет, Машаяк Исада ыйыкталган бул адамдар ишеним аркылуу акталган, ырайым аркылуу куткарылган. Ал: «Силерге Кудай Атабыздан жана Мырзабыз Иса Машаяктан ырайым жана тынчтык болсун» деп айтканда, муну ойлогон эмес. Анан дагы бардык христиандар Мырзабыз Иса Машаяк аркылуу Кудай менен тынчтыкка ээ. Римдиктерге 5:1де окуйбуз: «Ошондуктан, ишеним аркылуу акталгандыктан, биз Кудай менен тынчтыкка ээбиз» – бул чечилген нерсе – «Мырзабыз Иса Машаяк аркылуу» (басым кошулду). Ал бул христиандар бул жерде айтып жаткан ырайымды алышы үчүн сыйынган жок. Биринчиден, бул жолдогу бардык сыноолордо туруштук берүүгө ырайым, азгырыктын ар бир саатында жеңүүгө мүмкүнчүлүк берүүчү ырайым. Еврейлерге китебинде бизге «ырайым тактысына» – анын үстүндө биздин улуу Башкы Дин кызматчыбыз отурат – «тайманбастык менен келүүгө» буйрук берилген, «ырайым таап, өз убагында жардам алуу үчүн ырайым табууга» (Еврейлерге 4:16). Бизге өмүрүбүздүн ар бир күнү ырайым керек. Кечээги ырайым бүгүнкүгө жетпейт. Биз күн сайын эртең менен Кудайга барып, ой жүгүртүү жана тиленүү аркылуу жогорудан ырайым запастарын алып, күндү туура баштообуз керек. Бирок күн бою биз «тынымсыз сыйынууну» үйрөнүшүбүз керек, ошондо жүрөгүбүз Ага тынымсыз умтулуп, ырайымдын жаңы запастары бизге дайыма келип турушу үчүн. Биз өзүбүздү бир да мүнөт кармай албайбыз, ошондуктан Машаяк Исадагы ырайымдын зарылдыгы бар. Ал эми тынчтык, кайталайм, Кудай менен болгон тынчтык эмес, Филипиликтерге 4:6-7де окуган Кудайдын тынчтыгы: «Эч нерсе үчүн тынчсызданбагыла; бирок бардык нерседе, тиленүү жана өтүнүч менен, ыраазычылык билдирүү менен, өтүнүчтөрүңөрдү Кудайга билдиргиле. Ошондо бардык акыл-эстен жогору турган Кудайдын тынчтыгы жүрөгүңөрдү жана акылыңарды Машаяк Иса аркылуу сактайт». Көрүнүп тургандай, мунун күнөө маселесине эч кандай тиешеси жок. Ал чечилген.
Кудай менен тынчтыгыбыз бар, анткени күнөөлөрүбүз түбөлүккө кечирилген, бирок бул бизди тынчсыздандырган нерселердин, жүрөгүбүздү кыйнаган турмуштук сыноолордун маселесине байланыштуу. Алардын баары жөнүндө Кудайга кайрылуу кандай бактылуу артыкчылык. Көптөгөн кымбаттуу христиандар бул жерде көп нерсени өткөрүп жиберишет деп корком, анткени алар руханий муктаждыктары сыяктуу эле, убактылуу иштери жөнүндө да Ага кайрылууну эч качан үйрөнүшкөн эмес. Мен аларга акча жана үй-бүлөлүк иштер жөнүндө тиленүү тууралуу айтканымда, христиандар мени таң калып карашты. Алар: «Дүйнөнү жараткан Кудай менин ижара акымды төлөөгө жана тамак-ашка акчам барбы деп тынчсызданат, Ал менин үй-бүлөлүк иштериме кийлигишет деп айткың келбейт да?» дешет. «Эч нерсе үчүн кам санабагыла; бирок бардык нерседе» – бул бардыгын камтыйт – «сыйынуу жана жалынуу менен, ыраазычылык билдирүү менен өтүнүчтөрүңөрдү Кудайга билдиргиле». Бир тууганым, эже-карындашым, силерге эч кандай сыноо келбейт, силер туш боло турган эч кандай түйшүк жок, силер чечишиңер керек болгон эч кандай муктаждык жок, бирок Кудай силерди бул жөнүндө Ага келүүгө чакырат, жана силерде убада бар: «Менин Кудайым силердин бардык муктаждыгыңарды Өзүнүн даңктагы байлыгына ылайык, Машайак Ыйса аркылуу камсыз кылат» (Филипиликтерге 4:19).
Мен Кудайыма ар дайым силер үчүн ыраазычылык билдирем, силерге Иса Машаяк аркылуу берилген Кудайдын ырайымы үчүн; ал аркылуу бардык нерседе, бардык сөздө жана бардык билимде байытылганыңар үчүн; Машаяктын күбөлүгү силерде бекемделгендей эле: ошондуктан эч бир белекте кем болбойсуңар; Теңирибиз Иса Машаяктын келишин күтүп жатып: Ал силерди акырына чейин бекемдейт, Теңирибиз Иса Машаяктын күнүндө айыпсыз болушуңар үчүн. Кудай ишенимдүү, Ал аркылуу силер Анын Уулу Теңирибиз Иса Машаяк менен биримдикке чакырылгансыңар. (4-9-аяттар)
Бул сөздөрдү окуп жатып да, Куткаруучубуздун толук ысымы жана наамы канчалык көп колдонулганын байкабай койбойбуз, жана бул бүт катта мунун мүнөздүү экенин табабыз. Бул корунттуктарды караңгылыктан Өзүнүн кереметтүү жарыгына алып келген Ал, ырайымы аркылуу көпчүлүгүбүздү Өзүн таанып, куткарылуу билимине алып келген Ал. Ал биздин Мырзабыз Иса Машаяк. Ыйык Китептен эч качан Кудайдын ысымдарын ашыкча жөнөкөй колдонууну таппайсыңар, бул биз жашап жаткан урматсыз күндөрдө ушунчалык кеңири таралган. Мисалы, Ыйык Жазмада эч ким биздин бактылуу Куткаруучубузду жөн эле Иса деп кайрылбайт. Ал кээде Иса деп айтылат, жана Кудайдын шыктандыруусу менен, Анын кун төлөө иши өзгөчө каралып жатканда, анткени периште айткан: “Анын атын ИСА коёсуң, анткени Ал Өз элин күнөөлөрүнөн куткарат” (Матай 1:21). Бирок Ага түздөн-түз кайрылганда, жана адатта Анын жолдоочулары тарабынан айтылганда да, Ал “Мырза Иса,” “Мырза Иса Машаяк,” же “Иса Машаяк биздин Мырзабыз” деп аталат. Бул жерде ар бирибиз үчүн бир нерсе бар экенине ишенем. Ал айткан: “Силер Мени Устат жана Мырза дейсиңер, жана туура айтасыңар; анткени Мен ошондоймун” (Жакан 13:13). Ага тиленүүдө жакындаганда, Ал биздин Мырзабыз экенин ар дайым эстейли; башкаларга Ал жөнүндө айтканда, “Силер айкаш жыгачка кадаган ошол Исаны Кудай Мырза да, Машаяк да кылды” (Элчилер 2:36) экенин эстейли. Корунттуктарга жазылган бул каттар Анын Мырзалыгын башынан аягына чейин баса белгилейт. Исаны Мырза деп атап, анан Анын буйруктарын тоготпоодон сак бололу.
Эгер Ал бардыгынын Теңири болбосо, Анда Ал такыр Теңир эмес.
Кудайга шүгүр, биз Аны биздин эң жогорку эгемендүү Кожоюнубуз катары таанып-билүүгө кубанычтабыз.
Бул киришүү бөлүгүндө, каттын башка бөлүктөрүндө Корунттагы чиркөөдөгү көптөгөн тартипсиздиктерди белгилеген, Теңирдин ысмына уят келтирген көп нерселер үчүн бул ишенгендерди жемелеген элчи, бирок баарынан мурда Кудайга Анын ырайымы буга чейин эмне кылганы үчүн ыраазычылык билдирет. Ал Корунтта эмгектенген бир жарым жылды эстегенде, ошол убакыттын ичинде бул катта негизинен кайрылган адамдардын көпчүлүгү Машайакты куткаруучу билимге ээ болушкан, ал мындай дейт: “Мен силер үчүн Кудайыма дайыма ыраазычылык билдирем.” Жандарды куткаруучу катары, Машайакка көрсөтүү артыкчылыгына ээ болгондорду ойлогондо анын жүрөгүнө чоң кубаныч алып келди. “Мен силер үчүн Кудайыма дайыма ыраазычылык билдирем, анткени Кудайдын ырайымы силерге Ыйса Машайак аркылуу берилген.” Ал ушинтип сүйлөгөндө, ал ошол учурда жөн гана куткаруучу ырайым жөнүндө ойлонуп жаткан жок. Алар ырайым менен куткарылган; эч ким башка жол менен куткарылбайт, жана ырайым – бул Кудайдын такыр тескерисинче татыктуу болгондорго карата көрсөткөн эркин, татыксыз ырайымы. Бирок куткарылгандан кийин биз ырайым менен белекке ээ болобуз; Кудай Өзүнүн ырайымы аркылуу бул дүйнөдөгү сапарыбыз үчүн керектүү нерселердин баарын камсыз кылат. Башка нерселер менен катар, Ал адамдарды чиркөө жамаатына чогултканда, жана ишенгендер Кудайдын чиркөөлөрү катары ар кандай жерлерде чогулушу Кудайдын ою боюнча, Теңир куткаруучу ошол эле ырайым аркылуу Өзүн жоопкерчиликтүү кылат, ишенгендердин жамааттары катары аларга пайда алып келе турган, аларды тарбиялай турган жана кура турган нерселерди кызмат кылууга. Элчи бул жерде өзгөчө ушул нерсеге токтолуп жатат.
Ал Ыйса Машайак аркылуу берилген Кудайдын ырайымы үчүн Кудайга ыраазычылык билдирет: «ар бир нерседе, – дейт ал, – силер Анын аркылуу бардык сөзгө жана бардык билимге байытылгансыңар». Башкача айтканда, бул Корунттук чиркөө Рухтун белектери жагынан абдан баталанган чиркөө болгон. Алардын арасында Кудайдын Сөзүн эң мыкты кызмат кыла алгандар, дүйнөгө кабарды жеткире алган евангелисттик белеги бар башкалар, бир туугандарына рухий насаат бере алган мугалимдик белеги барлар; кереметтүү белектери бар көптөр болгон (12-бөлүм). Корунттук чиркөөгө караганда бул жагынан байыраак баталанган христиан чиркөөсү болгонбу деген суроо туулат, бирок алар ушунчалык кереметтүү белектерге ээ болсо да, абдан напсилик болгону олуттуу чындык. Бул бизди белектер өзүнөн өзү сактап калбасын түшүнүүгө алып келет. Адам абдан таланттуу болушу мүмкүн, жекече чоң жөндөмгө ээ болушу мүмкүн, бирок Кудай менен бирге жүрбөшү мүмкүн, же Анын белегин колдонууда Ыйык Рух тарабынан жетектелбеши мүмкүн. Чиркөө өзүнүн жамаатында Кудай Рухтун өзгөчө белектерин берген көптөгөн адамдар менен баталанышы мүмкүн, бирок булар чиркөөнүн башкалардан рухий экенин өзүнөн өзү далилдебейт. Биз «кереметтүү белектер» деп атаган нерселерге абдан зыяндуу кумарлануу бар доордо жашап жатабыз, жана адамдар эгер булар чиркөөдө көбүрөөк көрүнсө, рухийлик көбөйүп, Кудай үчүн көбүрөөк иштер аткарылат деп ойлошот. Менимче, Корунттук чиркөөнүн тарыхы мындай ой жүгүртүүнүн туура эместигин далилдейт. Мен билген эч бир чиркөө белектер жагынан Кудайдын ырайымында алардан ашкан эмес, бирок алар чыныгы рухий чиркөө болгон эмес. Эфестиктерге жазылган катта Корунттуктарга жазылган каттагыга абдан окшош сөз колдонулган: «Ар бирибизге Машайактын белегинин ченеми боюнча ырайым берилген» (4:7). Анан ал асманга көтөрүлгөн Машайактын чиркөөгө берген ар кандай белектерин айтат.
Кудай тарабынан болгон ырайым Ыйык Рухту Өз элине бул белектерди тартуулоого түрткү берет. Белекти Ага баш ийдирүү менен жана Белек Берүүчүгө эмес, белекке алаксып калбоо менен Кудайдын ырайымына жооп берүүгө канчалык муктажбыз. Корунттуктар белектерге ушунчалык алаксып кетишкендиктен, алардын баары кереметтүү иштерди кылгысы келди, ошентип алардын көздөрү Машайактан алыстап, көрүнүштөргө бурулду, жана Аны менен болгон биримдиктин таттуулугун жоготушту.
Табигый талантты рухий белектер менен эч качан чаташтырбоого этият болушубуз керек. Мисалы, Кудай акылмандык белегин, билим белегин, окутуу белегин, насаат айтуу белегин, үндөө белегин берет, бирок бул биз чечендик өнөр деп атаган жөнөкөй табигый жөндөмдөн таптакыр айырмаланат. Адам табигый чечен болушу мүмкүн; ага кызыктуу, ынандырарлык түрдө сүйлөө башка бирөөнүн кооз ырдаганы сыяктуу эле табигый нерсе болушу мүмкүн; бирок сүйлөсүн же ырдасын, адамга жөнөкөй табигый таланттан дагы бир нерсе керек, ал – Ыйык Рухтун күчү. Эгер эркек табигый таланттуу болсо, эгер аялда белгилүү бир табигый таланттар болсо, алар Машайакка баш ийгенде четке кагылбашы керек, бирок алар рухий белектердин ордуна коюлбашы керек. Жөнөкөй табигый талантты рухий белектер менен алмаштырган – бул Кудайдын Ыйык Рухунун адамдык куралга ээ болуп, ал аркылуу иштеп, аны майлашы. Көбүнчө Кудай табигый таланты менен эч кандай өзгөчөлөнбөгөн адамдарды алып, алар Кудайга кайрылып, Ага баш ийгенден кийин, Ыйык Рух, кимге кааласа, ошого бөлүп бергендей, аларга рухий нерселерди көрсөтүүдө укмуштуудай күч берет. Бул Кудайдын белеги. Элчи мындай дейт: «Эң мыкты белектерди каалагыла» (1 Корунттуктарга 12:31). Ошентип, эгер сиз буга чейин куткарылган болсоңуз, эгер сиз Машайакка Куткаруучуңуз катары ишенип жатсаңыз, Кудайга кайрылыңыз, Ал сизге Өз ырайымынын өзгөчө белегин берсин, ошондо сиз башкаларды Машайакка алып келип, Анын сүйүктүү элине жардам бере аласыз. Бирок жөнөкөй адамдын чечендигин Кудайдын кызмат кылуусу менен эч качан чаташтырбаңыз, жөнөкөй чечендикти Сөздү насааттоо менен эч качан чаташтырбаңыз. Сөздү насааттоо чечендик болушу мүмкүн же ал бул мүнөздөмөгө таптакыр ээ болбошу мүмкүн.
Элчи Павел табиятынан эле мыкты чечен болгон, бирок ал адамдардын алдына Инжилди таратуу үчүн турганда, алардын ишеними Кудайдын күчүндө эмес, адамдын акылмандыгында турбашы үчүн, мунун баарын артка тарткандыгын айткан. Кудайдын белектери Машайактын кызматчыларына руханий жактан өстүрүүгө, күнөөкөрлөрдү куткарууга жана ыйыктарды бекемдөөгө кызмат кылууга мүмкүнчүлүк берет. Бирок адам буга ээ болуп, Кудай менен болгон мамилесинен алыс болушу мүмкүн; ошондуктан Ал белектерди колдонууда башкаруучу күчкө ээ болушу үчүн, күн сайын өзүн-өзү соттоо рухунда жашоонун мааниси чоң.
Алардын белектери аркылуу Машайактын күбөлүгү аларда ырасталды. Пабыл Корунтка Сөздү кызмат кылуу үчүн келген. Бул корунттуктар ишенишкен, эми алар өз кезегинде башкаларга кызмат кылышкан, жана Кудай ал күбөлүктү ырайымдуулук менен батада ырастады, ошондуктан Пабыл мындай дейт: «Силер эч бир белекте кем эмессиңер.» Башка чиркөөлөрдө бир нече адамда өзгөчө белектер болгондур, бирок Корунтта алар абдан көп болчу. Ал бир жыйында табылбаган белек жок болчу, бирок биз катты окуганда, алардын көбү Машайакка болгон ишенимдүүлүктөн жана Теңир менен болгон чыныгы биримдиктен канчалык алыстап кеткенин таң калабыз. Албетте, бул биз үчүн эскертүү.
Жетинчи аяттын акыркы бөлүгүндө ал алар Теңирибиз Иса Машаяктын келишин күтүп жатышканын айтат. "Келиш" деп которулган сөз ыйыктар Аны тосуп алуу үчүн абага көтөрүлгөндөгү Теңирдин келиши үчүн жалпы колдонулган парусия эмес, тескерисинче, апокалипсис, Анын ачылышы, Ал бүт дүйнө алдында ашкереленгенде. Биз Иса Машаяктын ачылышын күтүп жатабыз. Бул, албетте, максат. Теңирдин түшүп, Өз элин абада тосуп алууга чакырышы даярдык, бирок максат – ачылыш. Ал даңкта ашкереленгенде, биз да Аны менен бирге ашкереленебиз. Ошондуктан, азыр тынч, Кудайга жаккан, дүйнөдөн алыс жашоо менен ыраазы болушубуз керек, анткени ошол күнү биз Аны менен бирге жаркырап, сыйлыгыбызды алабыз. Элчи Теңирдин келишин, Иса Машаяктын ачылышын бул ыйыктардын бардык үмүттөрүнүн максаты катары койгон, анан сегизинчи аятта аларга алар күткөн Теңир Иса Машаяк аларды акырына чейин бекемдей турганын айтат.
Бул Кудайдын Рухунун Ыйык Жазмада колдонулган ыкмасы экенин байкадыңызбы, өзгөчө Ал христиан жашоосундагы кемчиликтери үчүн христиандарды жемелеши керек болгондо? Ал колунан келгендин баары үчүн аларды мактап, акырында баары жакшы болоруна ишендирип баштайт. Филипиликтер китебинин биринчи бөлүмүндө элчи алар жөнүндөгү ишенимин жазат. 6-аятта ал мындай дейт: "Силерде жакшы ишти баштаган Ал, аны Ыйса Машайактын күнүнө чейин аткарарын [бүтүрөрүн] толук ишеним менен билем." Бул жерде ал мындай дейт: "Мырзабыз Ыйса Машайактын күнүндө айыпсыз болушуңар үчүн, Ал силерди акырына чейин бекемдейт." Мырзабыз Ыйса Машайактын күнү – бул Ал Өзүнүкүлөрдү Өзү менен болууга чакыруу үчүн кайтып келген күн, биз Анын сот тактысынын алдында турган күн, баарыбыз "ичибизден сыртка чыккан" күн, бардык жашыруун ниеттер ачыкка чыккан күн, Анын ырайымы бизди куткаргандан бери денеде жасалган иштерге жараша сыйлык ала турган күн. Элчи болсо: "Ал силерди акырына чейин бекемдейт," – дейт. Бул биздин бекемделишибиз. Кээ бир адамдар бекемдөөнү чиркөөнүн өзгөчө ырым-жырым кызматы катары кабыл алышат. Бала белгилүү бир жашка чейин чиркөөнүн камкордугунда болот, андан кийин ал бекемделип, чиркөөнүн толук мүчөлүгүнө кабыл алынат. Ыйык Китеп бекемдөө жөнүндө көп нерсени айтат, бирок ал эч качан ырым-жырым катары көрсөтүлбөйт. Ыйык Китептеги бекемдөө ар дайым Кудайдын Рухунун жашоодогу иши болуп саналат, Ал Өзүнүн чындыгын жанга реалдуу кылат.
Эми ал, айткандай эле, «Силердин ырастооңор Иса Машаяктын күнүнө чейин уланат деп толук ишенем» дейт. Башкача айтканда, элчи кайрадан төрөлгөн эч ким бейишке жетпей калат деп эч ойлогон эмес. Ал алардын көбү жолдо олуттуу ката кетириши мүмкүн экенин билген, бирок ошондой эле алар өздөрүн сактоого жооптуу эмес, тескерисинче, Кудайдын күчү менен сакталып жатканын да билген. Адамдар мага: «Оо, сиз ыйыктардын туруктуулугуна ишенген эскичил адамдардын бирисизби?» дешет. Мен адатта: «Чынын айтканда, мен ыйыктардын туруктуулугу жөнүндө такыр текебер эмесмин. Өзүм жана башка көптөгөн ыйыктар менен болгон тажрыйбам көрсөткөндөй, көбүбүз туруктуулукка анчалык берилген эмеспиз. Бизди ар дайым түртүп туруу керек» деп жооп берем. Мен Сэм Жонстун кээде Теңир пресвитериандарга бир жолу куткарылсаң, ар дайым куткарыласың деп ишенүүгө, ал эми методисттерге, эгер карманып турсаң гана акыры куткарыласың деп ишенүүгө уруксат берген деп ойлогонун уккам, анткени кээ бир пресвитериандар «ушунчалык өжөр эл» болгондуктан, эгер алар түбөлүк куткарылганына ишенбесе, эч качан улантышмак эмес, ал эми кээ бир методисттер ушунчалык начар типтеги адамдар болгондуктан, эгер Теңир аларды камчы менен кармабаса, эч качан өтүшмөк эмес. Муну көптөр жөнүндө айтууга болот, бирок биз Кудайдын Сөзүнө кайрылганда, христиан үчүн бардыгы Куткаруучунун туруктуулугуна байланыштуу экенин табабыз. Бизди ырайымга алган Ал бизди акырына чейин алып өтүүнү мойнуна алган. Ал ар бир ыйык менен кантип мамиле кылууну билет, ошондо ал акырына чейин ырасталат. Ал эми акыркы жыйынтык мындай: ар бир ишенген адам «Теңирибиз Иса Машаяктын күнүндө айыпсыз» көрүнөт.
Ошол «күнөөсүз» деген сөз «айыптоого болбойт» же «айыптай алгыс» деп которулушу мүмкүн. Башкача айтканда, биз акыры Машайактын сот тактысынын алдында турганыбызда, Кудай Өзү эч бир ишенген адамга каршы эч кандай айып коюлбашын камсыздайт, анткени Теңир Ыйса Машайак Өзүнүн кымбат баалуу каны менен бардык күнөөлөрүбүздү жууган. Жашоодогу ар бир кемчилик ошол жерде чечилет, жана бардык жыгач, чөп жана саман ошол күндүн отунда күйөт, ошондо биз Теңирибиздин алдында айыптоого болбойт, күнөөлөй алгыс болуп турабыз.
Тогузунчу аятта ал биздин алдыбызга ар бир христиандын жүрөгүнө эң кымбат болгон теманы коёт: "Кудай ишенимдүү." Мен ошол үч сөзгө токтолууга убакыт бөлгүм келет, бирок алар жөнүндө көп айтуунун кажети деле жок. Теңирди көп жылдардан бери тааныган силерге, Кудайдын ишенимдүү экенин көрсөтүү үчүн мен силерди ынандырууга аракет кылышым керекпи? Жылдарды артка кылчайып караганыңызда, Анын силер менен болгон бардык мамилелери силердин ишенимдүү Кудай менен мамиледе болгонуңарды айтып турбайбы? Жана ишенип койгула, жолдун аягына келгенде, акыры тактынын айланасында сүйүктүү адамдарыбыз менен жолукканыбызда, биз ошондо Кудайдын ишенимдүүлүгүн мурда болуп көрбөгөндөй түшүнөбүз.
Мен сүйгөндөрүм менен жолукканда, Сагынган кучагыма алыста жүргөндөрдү кысканда, Жана Сен мага канчалык ишенимдүү болгонуңду билгенде, Мен канааттанам.
«Кудай ишенимдүү». Мен эч качан ишенимдүү болгон эмесмин. Мен эч качан абсолюттук мааниде ишенимдүү боло албайм деп корком, бирок мени аягына чейин алып өтүүнү мойнуна алган ишенимдүү Кудай менен мамиле кылышым керек. «Кудай ишенимдүү, Ал аркылуу силер Анын Уулубуз Иса Машаяк Теңирибиздин биримдигине чакырылгансыңар». Кудай бизди жөн гана жеке адамдар катары куткарууну мойнуна алган эмес, бирок бизди жекече куткаргандан кийин, Ал азыр бизди асмандагы тирилген, даңкталган Башчыбыз Иса Теңирибиз болгон кереметтүү биримдикке киргизет. Ошондуктан ал «Анын Уулубуз Иса Машаяк Теңирибиздин биримдиги» деп аталат, жана бул христиандарга чындап эле керек болгон жалгыз биримдик. Ар бир жергиликтүү чиркөө бул биримдиктин көрүнүшү болушу керек; бул Машаяктын денесинин биримдиги. Элчинин ыйык биримдик жөнүндө айтканын эстейсиңерби: «Биз бата берген бата чөйчөгү Машаяктын канынын биримдиги эмеспи? Биз сындырган нан Машаяктын денесинин биримдиги эмеспи?» (1 Коринфтиктер 10:16). Демек, эгер сен Анын каны менен куткарылган болсоң, эгер Ыйык Рух аркылуу Машаяктын денесине чөмүлдүрүлгөн болсоң, анда сен Кудайдын Уулунун биримдигине чакырылгансың жана жер бетиндеги ар бир башка ишенген адам менен бирсиң. Биз баарыбыз бир улуу биримдикке таандыкпыз. Адамдар кандай аттарды колдонсо да, алар конфессиялык, конфессиялар аралык же конфессиясыз болушу мүмкүн, бирок эң негизгиси, алар Кудайдын Уулунун биримдигинин мүчөлөрү. Ошол «биримдик» деген сөз чындыгында «шериктештик» дегенди билдирет. Биз Теңир Иса Башчы болгон жана ар бир башка ишенген адам өз ордуна ээ болгон кереметтүү фирмага шериктештикке алындык. Кандай гана биримдик бул! Кээ бирибиз эч качан башка биримдикти каалабайбыз деп таң каласыңарбы? Биз Кудайдын Уулунун биримдигинен керектүү нерселердин баарын таптык.
Бул "шериктештик" деген сөздү Жаңы Келишимде изилдеп көрсөк, көптөгөн кооз жана маанилүү ойлорду табабыз. Жакандын биринчи катында биз Ата жана Уул менен шериктештикке киргизилгенибизди табабыз. Бул укмуштуу нерсе эмеспи — Ата жана Уул менен өнөктөштүктө! Биз Алардын жалпы ойлорун бөлүшөбүз. Бул "шериктештик" деген сөздүн бир мааниси. Сиз мени кызыктырган нерсеге кызыгасыз, жана биз чогулуп, шериктештикте болобуз. Жөн эле ойлонуп көрүңүзчү, Кудай Ата жана Кудай Уул бизди куткарууга байланыштуу Өздөрүнүн ойлорунда, куткаруунун даңктуу планында Өздөрү менен өнөктөштүккө алышкан, жана биз Ата жана Уул менен шериктештикке киребиз!
Ошондо бул биримдик "Рухтун биримдиги" деп аталат, анткени ал табигый нерсе эмес. Ал Кудайдын ичинде жашаган Ыйык Руху тарабынан жаралат. Андан башка чыныгы христиандык биримдик жок, жана бул куткарылбаган адамдардын Кудайдын көрүнгөн чиркөөсү менен биригишинин туура эместигин көрсөтөт. Алар Кудайдын куткарылган адамдары менен биримдикте боло алышпайт, анткени ал биримдик Ыйык Рух тарабынан жаралат жана Ал куткарылбаган адамдарда жашабайт. Биз Рухту кабыл алуучулар катары гана биримдикке киребиз. Элчи Пабыл Филипиликтерди Инжилдин биримдигине катышкандыгы үчүн мактайт. Биримдик таттуу жана сүйкүмдүү сезим гана эмес, ал жоголгон дүйнөнүн батасы жана куткарылышы үчүн эмгектенүүбүз үчүн практикалык нерсе. Ар бири өз милдетин аткарышы керек. Насаатчы бардык ишти аткарышы керек эмес. Жок, биз ар бирибиз баарынын батасы үчүн өз кызматын аткара турган биримдикке, Инжилдин биримдигине чакырылганбыз. Пабыл "кызмат кылуу биримдиги" жөнүндө айтат, бул жөн гана айрым адамдардын кызмат кылышы эмес, ар бир ишенген адамдын өз жөндөмүнө жараша кызмат кылышы. Бул христиандык идеал, жана сен экөөбүз ага ылайык жашоого умтулган өлчөмдө чиркөө мамилелеринде чыныгы батага ээ болобуз.
Мен балким кайсы бир чиркөөнүн мүчөсү болгон, бирок мындай деп айтып жүргөн бирөөлөргө кайрылып жаткандырмынбы деп ойлойм: «Эгерде мындай биримдикке ээ болуу үчүн мен Ыйык Рухка ээ болушум керек болсо, анда мен көрүнгөн чиркөөгө өтө эрте кирген окшойм, анткени мен Кудайдын Рухуна ээ экенимди сезбейм, ичимде Машайак жашап жатканын сезбейм». Сизге керек болгон нерсе – Кудайга жакыр күнөөкөр катары келип, Теңир Ыйса Машайакка ишенимиңизди артып, Кудай турган жарыкка чыгуу, анткени мындай деп жазылган: «Эгерде биз жарыкта жүрсөк, Ал жарыкта болгондой, анда биз бири-бирибиз менен биримдикте болобуз, жана Анын Уулу Ыйса Машайактын каны бизди бардык күнөөлөрдөн тазалайт» (1 Жакан 1:7).
Силерди, бир туугандар, Теңирибиз Иса Машаяктын ысымы менен өтүнөм: баарыңар бир ооздон сүйлөгүлө, араңарда бөлүнүүлөр болбосун, тескерисинче, бир ойдо жана бир пикирде толук бириккиле. Анткени силер жөнүндө, бир туугандарым, мага Хлоянын үйүндөгүлөр тарабынан араңарда талаш-тартыштар бар экендиги айтылды. Мен муну айтып жатам: ар бириңер айтып жатасыңар: «Мен Пабылдыкымын»; «Мен Аполлостукумун»; «Мен Кефастыкымын»; «Мен Машаяктыкымын». Машаяк бөлүнгөнбү? Пабыл силер үчүн айкаш жыгачка кадалдыбы? Же силер Пабылдын ысымына чөмүлдүрүлдүңөрбү? Кудайга шүгүр кылам, силердин эч кимиңерди, Крисп менен Гайдан башкасын, чөмүлдүргөн жокмун; эч ким менин өз ысымыма чөмүлдүрдү деп айтпашы үчүн. Стефанастын үй-бүлөсүн да чөмүлдүргөм; андан тышкары, башка бирөөнү чөмүлдүргөнүмдү билбейм. Анткени Машаяк мени чөмүлдүрүүгө эмес, Жакшы Кабарды таратууга жиберген; сөздүн акылмандыгы менен эмес, Машаяктын айкаш жыгачы маанисиз болуп калбашы үчүн. (10-17-аяттар)
Биз Кудайдын бул жерде, жер үстүндө, Өзүнүн ыйыктарын чакырган кереметтүү баталуу биримдикти түзгөнүн көрдүк: «Кудай ишенимдүү, ким аркылуу силер Анын Уулу Ыйса Машайак Теңирибиздин биримдигине чакырылгансыңар». Кудайдын Уулунун биримдиги – бул бардык жердеги бардык ишенгендерди, Машайактын кымбат баалуу каны менен күнөөлөрүнөн жуулган жана Ыйык Рух жашаган бардык ыйыктардын биримдиги.
Адамдар конфессияларды түзүшкөн, ошондуктан Кудайдын көрүнгөн чиркөөсү биздин күндөрдө көптөгөн ар кандай топторго бөлүнүп кеткен, жана тилекке каршы, бул топтордун айрымдары башкаларга карата мамилесинде абдан христиандык эмес. Бирок бардык чыныгы христиандык топтордо Кудайдын Уулунун шериктештигине таандык болгондор бар жана алар, мен ишенем, христиандардын бири-биринен бөлүнүп жатканын ойлогондо көп учурда тынчсызданып, кыйналышат. Мен адамдардын бул конфессиялык бөлүнүүлөрдү ар бири Теңирдин аскериндеги ар башка полкту билдирет деп актаганын уккам. Аскерде атчандар, жөө аскерлер, артиллерия, аба күчтөрү жана инженерлер болгондой эле, бизде да ушул ар кандай конфессиялар бар, жана ар ким өзү каалаганын тандай алат, анткени алардын баарын чогуу алганда, алар Теңирдин бир аскерин билдирет. Эгерде кимдир бирөө азыркы шарттардан улам абийири кыйналышын каалабаса, бул нерсеге абдан ыңгайлуу көз караш, бирок чындыгында Ыйык Жазуу бизге бөлүнүүлөр дененин иши экенин айтат. Өз элин ушул ар кандай топторго бөлгөн Кудайдын Руху эмес. Ишенгендердеги дененин иши аларды бири-биринен бөлүнүп, ар кандай жамааттарга бөлүнүүгө алып келет. Сиз айтасыз: “Мындай шартта эмне кылабыз? Алардын баарын таштап, башка жамаатты баштайбызбы?” Анда сиз алардан кайсы жагынан жакшыраак болосуз? Бул жөн гана христиан дүйнөсүнүн көптөгөн бөлүнүүлөрүнө дагы бирөөнү кошот. Эмне кылабыз? Адамдын бөлүнүүлөрүнө карабастан, "бир дене, бир Рух, силер да чакырылганыңардай, бир үмүткө чакырылгансыңар" (Эфестиктер 4:4) деген чындыкты тааныбайбызбы, жана ошентип, Кудайдын чындыгын карманган бардык чыныгы ишенгендерди Машайактын денесиндеги биз менен бирге мүчөлөр катары тосуп алып, көп жерлерде үстөмдүк кылган сектанттык жана деноминациялык рухтан жогору көтөрүлүүгө аракет кылбайбызбы?
Бирок бул үзүндүдө элчи түздөн-түз деноминационализмди жемелеп жаткан жок. Тескерисинче, бул жергиликтүү чиркөөдө жаңыдан пайда болуп жаткан бөлүнүүлөр болчу; анткени бул Корунттук ишенгендер азырынча бири-биринен ар кандай секталарга бөлүнө элек болчу. Бирок Корунттагы бир жергиликтүү чиркөөдө ар кандай топтор жана фракциялар бар болчу, ошондуктан пикир келишпестик жана көйгөйлөр бар болчу. Алар чыныгы Христиандык биримдиктин бактылуулугун унутуп жатышкан.
Элчи аларга кандай кайрылганына көңүл бургула: «Эми силерди, бир туугандар, жалынып суранам». Бул ырайымга кандай гана шайкеш келет. Ырайым өкүм сүргөн жерде, «Мен буйрук берем» деген сөз «Мен жалынып суранам» болуп калат. «Силерди, бир туугандар, Мырзабыз Иса Машаяктын ысымы менен жалынып суранам, баарыңар бирдей сүйлөгүлө, араңарда бөлүнүүлөр болбосун; тескерисинче, бир акылда жана бир пикирде толук бириккиле». Бул эскертүү Машаяктын жергиликтүү жыйынында нааразылануудан, арыздануудан жана бөлүнүп-жарылуудан алыс болууга чакырат, ошондо баары бир акылда жана бир пикирде биригет. Албетте, элчи аркылуу сүйлөгөн Кудайдын Руху бардык ишенгендерди баарын так бирдей көз караштан кароого мажбурлоого аракет кылбайт. Андай эч качан болбойт. Эч качан эки адам бирдей асан-үсөндү көрбөйт. Эгер сиз менин жанымда асан-үсөндү карап турсаңыз, аны мен көргөндөн башкача көрмөксүз, анткени сиз менден бир аз алысыраак туруп, бир аз башкача көрүнүшкө ээ болмоксуз, анан да менин көзүм абдан астигматикалык, ал эми сиздики кемчиликсиз болушу мүмкүн. Биздин ошол жерде туруп, асан-үсөн, анын түстөрү жана башкалар жөнүндө талашып-тартышканыбыз кандай гана акылсыздык болмок. Тескерисинче, мен мындай дейин: «Сиз аны менден алда канча ачык көрө алганыңызга абдан кубанычтамын, сиздин кемчиликсиз көзүңүз менен аны менин астигматикалык көзүмө караганда алда канча жакшы көрө аласыз». А сиз мени жакшы ойлоп: «Мен да сиздей ачык көрө турган күн келет деп үмүттөнөм» деп айта аласыз. Элчи Филипиликтерге жазган катында мындай дейт: «Эгер кандайдыр бир нерседе башкача ойдо болсоңор, Кудай муну да силерге ачып берет... Биз буга чейин жеткен нерсеге ылайык, ошол эле эреже менен жүрөлү, ошол эле нерсени ойлойлу» (3:15-16). Биз Ыйык Жазманы окуганда да бирдей көз карашта болбойбуз. Көп нерсе билимибизге, маданий стандарттарыбызга, чөйрөбүзгө жараша болот. Биз Ыйык Жазманын билдирүүлөрүн көп учурда туура эмес түшүнөбүз, анткени Ыйык Китеп башында жазылган тилдер менен жетиштүү тааныш эмеспиз.
Сиз айтасыз: «Бирок ал биз «бир акылда жана бир пикирде толук биригишибиз керек» деп айтат». Бул кантип болушу мүмкүн, эгер биз баарыбыз бардык нерседе бир пикирде болбосок?» Эгер биз муну кылмайынча, чыныгы биримдикке ээ боло албайбыз деп талап кылсак, мен корком, биздин чиркөө биримдиги чындыгында өтө кичинекей чөйрөгө айланып калат. Мен билбейм, кайдан таба аларыңызды бардык нерседе бир пикирде болгон ондогон адамдарды. Биз баарыбыз эски Квакерди шылдыңдаганбыз, ал бир жыйын өткөрүүчү жайдан экинчисине кетип, акыры бирөө ага айтты: «Эми кайсы чиркөөдөсүң?»
Ал айтты, “Мен акыры чыныгы чиркөөдөмүн.”
Канчасы ага кирет?
“Жубайым экөөбүз эле, жана кээде Мэри тууралуу так билбейм.”
Эгер биз нерселерди биздей так көргөндөрдөн башка эч ким менен биримдикте боло албасак, анда баары ошого келип такалмак. Бирок “бирдей акыл” жөнүндө эмне айтууга болот? “Бизде Машайактын акылы бар.” “Бирдей акыл” – бул момун акыл, баш ийген акыл, Исада көрсөтүлгөн акыл. Сиз нерселерди бир жол менен, мен башкача карашым мүмкүн, бирок эгер бизде Машайактын акылы болсо, биз урушпайбыз, тескерисинче, бири-бирибизди эске алып, бири-бирибизге сыйынып, чыныгы бактылуу биримдикте жашайбыз. Анан, “бирдей өкүм” – бул эмнени билдирет? Биз билимде жана бардык баамдоодо өсүшүбүз керек деп окуйбуз. Бул бири-бирибизди соттоо дегенди билдирбейт, тескерисинче, баамдоо дегенди билдирет.
Ар бир ишенген адамдын ичинде Кудайдын Руху жашайт, ал ага кыраакылык берүү үчүн, жана биз пикир келишпестиктерге туш болгондо, эгер биз Кудайдын Рухунун жетекчилигине таянсак, Ал бизге керектүү кыраакылыкты берет. Кээ бирибиз чыныгы кыраакылыкта алыска бара албайбыз деп корком, жана мунун себеби – биз Ыйык Китептерибизди изилдөөнү унуткандыгыбыз. Биз «падышалык дин кызматчылыгы» деп аталабыз. Эски Келишим убагында мурду жалпак болгон эч бир адам дин кызматчы болууга уруксат берилген эмес. Мурун эмнени билдирет? Ал кыраакылыкты билдирет. Сизге бир тамак алып келишет жана сиз аны жыттайсыз. Сиз анда бир нерсе туура эмес экенин түшүндүңүз жана аны жегиңиз келбейт.
Навахо индейлеринин арасында мурун жөнүндө өзгөчө бир түшүнүк бар эле. Бир кары Навахо мага: "Узун Пальто, акыл кайда жайгашкан?" – деди.
Мен айттым, "Ал мээ аркылуу иштейт."
“Жок,” деди ал, “бул мурун.”
“Эмне үчүн андай дейсиң?”
Эми, бир жакка баргың келгенде, мурдуң биринчи багыт берип, анан сен анын артынан ээрчибейсиңби? Бурчка келгенде, мурдуң биринчи бурулуп, анан калган денең анын артынан барат, жана бир нерсени жеш керекпи же жокпу билгиң келгенде, анын ылайыктуу экенин билүү үчүн биринчи мурдуңду колдонбойсуңбу?
Ал акылдуу Навахо болчу. Мурун ажырата билүүнү билдирет, ал эми жалпак мурундуу дин кызматчы ажырата албаган адам болчу, жана Кудай ал кызмат кыла албайт деди. Корком, биздин көпчүлүгүбүз ишенгендер катары жалпак мурундуубуз. Биз Ыйык Жазмага негизделгендей көрүнгөн дээрлик бардык нерсеге алаксып, ар кандай окууларды угуп, Кудай Сөзүн кылдат изилдөөгө аз көңүл бурабыз. Адамдар: «Мен каалаган жерге барам; баарын угам, анткени мен баарынан бир аз жакшылык ала алам», – дешет. Эгер сиз муну кылсаңыз, Исадагы чындыкты ажырата билүү жөндөмүңүздү тез эле жоготосуз. Адам тамак сиңирүү жөндөмүн таарындыдан азык ала тургандай кылып машыктырышы мүмкүн, бирок жакшы, тоюмдуу сулу боткосун жей алсаңыз, эмне үчүн аны жешиңиз керек? Таза, бузулбаган Кудай Сөзүнө ээ боло алсаңыз, ар кандай мода жана акылсыздыктарга умтулуунун эмне кереги бар? «Чындыкты билесиңер, ошондо чындык силерди эркин кылат» (Жакан 8:32).
Эми элчи бул катты жазуусунун себептеринин бирин айтат. «Бир туугандарым, Хлоянын үйүндөгүлөр тарабынан араңарда талаш-тартыштар бар экендиги мага айтылды.» Биринчиден, элчи бул Корунттуктар жөнүндө жаман кабар укканын байкагыла. Ал аларга бул тууралуу жазып, жаман кабарды ким алып келгенин так айтат. Ал мындай анонимдүү кат жазгандарды эч качан колдомок эмес: «Урматтуу Пастор: Балким, сиз билбейттирсиз, бирок чиркөөдө абдан көрүнүктүү иштерди жасап жаткан бир аял бар, ал чыныгы эки жүздүү. Анын тартипке салынганын көрөсүз деп үмүттөнөм. Урматтоо менен, Машайакты сүйүүчү.» Элчи мындай нерсеге эч качан көңүл бурбайт эле, ошондой эле ага келип: «Пабыл бир тууган, бул тууралуу сизге айтканыма кечирим сурайм, бирок биздин бир туугандарыбыздын бири бар – эч нерсе үчүн мен айттым деп айтпаңыз – бирок тигил же бул мырза, оо, Пабыл бир тууган, бул абдан коркунучтуу – сиз колуңуздан келгенди кыласыз деп үмүттөнөм – бирок мен айттым деп ага эч кандай ой бербеңиз» деген адамга да эч кандай боорукердик кылмак эмес. Менимче, Пабыл катуу айтмак: «Эгер сиз аны менен ачык сүйлөшүүгө даяр болбосоңуз, бир тууганды жамандап мага келүүгө кандай укугуңуз бар?» Ошентип, алар Пабылга бул Корунттуктар жөнүндө жаман кабар жөнөткөндө, ал аларга бул тууралуу жазып: «Бул кабарды Хлоянын үйүнөн алдым» деди. Эгер бул чындык болбосо, Хлоянын үйү Корунттуктарды жамандагандыгы үчүн күнөөлүү болгонун моюнга алышы керек болмок. Бул учурда ал чындык болчу, бирок Пабыл бул тууралуу ачык айтып: «Бир туугандарым, Хлоянын үйүндөгүлөр тарабынан араңарда талаш-тартыштар бар экендиги мага айтылды» – Корунттун жергиликтүү жыйынында бөлүнүү бар болчу. Андан кийин ал эмнени айткысы келгенин көрсөтүү үчүн мисал колдонот. «Ар бириңер: Мен Пабылданмын; мен Аполлостонмун; мен Кефастанмын; мен Машайактанмын дейсиңер.»
“Мен Павелдикимин” – Павел, мугалим. “Мага чыныгы Ыйык Китеп окутуусу жагат, башка мындай нерселерге анчалык муктаж эмесмин, мен евангелизмге жана насаат айтууга кызыкдар эмесмин. Мага бир тууган Павел жагат, анткени ал менин жанымды тойгузат – мен Павелдикимин.” Дагы бири айтты: “Мен Аполлостукумун.” Аполлос чечен жана Ыйык Жазмада күчтүү адам болгон. “Мага ордунан туруп, сонун сөз сүйлөй алган, укмуштуудай корутунду сөз менен аяктаган, сени ордуңдан тургузуп жибере тургандай улуу кайрылуу жасай алган адам жагат. Менин адамым ошол. Мага бул кургак Ыйык Китеп мугалимдеринин кереги жок, мен канымды козгоп, жанымды дүрбөлөңгө салган нерсени каалайм.” Анан башкалар айтышты: “Мен Кифастыкымын. Мага бул практикалык адамдар, бул насаатчылар, Кифас, кайра-кайра ‘Мен силерди козгойм’ деген сөздөрдү колдонгон адам жагат.” Анан башкалар айтышты: “Мейли, силерде Павел, Аполлос жана Кифас болсо да, мен Машайактыкымын. Мен башка эч кимге кызыкдар эмесмин. Мага эч кимдин үйрөтүшүнүн кереги жок, мен Машайактыкымын, жана силердин калганыңардын эч кимиңерди тааныбайм. Четте тургула, анткени мен силерден ыйыгыраакмын.” Сиз ал элди көрдүңүз беле? Алар баарынан текебер.
Колдонулган ысымдар чындыгында алар эмес болчу. 4:6да мындай деп окуйбуз: «Бир туугандар, мен муну силер үчүн өзүмө жана Аполлоско карата айттым, силер бизден: «Жазылгандан ашпагыла»,— дегенди үйрөнүп, эч кимиңер бирөө үчүн башкага каршы текеберленбешиңер үчүн.» Пабыл: «Көрдүңөрбү, мен муну жөн эле каймана мааниде колдондум»,— деп жатат. Чындыгында Пабыл менен Аполлос эмес, алардын жергиликтүү тобундагы адамдар болчу, алар: «Мен бул бир тууганды колдойм, мен тигини колдойм»,— дешсе, дагы бирөө: «Мен Машайактыкымын жана калгандарынын эч кимисине кызыкдар эмесмин»,— деп жатышкан. Ошентип, Пабыл мунун канчалык туура эмес экенин көрсөтүү үчүн өзүнүн, Аполлостун жана Кефастын ысымдарын колдонгон. Анан ал: «Машайак бөлүнгөнбү?» — деген суроону берет. Машайактыкы болгондор кичинекей топ элеби? Кээде: «Мен Пабылдыкымын, мен Аполлостукумун, мен Кефастыкымын»,— дегендер да, эгер алар чын жүрөктөн өзгөргөн болсо, баары Машайактыкы. Ошондуктан эч бир топ ал айырмачылыкты өзүнө ыйгарып албашы керек.
"Пабыл силер үчүн айкаш жыгачка кадалганда беле?" Ал муну менен эмнени айткысы келди? Мен эч бир адамды алып, анын атын бир партиянын башына койбошум керек, мен таандык болгон жамаат менин үчүн айкаш жыгачка кадалган Бирөөнүн жамааты экенин эстешим керек. Биз Пабылга көп нерсеге милдеттүүбүз. Менимче, Теңир Ыйса Машайакты, атам менен апамды көргөндөн кийин, кийинки көргүм келген адам — элчи Пабыл. Мен аны менен жакшылап сүйлөшүп, анын калтырган кабарлары мага канчалык маанилүү болгонун айткым келет. Бирок Пабыл мен үчүн айкаш жыгачка кадалган эмес. Ал мен үчүн айкаш жыгачка кадалган Бирөөнү жакшыраак түшүнүүгө жардам берди, ошондуктан мен анын кызматын баалайм.
“Силер Павелдин атынан чөмүлдүрүлгөнсүңөрбү?” Эмне үчүн ал бул суроону коёт? Мен Кудайдын чиркөөсүнүн Башчысы катары таанышым керек болгон жалгыз Зат – бул мен анын атынан чөмүлдүрүлгөн Зат. Кээ бирөөлөр ойлогондой, элчи Павел чөмүлтүлүүгө жаман сөз айтып, чөмүлтүлүү маанисиз нерсе, акыры Кудайдын чиркөөсүндө орду болбой калат деп айткысы келген деп ойлобогула. Ал өзүнүн аргументин ага негиздегенде, аны өтө маанилүү нерсе катары таанып жатат. Силер христиан болгондо, кимдин атынан чөмүлдүрүлгөнсүңөр? Теңир Ыйса Машайактын атынан. Анда эмесе, силер Ага таандыксыңар. Ал Башчы болгон бүт жамаатты тааныгыла, бирок Анын ысымын бир партиянын башы кылганга аракет кылбагыла жана Анын кызматчыларынын ысымдарын партиялардын башчылары кылбагыла, тескерисинче, жалгыз чыныгы Башчы Машайак экенин тааныгыла.
Корунттуктардын жеке адамдарга өтө көп маани берип жаткандыгына байланыштуу, Павел: «Мен артка кылчайып караганда, көп учурда чөмүлдүрүү ишин жеке өзүм аткарбаганыма абдан ыраазымын», – дейт. Ал: «Силер чөмүлдүрүлбөгөнүңөргө ыраазымын», – деп айткан жок. Алар чөмүлдүрүлгөн. Биз: «Корунттуктардын көбү угуп, ишенип, чөмүлдүрүлдү», – деп окуйбуз. Алардын чөмүлдүрүлүшү ишенгенден кийин болгон. Бирок ал: «Мен абдан ыраазымын, анткени силер партиялык рухка ушунчалык берилгендиктен, силердин араңардан өтө азыңар гана: „Мени Павел чөмүлдүргөн“, – деп айта алат. „Кудайга шүгүр, мен силердин эч кимиңерди чөмүлдүргөн жокмун, Крисптен [ал синагоганын башчысы болчу] жана Гайдан башка; эч ким мени өз атымдан чөмүлдүрдү деп айтпасын деп“», – дейт. Анан ал кошумчалайт: «Ошондой эле Стефанастын үй-бүлөсүн да чөмүлдүрдүм». Кыязы, Стефанас ал учурда алар менен болгон эмес, анткени ал башка жерде кызмат кылгандардын бири болчу. Биз бул каттын акыркы бөлүмүндө, 17-аятта: «Стефанас, Фортунат жана Ахаик келгенине кубанычтамын, анткени алар силер тараптан жетишпеген нерсени толукташты», – деп окуйбуз. Стефанас, сыягы, саякаттап жүргөн насаатчы болгон. Башка жерде Павел бизге Стефанастын үй-бүлөсү «ыйыктарга кызмат кылууга өздөрүн арнашканын» айтат (1 Корунттуктарга 16:15). Акырында ал: «Андан тышкары, мен башка бирөөнү чөмүлдүргөн-чөмүлдүрбөгөнүмдү билбейм», – деген.
Эми ал өзүнүн акыркы аргументин айтат: «Анткени Машаяк мени чөмүлдүрүүгө эмес, Жакшы Кабарды таратууга жиберген; сөздөрдүн акылмандыгы менен эмес, Машаяктын айкаш жыгачынын күчү жоголуп калбашы үчүн.» Байкагыла, ал чөмүлдүрүүгө дайындалган эмесмин деп айткан жок, бирок ал чөмүлдүрүүнү маанилүү нерсе кылуу үчүн жиберилген эмесмин деп айтып жатат. Ал Жакшы Кабарды таратууга жиберилген. Элчи катары ал Жакшы Кабарды таратып чыккан, жана ким Жакшы Кабарга ишенсе, алар чөмүлтүлгөн. Бул азыркы чоң чиркөө системаларына, ошондой эле Рим-католик миссияларына карама-каршы келет. Католицизм кайда барбасын, анын биринчи иши мүмкүн болушунча көп ымыркайларды чогултуп, аларды чөмүлдүрүү, бирок элчи ал муну кылуу үчүн эмес, Жакшы Кабарды таратуу үчүн жиберилгенин, жана алар ошол Жакшы Кабарга ишенгенде, алар чөмүлтүлгөнүн айтат.
Өз чөйрөсүндө туура жана ылайыктуу болгон көп нерселер бар, алар сөзсүз түрдө насаатчынын көп убактысын ээлейт, бирок ал Кудайдын кулу катары бөлүнүп, дүйнөгө ушул нерселерди кылуу үчүн жиберилген эмес. Ал Кудай тарабынан Инжилди таратууга дайындалган. Пабыл да ошондой болгон. Анын улуу кызматы Машайакты таанытуу болгон, «сөздөрдүн акылмандыгы менен эмес, Машайактын айкаш жыгачынын күчү жоголуп калбашы үчүн». Ал жөн гана адамдык чечендикке же риторикага таянган эмес, тескерисинче, Ыйык Рухтун күчүнө таянып, бардык жөнөкөйлүк менен элге айкаш жыгачка кадалган, тирилген, асманга көтөрүлгөн жана кайтып келе турган Машайакты тартуулаган, ошондо бардык жүрөктөр Аны менен алек болуп, адамдар Ага ишеним артууга алып келинген. Бириктирүүчү нерсе мына ушул. Машайак Кудайдын элинин жүрөгүнө тартууланганда, алар биригет, Ага тартылат, Аны менен, өздөрүнүн даңктуу Башчысы менен алек болот.
Анткени айкаш жыгач жөнүндөгү кабар кыйрап бараткандарга акылсыздык, ал эми куткарылгандарга болсо Кудайдын күчү. Анткени мындай деп жазылган: «Мен акылдуулардын даанышмандыгын жок кылам, жана акылмандардын түшүнүгүн эч нерсеге айлантам». Акылдуу кайда? Мыйзам окутуучу кайда? Бул дүйнөнүн талашып-тартышканы кайда? Кудай бул дүйнөнүн даанышмандыгын акылсыздыкка айландырган жокпу? Анткени Кудайдын даанышмандыгында дүйнө өзүнүн даанышмандыгы менен Кудайды тааныбаган соң, Кудай ишенгендерди насааттын акылсыздыгы аркылуу куткарууну туура көрдү. Анткени Жүйүттөр жышаан талап кылышат, ал эми Гректер даанышмандыкты издешет; бирок биз айкаш жыгачка кадалган Машайакты жарыялайбыз, Жүйүттөр үчүн мүдүрүлтүүчү таш, ал эми Гректер үчүн акылсыздык; бирок чакырылгандарга, Жүйүттөргө да, Гректерге да, Машайак – Кудайдын күчү жана Кудайдын даанышмандыгы. (18-24-аяттар)
Апостол Павелдин негизги иши айкаш жыгачты жарыялоо болгон. «Анткени айкаш жыгач жөнүндөгү сөз өлүмгө дуушар болгондор үчүн акылсыздык, ал эми куткарылып жаткан биз үчүн Кудайдын күчү». Бул аяттагы дээрлик ар бир сөздө чакырык бар. «Айкаш жыгачты жарыялоо». «Жарыялоо» деп которулган сөз Жаңы Келишимде көп колдонулган «жарыялоо» же «кабарлоо» деген кадимки сөз эмес; бул «Логос», Жакандын Инжилинде Машайактын Өзү үчүн колдонулган сөз. «Башында Сөз [Логос] бар эле, Сөз Кудай менен бирге эле, Сөз Кудай эле» (Жакан 1:1). Бул айтылган кабардын кадимки термини, жана апостол бул жерде айкаш жыгачтын сөзүн 17-аяттагы акылмандык сөзүнө карама-каршы коёт. Ал жерде ал айкаш жыгачты сөздөрдүн акылмандыгы менен эмес, же тескерисинче, түп нусканын так маанисин берүү үчүн, акылмандык сөздөрү менен эмес, жарыялоону максат кылганын айтат. Ал айкаш жыгачты, айкаш жыгачтын окуусун сунуштаганда, аны кооз сөздөр менен жашыргысы келген эмес, адамдын чечендиги менен кабарды бүдөмүк кылган эмес, ошондой эле жагымдуу риторика менен аны эч кандай жол менен алсыраткан же суюлткан эмес. Ал адамдардын аны суктануу менен угуп, «Кандай гана мыкты насаатчы, кандай гана сонун чечен!» деп кыйкырып кетүүсүн каалаган эмес, тескерисинче, «Биз кандай гана күнөөкөрлөрбүз жана Кудайдын бизди куткаруу үчүн Өз Уулун айкаш жыгачтын уят-сыйытын тартууга жана өлүүгө жиберген сүйүүсү кандай гана укмуш!» деп айтуусун каалаган.
Бир нече жыл мурун Англиянын айыл жериндеги шаарчада жашаган бир мырза Лондонго барып, ошол жерде жүргөндө ошол кездеги улуу насаатчылардын айрымдарын уккан. Үйүнө аялына жазып, ал мындай деген: “Өткөн жекшембиде мен эртең менен Доктор Тигиндей-Мындайды угууга бардым (ал ошол кездеги Лондондун минбарында турган эң чечен адамдардын биринин атын атаган), ал эми кечинде мен Чарльз Сперженди угуу үчүн Метрополитен Табернакелине бардым. Экөөнөн тең абдан таасирлендим. Доктор Бланк, албетте, улуу насаатчы, бирок Мырза Спержендин улуу Куткаруучусу бар.” Айырманы көрүп турасызбы?
Кабарды адамдын акылына гана жаккан нерсеге таянуу менен бузуп коюу өтө өкүнүчтүү. Ошондуктан элчи: «Мен Машайакты акылмандык сөздөрү менен эмес, башкача айтканда, бул дүйнөнүн акылмандыгы менен эмес, Машайактын айкаш жыгачынын күчү жоголуп калбашы үчүн насаат айтууга аракет кылам», – дейт. Атүгүл эң Кудайсыз адам да айтылып жаткан кабарга ишенсе да, ишенбесе да, чечендикти, ораторлукту же риториканы баалай алат, бирок Кудайдын эрки Анын кулдары угуучуларынын кулагын эркелетүү эмес, сүйлөп жаткан адамдардын абийири менен күрөшүүсү керек. Эгер мен күнөөлөрүңөрдө жүргөн куткарылбаган адамдарга кайрылып жатсам, силердин өтө кооптуу абалда экениңерди чын жүрөктөн эскертип коеюн. Бир көз ирмем түбөлүк өлүмүңөрдү мөөрлөп коюшу мүмкүн. Эгер өмүрүңөрдүн морт жиби үзүлүп, Машайаксыз түбөлүктүүлүккө чыгарылсаңар, абалыңар канчалык үмүтсүз болмок! Анда биз силерди жөн эле көңүл ачып отурсак, канчалык акылсыз, канчалык жаман болмокпуз, анткени Арчибальд Браун бир жолу айткандай: «Жандарыңар менен тозоктун ортосунда кабыргаңардын калыңдыгы гана бар» экенин билебиз. Эгер биз угуучуларыбыздын суктануусун жана мактоосун издеп, аларды Кудайдын алдында күнөөлөрү менен бетме-бет алып келүүгө жана башпаанек үчүн айкаш жыгачка качууга умтулбасак, Кудайдын алдында канчалык күнөөлүү болмокпуз.
Бул элчи Пабылды кармап алган эле. Ал адамдар Машайаксыз адашканын, алар үчүн айкаш жыгач аркылуу гана үмүт бар экенин билген, ошондуктан ал мындай деди: «Мен айкаш жыгачты жашыра турган эч нерсе каалабайм. Мен айкаш жыгачты гүлдөр, тасмалар жана жылтырактар менен кооздогум келбейт, жана адамдар анын чыныгы маанисин жоготушун каалабайм, ал адамдын толук бузукулугун жарыялоо жана Кудайдын чексиз сүйүүсүнүн көрүнүшү экенин. Бул айкаш жыгачтын кабар айтылышы, айкаш жыгачтын сөзү, акылмандык сөзүнө каршы. «Анткени айкаш жыгач жөнүндөгү сөз өлүмгө дуушар болгондор үчүн акылсыздык».
Крест жөнүндө сөз кылганда эмнени айтабыз? Пабыл бул сөздөрдү жазганда крест эмнени билдиргени жөнүндө биздин заманда кандайдыр бир түшүнүгүбүз барбы деп кээде ойлоном. Цицерон: «Крест – бул ушунчалык уят, ушунчалык коркунучтуу нерсе, аны сылык коомдо эч качан айтпоо керек», – дейт, бирок Пабыл: «Мага дүйнө айкаш жыгачка кадалган, мен да дүйнөгө айкаш жыгачка кадалган Теңирибиз Ыйса Машайактын айкаш жыгачынан башка эч нерсе менен мактанбайын!» – деп кыйкырганын көрөсүңөр (Галатиялыктарга 6:14). Крест бүгүнкү күндө дарга же электр отургучу билдиргенден алда канча жамандыкты билдирген, анткени ал жерде асылып турган адам эң ыплас, эң коркунучтуу кылмыштар үчүн күнөөлүү, жашоого таптакыр жараксыз, адам тарабынан четке кагылган жана Кудай тарабынан каргышка калган деп жарыялаган. Жана бул крест Теңирибиз Ыйса Машайакты көтөргөн! Бул эмнени билдирет? Бул адамдын жүрөгү ушунчалык бузулган, ушунчалык күнөөкөр болгондуктан, Кудайдын Түбөлүк Уулу Адам болуп, аны куткаруу үчүн эң уяттуу өлүмгө дуушар болмоюнча, аны куткаруунун башка жолу жок болгонун билдирет. Бирок бул ошондой эле адамдын жүрөгү толугу менен ачыкка чыкканын билдирет, анткени Кудай Өз Уулун жибергенде, адамдар: «Аны алып кеткиле! Аны айкаш жыгачка кадап салгыла, айкаш жыгачка кадап салгыла!» – деп кыйкырышкан. Ошол крестте адам өзүнүн табиятынын эң жаман жагын көрсөткөн, бирок Кудай Өз жүрөгүнүн чексиз сүйүүсүн көрсөткөн. Петир өз заманынын адамдарына: «Кудайдын белгиленген кеңеши жана алдын ала билими боюнча берилген Аны силер алып, жаман колдоруңар менен айкаш жыгачка кадап өлтүрдүңөр», – деген (Элчилердин иштери 2:23). Эгер табиятыңар боюнча канчалык жаман экениңерди билгиңер келсе, жүрөгүңөр жөндөмдүү болгон күнөөлөрдүн коркунучтуулугун түшүнгүңөр келсе, ошол кресттин алдында ишеним менен туруп, Кудайдын ыйык, таза Уулунун ошол даракта асылып, айтып жеткис азап чегип жатканын, адамдын Кудайга болгон мамилесинин так чагылышын, кресттин сөзүн дагы бир жолу ой жүгүртүп көргүлө.
Адамдар Исага жүктөгөн физикалык азап гана күнөө үчүн кун болгон эмес, анткени биз окуйбуз: «Анын жанын күнөө үчүн курмандык кылганыңда, ал өз тукумун көрөт, күндөрүн узартат, жана Теңирдин ырахаты анын колунда ийгиликке жетет» (Ышая 53:10). Кудай Аны улуу күнөө курмандыгы кылды. Ошентип, айкаш жыгачтын сөзү – Кудайдын күнөөкөр адамдарга болгон чексиз сүйүүсүнүн окуясы. Адилеттүүлүк күнөөнүн жазаланышын талап кылган, жана ал айкаш жыгачта биздин куттуу Ордубузду Басуучунун Өзүндө толугу менен жазаланган. Эми айкаш жыгачтын сөзү бүт дүйнөгө тарап жатат, жана адам акыры ошол айкаш жыгачка болгон мамилеси боюнча соттолот, «айкаш жыгачтын [сөзү] өлүп бараткандар үчүн акылсыздык».
Ал сөздү, “кыйроо” деп которгонуна өкүнөм, анткени ал бизди туура жолдон адаштырышы мүмкүн. Кээ бирөөлөр бир күнү айкаш жыгачты жана ал жерде өлгөн Затты четке каксаң, кыйроо коркунучунда болосуң деп ойлошу мүмкүн, бирок ал муну айтып жаткан жок. Бул андан да олуттуу нерсе, эгер сен куткарылбаган болсоң, сага алда канча көбүрөөк таасир этиши керек болгон нерсе. Ал чындыгында мындай дейт: “Айкаш жыгачтын [сөзү] жоголгондор үчүн акылсыздык.” Жоголгондор! “Эгер биздин Жакшы Кабарыбыз жашырылган болсо, ал жоголгондор үчүн жашырылган” (2 Корунттуктарга 4:3). Мунун олуттуулугун түшүнүп жатасыңбы? Кийинчерээк жоголуу коркунучунда эмес, же Машайакты четке кагууну улантып, күнөөлөрүңдө өлсөң, жоголбойсуң деген да эмес. Бул абдан туура, бирок бул андан да олуттуу. Алар жоголгон. Эгер ал айкаш жыгачтагы Машайак сенин Куткаруучуң боло элек болсо, сен жоголгонсуң. Эгер сен ордуңдан туруп, куткарылбаган бойдон чыгып кетсең, жоголгон бойдон чыгып, көчөдө жоголгон бойдон барасың; эгер унааңа отуруп айдап кетсең, жоголгон эркек же жоголгон аял катары айдап кетесиң, жана эгер кырсык болуп, күтүүсүздөн түбөлүктүүлүккө кирсең, түбөлүккө жоголуу үчүн, түбөлүктүүлүккө жоголгон бойдон киресиң. Адамдар бул нерселер жөнүндө ойлонушпайт, алар бул нерселерди кандай болсо, ошондой кабыл алышпайт. Эгер айкаш жыгач сага азырынча эч нерсени билдирбесе, сен жоголгонсуң. “Айкаш жыгач жөнүндөгү насаат жоголгондор үчүн акылсыздык.” “Оо,” дешет алар, “мен муну такыр түшүнбөйм. Адамдын, канчалык жакшы болбосун, айкаш жыгачка кадалгандыгы жана ал жерде менин күнөөлөрүм үчүн кун төлөгөндүгү жөнүндөгү ой акылсыздык, мага жийиркеничтүү.” Абдан жакшы, “эгер биздин Жакшы Кабарыбыз жашырылган болсо, ал жоголгондор үчүн жашырылган.” Ошондуктан сен түшүнбөйсүң; анткени сен жоголгонсуң. Кандай гана коркунучтуу абал!
Анда экинчи тарабын карагыла. "Бирок куткарылганыбыз биз үчүн бул Кудайдын күчү." "Куткарылганыбыз биз." Ал ким жөнүндө айтып жатат? Ал бир кездерде жоголгон, бирок азыр куткарылган адамдар жөнүндө айтып жатат. Бирок кимдир бирөө: "Мен муну түшүнбөйм. Сиз алар куткарылуу процессинде деп жатасызбы, анткени, албетте, эч ким акыркы куткарылуусуна сот күнүнө чейин, ал акыры Кудайдын алдына туруп, суроо ошол жерде так чечилгенге чейин ишене албайт", - дейт. Китеп мындай окутпайт, кымбаттуу досум. Ал буга чейин жоголгон адамдарды жана буга чейин куткарылган адамдарды карайт. "Анткени силер ырайым аркылуу ишеним менен куткарылдыңар; жана бул силерден эмес: бул Кудайдын белеги: эч ким мактанбашы үчүн иштерден эмес" (Эфестиктер 2:8-9).
Бир кары шотландиялык аял абдан динчил болчу, ал өмүр бою чиркөөгө барып, акыры өлүм алдындагы ырайымга ээ болуп, бейишке татыктуу болом деп үмүттөнчү. Бир жолу ал Кудайдын эки ынталуу кызматчысы насаат айтып жаткан жыйынга барып келгенде, ага: «Чоң эне, насаатчылар сизге кандай жакты?» — дешти. Ал: «Мен аларды түшүнө алган жокмун. Биринчи киши туруп, буга чейин куткарылган деп айткан адамдарга, ушунчалык жакшы адамдарга сүйлөдү, мен биздин шаарда алардай эч ким жок деп ойлогом. Анан дагы бир киши туруп, ушунчалык жаман адамдарга насаат айтты, ал аларды жоголгон жана тозокко бара жаткан деп айтты. Бирок мен үчүн бир да сөз болгон жок», — деди. Өзүнүн баамында, ал жоголгон да эмес, куткарылган да эмес болчу. Бирок эки гана топ бар: «Жоголгондор» жана «куткарылгандар», Теңир Ыйса Машайакка ишенимин арткандар, Кудайдын алдында күнөөлөрүнө туш болуп, айкаш жыгачта, айкаш жыгачтын ишинде, Кудайды ыраазы кылган нерсени жана алардын жүрөктөрү тынчтык таба турган нерсени көргөндөр. Алар азыр жана ушул жерде куткарылган.
Мен буга шектенип жүргөн кимдир бирөөгө кайрылып жатамбы? Балким сиз чиркөөнүн мүчөсүсүз, балким өзүңүздү христианмын деп айтасыз, бирок чын эле куткарылгансызбы же жокпу деп көп учурда шектенип келгенсиз. Эгер сиз эч качан куткарылбаган болсоңуз (өзүңүзгө шектенүүгө мүмкүнчүлүк бергениңиз оң), анда азыр Кудайдын алдына жакыр, адашкан күнөөкөр катары келип, тигил айкаш жыгачта өлгөн Ага ишеним менен карап, Ага сиз Ал үчүн азап тарткан күнөөкөр экениңизди айтып, жана Ага таяна турганыңызды айтасызбы?
Көп жыл мурун атамдын эски досу бар эле, мен бала кезимде ал биздин үйдө тааныш адам болчу. Бир күнү ал көп жылдар бою куткарылгандан кийин, бирөө ага: «Мистер Росс, сиз куткарылганыңызга эч шектенесизби? Эч качан ката кетирип, чындыгында куткарылбаганыңыз оюңузга келди беле?» – деди. Ал айтты: «Бул суроону бергениңиз кызык, билесизби, кечээ кечинде мен Инжилди кабар айта турган жолугушууга бара жатканымда, мага бир үн сүйлөгөндөй болду: «Дональд Росс, сен кандай эски эки жүздүүсүң! Сен эч качан куткарылган эмессиң», – деди, мен бул Шайтандын үнүбү же Теңирдин үнүбү, айырмалай албай калдым. Мен айттым: «Адам, бул чын болушу мүмкүнбү? Башкаларга Машайакты көп жылдар бою кабар айткандан кийин, мен эч качан куткарылбаганым чын болушу мүмкүнбү?» Анан мен айттым: «Ооба, Теңир, эгер мен куткарылдым деп ойлогондорумдун баары чын болсо, Ыйса эки жүздүүлөр үчүн өлгөнүнө абдан ыраазымын, мен Ага азыр кандай болсом, ошондой келем».
Мен кандай болсом, ошондой! эч бир шылтоосуз, Болгону Сенин каның мен үчүн төгүлгөнү үчүн, Жана Сен мени Өзүңө келүүгө чакырганың үчүн, О, Кудайдын Козусу! Мен келем!
Бул кымбаттуу кары олуя бир заматта булут тарап, ал Кудайдын эмес, Шайтандын үнүн угуп жатканын билгенин айтты.
Эгер силерге түшүнүксүз болсо, силерден суранам, азыр башка нерселердин баарына көзүңөрдү жана кулагыңарды жапкыла да, жүрөгүңөрдү Кудайга көтөргүлө жана силер үчүн айкаш жыгачта өлгөн Затка ишенгиле, Ага өзүңөрдүн Куткаруучуңар катары ишенгиле: «Ошондуктан силерге белгилүү болсун, бир туугандар, бул Киши аркылуу силерге күнөөлөрдүн кечирилиши жарыяланат» (Элчилер 13:38).
Ошентип, куткарылган биз үчүн айкаш жыгач жөнүндөгү сөз Кудайдын кудурети. Башкача айтканда, адамдарды өзгөртө турган эч кандай адамдык күч жок, биз аларды өзүбүздүн эч кандай жөндөмүбүз менен өзгөртө албайбыз. Бирөө мага жакында эле: “Доктор Тиги-Буну билесиңби, ал Кудайдын улуу адамы. Ал мени он жыл мурун ишенимге келтирген”, – деди. Мен анын бул Кудайдын сүйүктүү кызматчысы өзү ишенген Жакшы Кабарды жеткиргенин айткысы келгенин билем. Бирок адамдарды ишенимге келтирген Машаяктын кызматчылары эмес. Биз адамдарды куткара албайбыз, адамдарга Кудай менен тынчтыкты бере албайбыз; бул айкаш жыгач жөнүндөгү сөз – Кудайдын кудурети. Мына, байкуш, тынчсызданган, санаага баткан жан эмне кыларын, кайда барарын билбей турат; күтүлбөгөн жерден Кудайдын Руху айкаш жыгачты, Машаяктын айкаш жыгачта Ыйык Жазмага ылайык биздин күнөөлөрүбүз үчүн өлгөнүн көрсөтөт, ошондо жүрөктө ишеним жанданат, жана жан: “Кудайга шүгүр, Ал мен үчүн өлгөн!” – дейт. Бир заматта ал жан өлүмдөн өмүргө өтөт. Айкаш жыгач жөнүндөгү сөз – Кудайдын кудурети. Кээде биз башка көптөгөн нерселер жөнүндө кабар айтышыбыз керек болот, бирок кандайдыр бир мааниде, Иса Машаяктагы чындыкты көрө элек адамдар менин алдымда отурушу мүмкүн деп ойлогондо, башка темаларга берилиши керек болгон убакытты аяйм. Мунун баары табигый акылдын бардык нерсесине “акылсыздык” деп жазат, анткени элчи Ышаяга шилтеме жасап: “Жазылган: ‘Мен акылдуулардын даанышмандыгын жок кылам, жана акылдуулардын түшүнүгүн эч нерсеге айлантам’”, – дейт.
Адамдар өз философиялары, акыл-эс жөндөмдөрү менен сыймыктанышат, бирок дүйнөдөгү эч бир философия айкаш жыгачтын зарылдыгын эч качан акыл менен түшүндүрө алмак эмес, же күнөөкөрлөр Машайактын өлүмү аркылуу гана куткарыла аларын сунуш кылмак эмес. «Кайда акылдуу? Кайда мыйзам окутуучу?» башкача айтканда, акыл жүгүрткөндөр, анткени айкаш жыгачтын жарыгында акыл жүгүртүү эч нерсеге арзыбайт. «Бул дүйнөнүн талашкычы кайда?» Ал мыйзам окутуучуну айтканда, албетте, еврейлерди, Израилдеги акылмандарды айтып жатат, алар системалар жана ырым-жырымдар аркылуу куткарылуу жолун табууга аракет кылышкан, бирок элчи аларды бир тарапка четке кагат. Ал айкаш жыгачтын сөзү жөнүндө эмнени билет? Анан талашкыч, грек философу, өз билими менен сыймыктанган, өз доорундагы ар кандай илимдерди жана ой системаларын изилдеген. Бирок алардын бири да Машайактын айкаш жыгачта күнөөкөрлөр үчүн куткарылуу каражаты катары өлгөнүн эч качан кыялданмак эмес. Ошентип ал айтты: «Бул дүйнөнүн талашкычы кайда? Кудай бул дүйнөнүн акылмандыгын акылсыз кылган жокпу?» Жөн эле акылмандык айкаш жыгачтын сырын эч качан терең изилдеп чыкмак эмес. Бул жерде биздин англисче "world" деген сөзүбүз эки грек сөзүнүн милдетин аткарып жатканы таң калыштуу факт. Ал которулушу мүмкүн,
«Бул доордун талашуучусу кайда? Кудай бул дүйнөнүн акылмандыгын акылсыз кылган жокпу?» Биринчи учурда бул aion, «доор», экинчи учурда бул kosmos, биз жашаган бул «тартиптүү аалам». Доордун бүткүл багыты айкаш жыгачтын сөзүнө каршы. Бул доордун акылмандыгы Кудайдын Уулунун айкаш жыгачтагы өлүмү аркылуу гана куткарылуу ишке ашырылышы мүмкүн деп эч качан ойломок эмес, жана бул тартиптүү ааламга келсек, адамдар сыймыктанган нерселер Кудайдын алдында акылсыздык гана. «Асманда отурган күлөт: Теңир аларды шылдыңдайт» (Забур 2:4).
Кудуреттүү Кудай (муну урматсыздык менен айтып жаткан жокмун) университеттерибиздеги кудайсыз профессорлордун ааламдын сырын түшүндүрүүгө аракет кылып, баарын өзүлөрүнүн кичинекей ченемдери менен өлчөп, адамдын түшүнүгүнөн таптакыр тышкаркы нерселерге тереңдеп кирип, баарын ачык-айкын кыла турган аянга атайылап артын салып айткан сандырактарын укканда, күлүшү мүмкүн.
«Анткени Кудайдын акылмандыгында» — Кудай адамга ушул жашыруун сырларды табуу үчүн колунан келгендин баарын кылып, акыры өзүнүн алсыздыгын түшүнүүгө уруксат берген — «дүйнө акылмандык менен Кудайды тааныган жок, ошондуктан Кудай ишенгендерди куткаруу үчүн насаат айтуунун акылсыздыгын колдонууну туура көрдү». Насаат айтуу деген эмне? Бул жөнөкөй жарыялоо, жана Кудай адамга акылсыздыктай көрүнгөн нерсе, жарыялоонун жөнөкөйлүгү аркылуу ишенгендерди куткарууну туура көрдү. Мен асман Кудайынын атынан туруп, «Христос Ыйык Жазууларга ылайык биздин күнөөлөрүбүз үчүн өлдү; жана ал көмүлдү, жана Ыйык Жазууларга ылайык үчүнчү күнү кайра тирилди» деп жарыялайм (1 Корунттуктар 15:3-4). Дүйнө мындай дейт: «Акылсыздык! Эгер керек болсо, муну далилдей алмак эмессиң». Жок, мен далилдей алмак эмесмин; бирок мен жарыялоону кайталайм: «Христос Ыйык Жазууларга ылайык биздин күнөөлөрүбүз үчүн өлдү, жана ал көмүлдү, жана Ыйык Жазууларга ылайык үчүнчү күнү кайра тирилди». Жана качан адам жарыялоого ишенүүгө жетиштүү момун жана жөнөкөй болсо, ал куткарылат. «Кудай [жарыялоонун жөнөкөйлүгү] аркылуу ишенгендерди куткарууну туура көрдү. Анткени жөөттөр белги талап кылышат». Алар: «Бул чын экенине далил бергиле; кандайдыр бир керемет жасагыла», — дешет. Кээ бирөөлөр: «Эгер бүгүн кереметтерди жасай алсаң, бул сонун болбойт беле?» — дешет. Мен андай болорун билбейм. Эгер менде элчилик күч болсо жана элдин арасынан өтүп, бир байкуш майыпка колумду койсом, ал ордунан туруп, айыгып кетсе, мен имаратты толтура алмакмын жана ар кандай майыптар келе бермек, бирок мен эч качан мындай нерсенин байкуш күнөөкөрлөрдү ойготуп, Христка бурганын уккан эмесмин. Ал тургай элчилер бул нерселерди жасай алганда да, адамдар аларга каршы чыгып, аларды өлтүрүүгө аракет кылышкан, мисалы, Пабылдын Листрадагы окуясындай.
Куткара турган нерсе – айкаш жыгач жөнүндөгү насаат. Күнөөкөрлөргө дал ушул керек. «Жүйүттөр жышаан талап кылышат, гректер акылмандыкты издешет, бирок биз айкаш жыгачка кадалган Машайак жөнүндө насаат айтабыз, ал жүйүттөр үчүн мүдүрүлтүүчү таш, ал эми гректер үчүн акылсыздык». Бирөө айтат: «Бирок Пабыл, эгер сен анын мүдүрүлтүүчү таш жана акылсыздык экенин билсең, эмне үчүн аны угуучуларыңа ошол элементтерден арылтып бербейсиң?» Пабыл болсо мындай деп жооп берет: «Анткени эгер мен аны табигый адамга жагымдуу кылсам, ал күнөөкөрлөрдү куткаруунун каражаты болбойт». «Биз айкаш жыгачка кадалган Машайак жөнүндө насаат айтабыз, ал жүйүттөр үчүн мүдүрүлтүүчү таш, ал эми гректер үчүн акылсыздык». Бул Кудайдын Рухунун ишин камтыйт. Ал жүрөктү даярдашы керек. Бул натыйжалуу чакырык.
Бардык адамдарга багытталган жалпы чакырык бар, Кудайдын Руху чындыкты жүрөккө жеткиргенде, натыйжалуу чакырык болот, ошондо адам Кудай аны Машайакка тартуу үчүн жүрөгүнө таасир этип жатканын түшүнөт. «Бирок чакырылгандарга, Жөөттөргө да, Гректерге да, Машайак – Кудайдын күчү жана Кудайдын акылмандыгы». Бул элчилик кабар болчу. «Анда акылмандыктын жана билимдин бардык кенчтери катылган» (Колосалыктарга 2:3). Ал кабар дагы эле мурункудай эле күчкө ээ. Кудай бизге аны Ыйык Рухка таянып жарыялоого мүмкүнчүлүк берсин.
Анткени Кудайдын акылсыздыгы адамдардан акылдуураак; жана Кудайдын алсыздыгы адамдардан күчтүүрөөк. Анткени, бир туугандар, силердин чакырылганыңарды көрүп турасыңар: дене боюнча көп акылдуулар, көп күчтүүлөр, көп асылдар чакырылган эмес; бирок Кудай дүйнөнүн акылсыз нерселерин тандап алды, акылдууларды уяткаруу үчүн; жана Кудай дүйнөнүн алсыз нерселерин тандап алды, күчтүүлөрдү уяткаруу үчүн; жана дүйнөнүн төмөн нерселерин, жек көрүлгөн нерселерин Кудай тандап алды, ооба, жок нерселерди да, бар нерселерди жок кылуу үчүн: эч бир адам Анын алдында мактанбашы үчүн. Бирок силер Андан Ыйса Машайактасыңар, Ал биз үчүн Кудайдан акылмандык, адилдик, ыйыкталуу жана куткарылуу болду: жазылгандай: «Ким мактанса, Теңир менен мактансын». (vv. 25-31)
Кудайдын акылсыздыгы! Кандай таң калыштуу сөз! Бир жолу менин досум, абдан ишенимдүү насаатчы, Канада шаарларынын бириндеги чоң жарнак тактасына ушул сөздөр боюнча насаат айтарын жарыялаганын эстейм. Ал дароо эле сотко чакырылып, Онтариодо Кудайга акарат келтирүүгө каршы мыйзам бар экенин билбейсиңби деп суралган. Ал жарыяланган тема Ыйык Жазмадан алынган цитата экенин түшүндүрүүгө аргасыз болгон. Албетте, бул сөз 21-аяттагы "насааттын акылсыздыгы" дегенге окшош, жана мурунку үзүндүгө комментарий берип жатып, биз аны "насааттын жөнөкөйлүгү" деп берсе болорун сунуштаганбыз, ошентип бул жерден Кудайдын жөнөкөйлүгү адамдардан акылдуураак экенин билебиз. Башкача айтканда, дүйнөлүк акылмандарга ушунчалык жөнөкөй көрүнгөн Инжилдин программасы, акыры, бардык акылмандыктын булагы, адамдын бардык философияларынан алда канча акылдуураак.
Анан бизге Кудайдын алсыздыгы адамдан күчтүүрөөк экени айтылат. Кудайдын алсыздыгы айкаш жыгачты билдирет. Машайак алсыздык аркылуу айкаш жыгачка кадалган. Ал, Кудуреттүү Зат, чексиз ырайым менен Өзүнүн душмандарынын колундагы алсыз туткундун ордун ээлөөнү тандады. Каалаган учурда Ал аларды Өзүнүн күчү менен жок кыла алмак, же, эгер Ал дагы эле алсыздыктын ордунда кала турган болсо, жогорудан жардам сурап тилене алмак жана он эки легион периште Аны куткаруу үчүн жиберилмек. Бирок Ал булардын бирин да кылган жок. Ал Өзүн өлүмгө чейин момун кылды, жана ошол өлүм, ошол убакка чейин өлүмдүн күчүнө ээ болгонду, башкача айтканда, Шайтанды жок кылуу үчүн болгон.
Ыймандуунун чакырыгы 26-29-аяттарда абдан натыйжалуу ачылып берилген. Машайактын денесинин мүчөлөрүн түзүүдө Кудайга бул дүйнөнүн акылдууларынын, күчтүүлөрүнүн, асылдарынын же улуу адамдарынын арасынан көптөрдү тандоо жаккан эмес. Ошол кереметтүү күндөрдөгү улуу кайра жаралуу кыймылына активдүү катышкан Уитфилд менен Уэслилердин досу Леди Хантингтон асманга бир гана 'м' аркылуу барарын айтчу. Кимдир бирөө андан эмнени айтып жатканын сураганда, ал Ыйык Жазууда «эч бир асыл чакырылган эмес» деп эмес, «көп асылдар эмес» деп айтылганына абдан ыраазы экенин билдирди. Ошондуктан ал 'м' аркылуу кирген. Эгер Кудай дүйнө суктанган адамдарды Өзүнүн чиркөөсүнүн түркүктөрү катары тандаганда, бул Анын көздөгөн нерсесин абдан чоң деңгээлде жок кылмак. Анын каалоосу Өз ырайымынын натыйжаларын көрсөтүү болгон. Ал тапкан нерсеси менен эмес, бирок Өзү алып келген нерсеси менен иштейт. Ал дүйнө жек көргөн адамдарды алып, аларды келечектеги бардык кылымдар бою Анын даңкына мактоо боло турган берилген ыйыктарга жана ишенимдүү кызматчыларга айлантууга кубанат. Ошентип биз окуйбуз: «Кудай акылдууларды уят кылуу үчүн дүйнөнүн акылсыз нерселерин тандап алган». Ал Өзүнүн эгемендүү ырайымы менен «күчтүүлөрдү уят кылуу үчүн дүйнөнүн алсыз нерселерин» алган, төмөн нерселерди, жек көрүлгөн нерселерди Кудай тандап алган, жана бар нерселерди жок кылуу үчүн, жок нерселерди.
Христиан чиркөөсүнүн тарыхына кайрылып көрүңүз. Ал ырайымдын эң төмөнкүлөргө, эң жакырларга, эң маанисиздерге жеткени, аларды тобо кылууга алып келгени, Инжилдин чындык сөзү аркылуу алардын жанына ишенимди жаратканы, аларды кайра жаратканы, бардык нерселерден актаганы, Ыйык Рух жана Сөз аркылуу ыйыктаганы, анан аларды Машайак үчүн элчи катары жиберип, айкаш жыгачтын кабарын жөнөкөйлүк менен жарыялоо аркылуу дүйнөнү астын-үстүн кылганы жөнүндө кандай кереметтүү окуяларды айтып берет. Теңир Ыйса Машайактын алгачкы жолдоочулары, өтө аз өзгөчөлүктөр менен, турмуштун төмөнкү катмарынан чыккан адамдар эле: балыкчылар, салык жыйноочулар, Галилеялык дыйкандар! Жүйүт гана бүт элчилер тобундагы жалгыз “мырза” болгон. Ал Жүйүт жеринен, кичинекей топтун казыначысы болгон жана чыккынчы болду. Бирок Кудай жөнөкөй турмуштан чыккан ал адамдарды Өзүнүн Ыйык Рухунун күчү менен толтурду жана алар аркылуу дагы миңдеген адамдарды Өз Уулун куткаруучу билимге утуп алды. Тарстык Шабул өзү ачык карама-каршылыкта турат, жана ал куткарылганбы же жокпу, ошол күндүн адамдарынын арасында кандайдыр бир чоң орунга ээ болмок, бирок ал биз карап жаткан сөздөрдү жазган адам, жана ал өзүн төмөн нерселердин, жана жок нерселердин катарына кошту, жана Кудайга шүгүр кылды, анткени ага Кудай тарабынан бар нерселерди жокко чыгаруу үчүн колдонулууга берилген.
Мунун баарынын себеби жыйырма тогузунчу аятта кыскача билдирүүдө ачык көрүнүп турат: «эч бир пенде Анын алдында мактанбашы үчүн». Эгер Кудай байларды жана күчтүүлөрдү тандап алганда, жок дегенде адамдардын көз алдында пендеге чоң орун берилмек, бирок алсыз нерселерди тандап алуу менен Ал Өзүнүн күчүн көрсөтүүгө чоң мүмкүнчүлүккө ээ болгон. Өздөрү эч нерсе кыла алышмак эмес; Анын аркылуу алар эрдик көрсөтүштү. Ошондуктан бардык даңк аларга эмес, Ага таандык. Ал айткан: «Менин даңкымды башкага бербейм» (Ышая 42:8).
Бүгүн биз өзүбүзгө бул нерселерди кайра-кайра эскертип турушубуз канчалык зарыл. Мага ар дайым Машайактын чиркөөсү деп аталган чиркөөдө да "дин лидерлери" деп аталгандар менен ашыкча сезимталдык байланыштуудай сезилчү. Мугалимдер менен насаатчылар эл алдына чыкканда, аларды асманга көтөрүү, алардын жаркын акыл-эсин, билимин жана укмуштуудай инсандыгын кеңири баяндап мактоо туура, ылайыктуу нерсе деп эсептелет, ошондуктан мен өзүм да мындай мактоолорду укканда көп учурда кайгырып, таң калып, абдан уялып калчумун. Эч ким элчи Петирдин өзүнүн сүйүктүү бир тууганы Пабылды мындайча тааныштырганын элестете албайт, ошондой эле Пабылдын өзүнүн кызматташтары Епафродитти, Титти же Тиметейди алар насаат айта турган адамдарга ушундай жол менен тааныштырганын да ойлоно албайбыз. Ал чындыгында алардын баары жөнүндө эң жакшы сөздөрдү айтат, анткени ал аларды чын жүрөктөн сүйгөн жана алардан көрүлгөн бардык жакшылыктар үчүн Кудайга ыраазы болгон; бирок ал алар жөнүндө сүйлөгөндө, алардын жөндөмдүүлүгүнө, инсандыгына, жагымдуулугуна же укмуштуудай белектерине токтолбойт, тескерисинче, Анын ысмы үчүн азап чегүүдөгү Машайакка болгон берилгендигине басым жасайт. Албетте, мунун баарында биз үчүн сабак бар. Эгерде биз Кудайга гана таандык болгон даңкты адамга берсек, анда биз Кудайдын нааразычылыгына дуушар болорубузга шектенбесек болот.
Келгиле, азыр кереметтүү отузунчу аятты карап көрөлү, жана аны цитата кылып жатып, мен биздин кереметтүү Корол Жеймс котормосунун текстинен бир аз өзгөртүү киргизүүгө уруксат этиңиздер, бул өзгөртүүнү ар бир окумуштуу түп нуска текст тарабынан негизделген деп тааныйт деп ишенем, жана ал элчи айткысы келген чыныгы чындыкты дагы ачык көрсөтөт: "Бирок силер Кудайдан Ыйса Машайактасыңар, ал бизге Кудайдан акылмандык, адилеттик, ыйыкталуу жана куткарылуу болду." Башкача айтканда, Пабыл бизге Машайак ишенген адамга төрт нерсе болду деп так айткан жок, тескерисинче, бир нерсе болду, жана ошол бир нерседен дагы үчөө келип чыгат. Машайак бизге акылмандык болду. Ал Өзү Кудайдын акылмандыгы. "Анда акылмандыктын жана билимдин бардык кенчтери катылган" деп Колосалыктарга 2:3тө айтылат. Адамдар көп учурда "Ыйсанын көйгөйү", "Машайактын көйгөйү" жөнүндө сүйлөшөт. Машайактын көйгөйү жок. Машайак көйгөй эмес: Ал ар бир көйгөйдү түшүндүргөн Зат. Кудуктун жанындагы байкуш, күнөөкөр самариялык аялды уккула. Анын жылдар бою баш катырган көптөгөн суроолору бар эле. Ал Теңир Ыйса менен сүйлөшкөндө, бул жерде акылмандыгы адамдан жогору болгон Зат бар экенине ынануусу өстү. Мен ишенем, ал тартынчаактык менен, бирок үмүт менен кыйкырды: "Машайак келерин билем, ал Машайак деп аталат" (Жакан 4:25). Анын оюндагы ой мындай болгону шексиз: "Оо, эгер мен Аны көрө алсам гана. Эгер Ал менин күнүмдө келсе, мен Ага бардык түйшүктөрүм, бардык көйгөйлөрүм жана башаламандыктарым менен бармакмын, Ал баарын түшүндүрүп бермек." Ыйса ага Өзүнүн кереметтүү көздөрү менен карап (алар анын жанынын тереңдигине чейин көрүшкөн болчу), жооп берди: "Сени менен сүйлөшүп жаткан Менмин" (26-аят). Таң калып, ал кайрадан Ага карады, Ал айткан сөздөр чын экенине толук ынанганга чейин ошол кереметтүү жүзгө көзүн тойгузду. Кимдир бирөө суроолордун агымын күтсө болмок, бирок жок – ал Машайакты тапкан. Ал Аны тааныганда ар бир көйгөй чечилди, жана ал башкаларды да Аны менен жолугушууга чакыруу үчүн шаарга жөнөдү. Ошентип, мен дагы бир жолу айтам, Машайактын көйгөйү жок, бирок Машайак ар бир көйгөйдүн ачкычы. Аны таануу – бул чындап эле баалуу болгон бардык билимге ээ болуу. Жана биз куткарылгандар Андабыз. Бул Пабыл кайра-кайра колдонгон укмуштуу сөз айкашы, "Ыйса Машайакта". Бул биздин Кудай алдындагы жаңы абалыбыз жөнүндө айтат. Бул тирилген Теңир менен Анын бардык Өзүнүкүлөрүнүн ортосундагы тыгыз биримдикти баяндайт. Анда эч кандай айыптоо жок. Анда биз Анын бардык ыйык кемчиликсиздигинде кабыл алынганбыз. Жана Кудай Аны бизге акылмандык кылды. Жаныбыздын куткарылышы үчүн бизге керектүү нерселердин баары Машайакты таанууда табылат. Биздин адилеттигибиз, ыйыкталышыбыз, куткарылышыбыз – баары Анда табылат.
Бул сөздөрдүн ар бирине өзүнчө токтолуп, алардын так маанисин түшүнүүбүз жакшы. Адилдик. Бизде өзүбүздүн адилдигибиз жок болчу. «Адил адам жок, бир да жок» (Римдиктер 3:10). Биз адил деп ойлогон нерселердин баары чексиз ыйык Кудайдын алдында булганган чүпүрөктөй эле экенин билдик. Бирок Ал Машайакты, тирилген Машайакты, бир кездерде биздин күнөөлөрүбүздү Өз денеси менен жыгачта көтөргөн Машайакты, Кудайдын адилдигинин көрүнүшү катары көрсөттү. Биз Анда Кудайдын адилдиги болдук. «Анын ысмы мындай аталат: БИЗДИН АДИЛДИГИБИЗ БОЛГОН ТЕҢИР» (Жеремия 23:6), ошентип биз Кудайдын алдында Машайакта толук, кемчиликсиз, талашсыз адилдикте турабыз.
Ыйыктоо. Ыйыктоону практикалык же позициялык деп эсептесек да, баары Ага табылат. Ыйык болуу – бул бөлүнгөн болуу. Биз үчүн, албетте, бул Анын бүткөн ишинин бардык жеткилеңдигинде Машайакта Кудайга бөлүнгөн болуу дегенди билдирет. Бул биздин позициялык ыйыктообуз. Бирок бул ошондой эле бул дүйнөдө үстөмдүк кылган күнөөдөн, булгануудан, таза эместиктен жана бузулуудан бөлүнгөн болуу дегенди билдирет, Теңирибиз: «Аларды Сенин чындыгың аркылуу ыйыкта: Сенин сөзүң чындык», – деп тиленгендей (Жакан 17:17). Жүрөгүбүз Машайак менен толгондо гана биз мунун чындыгын билебиз.
Куткаруу. Биз өзүбүздү эч нерсеге саткандар, акчасыз куткарылдык. «Бузулуучу нерселер, күмүш жана алтын сыяктуу, [эмес] куткарылдыңар,…бирок Машайактын кымбат баалуу каны менен» (1 Петир 1:18-19). Ал Өзүн биз үчүн берди. Анын өмүрү биздин куткарылуубуздун баасы, өлүм коркунучунан куткарылып, түбөлүк өмүргө кирүүбүз үчүн өлүмгө берилген өмүр. Бизде Ыйсада баары бар, жана Ыйсада баары.
Ошентип, биз өзүбүзгө таандык кыла турган эч нерсебиз жок, бирок: «Жазылгандай, ким мактана турган болсо, Теңир менен мактансын». Дөөт сыяктуу, ар бирибиз: «Менин жаным Теңир менен мактанат», – деп кыйкыра алабыз. Динге келген деңизчи (же Америкада айткандай, темир жол жумушчусу), Куткаруу Армиясынын биринчи офицерлеринин бири Жон Аллен өлүп жатып: «Мен каргышка калууга татыктуумун; Мен тозокто болууга татыктуумун; бирок Кудай кийлигишти!» – деп кыйкырды. Ооба, куткарылган ар бир адам да ошентип айта алат. Күнөө кылуу биздики болчу, баш ийбестик биздики болчу, каргыш, каар, сот – баары биздин татыктуулугубуз болчу. Ыйыктык Аныкы, өлүмгө чейинки жеткилең баш ийүү Аныкы. Ал биз үчүн каргыш болду, Ал каар чөйчөгүн ичти, Ал сотту көтөрдү. Ошентип, Ал чындыгында биздин адилдигибиз, ыйыкталуубуз жана куткарылуубуз болду, жана Ага азыр жана түбөлүк кылымдар бою бардык даңк таандык.